Full text of "Antiqvitates Germaniae primae & in hac Argentoratensis ecclesiae evangelicae. Variis impressis & manu exaratis monumentis congestae & explicatae"

See other formats

THE 

WILLIAM  R.  PERKINS 

LIBRARY 

OF 
DUKE  UNIVERSITY 


Rare  Books 


K^%    \l%i^ 


Digitized  by  the  Internet  Archive 
in  2011  with  funding  from 
Dul<e  University  Libraries 


http://www.archive.org/details/antiqvitatesgernnOObebe 


ANTIQVITATES 

(^  inhac 

ARGENTO 

RATENSIS 

ECCLESIAE 

EVANGELIC^ 

e 

Variis  impreffis  &manu  cxaratis  monumcntis 

coRgcftac  &  explicatat 
S^tudto  df  o^erk 

BALTASARIS  B£B£jLiI^  Argcntcraten&, 
SS^TheoI.  D.  &  ProfcfT.  P.  ncc  non  Ecdcfiaftas 

Summi  Tcmpri  in  Patria  Univcrfitafc 
&  EccIcHa. 


TypisJcSuittptibiisiaFRlDERlC?  SPOOH, 


X^%\ 


\^  ?<  «^     ■*■  <  f.A  >  VJC  Ji  'S' ', 


-r 


I? 


i  i." 


:niMit  :i 


^ 


^^ 


INCLYTO  ^^"'^^ 

JLLVSIRIS  IN  IMPERIO  ROMANO 

(f 
LIBER^  CIFITATIS 

ARGENTORATENSIS 

MAGISTRATVI 

Y  I  R  I  S 

GENEROSA  PROSAPIA,  NOBI- 

LITATE  GENERIS  ,  OFFICIORUM  MAGNI- 

F1CENTIA>  MHRITORUM  AMPLITUDINE,  CON- 

SILIORUM    PRUDENTIA 

EMINENTISSIMIS, 

"LOMINIS  SVIS  ET  "PATRONIS 
qMJGNIS 

Antiquitatiim  Ecclcfiafticanim 

Argentoratenfium 
priiritias 
pra 
prseclaris  in  ftle  meritis 
in 
arapix  gratituctinis 

Baltafar  Bebclius ,  Doft. 


p 


ATRI/£'  PATRES. 

Udendum  erat  aliqaid ,  aylfn- 
\plisfimi  Domini,  pro  Deo  &  Pa^ 
triay  non  tamen  brevibus  id 
gyaris  Sccarcere  dignum!  Nam 
gloriadivininominis  idrequi- 
rcbat,&  dignitas  Patriac,quam  chariflimam 
exofculamur.  Summis  DEus  beneficiis 
rempublicam  noftramprae  multis  aliisaf- 
fecitolim^&adhuc  hodie  afficit:  De  Poli- 
ticis  ego  non  dicam,  quae  ipfimet,  qui  ad 
clavum  Reip.  fedetis,  meUus  noftis:  fed  dc 
Ecclefiafticis,  ut  vocant,  quajpropiusme- 
um  officium  conccrnunt.  Involuti  quon- 
dam  eramus  &  nosEthnicorum  tenebris, 
cum  pcr  Filium  Lucis  in  acccfiae  himen  ve- 
ras  agnitionis  in  univerfb  orbcfclicifiderc 
accenderetur.  Necinterultimosnosera- 
mus,  ad  quosradios  fiaoshicfol  exporrige- 
rct:  fcdfacileprimosj  Nam  Romanorum 


tra- 


DEDICATIO. 

cnmus  caftrum,quos  maturclumen  iftud 
re(pcxir,quippequi  cum  armisfuis  vcrbum 
quoque  Dei  Jioftris  dcfertis  intulcrunt,  ut 
folet  admirabilc  Numcn  per  calamitates 
fxph  hominum  falutem  promovere;  Pas- 
ium  cqiiidem  eft  pro  fiia  impericrutabi- 
li  juftitia  iftud  lumen  fub  modio  papali 
non  nihil  five  abfcondi,  fivc  obfuicari,  neq-, 
tamen  id  pcrpctuos  Nam  &  inter  eos,&  dc- 
niio  quidem  primos,  eramus,  quosmini- 
fterio  Lutheri  e  caligine  ifta  cvocavi  t  &:  luci 
reftituit  primaevac.  Magna  opera  Domim ! 
cxquifitain  omnes  voluntatesejus !  clama- 
muscum  Pfaltc.  Advcrfariis  cquidem  no- 
ftris  vana  ea  videtur  efte  gloria,  putant  c- 
nim  fcfblumGallinaeiftius  albae  filios  efte, 
Ecclefiam  indigito  antiquam  3  Spurii  igitur 
nos  fuerimus,  vcl  ccrteaparentibus,  Deo 
&Ecclefia,  degeneres,  fi  quidem  ifthaec 
ipfbrum  gloria  obtinerct.  Sed  bene  eft! 
fiionosnominc  ipfi  appellant.  Nec  cnuii 
avcrboDci,quod  filiorum  Dei  femcn  eft, 
vcl  ab  Ecclefia,  quae  poft  Apoftolos  proxi- 
ma  fuit,  nos  dcgeneravimus  j  fcd  illi  ipfi, 

)o(     3  qui 


DEDICATia. 
qmfi<12^>roftram  &:  xtatem  itacalumni- 
.intnr.  Provoco  ad  oculorum  fidcin ,  &c 
confcientise  tcftimonium  appcUo  5  Ifto- 
rum:,  ut  legant  de  Catechefi  Argentoraren' 
fi,quod  Diatribe  haee  cxhibet,  hujus,  ut  ipla 
judicet,  pcnes  quam  partem  ftet  fiifFra- 
giam  antiquitatis  in  capitibus  controvcr- 
fis?  nos,  an  illi  reccflerimusabiftapurita- 
te?  nos,anifti,aliquidaddiderimus  velde- 
traxcrimus  fcntentiae  antiquiorumjftaba 
cadamve  caufsa  ad  arbitrium  jndicis  ifti^  in- 
corruprae.Suntquxdam,fatcor,qiijeproad- 
veriaparte  tacere  vidcntur^.  Scdvidentur  > 
ipeciem  enim  fuco  abfterfimusjCtim  ad  ob- 
jedtiones  advcrCiriorum  rcipondimus.  Idq^ 
jpfiim  cft,quod  pras  reliquis  praecipue  in  tcriL 
di.  Nam  ad  hunc fcopum  reliqua direxr,  Fe- 
ci  tale  quid  non  ita  pridem  pro  uni^crfa  Ec- 
clcfia  Evangelica :  cenfeb^m  itaquc  pro 
Patria  id  vel  maximefaciendum  cfte>quod 
ipfa  ( pr^efifcmi  dixcro )  Evangelieam  fince- 
ritatcm  egregie,  fi  quae  alLi ,  tueatun  Con^ 
fentiunt  in  ipfa  aflerendaCuria,SchoIa,& 
Ecclefiainvidenda  animorum  conjundio- 


DEDTCATIO, 

ne.  Pfimus  eft  apiid  nos  verbi  diviniho- 
nor,  quod  incoirupte  docemus  &:  credi- 
musj  lecundus  eft  iilibatae  antiquitatis, 
quam  teftcm  ad}ungimus,ubicunqueoc- 
cafio  datur  ,  ne  novi  homines  cenfea- 
mur.  Atque  ca  propter  nunquam  latis 
laudari  poteft  prudcntia  Inclyti  Magiftra- 
tus^qui  &(cripturas  cnarrari,&  Polemica 
tradtari  5  fed  &  hiftoriam  Ecclefiafticam 
ftudiofius  excoii  noviflime  pr^ccpit.  Ma- 
luiflcm  equidem  lianc  Provinciam  alii  po- 
tius  quam  mihi  demandari,  nam  Virum  ea 
requirit,&humcros  fatis  validos,qui  varia 
ctiam  judicia  ferant/qualesegoininc  defi- 
dero  5  Attamcn  ciim  meum  eftct  fupe- 
rioribus  obfequi,  id  oncrisin  me  fiifcepi,  & 
hadenus,  Deo  fuffuicicntcutcunquc  por- 
tavi.  yEquum  autcm  ccnfebam  aliquid 
pro  Patria  conari,  ut  vidcrct  ipfa  me  poft  di- 
vinam  gloriam  ftudia  mea  chariflimae  Ar- 
gcntinaepraealiisdedicafle.  Qul  enimnon 
dcdicaverim ,  undc  vitam  poft  DEum  & 
fortunasacccpiineas&priores,  &  nonita 
pridem  aud:iores.     JLicet  autem  nibilho- 


rum 


,.    .   ,.  .  j  DEDICATIO.  ^ 

rum?<!)fdWiftamenerat&  eftUrbis  dighi 
tas,ut  qui  ipfius  alicjuid  commentatur,  ab 
ipfius  {plendore  radios  fiio  opcri  foeneretur» 
Pinxerunt  olim  in  Notitia>quam  dicuntj 
Imperii  imaginem  etiam  Germaniae  pri- 
mae ,  quae  eft  venerandas  viraginis^diadema- 
ce  fixo  &  corona  illuftris.  Coronam  ego 
puto  Argentinam  notare,  interUrbesfuac 
Gcrmanix  reginam.  Eminet  ctiam  ali- 
quod  ejus  caftrum  magniftce  prae  reliquis 
cxtrudtum ,  &  juxta  ipmm  aliquis  Comiti- 
bus,  credo>  exhibcrifblitusliber>cumin- 
fcriptione: 

FL. 
IN  TALL 
COMMORD. 
PR. 
pAncirolusitainterpretatura^nigma:  Fe^ 
lix  Lfher  mjunSlHS  Notariis  Tnbunisk 
latermlo  continens  mandataordineTrinci'- 
pis.     Mentio  quoquefit>  &  ca  quidem  ali- 
quoties>armorum ,  quorum  fuit haec cele- 
bris  officina.     Erant  quidem  alias  quoquc, 
fcd  fblum  vcl  fagittaria^,  vel  loricaria^,  vcl 


pEDICATIO. 
baliftariae  &  clibanariae,  vel  fpatariacvcl  icu- 
tarix,  vel  utriusque  officinae  5  Ar^entora- 
tenjlsmtcmarmorum  omnium  celebratur. 
Quieiftafuerint,  cruditiflimus  Commen- 
tator  explicuit  Cap.  XXXI II.  In  Galltis,  in- 
quiens,  sjuoque  erat  Argentinenfis  armo- 
rum  omnium  f  fabrica)  nunc  Argentinam 
'vocant,  IJrhs  ejl  (ecundum  Rhenum  cla^ 
risjimain  Germania  prima:  Hic  armorum 
omnium  nomine  non  tantum  casjides  cata- 
phra^asquecontineri  puto^Jed  C^  enjes  ha- 
Jiasquey^ Jartayqmadkit  omnium,  Dixe- 
rim  igitur  iitteris  &armistum  Prudenter 
(^Fortiter  valuifte  Argentinam,i.e.iisipfi$ 
praefidiis ,  quibus  hodie  adhuc  incolumis 
fiiftinetur.  Dicant  alii  de  Armamenta- 
rio  perEuropam  celeberrimos  aUi  de  Ar- 
te  Typographica,  quae  Argentinx  natales 
fiios  debet  5  meum  efTet  Academiae  laudes 
dicere,  ubi  perfidia  expugnatur,juftitiaas- 
(eritur,  morbi  pelluntur,  &:  barbaries  fuga- 
rur ,  nifi  ahi  id  laudisoccupallent,  velipfe 
adulari  viderer.  Tutius  dixcrit  ftculi  fui 
miraculum  Erafrnus,/^/ec,  inquiens,  O- 
^jitas  hodie  interGermanicasvelJlorentisJl' 

)■■(  K  m* 


DEDICATIO. 
maefly  non  folumopihtis  ^,  acnonRheno  tan- 
tum  pr^terfiuente  y  libertateperpetuay  diu- 
turna  pace,  quajamolimjub  Clementisfimo' 
CAjareoJMlaximiliano  ( hodie  Leopoldo  \.)^ 
femperAugufofruuntury  uerummulto  ma- 
giicivium  moribusy  magifiratuum  pruden- 
tiafimul  ?S  integntate\  quorum  operafty 
ut  quemadmodum  olim  aMasfltenpumy  ita 
nunc  ab  Argentoratorum  Republtca  y  uni- 
njcrfa.  'virtutum  (^  re£ie  inftttut^  Ci^vitatis 
exempla  petere  posfis.     aAd  h^d  ut  egofane 
"vel  inprima  Nobtlitatis  parte  pofiertm  ,in 
nuUagente  pltts  honoris  habetur  'velegregtA' 
'vtrtuti,  'vetexcellenttbtis  ingentis.     IJndc^' 
fity  utnon  uUa  magts  abundetfimmis  Vtrisy 
in  quibtis  ^ erudttionem  commendat  mo- 
rumintegritas  y  fS'  morum  integritatem  or- 
nat  erudttio.     J/ulga  nuncStrasburgp^m  ap- 
pelfMt  ynonnuUi  Argenttnamy  cuifiquisex 
renomencommutare  'velit,  nonabs  re  dixerit 
AVRENTINAM.     Notaeft  ftixdiofis. 
fimi  n  oftror  n  m  Viri,  Hiemnym  i  epiftol^  ad 
Gerontiam  adfcripta.     A  tque  haee  eft  tan- 
taillatalisque  Civitas,  cujus  egoAntiqui- 
ta  tes  {ponte  mea  motus,&  poftea  a  Magnis 


DEDICATIO. 

Virisincitatusaufiisfiim  confignare.  Au- 
fiimcfTe  fiiteor,  an  vcrbtemerariusfuerit, 
Veftrum  erit,  fapientiflimiliterarumCen- 
fores  3  arbitrari.  Obfcuri equidem  fimt  ut- 
plurimiim  Gentium  natales:,quantumta- 
men  iplbrumhaben  poteft,  id  ftudiose  col- 
ligendum  eft.  Non  femper  litterx  toti- 
dem  Ieguntur,ex  litteris  tamenelicere  pos- 
fiimusveIconjicere,quodqu3Erebam^Prae- 
ftatveteres  etiiob{curioresiequi,quiacer- 
tiorcs fimt 5  quam  recentiores,  qui  multa 
fiioadderelblentj&hocipfb  fidem  deper- 
dun  t.  Dolendum  autem  eft,qubd  non  plus 
monumentorum  de  noftraGcrmaniapri- 
ma  &  Argentorato  proftet,  an  in  fcriniij 
fccretioribus  pluradetineantiir:,diesforfan 
docebit.  Traditionem  certe  Materni  in 
dubium  ideb  revocavi,  quandoquidem 
narrationes ,  qusecircumferuntur,  fabulis 
quam  rebus  geftis^fimilioreserant,  ut:,qui 
deipfb  potiftimum  gloriantur,  hiftoriam 
cderent  certiorem.  Sed  &  Amandi  setatem, 
fecutus  tamen  alios ,  ad  vetuftiora  tempora 
reduxi,ut  qui  fubDagobertofloruiftetra- 
ditur,  in  Kicemaliquandoemergeretete- 

ne- 


DEDICATIO. 

nebris  melioram  Arcbivorum.  Tandem 
&  Aurelisenoftrae  Virginumquc  comitum 
famam  exaniinavi^dubiis^quas  in  eaoccur- 
runt,propofitis,nullo  tamen  &  hanc  alio  fi- 
ne,  quam  utprodirent:,quifcrupulosiftos 
liquidiore  hiftoria  eximere  dedicerunt.  Ab- 
fit  enim,  abfit ,  ut  quidquid  iftius  eft ,  con- 
tendendi  ftudio  pofiierim  5  longiffime  is 
animi  pruritusame  abeftj  fedanimoveri- 
tatis  indagandse.  Secula ,  qux  priora  ifta 
fequuntur^plus Ipero  monumentorum  es- 
lecollatura,  &c  minoris  quam  praemiffa  no- 
bis  conftitura.  Interea  accipite ,  Domim  & 
Tatroni,  primitias,  quas  in  aragratitudinis 
pro  hac  vice  dedicamus  5  Donec  uberior 
meffis ,  fi  Deo  Sc  Vobis  vifiim  fuerit ,  fixbfe- 
quatur.  Valete^florete^rperennate  Germa- 
nixDecora  ,  Patriae  PrsEfidia  ^  Familiarum 
nobiliffimarum  Ornamenta,mihi  &Patro>- 
ni:,qui  fiirii  &ero,dum  fuero 

^ejiramm  (^enerofitatHm 

dr  AmplitHdmum 

fubjediffimus 

d^  15.  Mart,  Ci<^u  (^  ClUnt. 

Baltafaj:  Bebclius>Dt 


^)o(^ 


Addendaadp.48. 


TYpis  jamimprefla erant»  qiia: dc Marerno  fupra pag.^S.dirpu- 
tavimus,  cum opera  Ampliffimi  Viri »  Dn.  Cafparis  Beinegge- 
riXVviri»  acciperem  excerpta  cx  fecunda  diHertatione  Clariflimi 
Viri  Johannis  de  Launoy»  quae»  quia  meam  fententiam  confirmant, 
hiK  transferocxp.iio.  Ce(\q.dilTen.Ad  rem  qnod ottinetiMolanftiy  Ba- 
rottitut&recemioresquidam  aliiduos  conflituum  Maternos,  unum»  qui 
Conftantino  Magno  imperame  vixit,&  Arelatenfi  Concilio  itafubfcripfit : 
Maternui  de  Civitate  Agrippinenfum :  Alterum  qui  beati  Petri  difcipulus 
fuit-y  fed  id  neque  veterum  Commemarits  yneqm  aucloribust  qui  Caroli 
Magnitempmpracejferum.  Nam  S.  GereonU  ailat  qu<t  citat  Baronius  > 
UHum  objiciunt Maternum^qui  Trevirenfis  &  Agrippmenfisfimul  Ecclefi^ 
E/>i/(;c|/)/«.  (Hi  c  allegancur  ipfiffima  verba  Gereonis.)  Bf^4  ^«o^;  <j«f«» 
Baronius Uudatyunius  Materni mentionem facit  i4- Septemhfw.Trevirtt 
depofitio  S.  Materni  Epifcopi  &  confejforu,  ubifignificat,  eum  Trevirenfem 
effe  Epifcopumy  fed  Beaii  Petri  difcipulum  nm  appeHat.  Hoc  quidem  in 
micio  Bed<e  Martyrologio » fed  anpurum  Beda  Martjrobgium  meminerit, 
non  aufim  ajfeverare.  Qmcquid  i^  ejl*  m  vetere  Bomanoiin  VfuardiiAdonk 
&  Ralan''  MartjrohgiOi  nullus  Maternus  vinditattfri  Gilcfinius  primtis 
Maternum  Romano  infmtit  MartyrologiOiquod  recognovit,  neque  inferuit 
modb ,  fed  eum  kuti  Petri  difcipulum  pofuit  hisverbis ad  14.  Septembr, 
TreverisSandti  Materni  Epifc^pi-,  dijcipuli  beatiPetri  Apofioli ,  qui  Tun- 
grenfes,  Colonienfes  &Trcvircnfes  aliosquefinitimos  ad  Petrifidempet' 
duxit.  Ht)  .ttitem  verbts  B.ironius  &  alii  in  eam  opinionem  adducunturt 
ut  duosfuijfe  Maternos,  eosque  Colonienfes  Epifcopos  credant,  qua  in  re  vu 
dentur  contradicere  Martyrelogio  5  quod  ex  ufu  loquendi  (ignificat  Mater' 
tim  illumfuiffe  Trevirenfem  •>  nen  Coknienfem  Epifcopum;  adeofluxd 
multarum  rerumfdes,  quas  Martyrologto  Galefmius  adjecit.  Sed  profc' 
ilo  Baronius  eas  misfi<in(s,qu£  a  beate  PetrofaRacircumferuntur,fibi  wm- 
gts  perfuadet,  quam  examinat  ad  fuasregulas  afferenddveritatU»  Kam 
tumaitiomnes  uno  ora  cujtir  mem.init  illuflratum  ejfe  Martjrolcgium > 
fntjje  fan^i  Petri  difcipulum ,  Hiflm<c  legesmnino  negUgit,     NuUph 

enim 


femm  nnte  Carolum  },Ugntm,  agmfcitur  beati  Petri  difcipultis.  In  <t3B 
5.  Gereonu  Haternw  boc  nomim  mn  appcllatur » Beda  Maternumfuam 
beati  Petri  difcipulum  nonfa£it\  De  omm  Materno  apud  vfuardum»  Ad&- 
nem,  Ral^aHttm,  !^otkerumftlentium  efl,  adeononaliqwt  B.  Petri  difciptt- 
Imvocetur.  Habes  Pontificii,  (td.  iiigenui  &  cordati^de  Matemo 
lcncentiani. 

Ad  pag.  91. 

Plura  antiquitatis  Rocnans  monumentain  AntiquarioTn  • 
cly tse  Argentor.  Rcipubl.  allervantur ,  ceperta  intra  &  excra civi- 
tatem  diverfis  temporibus.  Plura  etiam  hincindepercivitatcra 
fuperfunt,  quae  per  temporis  nundinalis  angullias  defcribere  noa 
licuit,  aliioccafioni  reverfata.  Breviter  quajdam  habe.  Airet- 
vznim^i.^ApparatusfepulchraUSiWtiyyrwimvxx.  >cineribus  .&  o{Iicu- 
lis&carbonibusTepletx4  di(ci>ptteUac>&  patinac  &c.  quibus  in 
epulisiepulchralibusjfeuinferiisutebantur;  EtiaaiElychniajnec 
non  SitKfvo^oX^a^lachrynuttoriadixeris  ;  collo  oblongo,  &  depres* 
fo  corpufculo ;  quale  vidi  apud  Ampliffimum  &  Confultiflimum 
Dn.D.Joh.  AdamumSchragium,Reip.  Advocatum  &  ConfiUa- 
rium;  rerum  antiquarum  ftudiofiHimLim  &  peritidimum  >  cujus 
conCUis&monumentis  in  confcribeHda  hac  diatribenonparum 
adjutifumus  ilnventum  hiit  aUud>  cui  infundo  vitriinfcriptum 
erat :  GLORIi£  AUGUSTI.  (  i.  )  Nmmfmara  ab  antiqui/Ti- 
mis  Remanorum  imperatorum  cufa ; eruuntur  quotidie  taUa  ciica 
civitatem>  &  in  circumjcctis  locis»  ut  dubium  nuHum  fit>  quin  Ro- 
jnani  ftationcsfuas  &  caftra  habuerint  in  trat^u  Argentotatenfi. 
Ad  pag,  141.  fubfinem  §.  i. 

Idem  Iren^i  {ymbolum  Erafmus  Argentmenfis  Epifcopus 
Adkis  fynodi  fuaf>  quam  anno  1/49.  reformaturus  Ecclefiam  fiiam  , 
juxta  formulam  abAuguftiflano  ImperatoreCaroIoV.  Auguftaj  in- 
comitiisfa<ftam>curavitinierendum  foJ.y.  b. 
Ad  pdg.i^ufubfin.  §.  10; 

LeoAUatiushb.  I.  deconfcnf  Ecclef.  occidcnt.  cumorient. 
c.  15.  patrocinium  canonis  j.  &4.  Sardicenfis  in  fe(e  fufcipit>ut  obti- 
ncat  jusappellandi  occumenicum  Pontificem  Romanum  divinitus 
accepifte:  feu>utverbaipfiusfbnant:  PontifexRomanmidexfuadi' 
^nitate  habet,  fiH  i  Chrijie  per  Petrum  concejfum.Vro  canone  3.  allegat 

queri'. 


quendam  Alexium  Ariftenum,  qui  canonem  ita  explicuerit  :  Si- 
judkitim  tffi  ( Epifcopo  judicato )  non  arrtjerit »  &  inJHjlitiamfibifa' 
iiam  ejfe  exifiimet>  appeDet  ad  'Romamm^  cuifubje^la  ejl  di£lA  provincia ; 
adquem  ipfe  etiam  accedat ,  quivel  per  feipfum  fententiam  examinabit, 
vel  vicinis  Epifcopi*  provincia.  appellationis  judicitm  committat.     In 
quam  fententiam  &  Zonaras  >  &  Balfamon  in  commentario  cano- 
nemexplicuerint.Procanone^.ejusdem  Arifteni  pnraphrafin  §.  i. 
laudat  :  DepofitusEpifcopusacomprovincialibusEpifcopUi  (i  appellavit* 
txi^imans,Je  injuriampasfum ,  in^iUius  Epijcopatum  altus  nonpromove- 
iitur,  quo  luque  Romanus,  (uijubjacetfjnodtts,  qtueum  condemnavitiCon- 
demnationem  examinabit.     Efl  vero  in  facultate  Komani  ^  quanttmex 
iUo  canonecolligi  poteH,  ftve  ad proximos provincia  Epifcopos  Jcriberey  & 
Epifcopi  condemnati  dfpofttionem  cmmittere ;  vel  proprios  Presbyte- 
ros  mittere  cum  Epifcopts  ,&JentenTiamillamcemprobare.     Harc  tefti- 
monia  allegat  Allatius  pro  fiio  Pondfice  Romano.     Sed  fruftra- 
neaopera.     Nam(i.)nonprobat>quod  vult?  veldebet»Sardicen- 
fes  Epifcopo  Romano  concf  flille  jus  divinum  fuper  omnes  uni  ver- 
iiorbis  Epircoposjutpollentadipfumappellare;  NecidvelAri- 
(lenus>  velZonaras,  verBalfamodicunt :  Ariftenus  equidem  vult 
Epifcopumappeliaread Romaniim,  CedZrouLvTti  LnrcKHTeu  i-rttf- 
'^idycuifubjeila  efi di^aprovincia  t cujiis  nimirumEpifcopus  jiidica- 
tuserat :  Prius  igitur  probandumfuiffet  AUatiovquod  omnes  orbis 
provincixfubjedtxlintEpifcopoRomano,  quam  Ariftenum  pro' 
feie  allegaiet :  Addit  Bilfimo ,  hoc idemavariu canonibus Vatriarcht 
Con^antimpolitam  concefum.ftafe,ut.  AUatius  ipfe  fubjungit>qui  ta- 
BunpLoptereuion  fuit  OecumeiiicusEpifcopus  ,  habensinsuni- 
verfbs  appellantes  recipiendi :  Regerit  quidem  Allatius;  At  ttmc 
fatriarcha  Conftantinopolitanus  ntiUus  erat  in  rertm  natura.     Sed  efto- 
hoc;  manettamen  inftantia  Balfamonis  firma:  fi  Epifcopus  Ro- 
manus  habet  univerfale  jus  recipiendi  appellantes ,  quia  per  Sardi- 
cenfes  habuit  poteftatem  appellantes  recipiendi  »  habebit  etiam 
EpifcopusConftantinopohtaTius  »cui  idiem juris  concefFum.     Ex- 
cipit  Leo :  Memorandi  erant  canones,qui  id  Connantinopolitano  cojuef- 
ferant.     Sed  Balfamo  non  dicit » jam  tum  conceflnm  id  juris  Con- 
ftantinopolitano  fuifle;  fufficiebat  enim  poftea  fuifle  concefKim» 
Botxunatim-  in<  concilio  Chalcedonenfl  can.  17.     Si  quis ,  ita  verba 


(onAnt,  injuria  afficiAtur  aproprio  Maropolitano.dpud  txarcbum  diace- 
fis,  li-TrJ"  Koy^ApliviTrehiaf  Q^ivcf)  i^iKuCiSsu'.  vel  ConnantifiopoHtaHam 
fedem  litiget :  fuutpritudiciumesl.  sinAutem  civitxf  etiain  ablmpe' 
ratoria  au^eritate  innovata  eji»  vel  deinceps  innevatafuerif,  civiles& 
publicasformas  tcclefiaWicarum  quoque  parochiarumordo  confequatur. 
Conftantinopolis  autem  diuanteconcilium  Sardiccnfe  evedafue- 
rat  in  eminentiam  fecundx  Rom?(2  .)kn  ftcnus  ne  quidem  in  quarti 
canonisexplicatione  Allatio  favet.  Nam  plus  non  dicit>  quam 
Epifcopum  depofitum  ad  fedem  redire  non  poIIe,nifi  caufia  ab  Epi- 
fcopo  Romano  cognita  &  judicata  ;  Hoc  veio  non  eft  in  qua:- 
ftionejred^anifteEpifcopus  fueritaliasfiibPatriarchatu  velAnti- 
ocheno ,  vel  Alexandiino  >  &  reftitui  non  potuerit>  nifi  ex  arbitrio 
Romani  ?  Hoc  eji  enimjpeciale  in  caufis  Ecclefiafticu,&fervari  debetshi 
enunciatumefi  texplicante Balfamone >  nempe  Sardicx i.  e.  provincia 
RomaHo  fubjedla :  regerit  Leo(i.)Epifcopos,quorumgratiacanon 
fadus^fuilTe  Athanafium »  Marcellum  &c.  i.e.  Alexandrinos ;  Hoc 
cnim  puto  vellc  verba  :  At  quinam  bifrierint  ibidem  Epifcopi  a  Coepi- 
fcopucondemnatitquibusopuseJefRomaniauxilio?  (z.)  verba  ca.nonis 
ejfegeneraUai  &  omnes,  ubicunque (int>  Epijcopos  comple^i.  ^.ad  i.  dift. 
intcr  «anonis  occafionem  &  materiam  :  concederim  peregrinos 
Epifcopos  fuifle  occafionem  canonis  fjciendii  nego  materiam  fuis- 
fe.  i.  e.  de Epifcopis  peregrinis  ad  (edcm  Romanam  appellantibus 
eftcaliquid  ftatutum:  Neque  Patres  Africani,  etfi  doilisftme,  zlitet 
inteUexerunt  canonem.  Zofimus  quidem  Epifcopus  Romanus 
tale  quid  ipfis  pcrfuadere  vohiit »  allegato  canonc  hocSardicenfi 
proNicaeno;  ipfiveroaliudnihil  petierunt,  quam  utExcmplari» 
Nicacna:  (ynodi  genuina  exhibercntur»  anquistahs  canonin  ipfis 
haberetur  ?  fcd  nullus  taHs  comparuit »  ut  adeo  confufi  lcgati 
Romani  dilcedcrent.  Ad  (  i.  )  generaHa  funt  verba  cano- 
nis  >  fed  dc  Epifcopis  Romanofubjcdlis ;  Neque  cnim  orientales 
interfucruntconciho»cumifti  canones  condcrcntur.  VidcChatn. 
1. 1.  Panft.  lib.  XIII  .c.  7.  §.  7.  feqq. 


Qi).B.V.  ' 


li 
«««•ttiJ;;;      •      •ti'*«s;« 

ANTIQVITATVM  EC 

CLESI^'  ARGENTORA- 

TENSIS, 

ARTICVLVS  L 

TRACTU  ARGEN- 

TORATENSI,  ET  PRISCA  GEN- 

TILIUM  RELIGIONE. 

ARGVMENrVM, 

SVmma,  epufctiU.  §.  i.  EccUfix.  no-men  db  Argentoratd-^vcl 
Argenttna.  •■,  qu<&  voces  legtmtur  aptd  Vtolcmmm ,  Acix 
ConciUi  Agrippinenfis,  Eutropiumy  Ammiamm  MarceU 
Unum,Notitiam  Imperii.  §.z.  '^XXa^bWXQ  unde  f  §.3.Tri- 
hocchiNatto  Germanica.  §.'\..Ditio.,pri?f^ium  Ubert^deinde 
RomantsfttbjcfU  h  tcmporibm  UiLCAfarisytis^  ad  tempora. 
Honorii ,  id  qttodexprohatisvariisfcriptoribti^sprobatur» 
^.s.6.j.^.finis.  §.9.  Ltmitcs  regionis  Trtboccortm.§.io.Re- 
Ugto  Bthntca .  Nomen  Trihochorttfn  rcUgiofum  5  a  tribns 
fagis.  §.\\.  Minifiertttmfacrmn,an ,  & quale  habuerint  ? 
Druidii  undej&quti  r^rtm  nomeny  poteftas  ordinis  &ju- 

A  risdi' 


2,  Ecclefu  ArgentOYAtenfis fuhjeBtim. 

fudiETimis  interndi& externAi  Ad)im6i:ierant  eruditiot 
charifmatn  .privilegta ,  vitia.  .^aJia  Tribochorum.. 
§.  12.  Religio  quAfuertt  cum  rationejenfu^ ,  tum  ratione^ 
cultu4y  Theologtddr  AnthropoUgia,  J.13  j+jj.kJ  .Mores, 
§.17.  Congruentia:  ambttm  ArgentinA. 
$.1. 

Summa^  rxlatribc  de  antiquitatibiis  Ecclefia:  Argentoraienfis exhibebit 
i/fiojtno    xJ£^ccUCv£(i.)fMbjectum  ,  quale  fuit  aiice  receptanr religionem  \ 
"         '    Chriftianam.  (2..)  Do^*m ,  qui  ad  lidem  Chriftianam  Etiniicos 
converteruntjveiconverfosinveiafideconfirmarunt.    (i.)Do^n- 
nm,  quam  attulerunt ,  vel  propagaverunt.     ( 4.  Jstatum  cum  Ec- 
clefiafticum>  tum  poHticum  in  quinque  prioribus  poft  natum  Chri- 
ftum  (eculis.     C^etera  enim,  ubi  haec  placuille  fciverimus»  fiio^ 
tempore ,  fi  DEus  voluerit»  addemus. 
tNomen  §.  i.  N<?w/f«Ecclefiaaccepitanobiliflimofuomembro>  Ci-' 

ab  Argen-  vitate  Argentoratcnfi.     SicenimetiamNotitiaimperii?r<«fl!«wde- 
'^oxtepl/M-  '^ominavit^r^W(»r4/f«y??»>a  nobili/Iima  tradus  iftius  urbe>  Ar- 
apudPto.  gCHtorata     ClaudiusPtolemacusAIexandrinusPhiloibphus>qui 
lentMm..    Itib  Aurelio  Imp.  Rom.  (eculo  fecundo  poftChriftumnatumflo- 
rait,  primnm,  quodegoqaidemfcio^mentionem  urbis  fiibeo  no- 
mine  facit  lib.  1.  Geograph.  ficreferens  :  lIUregioalfOhmcafluviQ' 
ddmeridiemvocatur  Germania  fu^erior  -^  2^eomagtts»  Euviana-,  Vangie- 
mmBorbetomagus,  ArgentoratumautemLegioo^avaAuguJia:  Tribocoo 
TumautemBreutomaguiiElcebusiRauricorum  Augtifla  >  Argentuana.Hnr 
dtenus  PtoletnxuSiantiquioribus  i  quam  Tadtus>«/w/4^«/»,jiidice' 
B.  Rhenano  lib.  r.  rer.  Germ.  f.  6.  nifi  qiiodArgentoratum,vitio  for- 
fan  aliorumjtrajectafit  e  fede  Triboccorum  in  locum  Vangionum,  quod 
infrapatebit.  Sufficiat  interea  abanciquifllmoauiflorenomenag- 
nofci>Argentoratum,&ita  quidem,ut  liquido  colIigaturPtolemso' 
annquioriem  extitifle urbem ,  cum  a  Romanis  digna  fuerit  judicata 
adquamlegioodavaAuguftaexcubaretaetate  Ptolemsi;     Nulla 
amplius  poft  hanc  aetacem  mentio  nominis fit, nifidemum (eculo 
quarto,eoquemediofere>ina6lisConcilii  Agrippinenfis  :    Lau- 
in^fiii      ^^"^ t\vm inter alios etiam Amandum  Argentinenfium  Epifcopum>fic 
cencilu  A-  di(^um  ab  Argenima  Ci vitate>  cui  praefuit  Antiftes  facroriim.  Janii 

irifpmenf.:  ^^ 


Ecclejid  Argentoratenjts  fuhjcStum.  j 

tumigitury4r^W'»4appellabatiir,ut  errecdodinirniTsBeatusRhe-' 
naniis>ciimlib.lll.  rei.G.rm.  f.m.KJxcenict:  ArgentoratHm  iv  Ar- 
gentimmnobiimutarumMonaihh  & Sotarii ,  quod hxc  vox  breviorfit, 
ticcommodior yfuaviorque  fronuntiatu:  ErraC,  iiiquam»  vircstero- 
■cjuinrerumGermanicaiiim  peririfTImusjfiquidemceiifet  nnte  na- 
tos  Monachos  noftros  nonextitiflemencionemArsentinae  fub  hnc 
quidemvoce.  Sed  revertamur  ad  Argentoratum.  Eutropius, 
quifubjulianojcognomentoapoftata-jftipendiameruit,  &  Valen- 
•ti  Imp.  Rom.  fuum  opus  dedicavic » «juod  (ectilo  quarto  dimi diuna 
!Jam  rupergrejlb  fecit,  inBreviariorerum  Romanarum  lib.  X.  f.m. 
f  Sp.  refert,  quod  a  Juliano  modicts  copiu  apud  Argentoratum,  Gallix  UT' 
iem,ingentes  Alemannorum  copid  extindtfint,  Habes  hiciterum  no- 
mcn  Argentorati.  Poft  hunc  Ammianus  Marcellinus»  qui  fub 
Gratiano&  Valentbianopaulopoft  Eutropiumfloruit»  dillerens 
4e  provinciib  Galliarumj  inter  alia  etiam  \\xc  habet  verba :  At  nunc 
mmeranturprovimi£per  omnem  antbitum  GaHiarum:  fecundaGermaniay 
frima.abeccidentaitcxordiem  cardinct Agrippina  &7ungrif  munitaicivi-  ^^  ^ 
tatibtis  amphi  &  copiofis ;  detnde  Germaniaprima ,  ubi  prxter  alia  muni- 
(ipia  Mogotttiaciu  efi,  &  Vangimesi  &  Semet^s ,  &  Argentorattts,  Bar- 
laricu  dadibusnota.  Ecce  Atnwo  mtuv^o^ycm  Argcmorati  y  ut  adeo 
.&  Argentoratum  ■>  3c  Argencoratus  pionuncietur.  Hieronymus 
■Stridonenfis  Presbyrer»  qui  non i ta  diu  poft  viguit,  poHeriorum  fe- 
quitur  terminationem » lic  adGerontiam  perfcrtbens :  RhemDrum 
Mrbsprapotev.Si  Amblam ,  Atrebat^ ,  extrcmlqne  hominum  Morini .  Tor-  ^^ 

vacts»  N£mete->Argemor.ttus ,  traniiati  in  Germaniam.  Repecit  in 
Chronico:  Na-mita  refert;  MagH£  Aleminnomm  copi^  apud  Argcn- 
ttratum »  o^ppidutn  Galliarum ,  a  Ctefare  lulianoopprefe.  Notiti a  im- 
perii »  qux 'faltem  Theodofio.  III. imperante ,  i.e.  medio  feculo 
quinto>Guido  Pan<:iroio  compucance ,  compilaca  ed »  memiiiit  C9- 
iHiiis  & traclifs  Argentoratenfis :  Pinxit  enim  magnificam  munitio- 
nem >  cui  fuprafciiptum :  Argentoratenfis  ;  &  inferius :  fub  d'fpofi- 
tione  viri (peclabHuy  Cmtitiis  Argcmoratenfis^  Plures  r  &  recentiores 
quidem>addere  fuperfedeo, 

§.  5.  Synonjmumed-  (girnPBim^.  Undeha?c  vox»&quan-;g^J^j^" 
do  nata  iit,  difpiciendum  eft.     Rhennni  fententia  haec  eft:  Ale-  ^     ^' 
tH4»tti  primQrihmduAbm  S)llabii{  4  voce  Argentoratus }  amputatii*&  ^.^  ^f^  ^^ 

A       1  S.lite-cerm. 


4  Ecclefi^  ArgentOYAtenfis fuhjeciitm. 

S.  literA  ft!fiUcaufaadjc:U,  dc  fuovero  burgumadneclintesijlorat^r- 
gum ,  &  flratibttrgmn  appelUvere.  Idc^ue  fadum  putat/«^  Valenti' 
tiiano ejiis noninn Vertio-> qui Thiodofio  luniorifuccesfit »  quwn occidenta- 
leimperium  aBarlnttorum  iiicurfionibm  Romani  non  pojfent  amplius  tue- 
ri.  Vhle  legitur  in  Calendario  v eteri,  quod  in  Bibliotheca  majoris  Aedis 
iHic alfervatur^ubique Stratiiburgumi  etiam altero  S.  caufafibili  inme- 
diwndicliom  afcito.  Alii  cenfenc  viciim  priuem  fuiirej  didumflii 
t)Cr  v^iiMffCli/  vel:  ilraren,  acce/Iiire  deinde  vocem  '^UX^/ 
aimRomani  legionemOdlavam  Aaguft.imprxfidium  locoimpo-. 
fuiirent  »  inde  coaluifle  vocem  integcam  @(rafjbur<5  /  vel 
i^StratbUVi^t  qua  flrance  fententia  (atis  antiqua  ellet  etiamhxc_ 
appellatiorNam  Pcolem;-Ei  jam  scace  Legio  0(5lava  Argentora- 
tum  tenuit.  Andicamas,  incerquinquaginca  caftella  >  quce  Dru- 
fus  Rkeniripisimpoiiiic,eciam  Argencoracum  fuifle?  Pridem««//^ 
Germmerumpopulti  urbes  habitari  fatunotum  fr^fTacito d.mor.germ. 
Idcercumeft,  quod  non  demum  Valenciniani.III.  a?tateevico  in 
Civitatem profeceric,  qui  eft  Jolephi  Scaligeri  -^^p^f cf /ct/^cVj  cafti- 
gacus  mericoa  Philippo  Cluverio  Germania? prxftancidimo  defcri-  ■ 
ptore  lib.  2.  Germ.  c.  11.  An  vero  a  Trebeta  >  Semiramidis  fiUo  pri' 
vigno,(it  exftL'U(51:a  ?  quod  nonnuUi  vokmt>merit6  dubitamuS)  ido- 
neis  teftimoniis  defticuci. 
Zl  Natio-  '  ^'  "^*  A^S,entoratenfes  alulitC^farisusque  temporibus'»  &  haSle^- 
.Ai^ento.  nm,nationc  Germani  extiterunt.  Suppono  >  quodinterernditosire 
^r^-tenfes  confello  eft ,  tradium  Argencoratenfem  elFe  fedem  veterum  Tri- 
Cermam  boccorum.  Unico  fuifragio  contentus  ero  >  quod  eft  ClariHimo- 
iocchL^' .  ^^^^  '"^^'-  Gaiios  SammarthanorumLudovici  &  Scasvoiae  in  Gal- 
liaChnftianaTom.  II.  f.  lOf.ficenim  illi :  QuamPtolemxtss  &Am' 
miantu  vocant  Argentoratum»Civitatem  Argentoratenfium  Kotitia  impe- 
'•  rii,  eam  Tribocorumjacitiu demoribus  Germanortm  >  vel  iribocum  Ca- 
far  lib.  i.  c.  1 1.  appeUat.  Hoc  praefuppofito  aflertionem  fic  plkibo : 
Jalius  Cceiar?  qui  cum  Ariovifto,  Germanorum  Duce,  bellum 
ge[Iit>  &c  m  ipfa  noftra  Germaniaver[atuserat>reccnfetiib.i.de 
bel.  Gal.  populos  iti  Arioviftiexercitumilicantes>  &nominatim 
etiam  Tnboccorum  meminit;  Tum  vero,  ajeas,  demum  necejfario 
Germanifuas  copias  e  cafiru  eduxerunt,  generatimque  confiiterunt  >  pa- 
musque  intervaUis,  Harudes ,  MarcomannQSiTKlBOQES  >  Vangiones, 


'EcclefiA  Argcntcratcfjfs  fubjt&um.  5: 

fsemetes &c.     Jam  igitut  Ariovifti  artate»  &  ante,  noftri Triboccf 
«antGermani.     ^///^/»  nempelib.  IV.  deRh(.nodifpatans>  longo, 
mqwtyjpatiopcrfines  i:\amkatimth  lielrerierumy  Sequanorum ^  Medio- 
watricum  y  Tribocormn  •>  Irevirormn  citatasfertur.     Ad  qutm  locnm 
notaviteruditifllmus  Cafauboi-;ns  apud  Strabon.  lib  IV.  15?.  fe- 
queiuia  :  Apud  C^farcm  omnino  kgi  dcbct  ;  Trihcorum.     Nam  hi 
funt >  quos  Tftlicy.Xti  nofier { Scrnbo ;  appeLu,Ptoicm.  T^iQ^KKbf.   Et 
idem  C<tfir  Tribocos,vel  Triboces.Germanorum  gcntem  agnofcit :  Qu<e 
explicatio  priorem  (entent-am  conHrmat.     Tacitus  extra  dubita- 
tionisaleamhocponic  :  Ipfam  enim  B.heni  ripam  hauddubieGerma- 
norum  populi  colunt  Vangiones,  Triboci,  Nemetes  ,  i n  li be!  lo  de  mori  bus 
Germanorum,  Strabonis  Geographi  celebcrrimi  ,&  antiquifllmi, 
qaipp."  qui  Augufto  Sc  Tiberio- imperantibusfloruit>fententiam 
fecutusell»  e:fi  qu.xdam  Strabo  alia  addat;  fofi  Helvetios  adRhe- 
mm  funt  Sequam,  a"  Mediomatrices , l-; oh  ','S'fvTeuTiffxa.yiKcvlQyQ-' 
m^euiuQ-tv  :^  r»{  a  y.t^ai ,  Tfi^UyjA  i.  e.  in qidbtu confederimtTribochi 
gens  GEKM\NIC\& expatriafua  trajccli.    Hxc ille  lib.  I V.f.m. 
ijf.  iH-     Cum  igituF  conllet.Tribochos  fuille  Germanos»amplius 
drfpiciendumelLqu.-eipforumpriftina  patriafuerJt.    Videtur  fuis- 
feTranlrhenana  Germanin,  quodcoUigoexvoce  :  vriffiUKfljV  jquae 
tranfitum  innuit ,  nempe  trans  Rhenum  in  regionem  Mediomarri- 
cumcifrhenanamtransgrefli  priftinos  incolasexpuiere » fefuasibi 
fedes  fixere.     Dicebnntur  &C£lta'rfic  enim  Dio  hiftoricus  dili- 
gentifIimusirb.LIII.fm.f77.  referc:  Celtdqiiidatni  qnosGcrmanos 
vocamusyctanomyiem  Cclticam  regioucm.qudead  Rheniimejhoccttpaffent, 
effecerunt  ,uteaGermama  vocareturfuperiort  quA  Rhenifontibus propjor 
efi ;  iHferiory  qtu  ab  h.ic  usqite  ad  Oceanum  Britannlcum  fe  extendit.  Tri- 
bochi  igitur  ex  Celtis  videntur  elle  Gei"m:.ni  >■    &  nomen  Ger- 
maniae  vei  dedifle  regioni  r  quam  occuparant,  v"l  confirmalle 
y£gidius  Bucherius  Atreb.itenfis  Jefuita  inBelgio  fuo  Romano» 
quod  alias'  nccurace  fcripfit»  Dionis  hanc  fencentiam  his  verbis 
voluir  illuftrare  (  an  congrue  ?  )    Dio  Germanorum  nomen  nun- 
quam  Tranfrhcnanis  induigetifempcr  Leltas  appeUatiUt&Gallos  GaU^ 
iM,&  Belg.ts  Kelticos-^SolosCifrhenanos GEKMANOSLatinonominet 
&  eorum  regionemGermaniam  etiamGrxce  vocat.  1. 1.  de  Belg.  Rom. 
c.z.  Qnaverba  videntur  innuere,  quodGfm^ui  Celtarum  pecii»- 
iiarisRierintportio,  KATi^oxnvCicdidi.  CumigiturTriboces  Cif- 

A  5  rhciU'' 


<j  'EcclefiA  Argeutoratenftsfuhjccfum. 

rlienani,  Dionissetace/uerint;  «ctT*  i^oyjw  Germani  dicebantur. 
Patetautem  fimul  ex  Dionis  verbis ,  quoci  Germania  nod  i  a  divifa 
%uj>eriores.  faentinfupemrem,  &cmferiorem;  Iftamputo(icdid;im  elle,  quod 
Rhenifontibuscfletpropiorjhancquod  rennotior  RefpeftuRomas 
diftribuebaturin  pyi;»*iw>i.e.vi^iniorem,Ec  lecundam  i.e.remotiore: 
Cujus  diftin<5bionis  mentio fit  in  a6tis Conc. Agrippin.  T.  II  Conc. 
'^^xmaCdjiriiGermanufecundA  mtlljc  adveriTis  Eiiphratam  hxreti- 
cumhteriEmemorantur.  ClariusadhucHilarius  Pic^avorumin 
GaUiaEpifcopusHterasIuasdeSynodisinfcripfit  etiam  Epilcopis 
Germani<eprim<e &fecund£.  Quxe  verb  Ci vitates  &  diacefes  cuiq; 
Gerraaniarum  fuerint  adfcriptie»  confuliws  expreflit  Pcolemxus, 
diftindliuslibellusRomanarumprovinciarum:  In  G£rmaniapri- 
tnaCivitatesnumeroquatuer :  UetropolU  Civitas  Moguntiacenfisi  Civi- 
tas  Argentoratenfium,  Civitas  Semetum.  i.  e.  Spira ,  civitoi  Pangionum, 
i.  e.  Wbrmen.  Quod  de  Metropeli  libellus  dicit  >  idem  (in  notis  ad 
Notitiamimperiioccidentalis)  nomen  Argentorato  noftrotribuit 
eruditiflimus  Commentator  Guidu«  Pancir^us.  Poftquam  au- 
temBarbari  in  Romanum  imperium ,  adeoque  in  noftram  qnoque 
Germaniam  primam»intuiillent  pedem ,  Barbara  cognominata  eft. 
Semibarbaroi  Rheni  ripas  Hieronymus  in  liceris  ad  Rufiinum  memo- 
rat.  Ulterius  progreffus  Salvianus  MalliherifiLim  Epifcopus  Bar- 
baram  totam  vocat ;  conqueftus  >  Vandalorum  gentem  primumde 
folo  patrid  in  Germaniam  primam,  mmine  Barbaram^  ditione  Romanam, 
effeeffufam.  lib.  VII.  degub.  Dei.  p.  z^f.  §.  135.  Prafcipui  Burgun- 
dioneserant,quifuamfecereregionem,Stilicone»  Honorii  C.rfa- 
ris  perfido  genero ,  Barbaris  imperium  prodente.  Ifti  Bur- 
gundiones  Tribocchis, Germani  tamen  &ipfi,Germanis  permixti. 
Hieronymus  quidem  translatos  in  Germaniam ,  puca  Transrhena- 
nam>  fcribit  ad  Ageuuchiam  »  Vandalis  Biirgundionibus  (edes 
translatorum  occupantibus ;  attamen  non  omnes  eile  translatos 
iterata  clades  a  Salviano  lib.  VII.  deplorata  innuere  videtur.  Si 
quid  fidei  noftro Konigshofero  tribuendum»  Romani  quoque  & 
noviffime  etiam  Franci  «oftris  Tribocchis  permixri  funt :  Roma^ 
niy  ficenimcap.  f.Chron.f.ioj^.b.narrat:  !2(lfo  nU  l)te  l^vOtltC' 

re  ^ctf  crte^utfcfelanl)  bctwun^cn  /  to  fantcnt  f  u  iantvof 
S<ic/  wnD  ^nt^m/m^Zmba(kutuiUttkiant/unb 

tu 


Eccleji^  ' ArgentcrAtenfts  fuhjeiium.  7 

Wc  woKnDf  Dae  mcrcrtl^Kil  von  D\cmc :  2(u  ^u  MfTcri 
5>6^cgcrcn  imD  ^antvoBtcn  tn  2^iitfcljcn  lant^cn fomcnf 
t§rSrtJnDcwnDmo(5cm]Dvtl^Z>o{fce/\?ont)crgntigfam^ 
fm  trcgcn  Dce  4,anDce/  unDtrolgclcgcnfecttan^afrcr 
«nDan^^ctDm/  unDan^tnc/allfoDaemcnt^tufcnf 
iittce  Don  D\ome  unD  i?on  3)taha  fic^  ntDcr  Itcflcnt  tti 
S^utfcfjen-ianDcn/tmDaOcrmctfibpDcm^tnc/unDun^ 

fcr  Dtc:Xiitfcljcnttt)UrDcnt  rermtfcfeCt:  Sed  &  Frand:  Sic 
enim  idem  adan  4^0.     ^ic  (Franc.)  bcttt?ungcnt  %X\iXi/ 

^^Vii/  CO^cn^c/  '^urnjclfc/  ^trc^burg/  iinD  ^afcl/ 
imD  tiUceXutfcljc  lanD/  unD  '^clfcljc  i(xxKi  mitctnitnDeif 
tjort  Aqiiicania  utt^  tw  5>ctgcrn  /  uuD  Itcffent  ficfe  Da  Dtc 
^rancfentttDcrtnDenfclbcn^tattenunDlanDcn/  Dicfti 
lcttt>ungent  |cttcnt/unDt)crfricbcnf  unD  erfhlgent  Die 
^crrn  unD  Dtc-ian^vjogtc  Die  t>on  !}vdntcrn  ubcrDieiani 
Bjorcnt  gcfc^cf»  (^ua  tt?jn  Dcnt  Dic  !Xtttfc^en  unD  Dic 
%xi^\\^in/  ^<x^  fint  cDcle  Zropcr/untereinanDergctni^ 

(C^Ct*  HiEC  ille.  Qujdquid  hujus  rei  fit,  Je  qua  forfan in fe- 
quentibus  aliquid  dicemus->perinde  nobiseft,{ive  Romani&Franci 
nonnihil  permixti  noftris  Germanis  faerint^fivenon/ufficit  nobis» 
primjisaliquoi  poftnatum  Chriftum  feculis  Germanos  fuiHe  no- 
ttros,  falte.n  potilHmum  >  quod  infia  ufui  n(  b  s  erit  in  aliquo 
Irenrci  loco  explicando.  Dicas  ,  qui  fieri  po/Iit,  quodTribocchi 
£nt  Gerraani ,  cum  I.  ipfe  Juhus  Ca'far  GaUis  hmitem  oriemalei» 
fecerit  Rhcnum ;  Et  Tacitus  c.  i .  de mor.  germ.  eundem  Germaniac 
terminum conftituat occidentalem ?  quos innumeriahi (equuntur : 
II.  Vetuftiffimi  au6lores  &  plurimi  Germaniaro  fuperiorem>(eu 
Cifrlienanam  GaHiis  accenfeaut,  ut  addu<n:is  §.  2.  &5-.  ipfbrummet 
xerbis  ad  ocuium  patet.  ^.  ad.  ( i, )  verbis  Ci.  Berneggeri  quajft^ 
1.  in  Tacit.  Germ.  /;o/cf  Umites  iv  v/,eiTH  >  nec nimujirl^ie  tfed  depro- 
ximaviciniaetiamaccipiendose/e.  Sicenimultta  Vifiulam  Variniquo^ 
queiVenedii  Veucinh  &  Bajiarnxi  in  quorum  truiluefi Bary^henes  :  Item 
ultra  Rkimn  Trevfri .Nerviii  Vanyjones,  Triboccii  Nemete,  Vbn,Bataviy 
tiattim,  & aiii ;  uitraOceanum  denique  Ffflui » atque  Fenni  inter  Ger- 
manidt  populos  ab  ipfo  au£lore  (  TaciLo  j  conmimerantur.  Confec 
B,.Rhtnaia.  lib.  i.  rer.  Germ.  Jacobum  Wimpheling.  in  Germania 

Gf- 


8  Ecckfijt  ArgemorAtenfisfnbjeEiHm. 

Cinhe".  p.?. feqq.  Jodociim  Willich.Comm.  in  Germ.  p. m.4'f- 
feqq.  BilibaldiiraPirckheimer.  indelcr.Germ.  p  m.  6&\.  Ad(2.) 
Rr  GaliiaenomengencraHus  tum  fuide,  qanm  vel  olim  fuernt,  vd 
hodieeft,  utpoce  complexum  eas  etiamrerras>quasGermaniCi{r 
rhenani  tenebanc,five  avita po(IcfIione'live  jure  beUi.  Patet  ex  te- 
llimoiiiJscollatis.     TackoipfamRheniripam  b.iud  dubie  Germano- 
rumpopulicolmi! ,  V.ttJgiones ,  Treboci^  NfWfre^;  IpfeCirlarTr/^OfOf 
GermMorumgentan agnofcit :  Straboni  Tribocbigens  funt  Germanica-^ 
Dionis  teftimonio  Celtae  funt  Genn-iniiC[\i\  fupenorem  Germnniam 
occnpnrunc.     Ectamena  DioMe>Eutropi»>  MarceHinojGaih  ap- 
pellantur;  iSlempe  poftquamCojfari  jquibus  de  causfis  non  difputo, 
placuiifet»  Galliaehmitem  conftituereinfignemfluvium  Rhenum» 
exinde  Germani  Cifrhenani  iuduerunt  nomen  Gallorum  ■>  fada  de- 
rominatione  a  potiore-»  ita  tamenjUt  neque  natione ,  neque  ditione* 
neque  moribua  GaUi>infpecieficdidijeiTent. 
jii  Ditlo.  ^   ^^  Di//o«m  quodattiner,ancebelium>duceArioviftocon- 

^ar'  !r  ^^^ Caefarem geftum> Germani Boftri fui fuerunc juris >  nec fub Ro- 
7/Hfu>jje<3i  manorum  poreftate.  PhihppoCluverio  hb.i.  rer.  germ-  c.  lo.  «r- 
tum e^ ,non  fubimperio  ejm  ( Ariovifti)  fuife  diclas  tres  nationes  (in 
quibus  ^  Argentoratenfes,  feu  Tnbocchi)  BelgicamRheniripam 
colentesi  fed  in  amicftia,  ac  forte  clientela  tantum]unde etiam  auxiliumei 
.  contraRomanoj tulerunt:  Conf.Tacit.demor.geim.c.^.Idcertumeft» 
quod  ad  iilam  usq;  tempeftacemimmunes  fuerinc  a  jugo  Romano: 
Sic  enimCsfirlib. Lde  beh  Ga'.  refert,  poftquam  triphci  acie 
inftruda  cafiri-s  Germanorum  appropinqiialTet,  tum  denmmnecef.. 
Jario  Germanifuas  copi.is  e  Gajlru  eduxerunt ,  generatim^  confiituerunt , 
paribiuque  intervaWis,  Harudes,  MarcomannosiJriboccosiV.mgionesi  Ne- 
metesy  Sednfiosi  Suevos,  omnemque  aciemfuam  rbedit  &  carrucircumde- 
derunt:  ne  qaajpes  infugarelinqueretur  :  eo  muUeres  impofuertmt  t  qti£ 
■   in  pralium  proficifcentes  pasfis  (rintbus  flentes  implorabant,  ne  fe 
infervitutemRomaniitraderent.     Antehac  igicur  a  fervituteRoma- 
stattu:      ^'^  immnnes  extiteranc.     Id  quod  ex  aiiquoCiceronisloco,  etfi 
Jut»  Ctftre.  obfcuriore>probare  fatagit  B.  Rhenan.  hb.  1 1.  Germ  f,  c,^.     Poft. 
quam  veroCaefar  Arioviftumfugallecvidentur  noftri  etiam  Tri- 
bochi  fub  poteftatem  vidloris  venifte :  Ca?(ar  enim  omnem  GaUiam  > 
qu£  afaltti  Pyremo,  Alpibusque  >  &  monte  Gebenna  ifluminibtts  Rheno  & 

Rhoda- 


'Ecdefm  ArgemoYate-afis  fubjcclum.  9 

T.hodam  cotttinetur>  f.ttetque  circumitu  ad  bu  ^  tricies  centum  miliiapas- 
fuumyprmrfvcioi  ac  bene  meritas  civit^tes » in  provjicice  formam  rede- 
gitteiqueCCCC  LiS.infmgulos  amiosfiipendii  nomine  impofuit :  re- 
ferencein  Ca^raris  vita  Suetonio:  Confer  Carol.  Sigon.Comment, 
rn  Faft.  Capitolin.  f.29;.  Cxfare  fublato»  Sc  Augufload  imperium  ^H^ujfe, 
c vedo,  fada efl: divifio provinciaium inter Senatum  dc  Auguftum ; 
Huic  autem  ce/Iic  Hifpania  quod  reliqwmi  erat  3  at  Tarr.tconenJts,  Lufi- 
taniaque,  tum  omnii  Gallia  (f  Narbemnfis,  &  Lugdunenfis,  Aquitaniaque, 
i^  Celtica  j  cum  0*  populu ,  qui  eennn  coloni  ejfent ;  ( T^atn  Celt^qui- 
danii  quos  Germanos  focamtfs,  quum  omneni  Celticam  regienem ,  qu<e ad 
Rhenum  efiy  occup.tfent yejfecemit ,  uteaGermaniavocaretur,  tv.v  //jV 
«fw»  T»);'  fiiTo.  Tdi  T^  rrorcnj.v  'z»yeL( i fuperior ca,  qu.t  'Rkeni fontibtu 
propior  efl :  inferior,  qux  ab  hac  mque  .td  Oceanum  Britannickm  fe  exten- 
dit)  item  Cotlcfyria  &c.  Si  igicur  Germania  fiiperior  Auguflura 
agnovicDominum»eciamTriboccliinolhi,  Gerjianiseiftiusinco- 
Ix,  fub  poteftace  ipfius  fuerunt :  Recenfuit enim  Hiftoricus  easpro^ 
Vincia^modoy qiix^ Romanis fuermrfubaclx;  Cater/ts *qu£veltmn 
tmporis  nondum  a  Kom.inif  erant  fubaci<t,  autfubadx  quidem  fuerunt  ■> 
fuii  tamen  legibm  adhuc  utcbantur ,  velTcgibtisconceJJltfuerant,mnre' 
cenfuit:  uii  ipfemet  fele  in  feqq.  explicat.  Conlencit  hbellus 
Mellalac  Corvino  adfciiptus :  Sic enim  ad  Auguftum :  Dfu  Gcrma- 
nia ,  fuperior  ^inferior  » tibi  uni  cejfere:  QuodconfirmacDio»  re- 
ferens,quod  AtiguftuseanuTiprovinciarum  (itV(35.f£i(f  ilr)  defcriptio-cen/Ut. 
nem egerit,  v-it.tmquc&refnp.  oidinarit.  Geminum efl:»  quod  Epico- 
me Liviana  §. i ; :  .liabet :  Oim  Augujlus Narbene conventum ageret,cen- 
fus  a  tribusGaUitSyquxs  C<tftr  P.irer  vicerat,  a^us.Qnx  autem  iiia;  tres? 

i  GalUa  Comatam  puta  1  eji  omms  divifa  in  tresp.irtes,quarum  unam  in- 
cohtnt  Belg.faliam  Aquitani,  tertiam,  ijui  ipforum  lingtdaCelta,  noflra 
Galli  appettantur  :  fic  ipfe  Carfar mox  ab  inicio lib.  i.  explicat.  Cen- 
fum  repetiit  Drufus  Provinci.-epu^rfes ,  neque  tamen  pari  fortuna^ 
Nam  fuas  Germani^  urbes  adluro  clauferunt ;  Unde  opus  ha- 

■  buit  bellum  movere  exclufus ,  &  aliquot  prorfidiis  impofitis  Rhe- 
num  munire  Drufus;  in  quibus  crat  &  Drafenheim»k  conditore  fuo 

,  didtum. 

§.  6.     AnimadverteraHt  autcm  Romani  bellicam  noftrorum 
Gcrmanorum  virtutem,  quarejut  fubadosfubobedientiaretine- 

B  lent, 


Legiontt, 


Tiberie. 

ClaHdio. 


Kerone. 


GalU 

ViteUio 
Ve^H/$ano 


lo  "EccleJiA  Argentoratenfisfuhjecium. 

rent»  &imminentesarcerenc,  placuic,praEfidiamilitariaorJinarei 
qai  fab  poteftare  provinciales  retinerenc.  Auguftus  enim  o6lo le- 
giones  binis  iftisGermaniis,  fuperiori  quatuor,  &  cotidem  inferiori 
impofuit;  EtiamPrarfedosdedic  Agrippam  primum,  icerumque» 
deinde  Tiberium  &l  Druium :  Quibus  fucce/Iic  Quincilius  Varus» 
&  huic  Germanicus;  Et  huic  Siliuslegacus,  Tiberio  prasficience; 
quem  excepic  Lenculus  Gaztulicus;  HuncSergius  Galba,  Cap  Cali- 
^rt/^Cxfare.  Sub  CUudiof  z\xnoiQ%  Galliir,  Belgicae  nimirum,Lug- 
dunenhsj  &c  Aquicanics>jus  Civitacis  Roman<T  obtinuerunt.  Re- 
fert  hoc  de  piivilegio  Tacitus  Annal.  II.  quod  frimores  nonnuWi 
GaUi(tj  qm  Com4taappellatury  jm  adipifcendorum  in  urbe  honorum  expe- 
tierint:  adveiius  quod  peticum  aliquoc  quidem  in  SenaCudillc' 
rucrint ;  Sedfiuftra;  NamClaudium  parcesGallo-Germanorum 
defendille.  Extat  Ciaudii  oratiomajorem  fuipartemintegraLug- 
duni>  incifa  a^ri  j  q«am  Lipfius  fuis  ad  Tacitum  CommeHtariis  in- 
{eruit,  ubi  inter  alia  fic  Ca^far  dilleruille  legitur:  Sed difiri^e  jam 
ComatA  GaUid  caufa  agenda  e/i ;  In  qua  ,fi  qmhoc  intuetur ,  quod  beU9 
per  decem annos  exercuerunt  Divum  lulium ,  idem  opponat  centum  anno- 
rum  immohilem  fidem ,  ebfcquiumque^multtftrepidii  rebm  ?ioftri>f  pim- 
quam  expertwn.  lUi  Patri  meo  Drufo,  Germaniam  fubigenti,  tutam 
quiete  fua  fecuramque  a  tergopacem  pr<e/iitermt  ♦  &  quidem  cum  ad  cen- 
fusi  novo  tum  operey&tn  adfueto  GaUiii  ad  beUum  Germanicum  avocatus 
ejfet.  Hxc Claudiuss  &  plura  alia.  Cum  igitur  &  Tribocchi  noftri» 
Celticum  genus,  ComaCiE  Gallii  luennt  faltem  vicini ,  &  ipfos  jus 
Civicacis  Romani  ^hoaorum  adeptos  elle  fulpicamur.  Nihil  ta- 
men  definimus.  Bixeizt  Tacitns  ifoedera&  Civitatem  Romanam 
pr idem  apcucosfaiire  ,ncmpe  vel  a  JulioCsfare  ,  vel  ab  Augufto, 
cerce  ante  Claudium>quod  innuit  fingularem»etiamTriboccho- 
rumnoftrorum,  fidemergaimperium  Sc  Imperatores  Romano- 
rum. 

§.  7.  NeronedominanteLttciusVerus  pra?erat  Germaniis; 
poGiipCumScriboniifratres  Germaniam  utramque  adminiftrabant,  re- 
ferente  Xiphilino  ex  Dione :  fucceflitipfis  Verginius  Rufus  >  infi- 
gnis  ille  Vindicis  rebellis  pro  Neroneadverfarius.  Dum  autem 
Galba,  Vitellius,  Vefpafianus  interfefe  motibus  inteftinis  grafl&n- 
lur  ,  Germani  ad  priftrinam  libertatem   adlpirare  caeperunt  * 

Baca- 


Bcclejia  Argentcratcnjls  fuhjcEium.  \\ 

Batavo  quodam  motus  ciente  inRoraanos,qui  tamenVefpafiano 

compefcentequieverunt.     Vid.Tacit.  lib.  IV.  hift.  cap.u.  feqq. 

Compofitis  his  turbis  Germania  noftra  ahquanto  quietior  fuit. 

Donec  vCmilian:     Gallus»&Volufianus,  &  Valerianus  inter  (e  ^'^^"  ^ 

coUiderentur ;  tum  enim  noftri  quoque  concufli  funt.     Sed  ma-  ^^^»^"»'- 

gisfubGallieno.peflimo  Imperatote ;  fub  eo  enim  Germani  alii^'*  ""' 

&Fianci  Germanias  noftras  invaferunt;  neque  tamenRomanis 

extorferunt ;  Nam  Pofthumi  virtutepulii  funtjut  auJbor  eftTrcbel-  c^oJJhum» 

lius  in  Pofthumo.     Reverfi  tamen  lunt  Barbari  >  interregno  du- 

rante>  (ed  iterura  rejedi  fant  al)  Imp.  Probo.    Tertium  redierunr, 

Diocletiano& Maximiniano imperio  prxfedis ,  (ed  &  tertiumre-  ^°g"igf-^ 

pulfam  tulerunt,  quod  in  Panegvricolaudac  Mammertinus.     In-  „c^  mo. 

deConftantiocommiftJEfantGallix  &c  vicina.'  Germania?;  adver-^^wVjr^o; 

fus  .Memannos  defendead.r, quod  lV  pr^rftitit»  adeo,  ut  aUrtim  Co-  C'"'/^^"''* 

hrtiuni^  cjjlra  toto  Rhem,  (fiUrii  &  EHphratU  limitercflituerentur» 

Celebrante  Eumenio  in  panegyrico  ad  prxfidemGaUiarump.  izr. 

111.     Haud  perindefauftus  fuitRivStiovarus  ;  utpote  Chriftiano- 

rum perfecutor ;  Melior  Conftantius>&huiusfiliusConftantinus^,„/i^    . 

Magnus>  qiri  &Treverisledemhx>t,  &  Alemannos  F i:a.ncosquc  no  Magna. 

fortrter  repulit. 

§.8.    Poftqnamautemfedemimperii>  Romarelida,  Con- 

ftintinopolin  hic  tranftuliiFet ,  aliam  Magilhatuum  difpofitionem 

adornavit.  Conftituit  enim  quatuorPrxfedosPrcetorio,  quorum 

duoOrientalibus»  duoquoque  Occidentalibus  provinciis  pr^eel- 

fent :   Otmto  Tranfalpiuos  Celtas ,  &  Hijpanos  cnm  infula  Britannica 

commifit  Zofimusrefertlib.z.  Hift.  Taliserat  Ambiolius  Epifco- 

pi  p^vens,ConHantino  jtmioriiwelut  morum  Magifter,ad  jan61:us,cum  <^<'»A^»''- 

Galliisprxficeretur.     Conftantinusenim  hicfiliorumnatu  maxi-""''*'''^'*' 

inus,avitam  (brtem  accepit,  poftCrifpifratrisnecem,totosdecem 

annos  Galliisimperitans»donec  amilitibus  fratris  fuiConftantis  ^    ^        ' 

.    -  ,.  .  ,f  .  ,  I  r  n  Conjtante. 

perinfi.iiasoccideretur:  id  qnod  tactiim  pra:ter  propter  cnca  an- 

numChrifti54o.     Ita,  re(puhlicaadduosAuguJlosreda^tae/f,  referente 

Eutropio.     ConftanticefteruntGaUiae»  Forfan  etiam  noftriTri- 

bocchi.inter  GaUiam&  Rhenum  fici>fedeTreveris  fumpta.Res  Ec- 

clefiafticx-exeo  tempore  optime  Ci:Ce  habuerunt,  Conftanteortho- 

doxo  &Zelota.Ca:terumturbataeft  felicitas,  Imperatore  occifo: 

B     z  Ci\c- 


Iuli4n0, 


12  Ecclefu  Argentoratenfis  ftihje&um. 

U*inenuo  Succedit  enim  Magmniius  cyi \innus  >  sSc  Icaiiam  >  Africam ,  GalUast 
obcinuir.  Decencio  hacie  Galliis  prnefeclo.  B  .llo intei-  Conftan- 
tium  &  Magnentium  exorto ,  rQhQr^  hic  ex  Hijpanis,  GaIHs,  acGer- 
nunuKhemm  ac  Oeeanum  occiduum  accQlentibiu  fecum  abduxit,  8c  va- 
cua Barbaris  loca  objecic, conquerente  juliano inorat.  I.  &  11.  vi- 
dustameneftaCoiiftantio,  qiii  &:  vicinos  Rheno  barbaros  fibi  cond- 
liuvit-,  ut  &  Gallic.ii  isationesiqmrund.tmducum  opera-»  ut  audlor  ed 
Zollmus.  Sic  Gnlliai»  forCm  «Sc  Gcrmar.ia  nofti  a>icerum  eratCon- 
ftantii  :  quara  &  ariTeifus  Alemannorum  excurfiones  defendit  y 
nairante  Ammian.  Marc.  Iib.  XIV.  51.  Turbns  dederunt  poftea 
Franci  di Geimani ,  Sylvano irritante >  donec luiianus  in  Cxfaren» 
cooptatus^xpeditione  fufceptaj&pugna  feliciter  commiIIa>Argen- 
toratam>Brotomagum>Tabernas,  Salilonem,  Nemetes>  &Van- 
gionasabipfisreciperet.  videAmmian.  l.XVI.Vaientiniano  ixpe- 
Eance  Germanorum  n-.itio  revocatu  ad  animos  iU,  qu<e  luliani  Ctfarii  tem^ 
paribusperpejfafui(fetifimulatc]ue  de  morte  ejus  accepifent  >  excujfo  metuy 
qiH  animii€orttminfixus erat  >  & innatagenti audacia  refimpta ,  pariter 
univerfi  fubjeclaimperio  'Remanoloca  invadebaru ;  uteft  apud  Zofim*- 
lib.  IV.  Vidi  t;imen  iunt,  &pacem  peterecoa(5lipernovenniun?j. 
•  qaievere.  Defundlo  Valenciniano  >  Gratiano  Ce/w<«  nationes  & 
Uifbania tota  cumlnfnla  Britamiia  attributbantiir.  1.  c.  Quas  &  ftrenue 
det-endit adverfus  AlemannosLentienfes ,  quorum  muita  millia zS 
Argentuariamcecidit,  uneque  annopacavtt  &  Danubii  iimitem>  &Rhe' 
nt :  quod  laudac  Aufonius  in  panegyrico  ad  Gratianum,     Gratia- 

Maximo  no  occi io Maximus  cyrannuS)Wfr«//^«/ ,  qui erant  in  Germanta  ejm 
renunciationem  adprobantibm  \    Zofim.  1.  4.   dominus  fadus  eft:' 

Theodefio.  Germaniarum»  donec  juiru  Theodofii  interfe^lus  Arbogafto  Gai- 
liasrelinqueretregendas>  &  Valentiniano  Juniori  tradendas.  Uti- 
nam  autem  pari  hde  fervaftet !  ]am  vero  nefaric Cxfarem  trucida- 

*  vic>  Eugenio  fubftituto;  fed  digna  fcilicet  fortuna!   Theodofiiis- 

enimmiraculofaprorfus  viclori  utrumquedebellavit>  &:provin- 
cias  rebellium  fub  fuam  poteftatem  reda6las,fiiioHonorioattri- 
buit.  Hmorium  enimfiliuni  imperatorem  appeUavit ,  Stelicone  legionum 
in  i'u ( occidentis )  locu  duce  creato,  (^r  eodem filiifui tutore  relido.  Pra^ 
fecit  enino  filiHm  Italui  Hijpanii  >  Celttf,&miverfi6  Africes,  referente 

Zofinu 


Cratianc. 


^eaoria 


EcdefiA  ArgentoratenpsfuhjeBum:  ij 

Zofim.l.IV.  Felicicer  initio  tucela  luccedebat  >Scilicone  fi^o>& 
vij^loriofo;  Oaudi.ino  caneiite: 

Vefira  iftanus  dubio  quidquiddifcrimmegesjit 

Transcftrrem  'egit  Stilic9 :  totidem^  diebns 

Edotnuit  Rltemm,  qmt  vospotuijiii  in  amis; 

Quemferrof  aUoqwisy  quem  voscum  jmlite  >folu3 

Impiger  k  primo  defcendens fluminis  ortu 

Ad  bipdos  tra^us ,  &  jun^apaiudibus  ora 

fuimmeum  perHrinxititer,  Ducis  impetus  unH4t 

Vincebat  celeres,  &pax  afonte  profe^a 

Cum  Rheni  crefcebat  aqutf, 
Sicillececinit  >  Stiliconem  DrufbTiMjanoqitepraeferens.     CaJts-- 
rumTheodofioeviviscxempto>Stilicofidem  erga  Honorium  mi^ 
nimcfervavic.     Ut  enim  (uum  filiumgenerofubftitueret,  Van-^ 
dalos  fiios  excitavic,  &  Galliis  immifit.     Hinc  fadum» ut  Mogun-  . 
ciacum  &  Vangiones  delerenturjNemetes  vero&Argentoratenles 
noftri  Tribocchi  a  Barbaris  in  Germaniam  Tranlrhenanam  trans-^ 
ferrentur.NemoeratjGjui  furentibus  hoftibus  refifteret>nifi  quidami 
Gcnftancinus,in  Britanniis  creatus  Cxfar.     Is  enim  terrore  nomi- 
nis  fui  Barbaros  e  Germania  noftra  fuperiore  expuht»  &  RhenM»  . 
pr^idio  mumvit  idoneo,  quod  a  luliani  temporibus  negie&ujnfuerat,con' 
quercnte  Zofimo  Ub.  VI.  Neque  tamen  omnes  extorquere  pote- 
rat,Burgundionibusprovinci.T  noftrse  inharrentibusj  qus-<£gidii 
Bucheriiin  Belg.  Rom.  hb.  XHI.c.f.fentenciaefV.     Dignas  tan- 
dem  Scihco  periidiae  poenas  deditjrurrogatoConftantino  GaUiarum  Conjfdnn- 
G«fare;fedctiamhic  tyrannis&Barbans  luxuria  fuaanfamdedit 
Rhenum  &GaUias  infeftandij&devaftandi>ut  Salviani  acerbillima 
eft  querela.Conabatur  qnidem  Honorius  opem  ferre,  miflb  Olyra-       ^ 
piodoro,  (ed  potentiores  erant  Barbarij  quam  uc  expeUi  omnes  pofl 
ient.     TandemigiturGermaniaprima  conceila  eft  Burgundioni^^ 
bus  haKitanda.  Luciano  enim  G  O  S.  Burgundiones  partem  Gallia 
fropinquantem  Rheno  tenuerunt  j  referente  Cafliodoro :  Francis  ver5 
Germaniaiuferiorcc/Iit.  Sicpacem  emit  Honorius.     Eomortuo 
fucceilit  Valentinianus  IH.  cum  marre  Placidia  Augufta.  Sed  hicydltmtffi 
iterum  tumultuaci  funt.      .<€cius  &  Bonifacius  primarii  duces  fuis 
difcordiis,  &  Romani  ipfi  exadionibus  Barbaris  pridem  quic- 

B     j  tiS' 


14  TcclefiA  ArgentOYAtenfis  fuhjecttm. 

tis  anfam  dedere  rebellandi :  nifi  c]uodfortunafaverit,t5<:HLinhi 
^tio  adverfusBLirgundionesjutregem  cum  gentedelerent,  poft- 
quamregnumperXXIIIannos  ftetiirec:  reliquiaeBLirgundionum  in 
tradum  Sabaudienfem ,  &  Genevenfem  funt  translatx ,  anno  prs- 
terpropter43(J.licGcrmanianoftra  primaexintegro  fada  iterum 
eft  Roman:E  ditionis.  An  ?  5c  quando  fiib  Francorum  poteftatem 
venerit;  fubChilderico?  ut  vultGebwil.Chron.  Habfp.  I.5.C  10. 
AnfubClodoveo?  quodftatunnt  B. Rhen.  hb.  Il.rer.  Germ.f  8% 
&  ^gid.  Bucher.  Belg.  l.XlX.  cS.idahbi,  &aho  tempore  >dis- 
fputabitur. 

scopuidi-  §.  9.     Sufficitnobisexhiftoriarum  monumentisoftendifte» 

aomm.  Germaniam  noftram  piimam,  &  in  ea  Tribocchorum  quoque  gen- 
tem)Cum  Romanis  mulcLim  falcem  commercii  liabuifte  >  &  hac  for- 
fanoccafioneChriftianifmiftvepinncipiajdveincrementaaccepille. 
^  Dubium  enim  non  eft,  quin  inter  mihces  &  Colonos  Romanos 
multi  fuerint  Chriftiani  >  qui  verbum  Dei,  vehiti  femen  aUquod, 
liinc  inde  per  Germaniamdilpergetent,  donec  in plenam  meftem 
excrefceret. 

WLimites  .^^  ^q^    Lhnites  vero  quod  attinec  Triboccorumj  fciendum> 

quodaborientefuericRhenus,  qui  &  anciqaorum  Mediomacri- 
coruOT  fuic ;  ab  occidente  celia  moncium  juga ,  quibus  a  Lotha- 
ringia  difterminamurjafeptencrioneflumen  Motra>quod  regionera 
dividita  Nemeti-bus;  ameridieeftot'.-«g^  ptuillela  ex  oriemeinocci- 
dentem,qu£inciditinprincipiumgraditslatitudinu  ^^S.  a  Bnrchemio  & 
Jiheno  adfontem  Murta  afnnti  i  qui  intru  oppidum  Lotharingix  Nunfyin- 
fiuit  in  MefeUam :  Cluver.  d.  Germ.  l.z.  c.S-  Pr;r cer  Argentoratum> 
cujusantiquosUmitesinfradabimus;  regionis  oppidum,  vel  pa- 
gus ,  erat  Heleilumi  quam  nunc  El  vocant>  vicum  hiCer  Argencinam 
&  Argentuanam  ficum :  item  Breucomagus ,  quem  locum  alii  pucant 
elle  hodiernum  Brumac  in  Comicatu  Hanoic©  ficum  ,  ad  Sor- 
rumamnem ;  aiiiBrifacum ,  Rheno  concerminum ;  Takrna  deni- 
que  Alfaticae  ,  Vulgo  :  (^l(af^^Cib<^rnt  E/ff^/<^quoque,  qiiam 
nonnulli  putant  Seleftadium :  videB.  Rhen.  lib.III.  rer.  Germ. 

yiRetr/ie,  §.  II.     Pi^cipuumnoftiumlf^oj/eftoyc/ig/ovf/w/?^.     Echni- 

camhancfuilleanteEvangeliumabApoftohsinorbe  pra£*dicatum 
in  confeilb  eft.    Sed  quia  Ethnicorum  fuperfticiones  vari^  erant, 

ideO' 


Ecclejta  ArgeutorAtenJts  fuhjelium,  15 

idcoque  de  noflra:  GermanicE  primae  Echnicifmo  quae<^ain  eruftt 
disquirenda  ^  annotanda.  Snppono  >  quod  jam  probatumeft, 
tradhim  Argentoratenfem elle  fedem  anciquorum  Tribocchorum , 
&h0sTiibochos  fuKIe  Germanos  aGaUis  diftindos.  His  fun- 
damenti  loco  prajfuppofitis  ,  notamus  Triboccorum  Germa- 
norum  (i. )  Komen.  DicebanturTriboci>Tribocci  sTreboces  >  Tri-  (ij^f^f» 
buces>Tf//5.,xp^o/aStrabone;  Unde?  HenricusClareanusinnotis 
ad  Cnefans  hb.  i.  de bel. Gal.  §.  61.  derivat  a  tribus  fragis ( fagis ;) 
verba  funt  h^c :  Trlboccos  Vtolenum  re^a  locatftih  Rauracu ,  ad  Rhe- 
mm.  Strabol.^^.Tribotcosvocat.idquere^m.  ^am  k  tribmfragiino^ 
nien  habcnt  ,  Tribocchen,  Confirmat  compofitionem  Cluverius 
lib.  II.  Germ.  antiq.c.  11.  Thiienim,  lnquit>ut  6(:Thre>apudan- 
tiquioresCelcas,triafignificat>  &  Boke,fagum,Tribuncos  vocat 
Marcellinus>re6tius  Tribuccos  legeres.  Sed  quare  a  tribusfagis  ? 
Dicamquidmihi  videatur.  Dediti  erant  Ethnici>  &  cumprimis 
(ylveftres  noftriGermani>arboretis>  in  quibus  habitabant ,  fagis 
cumpiimis  &  quercubus  frondofis  >  &  glandiferis  >  fub  quibus 
&  remdivinam  faciebant.  Eft  loais  non  ica  procul  Argencoraco 
diftans$ur2(pcbdi(5lus,dequoBernh.^Cri?OgChronl.III.fra. 
li.  harc  annocat:  5^Ur^(prf?  a(fO  WOM  DCtt  ScUffc^Crt  ^ClD^ 

nifc^cn^Pn(flcrnDcr;3rupDcng(nannf/  mUbj^amU 
nig(icl)  bcp  ^c^cidgfcn  unD  gcbaufcn  €pc(jcn  gcpflicgf 
(ic?  auff^u^alf  cn/  unD  i^rc^^pffcr  unD  @of  f  ceDicnji  ^u^ 
rcrricljf cn,  3(^  cfwan 93or^ctf cn aQcin mit  (imt  S^iit' 
tcnbcDcclf^ci5cfcn/unDtt?arDcr^(farinDen2(pcl2baum 
gcfcfjniffcn  /  .^cfnacfe  gat  ^crr  2(Dam  gorn  Dviffcr  cin 
^irc^lcin  t^a^in  ^(baum  /  unD  fcinD  93or^cifen  vicf 
^a((fa6rfcn  Da^tn  ^c^an^m/  wicDann  aucfeDicQ5e* 
cfcniunffftJon^frapburgcfmanmiffl^ic^cHDcnJa^ncrt 

jdhrdC^g  Da^in gCaO^Cnfctrt  fo((Crt.  Fieriigiturpotuit,  ut 
noftri  Tribocchi  tres  infigniores  fagos  in  pretio  habuerint,fub  qui- 
bus  facris  operarentur,  &  religiofo  velutinomine  appellarentur» 
Tribocchi,  velTribucchiatribusBochis,  velBuchis.  Lucos&ne- 
>«or4COM/^cr4wr>aitTacitusdeGermanisc.5>.  de  Germ.  Mor.SoIi- 
tos  autem  Germanos  a  fuo  culru  nominafibiadfcifcere>teftiseft 
Gerh.Joh.  Yoili  1. 1.  de  Idolol.  c.  57.  fub  finem  ita  diilerens ;  a  Teutb 

ytrk 


id  EccleJiA  ArgentorAtenfis  fuhjeSltm. 

xtYo  {  fic  Germani  Deum  vocabanc  Mercurium)  Germanicum 
^CUtfdjC / LatimsTeutonty  velTeutoms,MC ab  e»dem  Gallu  Teutates-: 
tJempt  nathnes  GeriHanicaaDEOfna  qu.cqae  dialeclo  nomen  adfumpfe- 
runt3quafipopiilumDEldixem-y  quodfaieHitivifum  adcttltum  D«m- 
^ulcandum  fuii  >  &  ftmul  ad  terrorem  injiciendum  hojlihtis.  Confer 
Cluver.  Geim.l.i.c.p.Sicut  igitur  Germajiowum  nano  Teutoncs 
<ii(fli runt  &  Deo  fuoTeurh ;  qaid  impedit,  ouo  minus  dicamus»  no- 
"ftros  Tribocchos  a  cribus  bocchisXeu  bucchis,  religiofis  fymbolis» 
elle  denominatos»  &  abaliis  Germanis  diftinctos  ?  Nec  procul  ab- 
ludit  fententia  Conradi  Celtis  Producii^qui  Ttibocchos  cenfet  elle 
diiStos'^  tribus  quercubus  antiquareligiorjenjmphtsftconfecratis.  Con- 
fentic&Schadxi  ^Wwil(tbM)U  c-'-  p-  ?•  ' 
Cz.jMmi^  §.    yi.     II.  Minlficriiim.     SiCseraricredendnm,  Germani 

Jfenum.     iioftri  myftis  facroriim carwerunt:  fic enim il  e :  Germani  multumab 
No»  Drui-  \j^Q  confuetudine  differunt :  ^am  neque  Druides  habent  -,  qui  rebus  diVtnu 
^^'^"^'''^'^fr^fint  y  neque facrijiciii  (iudent.     Confert  inter  Me  Gallos  &  Ger- 
manos.iftisadfcdbitDruidasfuosjhisnulIos.     Druidum  (i.)no- 
jumen       ^i^fi  nonnaUi  derivant  a  ^fZi  gr^eca  voce  quercus-,  quod  nemo  mire- 
turGallosa  Grajcianomenmi.ituatos^quirioverit  j  quodjtefteC^- 
Cive,tam  in  nbtu publicti ,  quampnvatisratiombns liierii GrcecuCaWi , 
MaiHlienres  cumprimis,  Gra;corum  colonKi  >  uftfnerim.     Vide  Cl. 
Berneg.  q.ii.inTacit.  AliiaGerraanicapotiiis  mtpoteetiamGer- 
nianorumoHmwoceTreuu,  velDreuu:  Cerre  \n  Sirmundi  Capi- 
tularibus  &  Conciliis  Drudi  leguntur»  pro  fidelibus  ufurpari ;  Bra- 
bantidicuntTruyt,  Trut,Trut>Dr,.id}  cum  fccictatem  voluntfi- 
gnificarej  unde  compoflta  Gertrudis»  Adeltrudis,  Waldetrudfs; 
hincforfannomenlacerdotibas  ^qi^os  Amminnus  rsfen  fodatitiis 
adfiri^os  confortits ;  AliiaDrutin,  velTrudin»  uteft  in  Evangelio 
Otfridi ,  quod  fignificat  DEUM ,  ut  Druides  fint  DIVlNl.     Prx- 
ftac  certe  nomina  propria  genrium  a  cujusque  Idiom  'tate  vel  pro- 
ffoteftai      prio  vel  proximo,  quam  aliunde,  derivare.     fz.  ^Par^y?.^.  Siiicet 
verbis  Ecdefiafticis  uti,  difpefcamus  hanc  in  poteftatem  ordinis,& 
^elerdinti  jurisdiclionis.     Ordinis;  demandatumenim  erat  Druidibus  ver- 
bam  (aci'um>  ^  facrificia  vice  facramentorum :  Gc  enim  iterum 
Csfar :  lUi  rebus  divinu  interfuntyfacrificia  publica  ac  privata  procu- 
ranti  religiom  imer^retantur  j  Adeoqj  noii  publice  folumj  Ced  &  pri'. 

vatim 


lEcelepA  AYgentorAtettfisfubje^um  &  religio .       17 
vatim :  Nain  eodeui  aadoie »  aA  bos  magms addefiemium  numerta 
diji :pim£ caUi  .1  (omurritmjignoque  iifunt apud  eos  honore.     Sic  igitur 
deiC^  bancfuosiiaisDeoriira;  cjuaceratordinispoteftas:  (ed  &  ;«- 
t^U^f-d  oni^t ejusqne  vel exteinjE  >  vel  internie :    Extemx ;  "Namfere ^'' /'*''*'- 
de  0  mnibiw  coturoverJiupubHcu  privatiique  conjittuunt  •>&  -ifi  quod  ejl  ad-   "^"''*** 
tniffum  facimtsyfi  c<tdesfaja,ft  dc b<ereditate ,  de^nibm  contronrfta efiy  extern* 
iidemd  fcernuntpr<tmia,pocn.tsqiieconptuunt:  Idque fiebat  in conciit' 
»publi<:s> in quibus piariidebanc :  Certo enim  anni  tempore  Drutdes 
in  finibus  carnutum ,  qud  regiototius  Galliaviedia  babetur,conftdi4ntin 
loco confecrato , htc onmes undiqucqui controverfiits habent ,  conveniunt > 
torumque  juduiis  decretuque  parent.     Magna  profedo  poteftas>&g,^^  ^-^^ 
rimma  autloricas  in  jure  dicundo;  fed  &/«/'fr«4valebant>quam;r«. 
nos  clavum  vocamus  :    Si  quu  enim  aut  privatiis^  aut populits  eorttm 
decreto  nonjieterit,  facrijicits  ipfuminterdicimt>  qu<tpcenaapudipfoseJt 
gravUfwta.     Qnibus  itaeji intsrdittum^ ii numero impiorum  ac  fcelerd- 
torumhabentur,  abiisomnes  dfcedunt,  aditum  eorum  fermonemque  defu- 
giunt,  ne  quidex  contagioneincommodi  accipiant,  neque  iis petentibus  jus 
redditur,  neque  honos  ullus  lonmunicatur .     Analogiam  vides  haud 
obfcnram>  ut  eft  diabolus  Dci  fimiiis>  interexcommurricationem 
Ec«Iefia?,  &  gentilium.    Atque  haec  erat  potefta^Druidum,  in- 
«qualis  tamen  ;  Nam  reiiquu  omnibns  Dru/dibus  praeratunus,  qui 
fummam  intereos habebat  audoritatem :  Atque  illc  fulFragio  reliquo- 
rum eligebatur :  Uoc  m$rtuo,Jiquis exreiiquis  excellit dignitate,Juccedit'j 
4itftfuntplurespares,JiiffragioDr-uidum  ad  legitur:  quac  omnia  Gajfaris 
inter  Gallos  verfati  verba funt.     1 1 1.  Adjun^a quoque  fua  habu-^ ^-^^^^ 
erunt:  ut  funt  eruditio  in  rebus  divinis&humanis;  Namdeani-;y/^^;^<^///, 
marumimmortalitate  di(putabant>  multapr<tterea de fideribus ,  atque 
torum  motu,  de  mundi  ac  terrarum  magnitudine,  de  rerum  natura,  deOeo- 
rum  mmottaitum  vi  m  poteftate  dijputabufiti  &  juventuti  tradebant. 
Sed  &  poefin  excolebant ;    Nam  magmtm mmerum  verfuum  edifcen-  ^^  ^y^ 
dum  (/4^4»/ dJ(cipulis.    Charifmatrbiu  etiam  videbanrur  pollere ,  ut  /^ .. 
cft  donum  propheticum;  Vopifcus  refertj  quod  qu.Tdam  Drui- 
dum  regnum Diocletiano  prajdixerit.  Undeniirumnonefl;>quod 
frtviUgia  multa  h abucrint  &  infignia :  Druides  k  beSo  abejfe  confueve- pri^tjegi^ 
runt,  neque  tributd  unacum  reiiquispendunt,  militi^  vacationem  >  omm- 
umque  rernm  babtnt  immtwitatem.    Infignis  profedo  honor  $c  uti- 

C  litas. 


li  Bcclcjia  Argentoratenjts 

^ifis.  licas.  ri//»Lamenetiam  fuiserancobnoxii.Nam  &depmcipatu 
armacotttendebant:  Voni\iici.tunimk\imC\immo.     Tale  tantumqj 

^n  Triio-   crat  minifterium  Gallorum !  Quid  aiitem^noftri  Tribocchi  ?  fiqui- 

'" '  dem Galli ipfi  fuifreiu»  res  expedita eflet ;  fed  quia  Germani eranc, 
ideo  de  i|)(is  valebitjquodexCabrepauloanteallegatumeft.-Dytfi* 
dcsnoHh.tHent !  An  autem  niilios  quoque  alios  facerdbtes  ?  fic  vi- 
detur.     Nminecftcrifiiiitfiude^ant:  Quid  igitur  opus  facerdoci- 

^iA  t)uSj  feu  facrificulis.''  Creterum,  fi  omnino  verumfueric ,  quodCjc- 

£iv  annotavitj  diftinguenda  tamen  putaverim  tempora  vetufHora  > 
arecentioribus.  Namaliis  auiftoiibuSjutTacito,  Plutarcho&c. 
Germ  mi  ,■  faltem  C^faris  aetate  iiiferiores ,  (uo  quoque  rainilVrio' 
gaudebant.  Tacitus  d.  mrar.  Germ.  c.io.  laud^t  facerdotem Civitatti, 
qui  publice  confulatur:  Et  mox  definit  ^^  quod  putencur  mitttfirk 
Deorum:  Poteftatemcj.  defcrihk:  neque animadrertere ynequevin- 
cirey  neqiieverberarepermijfmn.,nifi  facerdotiljiu  \  Quorfum  pertinet» 
qnod  c.  lOi  refert :  aujpicia'»  fortesque,utqm  maximeiebfervant.  Sor- 
tiunt  confiiettido  fimplex:  Vtrgamfrugiferdt  arbori  decifam  infurculos  am- 
putant,  eosquenotti  qitibtudam  difcr-etos  fuper  candidam  vejiem  temere  ac 
fortuito jpargunt :  Mox,fi publice  confu laturyfamdts  Civitatts-y  Jm  prt- 
vatim,  ipfe  paterfamilias^  precatttsjyeos,  coelumquefttjpiciensterfingulos 
tollit',  fublatos  fetundutn  impreffam  ante  notam  interpretatur.  Sacer- 
dotum.  igitur  erat  pnblica  poteftas  refpondendi  dc  mente  &  vo- 
luntatedivina..  Piutarcilus  in-Caefare  refert  de  Geimanis  fub  Ari- 
oviftoin  pugnamituris :  Magis  adhuc  vatieinia  percellebant  eos  Tcivh 
fuvyvvdAKcovfatidicarum.mKlisrum-,  quxamnium  vortictbus  infpeviisirivO' 
rumque gyruac firepittbus  notat^,futura  pracinebant.  Hcefigna  confer- 
re,  antecjuam  nava  illuxifet  Ltma ,  vetabant.  Mulieres^  igitur  facer- 
dotibus  quafi extra  ordinem erant ad jundlae »  ipfarumque  meminit 
Sc Tacitus  fub  Vefpafian©.,  VtUed£  diuapudplerosque  nunliKis  loco  ha- 
bitx,  &  vetuftioris  Arutni<e>  &  complurium  aliarum  c.  8.  de  mor.  Ger- 
man.  Adde  Bardos  rPoetas  5  Muficos,  Rhetoras,  quibus  gloria- 
bantur :  &  confer  Cluver.  Germ.  1. 1.  c.  14.  Ex  didis  fatis  apparctf 
Germanos  noftros»  fecutis  falcem  Casfarem  cemporibusjfuos  quo- 
que  facerdotes,  8i  hos  fuam  poteftatem  publicam  cum  ordinis ,  ut 
fic  loquar»  tum  jurisdiffcionis  hahuifle.  Nec  adjunHa  deerancdo- 
.jia,honores>  &  nmilia>  ecfi  non  adeo  diftinde  defcripca^utpoce 

gen- 


^ta. 


9p 

pridem  Ethnica  religio.  19 

'gentis  non  adeoaHhuc  Romanis  cognitac.,  autcultn?,  ficut  Gallo- 
rum.     Pergimus  ad 

%,  \y  III.  jRe//^/Wwjqun?duabns  potiflimimiparribiisab- w^<'%'<?- 
folvitur»  fenfu  &  cuitu  divino.  Utioqae  inter  'it^Q  diftcrebant ''^/^''^ 
partimx-V  confentiebant  Galli  &  Germani»  ll  Crefnr  vera  narravit :  [^y^''^"  "' 
i.5^»/«j  &qiiidem  (i.)  In  iheologU  :  Galli  enim  Deornm ,  Mercurii 
pvAcnim,  haMant  ftmnUchra :  Cic  enimCa^far;  Hujiif ftint plunmA 
funuUcra:  hunc omnimninvemorem  Artiumfeiunt ,  hunc  viarum  atque 
itinerum diicemjmnc adqutftm ^ecunumercaturaique  h.ibere  vim  ma~ 
ximam  arbitrantur.  Tofi  htiHC  Apollinem  ,(^  Martem,  ^lovem,  & 
Minervam :  De  his eandem  ferc,quam rel:qu£gentes->  habent  opinionem. 
Jtpollinem  morbos  depellere-,  hiinervamoperam atqiie artijiciorumimtia 
tradere:  lovcmintperitimcoelejhumtenere,  Martem  belUgerere.  Harc 
•G.illoriim  Theologia  erat :  (ed  qnrc  Germanorum  noftrorum? 
Idem  Cjefar  dicic:  Deorum  '.mmero  eos  folos  dicunt  rqtiosceruunt,  & 
quorum  opibtis  aperte  juv.ntur  :  Solem  &Vulcanum>  &Lunam ,  reli- 
quos neftndo  quidem  acceperunt.  Vetiiiliflima  h.rc »  &  idololatrica 
quidem»  minus  tamen  recentiore  abfurdaeH:  Theologia.  Nncura 
jnagiftra  no\  imus  DEum efle  bonumj  &:l)enefiaim:  At  unde  ma- 
•jor ex  creatuiis  bonitas,  quam  ex  Sole,  Luna»  (3j  igne  ?  Qiiam  faci- 
lisigiturfuic  hominum,  iliuftrLia  harc  lumma  &beneficiaintuen- 
'tium)  laplus !  ut  Deos  putarent,  qu.x  non  niii  inftrumenta  &  crea- 
tura:erantveri  &unici  fummi  Dei:  7«V  <fi  ^v  Kctr  a  lyvTllv  <^a.<!i 
a.v^^a'T'6ii'[l  na.K(uov  yii'oiJ.iVif,ctvi[xls>\i'4'(t'VTa.(  h{  tcv  kg(Tuov,  tC)7»v 
Tcdv  "chwv  <pu7tv  Ka.Ta.nKa.yiVTO.i  x^  Qa.vfjLa7a.VTa.(  UTroKa(ie,v  e>vaj  Ttst 
5tKf  atSiuf  Ti  ic.  TfwTBf,  TcV  Ti  riKiov  ,  }c,  TMV  ^iKhVnv  i  i.  C.  AntiqUif 
fimos  ajunt  Aegyptt  incoUs,fuJplcientes  in  ccelum,  &nenfinefiuporeob 
naturam  tfniverftadmiratos,  exiftimajfe  ,  duos  ejse  Deos  fcmpiterms  & 
primos,  folem  & Unam » referente Diodoro  Siculo  lib ,  i.  Eosdem  &c 
ignemefleveneratosaddit:  lidem  ignem  per  intcrpretationem  mmi- 
nabant  Vulcanum,  &  ipfum  magnum  ejfc  Deum  exiftimantesy  qui  multum 
conferat  omnibtis  tum  ad  generattonem ,  tum  ad  exadttm  incrementum. 
HrECi€gyptiorum  intercultiores  getes  antiquiflimorum  eratTIieo- 
logia,cum  Germanorum noftrorum  religione  pari  pallii  ambulans: 
NifiquodGermanorumTheoIogiaaliquid  ampliusin  receflii  ha- 
buerit.  Tacitus  Germani.^ noftrs  cutiofiflimus  fcrutator  >  in  iibel- 

C     2  lo 


zo  Argentordienjtum 

lo  d?  Moribus  Geimanorum  c.  j>.  de  noftiis  harc habet :  Cdteruf» 
nec  cohlber-efiirietiyus  Deost  nequeinuUam  hmtamm  oritjpeciem  asfimi' 
lare ,  ex  magmtudhie  cxleftium  arbitran!ur\  Lucos  ac  nemora  confe» 
(^anti  Oeorimqm  )io;uiwbusappellantfecretum  illud ,  qwdfola  reveren- 
ri4  vi^f»r.Ha!C  verbii  qiioq;  docet7<]uod  Gertnani  vifibilcs  creatuns 
fb!em,lunamj&;  ignemnon  venerati  fiierint  culta,  utScholaftici 
loqaantur> ceiminauvojled  tranfitivo.  Vidbiles  eninj  erant  iftiac 
creaturdC,  atfecretum  illud  De&rum  fola  re\Hrtntiavidebant :  quare  iftx 
vifibiles,  ^  hoc  fecretum  inter fele  erant  Sc  habebantur  diftiin^a  : 
ut  videanturGermaniin,&percreaturas  vifibiles>  tanqaamfigna^ 
Sc  (ymbola  j  Deum  invifibilem  coluiile.  Eo  usque  tamennolim 
progredi  ftataendo,quo  pr.Tftantillimus  alioquin  Gcrmanisdefcpi- 
ptoL-  Philippus  Ciuverius>  qui  puUtprifcos  Germanos unum  >  vertmh 
dternum  Deum  in  Trinitate  coluif^e  fub  foitSilunitiatqueignisnomimbHs. 
1. 1.  c.  zp«  Eftenim  myfterium  hoc  ultra  natuKe  captum  j  &,  nifi 
revelatione,incognitum,nifidixeris>  extraditione  ipfbs  talcquid 
accepiftej  quodtamen  facilius  dicitur  ,  quam  probatur.  Sicnt 
Tacituseorumopinioni  c.4.  d.  mor.Germ.  zcctdiuquiGermania  po- 
pnlos  nuUii  aliis aliarum  natio7}um  connubiis  infeclos  >propriamy  &fmce' 
rami  &  tantum  fuifmilem gentem  exjiitijfe arbitrantur :  Ita  ego  ex  ifto- 
rum  partibus  fto,  qui  Germanos  nihil,autparumjcommerciicum 
illis  gentibus  habuille  cenfentjex  quibus  de  Trinitatis  myfterio  in- 
formarentur.  Vide  Gerh.  Joh.  VolV.  lib.  i.  de  Idol.  c.  37.  Tacito 
audlore  Germani  pr-^ter  iftos  tres  naturales ,  ut  ita  loquar ,  Deos ;, 
habebant&  animales,  Martem»Mercurium,Tuifton€m>Mannum, 
Herculem^  Etiamfi  enim  dixeris,Martemj&  Mercurium  efte  eun- 
dem  Deaftrum»  fi^lem»  nominibus  folumdiftindlum,ficut  Ifis  &  Lu- 
naeftjmanenttamenTaiftojMannusjHercuies  j  quos  fuosagno- 
fcebant  majores>  vel  illuftres  duces ,  in  numerum  Deorum  relatos, 
&  carminibus  facrrs  celebrandos.  Vide  Ci.  Berneg.  ad  Tacit.q.^. 
ik  47.  Nifi  laboret  fides  noftri  Konigshoferi,  fuit  non  ita  procul 
Argentina  noftra  remotum  Meicurii  templum,  quodCaefar  adiifte 
fertur  obtenta  ex  Germanis  vidoria:®o  ^UlillS  aUt$  tutf^^f^i 

iant  unOirtS^mm  ^cttc  l?cemuji^cn/  t>ofar  (v^in^^ 
Urehnm^nfiitiiU  Dem^Xcmpcl^cr  t>owa$  in^Urmiu^ 
irc/unOppfcmuno  Htu^l^m^m&oit^Slitmm  fin($ 

mu$ 


Ethnicorum  religh.  zt 

^(itfctJtin&^cfigfa  v.iii^:)  ^aDifci^cm  &ffcn/  ttJrtnnc^u 
t)m  3ucn  ftmfjtij^cf  t>5>r  ©o^  gcbnrtc/t^otporcntitcl 
^cpDcn/  unt>  tPvtt>  CD^crcunu^  t)cr  obcrflt^Cbget^u  tut<; 
\<^u\  liinbcn/  tint)  g^tr  gncDig/  noc^  ?rmc  gloubcn  m 
Dcm  2^cmpcl  jti  (^-bcri^bcimun(lcr,  Sic  iHelib.  feu  Cap.i. 
hiftor.  Msc.  f.-fz.  Ecc,  f.  cr  crmcifJertcDic^ilDc/  unD  Dcii 
JXcmpch  unD  ut^  Dcmfclbcn  2^cmpcl  if?  fu^cr  gcnuK^t 
^a^  ^crrltcf^c  (£(of:cr  $u  ^bcrfihctmunflcr.    Eodem  in  lo. 

co  &  Dianam  e(Ie  culcam  ex  Chrcnico  Bernhaidi  J0cr^Og6 
lib.III.C.y.  f  KJ.conlhcverbafunthajc:  ^nDcm^F^or  ifiSta- 

cua  Dian2;9[?or^citcngcf?anDcn/fo95or5ci«n  Da  venerirf 
ttJorDcn:  al;3abfrimQ?aurcnFricg  Dicfclbcn  imiZfior^Cif 
foc5cf/tflDa6^23](DDianx\)crbranDt/anDcfTcIbcn^auif? 
ici;tgcfuff  cinCrucif?x/Daran  ^feriflue  m^i\^im\x/  bc^ 
wclcbcm  nacfefoi^cnDc  Vecrus^ur^cDacfetnufjin^tciW' 
gcgaucn: 

Sum  locusi  quem  prifcaSomentum  noinine^enHs 

Dixerunti  de  luhrumque  fuit ,  quo  thura  Dun<t 

Sacrabanti  nomen  Chriftoqtte  dicando  traduxi 

Atticho,  trifti at  omine  Afri  nim  manfio  dicor 

Qm  pofuit  Ucero  donaria  plurima  tempU, 

Indignofed  idfitogensruftica  nuper 

VaftayitffHriu quando  ferebatur  iniquU 

Hosque  loco  &fatwfacrum  vocat  altior  ignU. 
Kruzmannum  quoque  ferunt  quendam  Deaftrum,  Herculem  rio«i 
nulliputant  jArgcmorati  cakum  cfle>  ubi  nunc  fummiim  tcm-- 
plumeminet.  VidcM.Schad.'E.^llnfTCrbuC^[»p.4«ieqq.  nbi 
idoli  verius  Romani  &  Graeci,  quam  Germani  ■>  imaginemexhibct. 
Apollinis  quoque  templum  vifitur  intrauibis  antiqua  moenia  in 
topographia  AKlitias  j  Quae  >  (i  verafunt  >  docent,  Gcrmanos  no- 
ftros  priftinosidololatri^  fatis  craife  fuiflededitos. 

§.  14.     Attributa  di vina  funt  immortali tas ,  vis  >  ac  poteftas j  Aifriiufta 
agnitaaGallis;  Nam  de  ntorum  immortalium  vi  ac  potefiate  difpu- 
tabant   fed&j«/?/rMwagnofcebant:  l^zmprovitahominiinifivita 
h9mimreddatur,nonpojfe  OeorumfimmrruliHm  numenplacari  arhitra- 
bmur:  Qupd  quidcminthefi  verum  cft.    Scdin  hypothefi  erra- 

C    3  bantj 


22  Art^entorAtenfiitm., 

bant ,  cenfenws  meri  hominis  morce  niimen  placari ,  &:  qaaliscim- 
qtie  hominis  nece  crimen expiari  •>  hinc  dvSfai-iSuffitu :   Addebant 
eorum-iqul  infHrto  aut  Uirocinioy  aut in  aliqua noxa  ejfent  comprehenfiy 
■    fuppliciagratioraDiiiimmerralibttseJfe:  Unde  pacet  >  quodaliquam 

o/^tra  j^^.  pygyidgfjfi^  ftatuerint.  Quisquis  n,  placari  CeCe paricur eo,quod 
homines  faciunt  vel  pariuncur  incerris>nociciamaHquam&  curam 
rerum  humanarum  habereopojcec.  Id  quod Germanos  quoque  no- 
ftros  ftacuine  palam  eftjficogicamus»  quos  iph  coluerinc  (ive  Deos, 
five  Dei  Symbola»  Creattuas  »  unde  varii  generis  beneficia  (en- 
tiebant. 
(i.)  §.  if.    (2.)  In^AvSfeoToxoyUa^iachamGsWxfeomnesaDite 

Jiv^faT,  patre  prognatost  idque  a  Druidibm  poditum  Aicebantiobeamcaufiam 
(patia omniitemporunonnumero dierumt fed noclium^niunt >  &  dies na- 
tales ,  &  menfitm,  &  .annorum  initiaftc  obfervant,  utnoclem  diesfubfe- 
quatur.  Reference  Csfare.  l.  c.  Dicis  ncmine  terram  inceUige- 
banCj  quam  GtK.m^mReriham  dicebanCji'\:  pro  D  ja  colebanc,  Taci- 
to  auiftore.Forfan  innuere  voUierunc>ex  cerra  (efe  matre  elfe  oriun-. 
dos.  Galli  infuperrenciebanc>«(7«  interir£  animas  >fedab  aliis  poH 
tnortem  trattfire  ad alios  ^qu^olim  fententia  fuit  Pythagorxorum» 
&  multorun:!  populorum  >  /£gypciorum>  Scycharum,  Germa- 
norum  quoque>uc  in  Celcicis  prodiC  Appianus.  Videntur  aUquid 
inaudiville  de  rellirre(5lionecorporum  fiicara,in  qua  animx  corpo- 
ribus  reddantur>  fed  corrupilfe  traditionem  inu«T«/:x4y'x*'^"'  tranf- 
jnutantes  proprii  corporis  receptionem. 

§.  16.  Hadenusde(eniU>quantumratiocompendiipermit- 
tebat.  Sequitur f «//«*;  Galli  facrificiis  etiam  immaniflimis  ho- 
minumerancdedici:  Natio  eJiomniumGallorum  admodum  dedita  rt- 
UgionihHSi  atque  obeamcaufam,  quifuntaffedigravioribus  morbu,  quique 
in  proeliis  periculuqueverfantur,  autpro  vidimh  homines  immolant,  aut 
feimmolaturosvovent,  adminifiritqueadeafacrificia  Druidibns  utumuTy 
quod  pro  vita  hominis,  nifi  vita  hominisreddatur»  nonpoJfeDeorumim- 
mortalium  numen  placari  arbitranrur,  publiceque  ejiudemgeneris  habent 
inslituta  facrificia.  Alii  immani  magnitudine  fimulacra  habent ,  quo~ 
rum  contexta  viminibus  membra  vivts  hominibns  complent ,  quibtisfuccen- 
fts  circumvtntiftamma  exanimanttir  homines.  Sapplicia  eorum ,  qui  ht 
furtOj  AUt  UtrQcinio,  m  in  Aliqua  mxafunt  eomprehenfijgratiora  Diis  im- 

mor" 


Cultui. 


Ethnicorum  reltgio.  23' 

mortalil/nf  cjfe  ardltramur.  Sed  curti  ejiis  gcneris  copla  dejictt  etiam  ad 
imocentium  fupplicia  defcendunt.  .  Ecce  ungues  ferpentis  homicidaB 
-  ab  initio,  &  pacns  mendacii;  ut  pei  homines  HEviat  in  aliosfive  no- 
xiosfive  innoxios ;  ^airogaHtiam»utminore&  juftanonfitcon- 
tentusftaturoWedinauguftiore  velit  coli.  Liberi  forentab  hac" 
immanitnte  Germani»  fi  femper  &  ubique  verumfuidet,  qu©d  Cce- 
farnarravit:  ficrificiismnjludent Gcvmani ;  jam  verblegimusapud- 
Tacitum  de  chide  Varana  referentem  barbaras  aras  >  apud  quat 
Tribunosy  (y  prinmum  (srdimm  centuriones  nhiSarunt.  lib.  i.  annal. 
Ecccdbi  arasj  &  ficrificia  humana  ;  Quiigitur  non  ftuduerint  fa- 
crificiis?  nifidixerisapud  quosdam  Germanorum  more  receptas 
fliiile  civSfeoToQ-jjiuf ,  apud  quofdam  autem  >  de  quibus  Cxfari 
conftitit,  minime.  Certe  &:  iioc  ex  Tacito  novimus ;  Deorum  ma- 
xiine  Mercurium  { Germani )  colunt.  Cui  certis  diebus  humams  quoque 
hosiitsUture  fu  habent.  d.mor.  Germ.  Dicebatur  ifte  Mercurius 
Teutates  >  ut  apud  Livium  lib..XX  VL  legitur.  Et  LucanuS' 
canit  iib.  r. 

Et  quibus  immitiipUcatur  fanguine  dir(P 

TeutateS)  horrensqueferU  altaribus  Heftts, 

Et  Taranis  Scythica  non  mitiorara  Diancci. 
Vide VoiT.  hb.  i.  de  Idol.  c.^j.  Undeapparet>exiguum)  autnulkimr 
quodadhunc  cultum  attinet.inter  Germanos  &  Gallosfuifiedi- 
(crimen.  Quod  templa  attinetjnegaty£neas  Sylvius  ad  Mayerum 
•  de  antiquo  Germanicc  ftatu  pericribens  >  apud  Germanos  extitifte : 
.  quod  congruum  videtur  teftimonio  Taciti,qui  refert  per  Germanos 
non cohiberi  parietibus Deos,  Qax fi  vera funt ,  exfpirat  relatio  noftri 
Konigshoferi ,  quam  §•  13.  repetivimus  >  de  templo  Aprimontano 
Mcrcurii>quod  vifitalfe  refert  Cxfarem.  Templorum  vice  fylvac 
potius5&in(ylvis>fiveIucis  eminentiores  arbores>  ut  ante  vidi- 
muslocumexBernhardoJOcrKO^t  An  8c  imagines  Deorum  ha- 
buerint&coluerint?  quaeritur.  Tacitus  negat  Germanos  Deos 
inuUambumanam orts^eciem asjtmilafe-y  Et ratioeft»  (^uiaDEum  vo- 
cabant  numen>  quod /0/4  reverentia  videbant:  Quacigiturejusfpc- 
cics?  Nifi  dixeris  effigies  illas  &  figna,  quadetrahebantlucis,&in 
praitumferebantifaiO[eDeomm'C.j,  quodtamen  non  adeo  firma- 
conlequentia  (equicur. 

f.17. 


24  AYgenioraienftum 

JT.  Meres.  §.  ij.  IV.  Uores.  Mixtieiancntpote  (i^^eboni^fivemali; 

juxta  r<t^    {edpleriquemali  >  ut  iolent  efle  illi  h\ix  religio.us  mili  fra6lu«. 

€ab"ipr' '  ^^^^^^^f^^^^^^^^^^GzWos^^  virtutein,adeoque  &Ge  mano5,'mpii- 

•remC^     lit'  Cf^  atrt/i/^^^/Cwcr.  <•  Hoc  enim  dogm.ite  max'me  ad  virtutiin 

( homines )  excitari putahAm>metii /nortis negleclo ,  refercnte  1. c  Cac- 

fare.     Dividuntur  ^\\\i  vircutes  api.d  ChrilHanos  ineas,  quap  ad 

pefleriorem  ptimam  >  &  qux ad  fecimdam  tabnlam fpeclanr.     Ad  pvimam  re- 

ticamimMi.  feruntur  squsconcernunc  Deum:  GaUiarum  natio  aimodum  deditd 

erat  religionibus  ,  cujus  paulo  ante  aHquot  dedimus  ipecimina, 

Ad  fecundam  fpedlant  ^  c^ix  proximum  quemque  fibi  &  alios 

refpiciunt:  i>telioffici  irapaientamergahberos^^viceverfa.  Im- 

pingebantGalh;  fuosemmlikrosi  nifiqui  adoleverintiUt  munus mi- 

Ittidfufiinereposjint,  palam  ad  fe  adirenonpatiunturifiiiumqueinpueri- 

li  atatepublico  in  conjpcdu  patru  aifejiere  turpe  p«Mwr»referenteC«fare. 

Prazftaret  utiq  parentesiploseducare  fuosUberos  acenerisungui- 

culis ,  &  affuefacere  vircuribus.  Inftar  parentiwn  cft  Magiftratus; 

«rga  quem  religiofi  erant :  fi  ^««enim  quid  de  rep.afinittmtsrumort 

4iut  fama acceperit  i dd  MagiHratum  deferehat,  le^hns  id  jubcntibus. 

Magifiratus  autem»  qu£  vlfa  erant  ,occultahant»quique  ejfe  ufu  judicarita 

tnultitudini  prodebant,     Sic  uterque  fuum faciebat  officium  &  Ma- 

giftratus,  &  fubdicL     Apud  Germanos  reges  ex  nobilitate  >  duces  ex 

virtute  fumebant.     l^ecregibminfinitaautlibera  pBtefttts;  &  duces  ex- 

tmple  petius,  quam  imperioifi  prompti,  fi  cottjpicui ,  fi  ante  aciem  agant» 

ddmiratione  praerant.  Tacit.  d.  mor  Germ.  c.y.  Ibidem  de  fidepa- 

rentumerga  hberos,  &  vlciflim  horumergaiftos  refert:  Pr£cipuum 

fortitudinis  incitamentum  efi/fuodnen  cafus,  necfortuita  ccnglobatto  tur- 

mam  aut  cuneum  faciat  >  fed  familia  &  propinguitates  &  tn  proxim9 

fignora,  quorura  {cilicet  refpectu  fortiflime  pugnabant.  Ca:dibus 

iludebantinnocentiumpropinquorum»  &  domeftimrum.     Vide 

$.  i6.    Defundi  mariti  propinguiconveniebant,  ^  de  morte ,  fi  res  infitr 

Ipicionem  venit,  de  uxoribus  infervilm  modum  quaftionem  habebant ,  &9 

ft  compcrtum  e£et-,igni  atque  omnihus  ttrmentu  excruciatas  interficiebanf: 

Dnbium  noit eft,  quin  mtaltae  ex  finiftra  fufpicione, vel odio, vel  in- 

vidiavitamfineculpaamifirrint.     Idcert^  horrendumerat,  quod 

^c({in^o  pzttef 2tmi\ia.sferv0s&clientes,qtios4biti  dile&os  ep  confld- 

^at ,  jufiiifaneriim  ctt^dM  wta  cremaverint.  Uz  appareat  diabolum 

ho* 


Bthnicorum  religio.  25 

homicidam  miferos  homines  agitafle.  Simul  emergit  inde,  jura 
conjugalia  fuille  violata,  uxoribus  ea  immanitate  trucidacis.  Re- 
dius  fuits  quod  dabenis  conjugalib'  receptum  erat.rin  enhjhqnan- 
tof  patm.a  ab  uxoribus  detu  noinine  acceperunt,  tantas  ex  fm  bonu  ^fii- 
mationefa^a  cum  dotibus  communicant ;  Impis  omnispecunidt  cofijundim 
ratio  habetuTyfru^nsque  fervantur ,  uter  eorttm  vita  [uferari-t ,  ad  etim 
parsutriusque  cumfru^ibus  fnperierum  temporum  pervenit.  M.nus 
rede &  indecorum eft, quo*!  viri in  uxoresijicut inUberes ,  vitdi  necis^ 
habueiint  potejiutcm.  Furta  tamen ,  &  latrocinia  fevcre  damna- 
banc.  Audivimusenim>quod  fiu-es  (k.  1  itrones  Diis  immortali- 
bus  immolavcrint.  Et  imprimis  [^czxltgisfupplicitim  ctnn  cruciattt 
tonJlitHerint :  led  &  mendacia  deteftabantur.  Nam  eo  fine rumo- 
res  vagos  nd  Magiftratiimdefcrebant)^wor//i/>«'"  homines  tcmerarios 
arqueimperiroffal/is  rumoribiisterreri,  dradfacintisimpelli,  ^deftm- 
vitsreb'*  ccnflittmcapere  cognitumjit. Siceiam  morcsGallorum.Reli- 
gioniGermanos  ftuduille  antea  diximus.etfifuperftitionem  verius 
dixeris.Magiftratumruumvenerabantnr.Eratautem  aliaejusdem 
latio  in  bello?  alia  in  pace.  Cum  bellum civit.ts  aut  illatum  defendity 
attt  inferti  M.igiJ}ratusi  qui  ei  bello  prajint,  ut  vitd.necitque  habeant  pote- 
Jl.tfemtdeligunttir.  In  pace  nuUm  communti  ejl  Magijlratusyfed  principes 
regionunhatque  pagortim->  interfuosjusdictmt  >controverf.tsque  minutint. 
Adilludju-sfpedar  etiam  jus  ngrorum;  'Neque  enim  quispiam  agri 
modmn  €ertum,autfinesproprios->habebat ;  (ed  MagiUratus  ac  principes  in 
antiosfingulosgentibus  cognationibmqtic  hominum,  qm  unacoierantiqtian- 
tum  eis,  &  quo  loco  vifum  ejl,  attribucbant  .igri,atque  anno  poji  alio  tranf- 
irecogebant.  Neejue  hocfine  ratione.  E/«^enim  rei  mult.ts affere- 
bant  caufas,  ne  asftdua  confuetudine  capti,i?uditim  belitgerenAi  agricultti- 
ra  commutarent  :  Ne  latosfmes  pararejiuderent ,  potentioresque  humi- 
liorespofsefnonibus  expellerent :  ne  accuratitts  adfrigoraatqtieaftus  vi- 
tandos (edificarent ;  ne  qua  oriretur  pecunixcupiditas,  quaexrefadienes 
dijfenfmesquenafcerentur :  ut  animi  cequitate  plebem  continermt,  cum 
fuas  qtiuque  opes  cum  potentifftmts  (tquaripojfeviderent.  Habes  fpeciem 
aliquam  prudenti.T  policicse,  &  jufticiarpublicaj,  quanrum  hifce 
Barbaris  concelfum.  Minus  laudandum  eft  >  quod  fubjungit 
Cajfar :  Latrocinia  nullam  habent  infamiamyqu<i  extra  fnes  cujttsque 
Civitatiifiunt,  atque  ea  jttventutis  exercenda  ac  deftdi<£  minuenda  cauj4 
jieriprddicaot.     Atque  ubiquuex  principibus  in  conciliof  dixitdticem 


2^  Argentoratenjtum- 

forCjqttrfequivcUfttiprofiteafitur-jCotifur^uatUiqui&C/tuptm  &  hotni' 
nm  probatitifuumque  auxiitumpollicemur » atque  ab  multitudine  coUau- 
damur ;  qut  ex  tufeqimti  mnfum  >  in  defertorum  ac  proditorum  numer»- 
ducunturiOmmHmq\,rerumi'fipoJieafides  dirogatur .Hxcr£\z\h)Dtctt  n.- 
abftinerea  pioximi  vica&facultaxibHS,quir  latrociniis  violantur;. 
nec  par  eft  coeco  impetu  fecjui  temeritatem  fuperiorum»  aut  caurio- 
resinfamia^notare.Quarein  hocquoq;errabant,quod  propri«wFir- 
tutts  exiftimarint,expulfos  agrtsfinitimos  dtdere.  neqfie  quenqfiamprt^eft. 
audereconftjier e.Sic  enim  rabiol^  befti<?  fummis  virtutibp  pollerentr- 
fi  per  ipfas  nemo  alicubi  locorum  habitare  polTet.  Nec  prorfus  im- 
munes  fuille  videntur  ab  hoc  vitio  noftri  Tribocci.Nam  &ipfi  tra-^ 
duntur  in  Mediomatricum  fedcmjquo  jure?impetum  fecifle»  &  an- 
tiquos Colonos  pepulilFe-  Afperior  erat  Germanorum&  incultior 
terra»  vi<5lus  quoq;& amidus  rudior,  quare  mirum non erat»  (ixml- 
tioraquafrerent^etiamcuminjuriaproximi»  vid.  Berneg.  qu.  j.in. 
Tac  Germ.     Contra  laudemaneretur»  quod  (equitur :  Hojpites  vio' 
Urefu  nonputant,  qui  quaque  de  caujfa  ad  eos-  venerunt ,  abinjuriaprohi- 
benti  fandosque  haknti  iu  omnlum  domtts  pateut »  viilt^que  communica^ 
tur.     Decetenim ex amoiw' erga  proximumelle  hoipitalem,  ut  fi- 
miletibi  ex  aliis  benefieium  contingat.    Nec  iliudimprobandum»' 
quod  de  caftitate  ipforum  refertur :  Qut  diuttifime  impuberes  per- 
manferunt,  maximam  interfuosferunt  laudem.-    Hoc  ali  flaturam ,  ali 
hoc  viresi  nervosque  confijmariputant.     Intra  annum  veroVigeftmum 
fcemininotitiam  h.tbuifse  in  tfirphfi.nii  hdent  rebttt.     Quo  facihus 
ipfis  condonari  poteft  liberior  aUqnanto  nuditas:    Sic  enim  perqit 
hiftoricus :  Cujus  rei  nuUa  e(i occultutio,  quod  & promifcue influminibW' 
perluantHri&  peUibus  •>  autparvts  reuorum  tegumenttt  utunturi  magntt 
c^rporu parte nuda.     Decet  utique  corporis  plerasque  partes  tege- 
re»  maximeintereos  >  qui  nuditate  facilius  offenduntur;  fed  mi- 
nus  periculofum  eft,  ubrminus  eftfcandali :  Hujus  caftitatis  benc- 
ficio  multiplicaire  fefe  adeocrediderim  noftros  Germanos ,  etiam 
Tnboccos,  ut  natale  folum  non  omnescaperet,  fed  alienas  quoque 
terras  quaefitumexpelieret.     Ubienim  integrar  in  puentia,&ado- 
lefcentia»  &  juventutefervantur  vires,  feecundius  folet  &  felicius 
effematrimoniuminliberis  producendis.  Caftitatis  nutrimeiitiim 
erat  frugalitas :   AgriculturanQnRudebant,  majorqneparsyt^u  mum 

itt. 


Ethmcorum  mores,  27 

h  U^ei&  cafeo,  &  c/irne  confiiiebat :  Et  labores  CGntfmii ;  Vita  omnu 
mvenationibus atque in^udiis rei militaru ccnfiilebat :  aparvulisduriciei 
aclaborijiudebant.  Qiiibus  certSmediis  non  parum» ,  credo  >  pra- 
V2E  libidines  coercebantur. 

Hadlenus  inter  (efeGalli&Germaniplerumq;  differebantjConre-^^"^'*'* 
mV^rfwrautemincjiiibusdamraltemgeneralibusdeDeoconceptibj;^'^'"''*** 
nempe>cen(ebant utrique^ DEnm aliquem  eile: necunum,red plu-  ^  ** 
rcs;  Etiiosvariabonahominibuiadmeciri:  Gallienim  ea  propcer 
vcnerabantur  Mercurium,  Apollinem>  Minervam  >  Marcem;  Ger- 
mani autem Solem >  &  Lunam,^  V{\k2Lnum,cjuorumopibus ^perie 
jtntantw;  In  virtutibus  quoque  exercendis,  quod  thefin  attin.t; 
ctfi  in  hyp0the(i>  qnoj  vircus,  velvitium  e(Iet»  difsonarent.     Vi- 
demus  igitur,qaod  exlumine  naturas  fcincilla;  qu;Edam>  iedad- 
modumcenues,remanferincinnoftiis  mnjoribus.  An  etiamexcra- 
ditione  quxdam    accepeiinc  .-  qusri  non  injuria  pollet.   Ta- 
cituminGermaniaVefertur:  Celsbrant  (Germani)  Carffiinibtu a$t- 
tiqutsTuiftouem  DEum»  terra editum* &filmn Uannum >  originem^emit 
conditoresque.     Locura alii aliter  interpretantur  »nobis  placet  fen- 
tentia  Vodiilib.  i.  deorig.&progr.Idol.c.  38.     Mihi  videoriHillu, 
qua  de  Taifione  DEO  terra  edito>  &  Manno ,  ejtufilio ,  fcribit  Tacittts,  re- 
liquiits  cernere  do^rlnaveterisde  Adamo,terraedi(o  \  uttsfit  Tuifioyitem 
deKoacho  trittmfliorum  parente:  fubjungit  enim  Tacitus:  Mannotres 
fiUosadfignant.     Sicutigiturinhisquzedam  per  craditionem  acce- 
perant>itafieripotuit,utin  aliisquoque  acceperinc>  longo  tamen 
tempore  vel obliti  fuerint ,  vel  corruperint.     Idem  Vof  c.  ^y.prac- 
mi(eratdeiw«T«f/4u/:«<^f<  a  Ga\\\stT^dit.a,quasdam e/e  reliquias  tra- 
ditionis  a  ptimis l^oachidis  accepta  de  eorforumrefurreHione&  alterx 
vita. 

Quae  hadenus  diximus  gentem  potiiis  Triboccorum ,  quam 
Argentoratumipfiimrpedlanc.  Quod  n.  civitatem  ipfam  fpedlat» 
non eahabemp  documenrajqu.x degenteipfa.  Germania,imprimis 
Transrhenana»  villis  mngis  >  quam  ufbibtis  eracconiita.  Erant 
enimflernmquep^UorestSylvarumincoU  ac  nemarum:  nec  munita  his 
urbes :  nec  oppida muro  cinha,non  arces  altts  miix<t  montibus.nontempU 
fe^ts  ftru^a  lapidibus  vifebantur,  refercnte  .<€neaSylvio  adMarti- 
num  Maycrum  dc  antiquo  Geitnaniae  ftatu.    Crediderimtameii 

D    X  cuUio- 


28  Argentoraterifium  reltgto  gentil. 

Urgentins.  cuUioremriiiireGeimaniam  Rheno»  &  Galliis  viciniorem,  propter 

Atuiciui      praefidia  Romasorum ,  &:  commercia  Giscorum*     Referamus» 

*^m^,hcf.  ^^^^"^  ^"^^^^  Koeni-shoverus  Chron.  Argent.  f.  211.  MSC.de anti- 

ciuisCivitatisfinibusjficutMacernifcihcet  oevo  (qu»d  ipfe  feca- 

kim  primum  poft  natum  Chriftum  putat  jfuerat,  narret  :Ica  a.  ille : 

urffjrung  unD  tvtc  C6  ju^^^ijlcn  glcut^cn  Kf  crt  wart/^^u 
ti?t4idjfagcn/  n)ic  Dtc  ^tat  ^trofburg  6afrtt5cr^u3c^ 
nomincn  m  iwtm/  axi  ^*rcn  /  m\>ar\  @«tc/  Dap  man  fu 
cttt?ic  Dtfc  mupe  wttcr  macbcn/  unt)  bcgriffcn»  "^nm 
cr{?cn  t>or  (^o^  gcburtc  wa^  ^trof  burg  Htmt/m^  bocfe 
frum  mt  mttl^tiafam  ^olfc/  «nt)tt>a6()e<5rtfcnaOfoi 
<©cr@tcttcrtn$murettnt)grabc^nn(^cntt)onfant<StCi5 
f6^n6bntcfcn?tDcrfant2(nDrc6  Doumbcun^an  Den  ju^ 
Dcnt^urn  an  \^im  Sofmarcfcte/  unD  vonDcmfelbcnfUiJ 
Unt\^\xm  Dcn^rabcnuf/  xxKUn  Dcm  0\ c/|f marfcte/unD 
anDic|?ctncrcbi'ufe/Domanubcrgctt>on2[)?unf?crgafire 
M^tim Clvofrcmarf cte*  :?(Ifo Dic  inirrc  unD  Dcrfcibc  <^rabc 
t^note  gont/unD  tt^ae  an  Dfrfdbcn  flciMcrn  brufcn  Dcr 
^tmi  f ortcn  ctne/  ron  Derfclbcn  brucfeii  m^  porteti 
^imot  ^^^  '^ina^mvixim^  Dcr  grabc  /  Do  ignote  if?  Der  bre^ 
J)tafr  (Efoflcr/  unD  Durcfj  Dic  hufere/  Dte  Do  f?ontan  Det 
crbctflaubcn/  tinD  querbca  ubce  fporer  gaffc  rninn  Den_ 
^xahm/  Dcr  \a,nm  ^ctfTc"t  Dc  r  fniDcr  (grabc)  Do  Dte  fproc^jis 
pfcringont/DcrfclbcrfniDcrgrabettJae  Der  @tctteuflcr 
grabe/unDanDcrringmurcn/unDgtfng  Do  ju  molealfo 
ignote  mx^  in  Daa  ^affer  bp  Der  fcfetntbruf  en*  2(u 
vm  Der  \i\^\ntUi\^m  mx^  an  ^ani  <^tif^an^  brurfert 
l^^tte  Xii^^^iat  fdm  '^inq;m\xx<  nocft  graben/Dcnnc  Dae 
^afTcr^  ^icbp  ma^  man  mcrfcn  Dae  Der ^ofTenmar^ 
£ct/unD  Der  §olett?ig/unD  Dcr  9[)ifcfeemcrfet  allee  ma$ 
uettJcnDig  Der  <Qtat/\\n\)  fant^r§arD«e  <2!apcIIe  tn  Det! 
^remcraafTe/  Die  [a^  an  Dcr  D^ingmuren/Dae  xoa^  Der  er^ 
pe  be^rijf  Dcr  ^ttttt  iu  ^trogburg»   Subjungit  [deinde , 

quomodoampliata  ficCivitas  aetate  Aibogafti  Epifcopi.     Unde 
iitahabeat»&quamcercafint,  nonaudemusdefinire:  Nifialia^ 

naelio- 


"De  ChrtflUnifmA  Argentoratenfium.  2^- 

fneliora  de  Civitate  noftra  raonumcnta  >  qiiam  hodie>€Xtiterint> 
res  dubio  non  caret; 

l^  ^  fi^fs  ^  <<^ '«f^  ('{b  jlft  ^  ^  jfi  ('f^  tfi>  ^  fi^  «^  i^d  cfs  ufs  fi^b  A 

t^  ^  qj5  Cjti  8J|S'  Pi^  Cj^  Ci^  Ci|'i  ci?  445  eiP  9jfi  Cjp  ^  ejp  iiS  flis  ^p  <^  ^p  tfi  qP  ^iT  &^  ^  b|9  ti^  ^O 

ANTIQUITATUM 

ECCLESIAE  ARGENTL 

NENSIS 
ARTICVLVS  ir. 

DOCTORIBUSEC- 

CLESI^'  MATERNO.  ET  AMANDO^ 

NEC  NON  AURELIA  CUM  SOCIIS 
VIRGINIBUS. 

ARGVMENrVM. 

^OnneKto  htijm  cumprctcedente  articulo  §. i.  Ofimditur 
^Bvmgellum  tn  univerfo  orbe  effefradicatum  §  .z.Etiam 
inGermania  noftraprima.  §.  3.  Proponitur ex  Gualterio, 
GebvvilerOj  Konigshofero  ^ASlisJ)  .Fetrifenioris^narratio 
vulgaris  de  Materno.  §.  \.  fubjungttur  controverftA  mO' 
mentum.  J.  5.  EormaturfiatmcontroverfiA.^.6.  Recitan' 
tur argumenta  & quidem gensrale pro Materno.^ .  7.  Spe^ 
cialiora expltcantur. §. S.proponuntur pro  Materno  Cold^ 
nienft.  §•  9.  examinantur  tabularia.  J.  10.  Martjrologia. 
f  .11.  Vetertqnaltateftimonia.  §.  12.  Series  Epifcoporum , 
drfuhfcriptia  Comilii  AreUtenfts.^.iy  O^pommtur  argu^ 

D  3  menttt: 


50  LeChriJliamfm» 

.menta  troflra  adverfm  hum  Maternum.§^i4..  Propffmft' 

'tur  argumenta  vulgarta  pro  Materno  Argcntmenfi.^.  i^. 

^i6.  Refutantur.§.  17,  Ex  narrationibm framisfs ali- 

quot  diciuntur  raiiones  adverfm  Matermtradttionem. 

§.  iS.  19.  20. 21. 22.  ConjeBura  noflra  de  Materno  fubjun- 

gttur.§.z3. Proponitur altera traditio  de Amando  Traje- 

clenfiin Epifcopum Argentinenfemcooptato.  f .24. Idtqtte 

Staiu^  controverftd  accuratipM  emergat  dtflin5fe  enarran- 

turDagoberti  .,quiferuntury  cumEthnicij  ut  VValtherifi^ 

ltu4,Genebaldifilim-,  Marcomtrifrater.  §.  25.  tum  Chri- 

flianiy  ut  Lo/J^ariiJ.  filiu^,  filius  Sigeberti  tfilitis  Chtlde- 

berti.  §.z6.  Exinde  devariis  Amandis  difjuiritur,Epifco- 

fo Argentinenfiu??tL§. 27. Burdegalenfium. §.z%.  Vangio- 

numpriore.  §.  z9'P(fleriore.  §.  30.  Traje^enfium.  §  si.ff^ 

pramtsfisformaturjLitt^  controverfixde  antiquisfimo  yAn 

Traje&enfisfuerit^§.l%  T^egatur  a  Dagoberto  ipfum  ejje 

iConflitutum  Epifcopum.  §.31.  Argentoratenfium^\r^^.  Sed 

,ajferitur,eum  fuijfe ,  qui  conctlto  Sardicenji  Gr  Agrippi- 

mnftinterfuit-  J.35 .  Pramifiafummattm  repettmtu  r.  §.  3  ^. 

Difieptaturdegenuina  Agri^p.tetate.§.s7.Adverft4s  anna- 

ies CoLontenfes. §.%%.Trmenhemitim.§ .19.  Scholiafien con^ 

ciliorum.§.^o.  41.  42.  43.  Confirmatur  vcrafententta. 

J.44.  Dignitas  Eptfcopaits.  §.  45.  Probatur.  §.  46.  Vocatio 

a  quofueriti,  a  Magiflratu.  § .  47.  Populo.  §.  ^i.Nominatim 

J  Conflante.  %.a-9^  Attditoresyf  grex  commijspts.  §.50.  Sub- 

.tungitur  trAdttio  de  Aurelta  O"  Etnbeth  yVVorbeth  -,  (Jr 

Vtlbeth ,  .Virginibus  Vrfidinis.  §.51.  Momentum  expendi- 

tur.%  sz.Argumtntapropommtur.i.  53.  EKaminantur.in 

genere.  §.  54.  In  l}>ecie.§.  <,$-feqq. 

§.  i. 


TAlesanteChriftumincarnc«xhibitum>  &pra?dicatuminaiii- 
.YcrfoorbcETan2cIium>noftriAr^encoratenre^  Ethnici  extitc- 


Summ* 

Jiaorft»     ■*•  YcrloorbcETangcl 

runc 


Argtntoratenfittwi.  31. 

mntvera  DE  rcognitione  deftituci.  Poftqiiamverodiv5na?gra- 
tia:  placuifTeC)  Evangelicam  lucem  eciam  in  hordm  gencilium  tene- 
biislucere,iioftri$^cjuoqueGermanis  benefiaim  illudlumcn  felici 
fidcre  illuxit. 

§.   z.  Qupd  ut  clarius  fiat,  difpiciendum  erit  de  x.^m^GitVUnt*tiip 
plantati  incer  Germanos  Chriftianilmi.     I.  in  genere  urgemus,/^';'^"**'"*' 
quodRom.  X.18.  PauIusaSpiritu  Sando  edodus  fcripfit:  Sommgg"'^''^ 
'Evangeiu  prsdicatorum  exiijfe  in  omnem  terrami&  verba  eorum  fiV  t« 
cr?f6tTtf  TJif  liKxixivminextremaorbiihabitati'.Q^i\  confirmat  Co-i' 
loir  1. 2^.  prddicatum,  ajens,  tjjeEvangelium  in  univerfa  creatura ,  qu<e 
fubCceloeJi,     In  genere  loquicur»  nec  quenquam  hominum,  vel  po- 
pulorum  excludic»  vel  excipit,  quare  neque  noftiumeric>verba 
ApoftoIi^ftOTJ^suVBvelucxaT^au^Jiff/cdidta^adaliquot  rantum  five 
homines,  five populos  reftringere,& coardare :  Vbiqueaudita efi >  & 
pervenit  in  omnem  locum  fradicatio  mminii  Chrifti ;  ubi  enim  prafentiti 
hominiipreidtcantfi  dejuit*fonm  tamen  .&  fama  pervenit.     Ita  au6lof. 
Commentarii  in  Epiftolas  Paulinas  fub  nomine  Ambrofiii  explicat 
di<Stum  Rom.X.  Antiquius  cft  fufFragiuralgnacii>quifecuIopri- 
modefinentes&fecundoineuncefioruit.Jplen.inepiftola  adPhi- 
ladelphienfes  exarata p.m-lp^.  laudat  ivnam  Ecclefiam  >  mi'  lifx/ativlo- 

01  ciyioi'ATiTo\oi  ctTc  Tifarau  laf  'Trifo.Tav  ,   bii  mi  a.iiJictTi  Xf^* 

ciKHots  iS^eaji  )y  Tcvoiii  quom  futi fudoribtts  &  laboribtts  fundarunt fan- 
Ri  Apojioit ,  afinibus  terra , usque  adfines , tnfanguine Chrifti.    Quem > 
locumob(ervat&  urgetcontra  PontificiosNicoIaus  Vedelius  Cai-^ 
vinianus>utrefutetiftorum  effugium,  quidicunt,  ide6  Euchari- 
ftiam  fuille  in  primitiva  Ecclefia  fub  urraquefjjeciediftribucam,. 
quiapaucifueruncfideles  ;icem  >Anci-Chriftum  nondum  venille, 
quodEvtingeliam  non  f  tin  univerlb  orbc  praedicaCHm  j  Contra- 
rium  enim  ex  h.I.conftare  >  cumlgnatius  dica.t,Apofielos  pr<edica(fe 
Evangeitum  per  totum  orbim  ab  una extrenittate ad aliain ,  idquefudo. 
re  Ubore  propr/fl,Con{onum  hoceftefFatisipfiusPauIiApoft.Col.I.K;^ 
&  zj.  JuftiHi  Mattyris  dial.  cumTryph.f.  z^o.eademeft  fencencia^. 
iicpote  afterentis ,  ne  unum  quidem  genus  mortaiiumfive  Barbarorumt 
five  Grjecorum,ftve  etiam  aliorum  omnium  >  quocunque  appeUantur  n»mi- 
Wifuijfe,  qui  de  JEfu  nomine  nihil  inaudiverint.     Floruitautemi 
Juftinus medio  (eculofecundo.     IrenaEO  \.ciie,Ecclefta  xctfl' «An?  t««  • 


3»  "De  ChriftianifmopUntatd 

diinifjLlv}f{  t«f  Tfurccv  r'ii(yr,fSiir'Ta.fiJiivt)iperumverf({m  srheitt  wque 
adfinesterrte,  &  ab  Apofielii,  d;'  a  difiipulis  eorumyaccefttjidem.  lib.i.c.i. 
&5.  Tertulliainisjqiiitertiiimfeculam  aufpicamseft,  adverfus 
Juda^os  c.  7.  urget :  Chrifii  regmm  &  nomen  ulfiqne  porrigttur:>ulfique 
creditur  >  ah  omnibm  gentibiu  fupra  numeratti  coUtur  ,  ubiqueregnaty 
libique  adoratur.  Arnobius lib.  1.  adverf.  gent.p.  44.  in  eandem  fen- 
tentiam  ad  gentilesinonne  velh^c,  \v\c\w\tffaltem  fidem  vobisfacitmtar' 
gumentaicredtndi ,  quod  jam  per  omnes  terras  in  tam  brevi  temfor'isjpati9 
immenfinominti  fmjtufacramntadiffufaftint.  Ha?c  ille,  qai  feculum 
tertiumfiniitj&rquartumaufpicatuseft.  Seculo  quinto  poft  aUos 
loqHaturTheodoretusferm.9.  decur.  Graec.  afFed.  f.  m.  610.  Pi- 
fcatoresnofiri,  & pubUcaniifuterque  cunilts  natwnibus  leges  Evangelicas 
intulerunt :  neqtiefolttm  Romanos,  quiquefubillorumvivuntimperio  ifed 
&Scythicas,ac  Sarmaticas  ^ntes*  &Indos,&  Aetbiopast  &Perfas,  &  Se- 
rasi  &  Eyrcanos,  &  Ba£lrianos>  &  Britannos^  &  Cimbros ,  &  Tisi/.a.vis 
"GERMANOSiatqtie ut femeldicam i  tuv  WviQr  )t.  ykvQ-  avOca^avy 
OMNE  HOMINUM  GENUS  NATIONESQUE  OMNES 
induxerunt,  ut crucifixi  leges  acciperent.  Qux  cum  ica  (e  habeant, 
necPatribusferc  coxvisrfwer^reclamandumfit,dicimus>Evange- 
liumnoftrisquoqueTriboCchisfuiHeannunciatum.Nam  ^ipfiint 
terra ,  &ea  quidem  habitata  >  ut  fupra  Art.  i.  §.  5.  feqq.  efl;  ofteu- 
fum,  degerunt. 
in  fitcie,  ^   ^^  II.  Specialiusidemconfirmatur,ficogitamus>allegato- 

rnm  qu^dam  loca  exprefse  meminifre  ei>tKttsVwf>quam  vocem  hoftes 
grati?  univerfalis  morose  quidemexplicantsde  orbe  SRomanis  ha- 
tato :  fcu  occupato;Sed  recipiamus  tantisper  hunc  fenfum;  Eo  ip(b 
e«im  patebit>  noftrisTribocchis  Evangelii  lucem  illuxille,  quippe 
quod  pars iftius  orbis  &  ipfi  fuerint>  a  Ca^fare  pridem  fiibadii  >  & 
mb  Augufti  ditionem  redadi,  Art.  I.  §.  4.  Confirmaturexvoce 
'jtkfdLrAt  qua  Paulus  (Srlgnatius  utuntur.  Suntenim>  qui  /^m/«w 
intelligunt  imperii  Romam>  qualis  tum  erat  Rhenus>circaquem 
noftriTribocchicon{ederant> Germania Transrhenanaadhuc  fiia 
libertatefruente.  \v\X.tzveteris  imperii  mtmimenta  Rhenus  refertur 
aTacit.  IV.  hiftor.  variisque  munimentis  &CcloniisaR0manis, 
Chriftianadodrinajam  perfufis>fuit  tum  exornatus>  Drulb  cum- 
ptimis ;  vide  Joh.Ifaacum  Pontanum Orig.  Franc.  lib.  i. c  i.  Quis 

igitui 


Apud  Argentoratenfes.  33 

igituf  nortros  Tribocchos  excliireritacommmiione  ioni  Ev.uif^e- 
lici,  &  verbiflivini  ?  Iiensciceftimoniiimracisillulhecrt:,  qiiodl.i. 
C.3.  habet.  Po(K]uam  enim  f/mboliim  recitallec,  «3<:  dixillec,iprum 
in  univerfo  oi  be  obtincre,  addit>  ncqui  lu  Iv  yi^[jtce,viaui!j'fvixiveu  'Ek- 
xA H  (t/ou  >  qu<e  m  Germaniu  frwdata  fimt  Ecclefue , dliter  credunt.  Edi- 
tioGoulaitii  Genevenfisle|»it:  c*  rtfjwjtK/tffjfed  Grammaticilegunt 
c*  rirp.et.viiui  iu  dativo,  in  Germanjis,  ut  ica  manifefte  innuantur  duae 
Jioftrac Germani;r  (uperior&inFeiior,  ilLc  Galliis  vicinar,uhilce- 
na:us,  utpore  Lugdunenfis,  eratEpifcopus.  Hirjus  mex  lenten- 
tiaf  olim  fuit  Jodocus  V  Villichius  in  Comment.  ad  Tacit.  German. 
p.  m.  417.  in  h  vc  verba  diilerens :  Germaniam  duplicemfecermt  mn- 
nuUi  fcri^tore$->atqiie  lren.m  Epifcspm  LugdunenfiSi  vctm  authori  &  Apa- 
fiolorum  temporibus  vicinns,  Germanidt  cts  Rhenan<e  weminit ,  tit  quitfua 
dtate  Ecclefia^  haberet  Chrifii  profesfione  infgnes  :  Et  ^nte  hunc  j udi- 
ciofiflimusnofter  B.:Rhenanus  lib.  i.  inquicns:  Quod  DivusHiU' 
riusyqui  fub  ConjUntio  Aagu^o ,  Vulentinianoque  &  Valente floruit  \ac 
Theodoftanifeu  Marcianici  (ecHli  Romanus  Pontifex  leo,fcribunt  adEpi- 
fcopos  Germani<eprim<t  &  fecunda,  vetufiatem  Chrifiianifmi  in  hisprt- 
yinciu  arguit ,  de  quibtis  &  Irendfis  antiquiifimus  autor loquitur libropri- 
mo'.  EtUb.z.rer.Germ.eundemlrensEilocum  explicaturus  pra:mit- 
tit:  irenitus  vetuflisftmiu  inter  fcrtpeoresChriJfianos  i  quifaltim  extant, 
froximusquetemponbtts  Apofolorum  ( Nam  auditor  Volycarpiillimfuti* 
cum  lehannfEvangeliJla  verjati  )faitsindicat ,  Germaniam  adchrifiunt 
cito  converfam,  eam  videlicet,  qux provincia  fuit  >  & in  primam  &{ecu$- 
damdividitur.  Ha^c  ille.  Sed  quia  objici  poterac »  argumencum 
crtea  creneread  fpeciemcertam  aifirmativum,  aGermania.  ad  Ger- 
maniam  Cifihenanam, fubjicitidem:  Inipfani Germaniamiquam 
egodifriminis  caujfa  veterem  appello>  neme  facile  fuUfet  admijfm,  quk 
cmra  re>ceptasGenttumfuperjiitiones  aliquidfe  diSlurumfuifetpollicitttf. 
Hudiores  enim  erant  >  quam  qtti  nova  do^rina  caperentur»  autadeHrits 
dvocari  poJfent,fic  tum  Dcovifam  eji>  qtti gratiamhominibus  prevo^ 
Umtatefua  impertitur.  Provinciales  prius  amplexi  ftmt  Chriftum  >  ut 
futaCiviUQTesi& lingtmn  caUentesRommam ,  qua  divini  verbiprxco- 
nes  fttebantur  >  ex  ttrbe  Roma ,  fi  non  ab  Apsftolts  ,certe  ab  Apoftolictf  viris» 
fuhmisfi.  Scntcntiamample6timur>etfirationes  non  fint  jpqualis 
ponderis  GeminumcftfquodcenfuitD.Herm.Conr.  de  Epifc.Ger- 

E  man. 


34  T>e  Ch  rifiAnifmo^UntAio 

man.  ^  f.Tr4nsrben4HAmGeraMnum*^qu,e & MAgna  diSlAitxfmemAd' 
kuc  vcra  fidei  fuiffe  verofimilim  efl  :  rationeprasmiiraj.  ^.cumgenm 
omnesGermanica,  qu^  Romani  imperU  prcvinciat  infedtrmt ,  Transrhe- 
nan^  Germania  reti^a>idolorum  cultui  addi£ias  fuij^e  confiet,  Uniaim 
adiungimiis  fuffiragiam  Rev.  Dn.  }o.  Hen.Urfmi  p.  m^  de  Ecclen 
G^rm  orig.  1.  i.c.u  p.  20.  Poftqiiam  enim  ex  Tertulliani c.7.  a J- 
verf.  Jad.  allegallet  verba,  quibus  ifte  docuit:  Hijpaniarum  omnester- 
minosy  &GaUiarumdiverfa6nationes  >  &BrttAnmrum  inaccefa  Roman^ 
locAytum& SArmatat.& Dacos,  &Germanosy  & Scythas ChnHono- 
-.^  men  dedille ,  utpote  in  quibus  omnibiu  cbrifti  nomen  regnet :  .Subdic 
Tit^.'*)  idemexplicationem:  Loqnuntur autem de GermaniU ad Rhenum y  Gal~ 
Ua  vicinii.quarum altera primafuperiory alterainferior fecunda  Romanit 
tum  ditionii.  Quod  RhmA»  lioricum,adDanubium  >  Alpibus  ab  Italidt 
difcretA  nec dttm  Germatus parebant ,  nec  hoc  nomine  cenfebantur-y  Inferiei^ 
GermanfA Magna di^aM Dacos& SarmAtaspertingtbat  >  a quibm mettt 
4Ut  mentibus feparAbatur ,  Tacitus.  Qmque  hAC  etiAmpArte  legiones  & 
munimentA  haberent  Romani ,  BArbAris  hii  utrinque  oppofitA  nondubiwn 
9ft  i  quin  &  tbiejfent  aliqua  EccleftA  Chrifiodedit<c  Qmd?  quod&in 
ipfAm  iUam  Germaniam  interiorem  vidriciafignay  ante  hac  tmpora,  non 
femelintulerint  Romani ,  locaque  Rheno  DAnubioque  viciniora  cjifir'u& 
frtefidits  firmArinty  ut  Chrifio  inter  Barbaros  pAreretur  fedes !  Efto  igi- 
tur»abIrena?o&Tertulliano  Germaniam  etiamTranfrhenanam» 
utnihil  obftare  videmus»intelligi » nihilominus  prima  quoque  no- 
ftralocumhabeh«itinterChriftianos, &hocpotiIIImum,  quo  vici- 
jiior  fuit  Romanae  Ecclefiae)&  frequentior  Romanis  praefidiis:  Get' 
mAniam  Autemfi  irAnsrhenAnAm  intelligit  ( li:enxus,)plane  innuitymfd^ 
to  magis  cts  Rhenum  viguijfe  Chrifii  religionem :  bene  colligit  ifigid» 
Bucher.  lib.VI.Belg.  c.?.  §,(?.  Prajmiferat  autemconfequentianv 
ex  Irenaei  loco»  /'qui  inter  aiia  dixerat :  In  Celtis  (  Gallisve)  &  in  Ger- 
maniafundatasBccleftaSf.hitnc :  Igitur &creAtos , qui eas regerent >  Epi* 
fcopos.  Quam  confequentiamideo  citavimus->utobtineremus> 
fuille  Dodtores  >  ^ui  Gcrmanos  noftros  majores  Ghriftiauijlmuni! 
«locuerint. 

$.  4.  Ha»5kenus  de  plantatione  Chriftianifmi  in  Germa* 
»ia  noftra  prima  difteruimus.  Pergendum  eCt  ad  Do6lorcs  & 
fropagAtQresfidei,  Vulgaris  hadenusopinioobtinuitiMaternoPe- 

xxi 


T>e  MaternoArgcfftor^tcy?f74m.  jj 

tiidirdpiilo&emillario,  fbcHsqiieEii-charjo  &  Valerio pr.-^dican-  DeMater- 
irbiisjAvgentoratenfes  adGlirifiijTnifmum  efle  converlbs.  Sum- "^  "■'"^'''' 
inamtraditionisrecitat  Johannes  Gualterius  Belgatom.  i.  Chron/*  ^***^^^ 
in  Epifc.  Argg.  iiis  verbis :  Argmtim  porentufima  GemanU  civittu 
ad  Rhenumfita,  convcrf*e^ad  chrifium  aternum  Dei  Filium  >  imperante 
Kerone,  &  cmcioname  adhuc  Bom<e  DivoPetro  Apofiolo*aS.MaterHo 
Vetri  ApoUoii  difcifulo*  ejmqtte  fociu,  Valerio  ac  Euchurio,  concionantibtu 
Chrisiumimrepida  voce^  &  virtutcommpotentii  vcrbi  vmltu  fignafaci- 
entibusper  totam  Alfatiam.     H<^c  ille. 

Enudeatius  rem  proponit  Hieronymus  Gebvvilerus  Wh.ll.ceb^^^Her» 
Chron.  MSC.  Habfpurg.c.zz.fic  referens  :  h*dem  tempejiateydnno 
{ inquam  )  virginei partus  LXIV.  divus HatemiUiUnacum Euch.irio & 
Valerio  ad  Belgas  CbriUiano  dogmate  imbuendos  a  Petrt  mijpis ,  fuperatu 
nivofarum  Alpium  jugu,  Treboces,feu  Alfataifuper  veri  Dei  cultupriwum 
injlituendos  adiit,ubiNovientenfis  luci  templum  Dian<e  acMercuriofacnm 
ingrej^SifortianimoydoladejicitiproHrAtapedibmcomulcatynihilitem 
vitalUfpiritus  itliiinefie  rudi  vulgo  pradi^at,  unde  &juftsfalufaribns  undit 
ablutUifaciieChriffonomiHadareperfuafir.  Hinciplures  Deo  lucratu^ 
tus  animas,  ArgemoratHmcontendit,  ttbifemina  chrijfiana  pktatu  firens» 
mm  adfuavtifimum  Chrifii  jugum  urbana  cervices  adhuc  indomitas  mi  • 
ntu  cerneret  abiit  novientum  ynuper  chrifio  initiatos  verbo  Dei  conforta- 
turus,repetiturus,graviorifebrecula  inter eundum correptus  invilla,  cui 
tlegia  nomen  e^y  adillefluminis  ripam  aditiore  coHiculo ,  quartofere  abAr- 
gentorato  Upide  feleflatum  verfut  afcendende  fitaylanguidior  decubuit  >  ubi 
paucisdiebus pofi  anrmam  exhalans  a  Valerio  &  Euehario  CoUegu  fuude' 
flanHusfepelitur,  quiferitate gentuattenta  injm^um  fibi  pradicationk 
Evangelica  officium  intermittentes  quindecim  dierumfpatio  aMarterni 
wbitu  divum  Petrum  Khoma.  agentem  repetunt,  atque  materni  ftmus' ta- 
menta  bicaliter  mmciantes »  qtudamifio  ingro  (magiilro)  agere debeant . 
confulunt.  Quibuspafioralis  baculi  fiti  partem  Petrus  tradendo »  redite 
(tHquit )-elegiam  ,  maternoque  hac  pedi  ttoHri  parte  impofita  dicitote , 
mandattibi  PetrusiUtin  lEfuChriiit  nmine refurgens  commufam  ^ra- 
dicationisprovinciamfideliter  exequarts.  Ciii  Petri  imperioValer.  &Eucha- 
rius  aiidientesyreliCta  Rhomatotidem,quotabierant ,  diebus  elegiam  redie- 
unti  mdternique  jam  triginta  dies  mortui  cenditorio  a^antes  multu& 
Chriiiianis  &  Ethnicuprafentibus ,  exangue  cadaverfepulchro  eximunt » 

E    1  ac 


56  VeMaterno 

atpedi  particulafuperiorii  quemadmidumaFetro  JHsfi  fuerdntifuprdpt* 
ftta;  cUriori  voce,  ut  jujfu  Vetri  inChriRi  nomine  refttrgat,  imperdM.  IW- 
fedit  mox  vivus  ad  abfentU  p  etri  praceptumiqui  jam  trigintd  dies  mortuus  % 
fiituram  carnu  refurre^ionem  miracultfafua  refufcitatione  aHantipopU' 
lo teRificavit,  eoquimiraculo  Argenteratenfes  permoti  tum  primumnt' 
minaChrliio  dfderunt  i  apud  quos  &  matemus  templum  ChriHo  facrw» 
erexit^  ut  in  Alfttit  noflrji  Ubello  clarius  dicitur. 

Piolixior  in  eadem  craditione  enarrandh  occupatiis  eftqui- 

^»!ishef.  ^2m  fequiorum  fcrij>tornm  Konigshoferas  in  Chronico  MSC- 

£210.     Cujushaccfuntverba.  ^riDcn^tfCn tlfLX.^omocl) 

^or^gcburee/torant5>ff^rt>er4bbcr|lcunfcr  t)m  ^wdlff 
^otcn/t)cnbcbep(tcbcnPtui^icIt§u::Xomc/t)o  famfant 
O^auluejutme/unDbifc  ^^rcne  l)rcDtgctcnt  (Triflcn^lou- 
Un  ^u  ^ome/uttt»,tn  Dcr  gcijcnbc  umU*  ^te  antJcrrt 
|tt?cif  ^oitcn  bretJigetcntauc^  (Eriflcn  gloubcn  tn  an^^ 
Dcrn  ian\>m/a\^o fu  Dcr  ^cilige  @ei(? wtfete»  ^o  nu  fani 
9>etererranteinDcm®ct|ie/i)a0  Diegit  finer  martelbe^ 
gunDc  nogcn/  Dobcfamcteerallfrtnc  iungcre^uDorne/ 
Die  aucl)  bc^jJtrc  ^cttcnt  ^rificfttgloubcn^u  &rcDi3enDe/ 
unD  fpracfe  $u  tn :  iixUn  Q3ruDerc  »nfcr^(^rr 3Q:fu6 
Q^gnjhie  §at  mM^rinn'^  DicanDcrcnjjnejuni^crci^cfmDct 
tnDie  ®c(t/alfotocf^oflFc  unDcrDrc&olfc/^umiirfcnDe/ 
wnD^umercnDcDicfruc^t/unDDcnfomenDencrt>or(^efejf 
getunD^cplTan^ct^at;  alfottJtl  u*huci)ouchfenDcninDte 
^xU/\ii  ire  begcrcnDc  ^mtim^^a^  in  Dcn  gcmolt^u 
binDcnDc/unD^ucntbtnDenDc/unD3cic[)eniutunDe/unD 
^anti  fu  ue  tn  mini^  iant:  Qfr  fc^trtctc  fant^ipollina^ 
tmm'^ax>mm/xmX>\ant^mia\im%inli<\mania/ 
unDfant(riemcn6gcm:9?c^e/tittDtcanDertnanDcreiant 
2tlfo  wort  fant  '^atimm  mit  finm  ^tDCtt  gefcOetti^u^ 
^ario  unD  95alcrio/Dtc  Do  'Prtejlerc  tvorent/t)on  {ant 
gDeteraefantintutfcfec  ianthr)  DcmDiine. 

^o  nw  fant  eO^atcrne  unD  fine  ^mette^efcUctt  »ott 

S^ornefotTien^un^eittober^ifae/DomettgetttfuattDem 
S^olfciubrcDi^enDe(£rif?cttg(oubett.  ^o  ttuDae^oif/ 
tt?u  Docfe  fM^ctOcn  mmt/  fo§mt  Die  Seicfeett/uttDDtc 

523utt^ 


Ar^jsnteratcnfi.  37 

Q[lBuitber/  t)ic  ^mi  Q)?atcrnu6/  unt)fmc5?fc0cnt)oncn? 
\)X^i\iU\\X/  tran  fu  machtcnt£^ctcnuf(lcn/unt)crIcDt^ 
gctcnt  bcfcifcn  lutc/unD  crrcttcnt  mcnigcn^cnfffecn 
t)on  func  ficcl}ta(jcn.  S)o  iicfcntfuftcfe  tcufcn/unD  cm* 
pftcngcnt  ^nj^en  gloubcn.  S^o  nof;  n«m fant CS^atcr^ 
nus^  Dae  9[?clf  ^unnc/  Dae  cr  bcfcrt  ^cttc/unDfamiti 
t)cm  hciDffcl)cn  Slcmycl  ^i:  (^bcrc^ficimunflcr/ron  Dcm 
to  t)or  i^fcit  i(l  /  wxi^  ^crbraci)  Dcr'2lbgoftc  bilDc :  m\i 
Xi\at)ciii  uj?  Dcm  iXcmpcl  cin  i^irc^c  Dcn  (^^rtjlcn/  m'^ 
mai\)\i  116  Dcm  ^olf  c/Dic  cr  bcf  crt  jjcttc/cttptc  mcini^cti 
9^ric(lcr/  unD  pfaflFcn/  Dic  Do  foltcnt  ^u  Dcrfclbcn  ^tr^ 
cf)cnf^drcn/unDfo(tcntDa6^^olf  inDcrgc^cncDoumbc^ 
pcn  unDlcrcnin(l'rif?cngloubcn/a(6fuouci)Dotcnt> 

;X)onocl)  (x,xix\\^  ^ixwx  Ciy^atcrncin  Dicjtat^u  (strofj: 
burg/unDprcDig^ctc  Do  Da6®ottC6  ^ort/  unD  Criflctt 
gloubcn*  ^pfatcntficf)  Dtc^urfjcrnitDran/unD^ct^ 
UxWiii^^cttXiiw^i^iyf^Xii.  ^(xx\  \x\  Dcn^E^tcttcnlctficljDas 
^olf  nit ailfp balDcunDcnrifcnt/  adfo tn  Dcn Sdrfcrn/ 
^o \:>ix^ ^olf  i\x\\x<x\x\^ i|?.  ^CLXii^\(xXixx\\x^ (Irofctc Dic 
^urgcrctimbircn  un^Ioubcn  unD  ^crtcfctt/unD  wolte 
tt?Dcn6ciDifci>cn!i:cmpclM  ^uvBtrogburg^ircfecn  m(xo^ 
ci)cn/  alfo  (^bcrf  ^ctmun(?cr  gcttc  ^cton  /  Do  wurDcnt 
Dtc  ^urgcrc  ^ornig/  unD  f  fugcnt  tn  xx\\i  ^ixaw  gcfclfcri 
iinD  t)crtribcnt  \\\  u^  Dcr@tatmitgro|Tcrfmoc^^ctf/Dt^ 
iittcnt  {\x  gar  ^ctuUctlic^c/  unD  fcrtcnt  wiDcr  gcn  (^r^ 
bcr6^cimun(!cr$uirc5ltrcljtn/Dicfunutt?ciigcngcbutt5Ctt 
Jbcttcnt/unDjuDcmSoIfc/Daefu  bcfcnfecttcnt/unDfo 
fuuntcrn^cgcnfint/unDfuno^cfomcntbp^cncoclt/  fo 
f?oOctcina,ro(fcr  ficcfetagcn  faiuSKatcrncan/  Sa^ct 
«n  fl:ttf  (?arp. 

Deinde  narrat»  quomodo  repetito  Romam  itinere  Petri  bacu- 
lumaccepenntfLiperftiteslMaterni  fynergi,  &:in  AKatiam  redie- 
rint»  relufcrtaturi  Materntimj  praelentibus  converfisChriftianist 

cucij  fcmcnt  Dar  ctiicfec  J^ctDcn  von  ^trogbura/Dic  Do 

WOitcn  lugcn/  XOXi  i$  Cr^iCngC»  Poftquam  autem  virtute  ba- 
culi  Petrini  fufcitatus  eflet  Matcrnus  >  Argentinam  venit,&  Cives; 

E    5  con- 


5«  Dg  MAterna 

-conv^tit,  &  templum  fcniori  Petrodicavit :  :^tCt>OM  ^Uti^Sd^t 

50?atermi6  iw  Dtc  @faf  $u  ^trof  biira/un&  X>tt  grofc  ga> 
cfecn/ufTDbcfcrtc  Dtc^wvjjcrc  ^u  <^r!(?c»t  glcu^cn/  miD 
tnttirc  ^clfcn^iimcfccrctit^urcbuewcnDtgbcrfe^tat  m 
fanf^cfcrecrc/Dtcunlcfant^pctcr  nocfe  Do  UUu/  m^ 
Dicfclbci^irc^c^ciflrct^um  ciiun^ant  ^ctcr/un^  tfJ  Dic  cr^ 
pc^irctjc/btc  li (fetrofjburg  ^cmacljcttt>arf>  /vOnD  wae 
t)o$u  molc  u^iDcnDig  Dcr^tat/  n?ant)tc  ^tat  wao<Icine 
imDBftfcimmcntbcgrtffcnvonfanfiStcpganantm^itt 
^rcmcr  ^aiTc/unD  Dcr grabc/Dcriiinotc  ^ctlTct  Dcr  fntOcr 
^rabc/DcrtoaetHJlcmoIc  bcr  flcftc  grabc/  unDDcrficftc 
tin^tnmt  (!unf  t)o,  2(lft>  Da^  /  Uo  ignet c  if!  Dcr  ^ot* 
lt)C<5unDNr95ifc^cmarfcf/unD  fanf  £\)?arfin/ba6  was 
.«lico  ufn?cnDiB  Dcr  ^tat/  alfo  Do  t)or  w^a?  fa^nt  ?ttbi?ga|i 
tflgcfcif  ♦£♦  <Su6toarf  ©trogburg  t>ort  fanf  SD^atcrno 
imDtJon  fincn  gcfcttcn  bcfcrt/  ^u  S^rtpcn  gtoubcn/  Do 
ntan^altc  nocf^  @oi?  (^cburf  uf  LXiv.  ^or»  ^onocfe 
t)urc6  bcf  f  c  Dc^  9[>t>lf  coirt  Un  5)orfcrn  macfefcfattt  €[)?a^ 
icrnue  cpn  ^irc^c  6cp  CD?olg6cim/  auctj  infan^  9^efcr$ 
crc/unt)rtanfcDic  nocfe  "^lBcffcfecr  fvrocf?cn  ^ompct cr  / 
i)a0tf?<5cfproc^cnirtfutfc6c^cfcr^^u$«  '^artueinfane 
5>cf cr6  crc  ^mi^a  wart .  5?u  ncnrtcf  mart  C6  gcwonltV 
cfecn^ump^i^tcr.  ^(IfofinfDtc^ircfecniu^frogburg 
MrtDinDcm^iflumtrort  fiinf  CKatcrnctt  dfftiffcf  \n  fanc 
g^cfcrecrc*  S>ic  wiUfant^^cfcr  nocfeDoicbctc/  imDic 
Svomc  bo^cfl  tt)ae/  uitD  \>ai>  fim  ^it  .^rcfectt  €'bcrf  6c«V 
munflcr/unD  ^timalfcn  fanfpcf  cr/unD:4>omp^cf<r/tJDii 
Dot)ortfl(^cfcif*  ;©o  noc^  orDncfc  fantSKafcrrtc^JC^illcr 
«nD  pfaffcrt  Dcm  93o(f  cju^  rro^bur^/ unD  irt  Dcw  lan^ 
^c/DicDa6^olftt>ifcnurtDIcrcrtfoIfCrtf/unDinDcmnti^ 
tt>cn  cmpfan^ctt  (I^riflcngtoubcn^cjlcfi^cn/  tmD  orDcntc 
at!cDingufDaebcfic, 

ASm  Pe-  Tota  five  hiftoriaj five fabula  (  ut  Bernh.  ^f^Cr^o^^  l- 3- f-ti. 

:trin$t.  Chron.  cen(et)h*gno  tilietino artificiofius ,  quam  vcii* incifa vifiuar 
Argent.  in  choro  jedis,  quam  Sen.  Pctri  vocamus:  Incifa  autem  eft 
A.i;o9,uCi  conftatexfchedulajqu^deprctio  cum  artificecomra(^o 

men- 


ArgennrAtenjl.  iq 

mentio  ^t;  ita  autemilla :  ^n  ^iXi\  fctflg  \\Xim  (Sf.  ^iXiX 

foU  fcmDKcrn(matcrit>onDcr(Scfandtui§  ©^Pcfcre/ 
ti>iccru6fompt/«nt>tPici6ml)cy^crrbcgc3nctmuDcnt 
i£rcu^vort)cr9^ortcn/unD  ©t»  pctcr  fprtcfetDurc^cm 
3cl)ct:  Domine,qiiovadis?unDDcri;)(^*rrt6mcantmortcf: 

VadoJRomami  itcrum  crucifigi:  3n  Dcr  anDcm  matcri  Dca 

{ixxx^^  foQ  fcm  gcfctnittcn  ©t/Pctcr  mctm(?u6l/  mtt 
t)cr3nfc(rt /t)mt)i6n€arDindt«n0^tfttoff/t)ort&mDte 
5»^if4off-:D?atcrnue/(^ucfeariue/*Jjalcriu6fnicnl^c/ 
DcncfDcn^cgcngibt/unbficgcfc^iftinDae^iitfcIjIand 
JfUcprcMgcnj  ;Sicfc  i.^atcricn/fofcrncebaerpadum  cr^ 
(ctbcf/foUcnmif3c^ug/o&crlanDfctaJTt<jc^icrct»t?crt)Ctt 
nacf)  Dcmbcflcn.  ^manDcrnfctttgginfcrBt^CDitcfecl/ 
follcn  (xwMiin^.  ^Dvatcricn/inDcrcrftcntncim^^rtfol 
fi^cni?^t.;Pcrcr  al^cin^apfl/unD  tjortgm  fnicnDcDie 
i.  ^ucl2viriu6  \x\\^  ^alcriue  f  laijcnDc/Da^  t§r  ^cfcll  ^ck^ 
tcrnuegcf?orbcnfcpn/unD  @t/Pct<r  tf  n  \>\Xi  x\r(^  ^\\>% 
cin  f?ab/  \><xmx  fic  \\\n  triDcr  foUcn  cnr>ccfcn»  2(m  C(X\'^ 
Dcrn4!)rtDcrC9?afcri/foncnDiciwccnj]o6nunDDcnf?ab 
lcgcn  ii|f^atcrrtitm/Dcrtt)iDcrlcbcnDtg  vDurDt/aflfoDae 
X>\i\iim^i  CWatcri  r,5D?atcricn  oDcr  gcfcfeic^tctf  in  \\t 
fccgrciffcrt  foQ»  3n  Dcr  anDcm  \xx(^  Ic^f?cn  ^CKHn  Dcg  fct^ 
ti^ii'  fol  fcin  ^cfcfjntttcn/wicDtc  5.^tfi"feoffe,CD?atcrnU0/ 
<39aicrm?/  ^uc^ariueDtc  £urcfc  ^um  altcn^t»  iPctcic 
^ongcn/  ttJtc  fic  fommcn  ron  (ibcr^fjctmun|?cr  \xx\Xi 
ttici;  gcn  Dcn  altcn  0f.  pcfcr/ unD  muy  Dcr  bcgriff  Dae  crjf 
(ctDfn/fofoUcin2lb^ottuffcincr  fcitcn  von  \\x\^i^^Vii% 

UnD  umb^Cirorffcn  WCrDcn.  HadenusdelineatioAltaris  ad. 
D.SeniorisPetri  ere<5li,confignatadie  Laurentiianno  ipo.ProIi- 
xius  hajc  adducere  voluimus  >  «t examen  traditionis  eo  facilius  ini 
ftitui  pofHt  infra ,  ubi  in  circumftantias  inquirimus  »  &  ex  ipfis  dfc 
re  cota  judicamus.- 

§. ;.  Habes  receptam  invulgus  relationcm  Materni  &  Socioi 
rum.  Lfiamfi  autem  res  non  adeo  magni  momend  videatur  efle»^. 
MaternOjPetridircipulo,&  Apoftolojan  abaliofimusprimum  adi 
Chriftum-addu^ij  attamen  Pontifidi  argumenta  pre  ftabiliendo' 

Poni 


.4-9  'Oe^Materno 

P«ntificis  Oecumenico  principatii  hinc  \x\^t  <?onqiiirentes  >  ali- 
gued  etiam  a  gentium  converfione,  per  Petrum  &  faccellores  fada, 
mutuantur,  vide  Innocentium  I.  quifertur  Epiftolam  adDecen- 
tiumcadc  refcripfifle;  verba  legasinfenus.  §.8.  Baron.  ann.  ^6. 
§.r.Ca;:olumScribaniumcontrov.defcript.&:tradit.  lib.  2.  cap.  2. 
Annales  Treverenfes  apud  Gualtcr.  1. 1.  Chron.  p.  1417.  Quare 
operx  precium  cenfuimus  >  in  c]U'reie  infidem  hiftoriae  five  fa- 
bulaj Materni,  a  Petro  fcilicer  in  Alfatiam  ncxftram  ablegati. 
,5/.«/««»  con-  §.(>.Antequam  autem  videamus  teft:mon"a  <?i:argumenta,qu? 

.trt^erjt*.  proMaterno adduci folent»  vel  polle videntur,opusetitcontrover- 
fiae  ftatum  formare.Diftinguere  enim  folent ,  qui  Materno  Petrino 
patrocinantur,  interMaternumPetri  di(cipuluiTi,&  Maternumal- 
terum recentiorem ,  &  ipfum  Colonienfem  Epilcopum ,  qui floruit 
lecuIoquar$ofubimperatoreConftantinoMagno,laudatus  a  Bro- 
vver.  lib. }.  annal.  Trev,  Ann.515.Sic  enim  Baronius  in  Martyrol. 
Rom.noris  ad  diem  i4.Sept.  notat :  Cumemnesum.orefditeanmrihunc 
( Matcrnum )  fuij?e  fandi  Petri  Aponili  difciputam,  profedo  necejje  efl 
dicerejuos  ejusdem  mminis^ejusdem  Cilonierifis  Ecclefu^fiiiffe  Epifcopost 
fcilicet  majoremi  hancde  quo  hac  die  agitur ,  Vetri  dtfcipulum  3  d^  mmo- 
rem  ,  qui  claruit  temporibus  Cenfiantim  imperatoru ,  interfuitque  Conci' 
lio  1,  Arelatenfi,  ut  ejus  aQafigntficant.  Sic  ille ,  &  poft  ipfum  Agi- 
dius  Bucherius  lib.  VI.  Belg.  Rom.  c.  IV.  §.  3.  Non  examinamus 
nunc fidem eorum>  quorum teftimoniis fefe  coadtum  perhibet  an- 
notator  addiftindlionemfaciendaminterduos  Muternos  ;Idenim 
paulo  poft  fiet;  fed  hoc  folum  ex  ifta  diftin(5lionecapimus>quod 
duos  faciat  Maternosoantiquiorem ,  &  recentiorem.  De  quorum 
iftonobis  h.l.quxftioeft.Namille  ipfean£iq'jior,quiColonienfium 
Epifcopus  fuilfecenfetur,  traditur  Alfatorumquoq;  &  Argentora- 
tenfium  noftrorum  Apoftolus  extitifle;  ut  adeo  ftatus  qu^eftionis 
hic  fit :  An  Maternum>  Petri  difcipiilum,  &  emiflarium>  Argentora- 
tenfium  cxtitifle  primum  Apoftolnm,  pofllic  ex  indubitatisUtera- 
rum  antiquarum  monumentis  probari  ?  ftamus  nos  a  parte  ne- 
^ante. 
Argumtn^  $•  7«  Argumenta,  quae  pro  afliiinativa  folent  afl*erri  >  funt^ 

ttiaff!r~  vf^generalia,  weljpecialia.  Ifta  fimt>  qux  conzendwm, Prddicatores' 
m^ntia  i.  '^^  ^ccidententi  Tetri  maxime  dijpenjatione  >  "Roma  emijfos :  ut  Bucherif' 
^*"^'^''  utai- 


ArgentorAfjcnjiHm.  41 

utarvcrbisexlikV.deBelg.  Roiii.c.1.4.  6.\n  quibus  mum  omni* 
um  injlar  producit  Innocentimn  I.  qui  ab  anno  vtdgarts  (tr^  402.  ad  ^16, 
Mt^ij.fedem  ApoRoUcamol/tinuit :  Q^nd  igiturille  ?  ManifeJ}umeJi, 
inquit»  Epift.  i.  in  omnem  Italiam,  Gallixi->  Hijpaniasy  Africas],  &Sici. 
Itam ,  Infulisqueinterjacentes  *  nuSum  hominum  injiituijfe  Ecclefias^ifi 
eos,  quosvenerabilu  ApoUolm  Petrus,  aut  ejus  fuccejfores  conjiituerant fa- 
cerdotes &c.  Hoc  teftimonium  Iiinocentii  Buclierius  eo  fine  allega- 
vit,  ut  Maternum  quoque  a  Petro  miirumobtmerec :  Ec  ance  ipfum 
Baronius  Annal.  ^6.  §.  i.  Velut  enim,  inquiens» afole  radiiy&ejbnte 
rivitafede  Petri  longe  latequefides  ChriHiana  dijfufa  j  VBl  O  VE  eslfelici' 
ter  propagata.  Cseteriim  ha:c  Pontificis  >  li  modo  genuinus  is 
audoreftcpiftol£e>jav5lantiaexmuItisargumentis  mendacii  poreft 
convinci.  (i.)  Ex SSliteru.  NamAdior. XXVIII.  15. feqq.le-^-  ^* 
gimus  Apoftolum  Paulum  Evangelium  RomcEper  aliqnot  annos 
praedicaue:  anaucemtf  Pwoille  conHitutusfacerdos?  Negatfortiter 
Gal.11.7.  feqq.  (z.)  ExPacribuscumGraecis,tumLatinis,  Atha-  ^' 
nafio  in  epiftola  ad  Dracontium^  Cyrillo  Catechefi  X  VI J.  Epipha- 
nio  hxrefi  XXVII.  Johanne  Chry  (oftomo  homilia  7.  de  laude  Pau- 
ib  &  hom.75.  irj  Matth.  Theodoreto  in  epift.  Tim.  c.  1.  Ec Phi- 
Jip.  c  I-  Et  in Pf.  116:  Sophronio  Epifcopo  Hierofolymitano  in  fer- 
rnone  de  natali  Apoftolorum :  Hieronymoinc.XI.  Ifai.  Grego- 
rioMagnoPontifice  Romanolib.  XXXI.  moral.  cap,  iz.  Etquos 
porro  laudat  Baroniu^  annal,  5i.  §.  3.'&4.  teftantes^quod  idem 
ApoftoIusPaulusinHifpaniis>juxta  Rom.  XV.  24.  &  iS.  Evan- 
gelium praedic*ric.  (5.)  ExipJisPontijiciis.  Baronioannal.XLlV.  5. 
I.  referente  >  lacobum  docnijfe  in  HiJpoMia  conjlans  ejl  traditioomnium 
Ecclejtarum  Hijpani*;  quodipfunralegiturinBreviarioPiiV.JuUiiy. 
Et  proIixepropugnacCafparSandlius  jefuita  in  appendice  com- 
ttientarii  ad  A6la  Apoftolorum.  Ipfe  Bucherius  non  potuicnon 
futi\,aUos  quoqueApoJiolorum  mnmiUos  Belgium  in  transcurfu,  necotio- 
fo  >  penetrajfe  i  neque  Petrum  tantum  >  verum  etiam  Paulum*  e  carcere 
J<leroniano  Uberatum ,  &  Simeonem  Zelotam  Brit.mnos  adiife.  Ouii 
cnimy(]\ixrit\dem,credaf,tamo  animarum  zelo  viros  Belgitmt  ,nullo 
frorfui  ja8o  Jidei  femine,tranftliij^e  f  Qua  igitur  fronte  aufus  eft  ad 
Plcudo-Innocentium  provocare?  fcrilDentem »««//«?«  hominuminfli- 
Ktife  Eccleftof,  ntfi  eosy  qHosvmrabilu  Ap^JloUis  Petrui>  oittejusfuccef-. 

l'  fores 


'4ft  T>e  Mdterruf 

firescenflimrdnt  facerdotes?  Nec  ta  mihi  regerasr  aliud  e(t  r»/B- 
rwrfjfeu  plantarc»  Ecdefias ,  aliud  plantatasrigare;  Nam  Paulus 
uon  folitusfaitfLiper  alio,  cjuam  a  CeCe  jado>  fandamento  «edific»- 
re.  Rom.  XV.  20. 

§.  8.  Appanifcrlnnocentriteftimoniumniliil  juvareMaterni 

PetimiPatronos.  Videamus,anfpecialiorateftimoniajuvent?  Spe^ 

Z4  speeial.  ciuUora  autem  ea  voco,  c\ux  nominatim  mentionem  faciuntMa- 

froMAter-  teini,  «5«:  dividilterumpolHint.  Vel  enim  laudant  Maternum  tan- 

*^ff"'"''  quam  Apoftolura  &  Epifcopum  Colonienfium»  Treverenfium» 

Tungrenfium ;  vel  tanquam  dcxSlorem  Alfatorum ,  &  in  his  Ar- 

^entoratenfium,     Ifta  quidem  teftimonia  ad  noftram  quseftioneni 

direde  non  faciunt  >  quippe  quibus  nonprobatur,Argentoraten- 

fium>dequibustamenqu.Tritur>  Maternum  Epiicopum^^vel  Do- 

€iorem,exticilTe>pr»mittamus  tamen  eadem ,  ut  appareat,  perinde 

gentibusGermaKiaf  iiiferioris  fuppofitumelfe  ficlitiiira  Maternumr 

atque  noftiisAlfatis» 

ti%Bucht.  ^,  9.  i€gidiusBucheriu8inBelgii  fui  Romanilibroquinto 

^^°  G-i.  %.  7.  raeminit  alicujus  fux  difputatianu  deprimis  Jungrorim  Eptjce-- 

ftsad  chapeavillittm adjm^ay (\\.\2kprobaveritiBicbarium,  ValeriHm»ae 

Matermm  Roma afanclo  Petro  inBelgicam ftiam  immijfos :  Utinam  ad 

manusfuifletcHfputatio^velaciluic  ellet;  Forfan  probacioribus  id 

docuit  monumentis  >  qunm  qux  1«  Belgio  fuo- expreflit.     Natn ift 

Iiocadducit>qu.xacautioiibusindub:um(olentrevocari.  Laudat 

^'■^       (i.) antiqutsfima  Treviric£,C9lomenJis ,  atque  Imgrenfis  nobiltifimarHmi 

Bcclefiarum  tabularia»  qua  eos  ut  Apoifelos,ac  vere  Patres  agnofcant ,  oft' 

( 2.)     Huatimque  recolant.  (i.)  Romani Martyrologii ,  &  htfiori<e Ecclefiaftics 

patris  Baromi fufjragtum.     §.  8.  Subjungit  ipla  Martyrologii  ver- 

ba>  q wx  haec  funt ;  Trevirts  s.  M aterni  Epifcopi ,.  di/cipuli  B.  Petri  Apd- 

fioli ;  qttt  Tungrenfes  >  Colenienfes,  &  Trevirenfes  >  aliosque  finitimosad 

(^,)      Cbripfidemperduxit.     Addit(^)  Adi^ipiihmes  Bedam,Vfuardum> 

Adonem,PetrumClmiacenfem,  MarianumScotum,     Verba  adftipu- 

lancium non expreffit.  Nos igituriplbrum >quiad manus funt,ad- 

ducamus:  BedjeinMaityTologiotom.5.  opp  f.  m.  4p.  adXVIII; 

Kal.  0(3obr.  hoc  funt  verba :  Treverts  depofuio  S.  Materm  Epifcopi  y 

^  confejfortf.     Ufuardus  nihil  hujus  rei  meminit ;  Nam  qua  de 

Mateino  loquunturjMolaniflint  interpolatoriSjnonUfuardi.  Nec 


CoUnienJtum,  4j 

M9  mentionem  Matemi  fecir  in  fuo  Martyrolsgio»  qtrodfubjim- 
dlumefttomoreptimoSuni}  M/ti-irfwi^forihxcfuntverba»  lib.ii. 
Chron,  iEtat.  VI.  f  m.  3(^7.  ^««0  UomimcA  mcamati&nu  /4.  regm 
mtem  Claudii  Ciefiris  n.  Eft-fcofatiu  verb  B.  Petri  Apoiioli  inKomaS. 
fan^us  Bicharim  ium  fociti  ftm  Valerio  atqne  Materm  ad  prtedtcandum 
GaUicu  gentibus  a  beato  Petro  ApoRelo  diredas,  demum  Treverim  pervenir. 
cuiuiinfideiitattiackmpervincenst  verxreiig/omarcem  obtinKU,&ejtu- 
dem  urbis  Pentijicatum  25. 4«««  temit.  Laur.  Surius  addamus  hunc)  iji 
Jan.zp.  T.  I.  f  m.  734.  producit ex  infigni,  ut  ipfe quidem  ait »  ma- 
nufcript®  Codice  de(criptam  Valerii  vitara»  inquaaudior,  quis- 
quis  eil ,  refert  de  Valerio  Tre verenfium  Epilcopo ,  ut  Eucharii fi- 
bi  apparentis  monitu  Maternum  fibi  fuccelloiem ,  feii  >  ut  ipfelo- 
c[\.\\iwx:,fttiojficiifucceforemconllituerit,  &  veftery.bilem  hUtermmad 
facerdotalem gradum  pro vexeriti  eumque  de  Rudio  commtifi  mini^erit  di- 
ligenter  infiruxerit.  Confirmat  Tom.III.  fol.  27.^ .  ad  diem  29.  Maj, 
addudloiu  jnedium  tefteLupojquiannoClirifti  835).  (criplerit  vi- 
t.im S  Maximini,  in  quo  mentio  fit  Eucharii ,  Vdkrti »  Materni >  ficut 
poft  mortemcontra  Dxmonas  valuerint  (^.jUrgetEpifcopos  intec  (^4  j 
Maternum  priorem»  &  pofteriorem  intercedentes, quamy  inquiens» 
faUantur  qui  geminum  Maternum  negant }  fatmkcet  plusqiiam  X  X, 
Epifcop9rum,faItemTrcverorumiUtrum<^intercurfantiumcontinua&nus- 
ijuaminterruptaferics.  lib.  VI.  Belg.  c.  4.  Quod  confirmatFrancifcus 
Hara:us»in  compend.  Sur.  ad^iiemXIV.  fept.  allerens»  in  concilio 
Arelatenfi  Matenn  fecundi  nomen  legi  fubfcriptum.  Fueritigitur 
aliquis  primus,  qui  non  poteftaliuselle ,  quam  Petrinus.  Confer 
Guaker,  Chron.  T.  I.  p.iifi.  yfigidium  Gelenium  Theologae  Li- 
centiatumS.  AndrejeCanon-cura  »  Sc  hilloriographum  Epifcopa- 
lemin  hiftoria  urbis  Colonia?  ac  Metropoleos  >  edita  anno  Domin. 
i64j-.Et  ante  hosGeorgiumV^iceUunQ  inChoro  fanil.cji.Decemk 
f.SoS. 

§  lo.  Praecipua  allegavimu^  teftimoniorum  momenta;  cii--R9^.rf'^('j') 
jusaucemipfifintmomcnti  j.am  vidcamus.  I.  labularia  imdzta.' 
rumEcclefimimutinam  verbotenus  produxillet  Bucherius,  utju- 
dicium  de ipfisferri  potuiftet,  Manus certe noftra^  funt  oculats  > 
credunt,  quod  vident.  Miramur  vehementeriquomodo  in  tabulis  Epi~ 
fcoporum  Colonienfium »  quasdefcripfit  Demochans  t  Ubro  de  facrificio 

F     2  wijl/i. 


44  DeMAterni 

mifft,untutdmum  adnumeretur  Maternui;  qul  y  fi  (ut mllliiidemponit 

Demoehares )  prdcesfit  Euphratem  >  qui  ut  Arianns  damnatus  eH  in  Con- 

ciUo  Agrjppinn/ift.njanifejle  connat->illumtion  rixijfe tetnporibus  Apo>folo- 

rumi  fed potitis ComUntini  Magnii  ut  apparet  ex adisConciliorumpradi' 

ilorum:  verba  iunt  Csfaris  Baronii  in  noris  ad  Martyrol.Rom. 

diemXIV.Sept.  Inhis  verbis  hAbes  tabulas  Eptfcoporum  Colonien* 

fium,a  praellantifliimo  audore  Demochare  defcriptxsy  Et  tamen  nul- 

lamaliaijusMaterniPetrini  mentionem»  qaamnonomifiirec  dili- 

gens  &  religiolus  auctor>  fi  quam  deprehendillet.     Mentio  autem 

fit  Materni  iliius  genuini ,  cujus  non  Eufebio  duntaxat ,  &  Optato ;  fed 

itiam  ConUantini  refcriptis  eelebratum  nomeni  Brovvero  laudaate.  Nec 

valet,  quod  Baronius  1.  c.  fubjungit :  Hunc  hi^bria  nodum  >  cum  aliU 

folvendum  relinqueremus ,  nec  efet  in  animo  aliquid  definire :  Rever.  D» 

Lindamu ,  EpifcopusEMremundenfis ,  cum  ijlhac  ipfa  noflra  Roma  pervi- 

deretiin  eam  fe  dieebat  ire  fententiam ,  utduofuerint  ejttsdeni  CivitatU  „ 

eptsdemque  nominis ,  diverfis  temporibits,  Miterni  Epifcopi  &c.     Non  > 

inquam»valethicgladius,qui  nodumlecetGordium:  ficutconten- 

dentibus  inter  fefe  Benedidinis  decorporelkl^edidi;  (quorumali- 

qui  pugnantjexCaflinenliilludMonart^nom  Floriacenle  adLige- 

rimolimelIetranslatum,ibidemqne  adhuc  quiefcere;  aliicontra„ 

lcah  nempe,  contendunt,  id  in  Calfinenh  Monaficrio  dc  fuiHe  fem- 

per »  &  adhuc  temporis  fervari,  vide  Joh.  aBofco  jn  Floria.  Bibl. 

vet.  p.  I .  Sc]66.  feqq.)  non  licet  fingere ,  duo  fuille  &  efle  Benedidi 

corpora,  alrerum  Floriacenlis,  alterum CaiHnenfls  monaflerii;  Ita 

non  iicet  mferre :  au6tores  nonnulli  referuntaliquemMaternum 

l^ctri difcipulum,  alii  recentiorem  Agtippinenfem,  quareduoMa- 

terni  quondam  extiterunt.    Quantum enim audoribus  iftis  tribu- 

endumefl[et>priusexpIorari  debuillet.     Certc eruditifllmis  & cor- 

datiflimis  Sammarthanis  ScaevoIaE &  Ludovicoin Galha  Chriftia- 

na?Tom.  I.  f.  m.  1^6.  Baronii  ratiocinatia  non  adeoplacuit;  Sic 

enim  ilU :  Materntts  B:  Petri  difcipulttSyO.  Baronioi  Molanoi  Getenio,  & 

recentioribtts,  ut  &  in  tabulis  Ecclefioe  Colonienfis  conliituitur ;     Sed  idem 

Baroniuf  infuts  adxiv.  Septembr.  obfervationibits  notati  manifeUecon- 

fiare,  illum  non  vixijfe  temporibus  ApoUglorum,  fedpotius  ConHantini 

Magni  Imp.ut liquetex  aclis conciliorumi  in  quibtts  Materwts  Synod.  Are- 

iatenfi fubfcribit  Epifcopus  de  civitate  Agrippinenfium ,  anno  Domini  3 14.. 

M: 


Colomenjium.  45 

'At  duosfutp  MAternos,  eosqut  Cotomenfes  Prdfulesiexlfllmat,in  eam  opi- 
tiionem  indu^us ,  ut  volunti  a  Galefinio »  qui  primtu  dicitur  Romanofuo 
Jdartyrologto  Maternum ,  tancjuatn  Petri  difcipulumy  inferuife » de  que 
VfuardttSi  Ado,  Rahnus»  &  aUifilent.  AddetquoA  acta  S.  Gereonu  unum 
SiatuuntMaternum,  qui  Treverorum,&  Agrippinafimul,Epifcoputfuertt, 
De  hac  igitur  quaHione  &  aitu  diverfarum  Ecclefiarum  Gallia.  originthWf 
fuse  agit  erudittsfimus  vir  lohannes  de  Launoy  Theologus  Parifienfis  in  dif- 
fertatione  loci  de  prima  Martyrum GaUia Epochavindicati.  HaeciUi. 
Urgent  merito  teftimoniavetcrum  >  cjm  duos  nefciantMaternos : 
ficut&adaGereonis»  quxextantapudLaurentium  Surium  Tom. 
V.  Martyr.  dieio.  Odobr.  cx  Helinando»  &  antiquis,  ut  aitsManu- 
fcriptisCodd.  pctita.  Inquibusaudlorenarravit»  quomodo  im- 
mani/Iim.T^Diocletianoconcirante»  peiTecutiones  remiferint  fub 
Conftantio,  ^hujusfilioConQantinoMagno,  uthincindeEccie- 
(ixrefpirarcnt :  Igitur fanclus Maternus {^\A^]mo\t)  Trevirorum V.pi- 
feopus,  Agrippirtx  Coloniaprimus  paHor  >  dignus  gtibernacuiu  rexit »  m- 
nucns»  primum  Maternum  fuilTe  illum>qui  fiibCenftantino  MagtK) 
Treverenfi&Colonienfi  Ecclefiis  prxfuit  Epifcopus. 

§.  II.   II.   Mar:yro!ogio Romano,  Sc  hujixsinKv^ohtozihnsPe- ^' '"K^-} 

^rt  Galefinio ,  Protonotarioli.et  Apo(IoHco»&  Cafari  Baronio  hujiis 

requaci^nonmajorfidesdebetur.     IngenuefateturMilletus,fabu- 

laealiasAreopagitic^K  fticnuus  defenfbr,  nulla  ad  nos,wfi  adjeclione 

novorum  fan^ortimyaut  Gracorum  imitatione->corrupta  Martyrologia  per- 

rfwjf/f.  Hb.  2  vindic.c.  4.  Quodq;  Romaniim  in  fpecieattinet»noiT 

cl  fpatabodeeo,q,iod  Henr.Vaiefius  Pontificius  adverfus  Eribert. 

.  Rofvveydiim]efuicamdefuppofititio  ipfius  Martyrolegio  Rorru- 

DodiireruitfubfinemnotarumEuiebianarum  f  jif.     Hal>eoenini 

propiora  corruptelarumargnmenta.    Nimirum  ftudiofiilimi  uter- 

ue,  &  Galenius &C  Baronius» extiterunt  Pontifici s  Romani defen- 

oiC8&adulatores>qaare  quidquid  ullo  modo  ad  hujus  emincn- 

tiam  facere  putabarit,  id  fuis  Martyrologiis&notisinferuerunt. 

Prodierat  olim  Marcyrologium  Romanum  Patavii  anno  Chnfti 

1500.  &  VeHCtiis  anno  1149.  in  quo  ad  Non.  Auguft.harclegebantur 

verba:    DepofittoB.  Uemmii,  prtmi  ejusdem  loci  Epifcopiy  qui  inter 

plurima  miracula,  mortuo  fufcitato »  magnificus  extitit,&cujusfeput- 

thrum  celeberrimis  iUttUratur  miracuiii.     Sic  tum  legebatur :  Quid 

F     5  aii- 


?c 


\f;  J)e  Materm 

QuidautemGaWfiniusj&Baronius?  Interpolarunt  verba  in  gra-  ^ 
liam  fedis  Romanae:  fic  enim  ipfi  referunt:  CataUuni  in  G^Uid 
S.MemmiiCmS  ROMANI,QXII  A.  S.  VET KO  iUius  civita^ 
tuEpifcoptts  confecratus  populumfibi  commi^um  ad  Evangeliiveritatem 
perduxit.  En  additamenmm !  CivuRomani,quiaS.Petr«  confecra- 
tus\  utconciliarentfuoPontificiaudlontatem  inCatalaunos.  Vi» 
aliud  Galefinio-Baroniana»  fidei  argumentum  ?  Ecce aliud :  Cc«<^- 
manriu  depofitio  S.lulianiprimi  eja-demurbisEpifcopi;  fic  vetuftioraMar- 
tyrologia  addiem  ij.  Januarii.  Sed  tjuid  recentiora?  Etiam  hic  lo- 
ciPetrumintrulerunt:  fic  enim  legunt:  Apud  Ccnomannos  depofitio 
S.lulianiprimi  ejusdem  urhuEpifcopiyQUEM  S.  PETRUS  ILLUG 
AD  PR^DICANDUM  EVANGELIUM  MLSIT.  In  quem 
fincm  h.TC  ?  nifi  ut  Pfeudo-Innocentii  vera  ellet  gloria>  in  Galliis  nul^ 
lum  fmninnm  injittwfe  Eccleftasy  nifi  Petrum ,  vel  ipfius  fiicceflores » 
&Mifliionarios.  Qiiis  jamnon  fijfpicetur,  perinde  etiam  Mater- 
rum,  Petri  Apoftolum  >  Martyrologiis  recentioribiis  fiiilTe  infar- 
6tum?  Sedneconjedurisnitamurjcccetibi  manifeflum  iterumin- 
terpolati  >  adeoque  corrupti  ,  Martyrologii  Romani  exemplum. 
Tohannes  Launoyns  Parifienfis  Theologus  dc  Pontificius»  cordatus 
tamen&eruditi(Iimusvir»negatilleind;lTcrt.  deSulpit.locop.70. 
115).  111. 12.1  alleganteJohanneDalla?odeufii  P.  P.  p.  p-.  in  veteri- 
bus  libris  >  qu0scunque  infpexit^extare  (equentia  vcrba»  qwx  ta- 
men  habet  Galefinii  &  Baronii  Martyrologium  ad  diemXVIII  Kal. 
Odob.  TreverU  S.  M.tterni  Epifcopi »  difcipuli  D.  Petri  ApoHoli ,  qui 
Timgrenfesy  Colomenfesi  &  Trevirenfes  ■>  aliosqne  finitimos  popttlosiad 
Chripfdem  perduxit :  Ita  Baronius :  Galefinius  in  eundem  fen- 
fum :  Treveriifacri  Materni  Epifcopi :  qtti  beati  PetriiApoHolorum  Prin- ' 
cipUy  difcipulus  ad  Germanos  Rhenenfes  miftts,  coiMtu  doClrinA  pradica- 
tionCtVit^que  admirabilU  exemplo  i  cum  Chriftianam  religionem  multis 
partibus  diffeminajfety  Treverenjempr^cipueEecleftam  >  afefideiinfiiiu- 
tuimbutam.Epifcopusfan^e  adminisiravit.  Haecilli ;  Ced  nulla  anti- 
quorum  monumentorumfideHixi.  EatjamBuchcrius  »  Schifio- 
ruEccleftaliica  Patrem  Baronium»  &>quem  hic  fecutuseftimpru- 
denter)Galefinium  depraedicet. 
R.dd(h)  §.  u.  in.  Ut  hajc  prellius  confirmentur  »  opus  eft  alle- 
gatos  fupraau(5fcores  fub  examen  revocare.  Bed^  martyrologium 

alle- 


Colontenfinnt.  47 

aliegatnfj  fed  multa  4  quodam  Floro,  multa  qaoque  ab  aliis  fubiiT- 
dc  elle  libro  ifti  addita>ingenue  fatentur  &  Launoyus»  &  Henr.Va- 
lefius  Pontificius  in  diflerc  de  Martyrologio  Romano.DePy?/rfr^o 
^  Adone  non  eft  operas  precium  vel  verbum  facero  cum  ipfi  ne  qui- 
dem  meminerintMaterni :  Meminerintautemjnequetamenfidem 
facient :  recentior  esl  Ado^  necadtantdtvetufiawntonumentuniconfir- 
mandunifatifidoneasi'pdk'mm  eft  perfpicaci/Iimi  Valefii  1.  c  cum 
proMartyrologioRomanoaudoritasipfins  ipfi  objiceretur:  Vi- 
xit  autem  Ado  Viennenfis,  juxta  Bell.  de  fcript.  Ecclef.  annoChrifti 
8757.  multo  igitur minus  valebit  audoritas»  fi  Martyrologii  audor 
fueritAdoTrevirenfis>utjpoftAloyfiumLipomannum>cenfetBel- 
larminus;  utpote  jnxta  quem  Trevirenfis  floruit  anno  Chrifti 
1070.  Adhucrecentior  ed Marianus Scorus»quipTpe  quem  Bellarmi- 
nusrefertadannumChrifti  JoSj.  uttaceam  >  quod  propter  hifto- 
riam  Johanna:  PapiflA' male  audiat  apud  Pontificios:  Af4r/.m  w;  5f  a- 
tumcontemmmusy  aic  Bellarm.  lib.2.  de  P.  R.c.j.teftemfcilicetde 
renonadeoantiqua;  quantomagisnoseundem  contempferimus» 
teftantemdeMaternoApoftolis  coaevo?  Vetrus  Cluniacenjis  Ahhzs 
inminore  exiftimationeerit;  Namlongejunior  eftjrelatusaBel- 
larminoadannumChrifti  1150.  In  quem  cenfum  referri  poteft» 
ut  hunc  de  noftro  addamus>GotfridusViterbienfis,a  Bacherio  pra^- 
termifliis,  qui  tamen,&  verfibus  quidem»  Eucharii  Maternique  vf- 
tamcecinit  Part.XIV.Chron.f.  345,  tom.  II. fcript. Germ. Floruft 
autem,  juxtaTrittenhemium>fub  Fridericol.  Sc  ejus  fihoHenrico 
Imp.fiibfinem  fecaliduodecimi.Adhucrecdtioreftrow/>;7.«//oC^ro- 
«o/«i^i^4:  quae&ipfaMatemumlaudatPetrinum:  Namdemuman- 
noi447.prodhc>  indigna>qua;  pro  Materno  teftimonium  dicar. 
Sicut  enim,  quanonjiTnitsnixafumfundamentu  •,  adificiafacile corraunti 
itanOMnuUahiRorite,  qmbus  fua  defcit  ab  antiqmtate  au^oritasyfacile 
diijipantur:  pmdencer  ceni^c  Henfchenius  Jefuita  hb.  r.  Dagob.  i. 
pac». 31.  Surianimonumentifides>ncpaudsdicam,  vel  ideolabo- 
rao  quod  Gereonis  a6la  ab  eodem  tom.  V.  laudata,conftituant 
unum  folum  Matemum>Conftantino  M.  coajvum,  eumque  primum 
Colonienfium  Epifcopum  jqui  igitur  fuerit  idera  Valerii  Treve- 
renfis  fuccellbr  ?  Nu^a:* 

J.15.  Ad  IV.Refp.  ex  Gallia  Chriftiana :  Videtur  ohfcunt  adm-R.  ddM 

dum 


9ia. 


4$  Be  yiAternd 

iumprtmiifeculUiUsque  ad  Agrxciumy  cujusnomenin  comilio  Arelatenfi 
ft^Jcrlpmm  legitur  Anno  514.  velparva  omnino  in  EccleftaHictt  Diptych» 
tnentio  Epifcoporum  Ireverenftumi  quafticcesfio  legitima  probetur.  Hacc 
illeingenuetom.I.ininEpifc.Trev.  Deinde>  quod  attinetMa- 
ternum  Arelatenfem^invenio  in  tomo  fecundo  Conciliorum  Pari- 
•iiis  Anno  1644.  eTypograpIiia  regiaeditorum»  fol.  jj.  Maternunt 
Epifcopum,  Macrinum  diacoH!im,de  civitate  Agrippinenjium  fublcripfis- 
fei  fedycfwni^wwMaternumfubfcripfilTe»  noninvenio. 
^rgumtn.  ^    j^_  Examinavimus  teftimonia&rationcsjquacproMatcr- 

/^^  negan-  ^^  Pgj-rino  Colonienfium»  &  reliquorum» Apoftolo  praecipua  occur- 
rebant.  Judiciumefto  penesledorem^afiniftro  partium  favore 
alienum :  Intcrferuimus  fimul argumenta  pro  par tenegance>  ut eft 
r'J  (i.)ftlentiumidoneorumauclorum:  Eorum  nimirum^qui  deMarty- 
ribus  >  infignioribus  faltem  >  &  Ecclefiarum  conditoribus  retule- 
runt.  Nequeenimdiffimulaturi  fuiirentMateinum>  fi  qui  talis 
extitiflet  a  Petro  miftiis,  miraculose  refufcitatusxS:  iiluftriEcclefiae 
prvxfeclus  Epifcopus.  Neque  recentiores>  nifi  ex  his ,  notitiam 
Materni  liaurirepotuerunt ,  quandoquidem  immediatoDei  afflatu 
non  fint  illuminaci.  Iftis  igitur  tacentibus>  non  habebant  lii ,  quod 
loquerentur.  Certe  communis  eft  er udicorum  querela ,  quod  origi- 
nes  Ecclefiarum  antiquiflimarum  fint  obfcuras ,  mutilae ,  nuilac>  ra- 
bulofae :  Vide  Baron,  annal.  4^,  §.  2.  Andresm  Saufai  in  Marty- 
rol.Gallic.c.14..  appar.Bucher.lib.VI.Beig.c.  4.  §.;.Crombach. 
Urf  vindic.  hb.  i.c.jj.  Bucherii  verba  clara  funt:  Sacramhorum 
(  Materni,  Valerii  8cc.)temporum  hijloriam ,  maxime  Belgicam ,  adeo 
ab  Romafejtm^am,  deterno  velutifikntio,  exfcriptorum  inopia.fepultam, 
nemo  non  videt.  Sedneque fcriptioni  locus  eratt  cum  vel  ipfi  Pajlores  df 
J.ccleftarum  miniflri  tot  tantuque  perfecutionibus  iteratis ,  infolitudinibus 
potius  errare  >  &  in  montibus,Jpelunc'u,  ^  cavernu  terrx ,  egentes,  angu- 
Jiiati,  afjiidi  officio  fungu  quamfcribere  cogerentnr.  Si  igitur  xterno 
velutiftlentio  fepultaeft  hiftoria»  unde  fciverint  ipfam  recentiores? 
fi.  )  (^'^  Contrarium  teftimonium  dicunt  ada  Gereonis>  quippe  in  quibus 
Maternus  Agrippinenfiumj)riw«j  dicitur  Epifcopus  >  ille  nempe» 
(i-)  qiiirubConftantinoM.vixit.  (j.)  AuMtasSiLmmmhznorximt 
Launoy,&  aliorum^quosjdifllmulato  licet  nomine,perftringiry£gi- 
dius  Bucherius  lib.  VI.  Belg.  c.  4.§.j. 


Argentoratenp.  4.^ 

§.   Tf.  Ex  pr^miflis  facilepoflumusde  feqacntifens]i»(£ca-/*r<'-<^'2'*«- 
W.     Si  cnim  tabularia,  Martyrulogia»  A<5la  alia  nihil  proficiunc '*''*'''»^* 
WatcrnoO>lonienfi»quantominus  pro  Argewtoratenfi  valebunt 
lcvioris  momcnti documenta  ?  Priora  loca »  ut  ccvTo^iet oftendic  » 
Tioftr»  AI(ati«  nullam  faciunt  mentionem>quodMatemicura  ad 
Chriftiani(mum  fuerit  perduda »  fed  folius  inferioris  Germaniar* 
Videndumigitur,annon  aliafaciant.     Pr.TCipuam,  quifacitJ  tra- 
ilitur  aBucherio  fuilTe Otto  Frifingenfis  lib.  HI. cap.  i)-. referens,  £^  Of/am 
Matcrnum  a  Pctro  miiliim  in  Alfatia  fubito exfpirafle ,  (edbaculo PriJiHien/k 
Pctri  refufcitatum  refurrexiile.     CuiBiwiieriuslib.VLBelg.c.4. 
§.  3.  fubjungit  B.  Rhenanum»  qui non inanem ejus rei  (traditionis  Ma-  ^x s.  Rh«* 
tevni) fanum  putet,  tametft  homo  adfimiliacredendalentior :  Cic  autem  "'"'*•■ 
Rhenanus :  Afud  Hftfww  vif«;»»(Elegiam  vocat  xna.)tritft(sm(liari' 
ima  felefiadioi  adhuc  conditdriwnofienditur  y  tn  cjuojacuerit  (M^iev- 
nus  j  mortuiu  aliquandiu ;  fed  mex  vita  r-efiimm  ,  ut  adhuc  Trevero^ 
Agripfmenfesqueerudirtt.     De  tempere  dulito -,  dereipfacertm.     Sic 
ille lib.I I.rer. German.     QuibHSdddere  poilemus  ex  icriniis  Pa- 
liEopetrinis  ArgentoratiextantibusC/'ro»»w^(?/?.t5««»<fifomw>  Eucha-  ^xChmtU 
riii  Valerii  cJr  Matemi  Treverenfium  Epifcoporum ,  nec  mn  Patronorum  ^^  ^''^'^^^ 
mfirorum,  pariterque  &  Virginum,viielicet  tinbeth,  VVorbeth,VVilbeth,     '^"  ' 
^uaram  reliqui^infcrmio  tabuU  recondite  funt  m-earumfaceUo :  Hxc 
TOonumentieftiTilcriptioantiquioreCi^araiSlere:  verlapaginahaec 
5>  cxtant  verba :  Quamvis  beata vita fandorum  apud  omnipoten- 
,»tem  DEum  rcternaliter  maneat »  &"eorumnominalibervit2efinc 
>,oblivione  conrineat,  nihil  tamen  vere  religiGniobilftere  credi- 
■>,  mus,fi  eorummedta  (^-epius  mente  revolvamus,  a6rus  quoque  il- 
,» lorum  vcrbis  &  fcriprls  commen>oremus.     Unde  Sc  ea >  quaj  de 
f,  gcftis  fandtoTum  Apof^olorum  (prm )  trevericz  urbis  rediflima 
,,reIationemajorum  agnovim'jfilcntio  (egniterprarterircnodebe- 
»>mus:  Igiturf  qr.jvirLTmefthospiiscommendarememoriis:  quo- 
«Tumcottidieinftruamurexemplis.  Igitur  poftquam  beatidimus 
5,Pctrus  Apoftolus  Antliyocenam  Ecclefiam  prima  confedione 
,>Chriftiani  nominis  fuper  (olidiflimam  Petram  fundavcrat»  & 
„  Pontum»  Galatiam,  Capadociam  verbo  pridicationis  illirftravc- 
y,  rat  inexordio  regni  Claudii  Casfaris  >  anno  fui  regiminis  yideli- 
9,«tfecundG,  &poft  padioncmChrifti  xnnononofiipcrnapiovi- 

G  fionc 


50  l^e  Materno 

» > (lone oidinante  Romam  ingreflus  >  falutSf cm  cuniSlis  crcdenti- 
5,busficiem  conftantiflima  atfeillione  prxdicavit.  Eandemquepo- 
j.  tentiflimis  fignis  atque  virtutitM.is  comprobavit>&ejusdem  urbls; 
j>  pontificatum  viginti quinque  annis  rejit.     Ubi  cum  firmrter  fii- 
>,  dei  fundam^nca  collocallet  >  &per  totam  Italiam  Famadodrinac" 
,,ejuslongelacepercrebui(Tet,tandem  aSpiritufandopra?moniti/»' 
j>  Gallia:  c^uoque  acGermanice  verbum  (aJutib  inferre  ordinavit.  Ad 
,>quo  hoc  opus  rres  probacillimos  viros  ex  fuis  difcipulis  elei- 
>rgitjEuchariumvidelicet>quiinterpretaturbonagratia>  magna- 
>,  rum  vir  excellens  ( e(|nd  )  virtutumjArimpleyit  opere>quodde- 
,,iignabatur  nomine.     Valerium  &M,aternum.     Quorum  ftatin» 
»  Eucharium  ad  Epifcopalem-  dignitatem  fublimavit>  Valerium» 
,)adgraduifi  Dyaconatus  promovit;  Maternum  veroSubdyaco- 
«mim  confecravit.     Qui  fatis  idonee  a.  Magiftroinftituti  injuh- 
»  dum  fibi  mandatum  alacri  mente  fufceperunt,  &  accepta  benedi- 
»  dione  ad  fupradidas  regiones  ire  ceperunt.  Pergentes  per  viam^ 
» incellanter  lafiam  dcxflrmam  cundlis  Evangeljfabant  >  &  mnltoS' 
»,  ad  folidiratem  fideifacrsefignis  &  virtutibus  provocabant.Gum- 
,»que  in  quodamGallia?  caftellumrnomineelegia,  vulgaritereyTell,. 
a>quotribus  milliari"bus  fpatio  diftante  Argentina  pervenillent» 
w^ibiquoquealiqiiantulumtemporiscommorantes  omnes  adcre^ 
»  duUtatem  conftiinter  invitaienc>unusillorum  nomine  Maternns- 
y,  febre  correptus  graviter  egrotarc  cepit  >  atquecrefcenteeadem; 
,yinfi^rmitatismoleftianonpoftmultos  dies  vitam  finivit,     Qua' 
j>orbitate  beatus  Eucharius  nimium  contriftatusfaciemubertim; 
a,  lacrimis  perfudit,  fimulque  ingemifcens  ait :  O  inimica  &odio^ 
»jfa  mors>qua^  propter  invidiam  dyaboli  jin  orbem  terrarum  intro- 
s^ifti,  quare  innobis  crudeliter  exarfifti:  Et:  infra:  Romamte- 
-»  diit..     Cundla  quje  fibi  in  viaacciderant,  flebiliter  magiftro  pu-ta 
,,»Petron3rravitper  ordinem  dierum.     Non  pofliimus  iter  remea. 
»3- re  per  vinm,  quamififtj  nos,  & gentes prsdidlasdocere,  nifi Ma- 
^jternumdifcipulumtuumfanclis  cuis  precibusrefufcites  a  mor- 
,yruis>  ut  virtus  Domini  noftri  JEfu  gentibus  illis  manifeftetur. 
»>Quemclementerconfolabatur,dicens:  NoU  lugereamiconec 
3,  triftis  elle>  quem  ut  mortuum  doles  >  ipfum  per  gratiam  redem* 
„,  ptons  noflii  citius  refwxgere  videbis>  &tiu  itineris  fidelem  &  in:- 

coUi;- 


ArgenUYAtenJt,  51 

^  columem  fbeium  habebis.     Mortem  enim,  qnam  ille  ad  tempus 
•>,corporaliter  pertulit,  hanc  omnipotensDEus  ad  falutem  pluri- 
pmoiumprovidit.Sed  jamaccipebaculum  meum»&cepMmicer 
,>  pcrage>  &cum  illuc  pervenens ,  ipfum  baculum  fuper  corpus 
t>defund:i  pone  dicens,  pra-cepit  tibi  Petrus  Apoftolus ,  ut  in  nomi- 
„ne]EfuCiiriftifilii  Dei  vivta  morterefurgasj&commilliimmi- 
j,  nifterium  nobifcum  perficias.     Sandlus  vero  Eucharius  cum  fra- 
„  treValerio  imperium  Magiftii  gratanterfufcipiensad  piidiclum 
»  caftellum  veloci  greffu  perven  it»  atque  ad  fepulchrum  fratris  ac- 
„cedens,  dilediflimumqne  thefaurum  etfodiens,bacuIumfuncri 
■>»  fuperpofuit,  iScdum  Apoftoli  verba,  quaemandaverat  retulilTet» 
•>,  ftadm  Marernus  refufcitato  Spiritu  refedit ,  dataque  manu  Ponti- 
„  fici  vivus  «5C  incoliimis  coram  popuH  muldrudine  de  tLMnulo  fur- 
■>,rexit,  qaiquadraginta  diesfuerat  mortuus.     Haiienus  MSC. 
.annoifio.exaratum>uciprumprodit,ChroniconPaLxopecrinam. 
■Subjungit  de  baculo :  SuenAwn-»  quod  bitcttlm  B.  Petri  >  per  quem  ha- 
:tusMaterntisfiutrefufcitattu,itafebal>et:  Superier  ejtu  pars  manftt  m 
Colonia.,  virga  verb  baculi  efl  translata  treveru  ■>  o"  baculus  paf}oralti 
!heati Matermfuit  mifjiu  tungrts.     H^c  verborenus  defcribere  volai- 
mus,ne  qaid  dilIimularemus,eopr3cferdmin  loco,  ubi  Maternus 
inhonoiem  fui  Magiftri  Petri  baulicam  dicitur  exftruxUle;  ubicSc 
•merico  certa  hiftoriarum  documenta  deMatemo,  C\  qui  taHs  fuillet» 
Tcpofita  requiruntur.    Adeo  autemperplacuitfuperior  relacio  fuis 
au6loribus>utinGermanicamquoq; linguam  transfaderint.  Qiiae 
ipfaverfioaliquamprietefefercanciquicacem.     Unicumaddimus 
exlacino  Chronico:  isiotandtim  ,  pr.rterea  inquit>  quoi  pojlquam 
Maternus fttrrexit,ftxtimtotam  Alfatiam  ad  fidem  convertebat  Catholi' 
cam ,  &plurim.is  Ecclefias  confiruxit,  &  confecravit in  honorefan£li  ?e- 
iri  >  ipfo  vivente  &c.  primb  videlicet  in  apri  ^nonaHerio  defiruxit  tem- 
plum  lovu,  &  conflruxit  Eccleftam  in  honore  fan^i  Petri,  &  in  nofiro  ideo- 
mate  Ebersheimminfier.    Secundo  verb  pr^edfcavit  verbtim  damini  in  Ar- 
gentina,  &ibi  confecravit  Ecclefiam  qn£  vocatur  fan^i  ?etrifenioris,vul^ 
^4mfy,alf<nfiinf<PefCr;  TertibfecitEcclefiaminDumpfieter ,  quodefl 
corruptum  vocabtilum,  aliaSidomtts  Vetri,fttum  apud  >)3?(M0(^ctrn.     Vofl 
ihoc  treveru adivit  limina,  &  ydotorumverfutiasevacuans,  &divinintt- 
.minis  cultum  veriDEl  lEfu  Chrifliinferere  conattis  &c.     Haec  addere 

G     i  volui- 


51  Z>/  MAUrni 

voIufnniS}  quia  propiiis  noftrumfcopum  concernimt»  retentis  au^ 

tem«bic]iieau<5lorisverbi5,  qiix  fi-diibia  videbantur  ^  abbreviacu- 
rasipfas  infe^uitnusrne  quiclalieiii.iliinfjeremus. 
ZxiacuU!  fy  16.  Coronidisl»coaccederepoiretratioaliqua>derumptar 

abaculopetrinojquippedequorefert  Otto  Fnfingerrfis;  ofiendU 
tur  adlfueeadem  virgAtn  argumentwn^rei i  cptam  diximus*  Treveriac 
Agrippint,  ita  qmdfaperiorem  ejtts  parmn  Treverenfes,  inferinem  Cela- 
nienfesh^fbeant.  iibAll.Chron^cif.  Idem  paulo  anteexClironi- 
co  Palaeopetrino  retulimus»  Confirmacur  4  compilatione  Chco^ 
Bologica  >  qua:  tradit  pitpam  mnutibactilO'»  eo  quod  baculum  fuunj 
Petrus  mifer-it  in  Alfatiam  Materni  fufcirandi  gratia. 

§r.  17.  Kadenus  argumema  pro  Materno  ArgentoratenfL 
,  Supereftr  ut  videamiis, cujiis ea  (rnt  valoris.  Et  quidera.  i.  Otto- 
'  '^  nisFrifi«genfisteftimoninm,fiquode(Iet,recentiusetTet;Nam(ecu>' 
lo  XIV.  medioau<5k)r  vkit;  fed  ne  quidem  eft  j  Nam  Aliatias  rao!- 
ftratnuUamfacitmentieiiem:  Sicenimfonantverba:  Petrus-adfla- 
rentiifima^nGalliA  u-rkm  Irenrimy  tresfimul  proceres  Valerium  >  Bicfja* 
riumy  ae  Maternmn  deflmavit.  Qtn  dwn  Alpes  tranfipntt  Maternns  im 
vid  moritur :  quofacio percttlfi  Romam  reverttmtur.  Beattis  itaqne  Pe- 
trtts  /^oftoiuspafioraiem  virgam,  mtraditur,ptr  eos  adfufcitandumettns 
mifit.  Qui  venientes  ad  iocttm  fepuicfm ,  33.  die^  invemrunt  eum  im 
mommentojacentem:  attamen  viri  Deifide  &operil^u  bonii  pieniyfuSp 
«bedientia  Magr^i,  admota  virgai  fociim  a  nmtefufcHarunt.  QmyUS 
fertur,  pofi  Eucfrarimt  &  Vaieriumper  tot  annos  Treverenfem  &  Agrif- 
finenfeni  rexit  Ecciefiamy  qmt  diesameainfepuicfsra  jactierat.  Hacfle^ 
nus  FrifingeiTfe  Epifcopus-  Denoftra  Alfaria>  verArgentinanr- 
hil  memorans.  Viderit  igitur  Bucherius  in  quaeditione  Alfatiam* 
invenerit.  Addit qiiidemSuriumi  forlan  utdefe^bumfuppleretj 
^d  nec  Surius  Alfatias  fivein  a<5lis  Valeriir  (ivein  acHs  Gereonis>fi- 
re  Maximini  meminic  >  quem  ipfum  tamen' Jefuita  non  veritus  eft: 
teftem  Inudare  pro  Mat  erno  AlfatenlL  LlndeFrancifais  Harasus 
Suii-  Epitomacorcoa,6lus  eftdefedlum  ad diem  XIV.  Sept.  ubi  aliir 
deMaternotr.Tfiantj  fupplere  ex  recentioribus»  nempe  ex  Baronii 
Martyrologio>  &  Natalibus  Molani :  LicerautemFrifingenfisdi-- 
citydim  Aipis  tranfiJfentiM^tetnumeiTe  mortuum>  non  tamen  Alia). 
ciaisrputaiie  necefte  eft,  cum  inter  hanc  8c  i(los  plura  aiia  loca  intec- 

fint.. 


ArgentorAtenJi.  53 

fint.  II.  Con^itorium  Materni  fiEllicft  >  argumentum  quidcm'^-^'^^' 
pr.tbet  omni  exceptione  majus »  (ed  vcreor  ,  uc  verum  fic ,  quod 
ortendicur>  certe  nondum  eft  probatum.  Qftendmtur  multa ,  quae 
noH  funt»  quod  videntur.  Oftenditur  fspc  caput  alicujus  fandli 
inaliquot locis>nequctamenubiquelocorum,ubioftcnditur,  eft, 
'nifivelimus  diccre,  bicipitcs  fuille fandlos.  Dereipfa  minusdubi- 
tamiis  &  nos,  cum  pUues  fuerint  Materni>  quam  de  tempore,  de  quo 
maximecontroverlia eft,  an is,  qnicircumfeicur.Maternus >  fuerit 
Petri  difcipulus;  3«:-emilIarius,i.  e.  temporibus  Apoftolicis  cox- 
vus  ?  Narratio  ex  MScis  Palacopetrinis  inferius  examinabitur.  In- «.]  adm. 
terea uiuipamus illud  jiidiciumalicujus  Poncificii;  nempcFranci- 
fci  Haraji  S.  TlieolGgiae  Licentiaci,qui  comosSurianos  in  Compen- 
dium  redegic,  viri>  cujus  ftudlum  &  judkium  in  fanclerum  biftoriis 
mtiltum  proLib.itur  Joanni  Molanoin  literis  ad  Guilielraum  Effcum 
anno  i;S) .  perfcripcis ;  Sic  aLitem  ille  ad  XI V.  Sepcembris  judicac : 
Sunti  qui  narranty  Materntim  in  via  defunctum^  ac  deinde  allato  D.  Petri 
l/aculo  refufciratumt  quadamque  alia ,  fed  eadem  facilitate  refelluntur , 
qu\  aferuntur.  Hxc  Haracus  in  compendio  vitarum  ,  expreflo  Co-  R.adiy: 
loni.e  Anno  i^of.  Quo  ipfo  baculus  Treverenfis  &  Colonienlis 
<onfringicur.  Mirum  quamincertx  lintrerum  cam  antiquarum 
reliqui.^ :  & non  femel  deprehenfus  ed  five  error ,  five  dolus  >  qui 
vocatur,  pius  in  talibus  eftingendis.  Unicus  fuit  baculus  >  fi  crc- 
dere  fas  eft,  Petri,  &  camen  geminus  oftenditur,  Colonias  alter>alccr 
Treveris :  divifus  quidem  in  fuas  partes  >  fed  credo ,  nc  qua  polli- 
dentiumpars  ,fi  totum  fibi  vendicaret,inmanifeftafraudedeprc- 
'hendereCuP.  Vix  mihi  perfuadere  polfum ,  fi  quis  omnino  taHs 
baculus  Treveris  cxticillct,  quod  excidium  urbis  evaderc  pofuiflet : 
Excifaeft ter  continuatti  everfionibus  fummaurbs  (Treveri )  Galliarwn: 
cmnisque  civitas  buftum  fuit ,  malis  &  poft  excidia  crefcentibus :  Sal- 
viano  deplorante  libro  VI.  de gubern.  Dei.  Id  vero  perquam  ri- 
diculumeft>Papam  Romanumnon  amplius  uti  pedo ,  leu  baculo » 
quia  per  ipfum  Maternus  vitn?  eft  reftitutus.  Quafi  unus  tantum 
«in mundo  forcc  baculus,  ut  iplb  in  Alfaciam  miflo ,  nullus  alius  fu- 
pcrcIletinloaimdimifl[i  ufurpandus;  autreligioniadverfumforetj' 
fi  quis  Apoftolorum  unopoft  alterum  baculouterctur.  Petriw 
Ron  uni  pcrpccuo  aftixus  locohinc  inde  per  orbem  proficifcebatur» 

G     5  Evan- 


3*  ^^  Mafern$ 

EvangelinmpridicatiirusT  ubiforpeopuserat  baculo  graduma^'- 
juvante  Marc.VI.  8.  Sedparacumfcilicec !  eftefFugiumexGebwi- 
lero,  qui  dicittVetzvimfuperioreinfolambaculifuipaJioralii  parcem 
orancibus  dediile;  inferiorcmigicur  fibi  (ervavit  ^forfan  viaecontM- 
tem;  Unde  autem  Colonienfes  /«/mow»  baculi  partem  accepe- 
rant,>  Auc,  (i  Pecrus  inferiorem  parcem  fibi  recinuit ,  cm  ipfius  fcili-* 
cec  fuccelloies  faltem  non  inferiorehodienuTnbaculoutuncur  ?  Sed 
quidopusrefucarepucidum  figmencum,  quod  nulla  probabilita- 
tionenititur,aut  ullo  anciquicacis  ceftinvTfnio.  Dicerem  egogla- 
dium  Pauli  apciorem  c^cdendis  haprecicis  fuitle  Ponrifici  Romano, 
quampedum,quomortui  refufdtanrur ! 
jExdm!»4.  §.  18.  Propiuspedem  conferamus  cumnarrationibus  §.  2.  & 

lurtradi-   ^.ij.&^.ij-.^ieMaterno  fa(flis.Occurrit(i.)<ii/fK/«»m  fffmpo^c.Bnche- 
''"   '  .    '  lius  fcribit»  Euchariumi  Valerium  &  Matemum  anno  Claitdii  mnoicum 
vmtorat.    luiAOs  Roma  Claudius  expulijjetjin  Selgicam  Roma  millos  elle iPetro^ 
(i.j  adiflxh.  V.Belg  c.i.  §•  14.  quiannus>  juxta  computum  Baronii>incidit 
y?«/Af  rcfe-  inannumChrifti  nati  quinquagefimum  primum.Gebvvilerus  au- 
rentiriM     xemnoiler  &Konigshoferus referunc  -miilionem  ad  annumChrifii 
lexagefimum  quartum >  qui,  juxta  annales  Baronii,  cft  Neronis 
Odavus>  a  Claudii  nono  diftans  rredecimannos  »&ultra,  five- 
Tum  eft ,  quod  hi  ipfi  dicunt^  &c  B.  Rhenan,  1. 1 1.  rer.  Germ.  confir- 
firmaCj  priusin  Alfatia  prjedicafle  Matemum.quam  in  Belgium  de- 
fcenderet.     Adhuc  longius  eric  diftancia  promovenda ,  Ci ,  juxta 
eundemKonigshofeaim»  Apoftoli  ifti  mifll  func  paulo  ante  Marty- 
riumPeCLi,quippe  quod  fubiirjjuxca  calcuIumBaronianum>A.Chr. 
69.  diftancea  quinquagefimo  primo  annos  XVIJI.  Has  6«:iimiles 
diflenfiones,<redo,  cum  videret  Baronius>&agnofceret/f  y/^romw 
inopiamt  & hiftoriae obfcuritatcm,  re(ftius fabulas,  maluit  \  definien- 
do  cemporevel  ascace  abftinere,  &infafciculocolle(51:osgentium 
r^O^^^^-fcilicecApoftolosreferreannal.  ^'j.^.  2.  (II  )  Incoharentia  vnnvta.' 
to.Artntta.  ^jqj^jj ^ dillonantiaa  probacis  hiftoriis.     Bucherius dicit,  milFum 
^  Petro  Maternum efle  anno  Claudii nono,  Chrifti  nati  quinquat^e- 
(imoprimo:  Atquieoipfoanno,juxtaBaroniam,  Pecrus  fuicHie- 
rofolTmis  in  concilio  Apoftolico ,  pocuitne  fimial  in  locis  cam  difli- 
tis  efte  ?  DtCAii  ha?c  non  pugnare>  cum  Petrus  potuerit  Romas  f uifle 
«odem  anno>  qiio  Judxi  &  Chriftiani  julfu  Claudiipulfifunt^  & 

fimul 


ArgentOYAtinft.  55 

£mul  etiam  Hierofolyrois  concilio  interfiiifle 5  poflqaam  rrimirtrtni 
Rom.i  4ifcefIifTet,  &  icter  alios  Apoftolcs  etiam  Maternum  in  Al- 
j&tiam  dimifillet :  Rejpendca :     Si  igitur  Petrus ,  dimifro  Materno  y 
R.omadifcen!itHierofblymam>quomodo  Eiicharius  &Valerius,, 
defundlo  Materno,,  potuerunt  R.omamredireadPetrum,&opem 
jpflus  implorare  »  qui  mterea,  dum  iili  abibant,&ip£e,jubente 
Claudio,  Roma  difcellerat  verfus  Hierofolymnm  ?  Qupd  enim 
I^ainNarali  Apofolmmi dicit,  Vetruw non  cesfiffeClattdie ,  vel  Nmniy 
mnficacctpiefuiume/i,  ut  edido  cum  aliii pttlfus  illi  haud  acquiefcendum 
ftttarit ;  fedquodpotius,  dtmi  Rom<t  manfit,  illts,  licet  invitis,  Evangeliwn 
intnpidepr^dicavit:  Expiicante  Baronio  annal.  ji,  §.5.  InHes,  po- 
tuidetamenPetrumfaltem  aliquot  menfes  poft  dimilfum  Euciia- 
liumcuui  fociisRoma?fubftitilTe>(5»:  areverfis  Enchario  &Vaierio 
compellatus  fiiitle !  Sed  nec  hoc  fieri  potuit.     Nam  traduntur  di- 
mifliuer  per  Alpes  in  Alfatiam  usque  feciile»  &  ibi  Evangelium 
praEdicafle,  hincindemigrafl^,  templa  ftruxifle,  minifterium  fa- 
crum  ordinafle  ,  quodintra  paucorum  menfium  fpatitsm  fieri  non 
potuit.     Accedit»  quod  Metraphaftes dir  29.  ^m.  tradit >  Petrum ,. 
£ftm  Roma  recesfiffet ,  in  Africayn  nnvigaffe  3  d"  Cartbagincnfem  erexijfe- 
JEcclefiam,  ac  ibidemreliquijse  Crefcentem  difcipulttm  ,■  qui  iUam  admim- 
draret:  Inde  Alexandriam  concesftjfe\  eredaque  Ecclefia  Alexandrtnay 
ihiq-,  Martoinfiittuo  Epifcopo,ac  ihebts  RufoiHicref&lymam  profcdum  effei 
Quod  quidem  teftimonium  in  dubium  revocat  Baronip»  caufam  irtr 
ter  ferens :  Si  qua  tamenfdes  adhibenda  eU  illifine  mafarum  au^oritatt 
loqtienti :  Sed  iioc ipfo  propria  cxdit vinera>quia  fibiilam  deMater- 
no  ex  audtoribus  ionge  recentioribus  (  vixit  enim  Metaphraftes 
anno  Chrifti  %o.)  adftruere  allaborat  :  Quod  fi  igitur  Petrus, 
poftquam  Roma  difceflit»   totam  fere  Africam  pervagatus  cft>. 
conditis  Ecclefiis  &conftitutishiricindeEpifcopis,qui  fieripotuit, 
ut  6«:  RomjE  diu  poft  edi(ftum  Claudiifubftiterit,  &tamenetiam 
Hierofolymam  venerit»  eo  ipfo  anno,  &  concMium  celebiarit>con- 
vccatishinc  inde  Apoftolis?    Taceojquod  OnuphriusPanvinius,, 
virantiqurtatum  peritifl^mus,in  faftis  dicat  >  Claudii  anno  VI.  Jii- 
dajos  j  atque  adeo  &  Petrum,  Roma  pulfoseile  :  quod  fi  verum 
eft,  &mortuo  demam  ClaudioVetrus  Roraam  rediit»  quwd  Bel- 
larmtnas. dat  lib.2.de P.  R.  c.  (>.  fequitur>  aniio  Claudii  nono 

Petrum: 


55  'DeUdterm 

Petram  Romx  tion  fuifle»  fed  tribus  ante  annis  inde  diiceflllle,  qui 
igitur  miferit  inde  Maternum  ? 

§.  15?.  Sedpergimusadalia.  Dicunta6laPalaeopctrina,qucd 
Petrus  EHcharium  ad  Epifcopalem  dignitatem  fublimarit  >  Valerium  ad 
gradumDiacmattis  promoverit,  Matermm  nro  Subdiaconum  confecrarit, 
At  quis  tam  eft  obefae  naris,  ut  non  animadvertat  recentiora  tem- 
pora  [\xc  redolere !  Meminit  enim  Subdiaconatus ,  qui  Apoftolo- 
rumtemporenullusfiiit.  Ingenueid  fatetur  Petrus  Lombardus 
lib.  IV.  dift.  Z4.  ad  lit .  i .  Canones  duos  tantumfacros  ordmes  exceUen- 
ter appellare cenfent i  Diaconatus  fcilicet  &  Presb/teratus >  quiaH OS 
SOLOS  primitivaEcclefiadiciturhalntilfeSUmiACONOS&Acolu- 
thds  procedent  tempore  Ecclefiaftbi  conflituit.  Idem  fatentur  Gratianus 
dift.ti.§.Decretis.  Imo &Urbanus  Pap3>allegante M. Ant.de  Dom. 
de  rep.  1. 1.  c.  4.  ^.^9. 1. 1.  Confirmatur  ex  coUatione  officii  Sub- 
diaconalis  cum  ritibus  antiquis.  Ifiodoro  defcribente»  oificium 
^hA\2iCon\Q{!(calicem& patenam ad altarechrtfli  deferre ,  &  Levitu 
tradere,  atque  eu  minifirare  in  omnibits,  qu£  aguntur  in  Saeramentis  chri' 
fii\  Ipfienim  Diaconi  deinde  exhibent  eacum  materia  offcrenda  facer- 
doti  j  itetn  urceolum,&  aquam,  manUe,  &  manutergium  tenere  Epifcepo , 
<^  Presbyterts  >  &  Levittspro  lavandisantealtare  manibits  aquam  parare. 
Haeceremonias  &apparatus  hic  milTaticusconferaturcumritibus 
Chriftianorumj  uti  in  feculo  fecundo  dcfcripfit  Juftinus  Martyr 
(  ne  quid  de  primo  dicam,  quo  Maternus  vixide  traditur)  in  Apolo- 
giall.f.  m.77.  depiehendeturnonnifi  Antiftitis|&  Diaconi  mentio 
fada ;  Qui  enim  ullam  Sabdiaconi  feciilet ,  quipatenam  ,  altare, 
urceolumyaquam»  manile,manutergium  prorfus  ignorat>  cum  tamen , 
utpote  in  confeffione)  locus  «J^  occafio  vel  maxime  fuillet  mentio- 
nis  alicujus  faciendas,  (i  qure  talis  pompatumextitillet.  Viderit 
igiturPhilippus  Faber  exordine  Min.Convcnt.  TheologiiE  Pata- 
vii  ProfelIbr,&  Magiftri  commentator ,  qua  fronte  aflerat  ,  non 
iuhitandume^e  (Suh^\2t.con^u\tn  &Diaconatum)  injiitutakchriJlQ 
Dominocum  perpetua  praxi  in  Ecclefia  adinferviendum  facerdoti  in  Eu- 
(harijiiaceltbranda.  In  IV.  fent.  dift. XXIV.  §.  12.6.  Qui  ^nimper- 
p««4Tuerit  praxis,  fine  qaidem  Juftini  a:tate  Roma:in  uIm  fuit? 
Quac  ex Ignatii  Epiftoia  ad  Antiochenos  objiciuntur,  fuppofiti- 
tia funt.    VidcNicol.  Vcdcl.  Exerc.  XI.  ad Epp.  Ignat.  c.  j.    Et, 

npla* 


'• 


ArgentOYAtenJi,  ^ 

fiplacet>noftramhiftoriatn  Ecdefiafticam  S>cc.  I.  art.IX.§,j.n.  5. 
p.  i6i,  Et  Sec.  II.  art.IV.  §.  j.  p.  ji2. 

§.  10.  PoftquamMaterHusNovicntumperveniflet»dicitur 
ingrejfus  ep  temflum  Diattdt  ac  Mercum  Sacrum ,  &  idoU  dejecijfe » fro^ 
ftrata^pedibiisconculcaJfe.Germinosigitmnodzos  templa  tumha- 
buille,&  idola  Deorum  necelle eft.  At  fupra  oftenfum  eft  ex  pro- 
batisaM6loribus,Germanosnoftrosnullis  five  templis  five  idolis 
DEum  coluifle ,  utpote  quem  invifibile  Numen  (ola  mente  reveie- 
bantur.  Videfupraarc.  I.  §.  16,  Unde  igitur  Diana:  dc  Mercurii 
idola&templa? 

§. iT.  Deftrudis  idolis  narratur Maternus  ftruxifle  bafilicam , 
&conftituif{e  facerdotes  &  parochos.  Qusnarratanonunovi- 
tio  laborant.  Nam  I.  eo  tempore  Chriftiani  nullas  bafiiicas  ex- 
ftruebant:  utpote  qui  MinuciiFelicis>i.  e.  tertio  Ceculomllaiarat 
habebanti  temfla  nuUat  nuUa  notafimulachra ,  exprobaHte  ipfis  Cxci- 
lioEthnico;  Rationem  ex  Zenone  Citienfi  rcddit  Origenes  lib.i. 
adv.  Celf.  p.  m.  6.  Sacella  quoque  adificare  non  opuserit,  Nihil 
enimfacrumexijiimandumejliautfanllum,  alicujusve  pretii  ouoj^cfj.av 
/6  t^yov  i^  &A¥AV(7av, quod  aCoementariisjfabrit  atque opificihs confici-' 
tur,  Similiahabetlib.  VII.  p.  m.  362.  Vill.  590.  Cyprianus  §.f. 
de  idol.  vanit.  Confer  Polyd.  Virg.  i.V.  de  rer  invenc.c.6,Ho(pin. 
dc  orig.  Tcmpl.  c.  6.  Quae  Pontificii  excipiunt  diluimus  alibi. 
Adde  perlecutionem  Neronianam.  Eo  tempore,  quo  PetrusMa- 
temum  mifille  traditur,  exarferat  immanis  adverfus  Chiiftianos 
perfecutjo :  Affti^i  (upplictts  Chrifiiani ,  gcnm  bominum  fuperjiitiojiii 
mvat^^maleficaiCcnCetinNeioneSvtet.  c.i6.  confer  Teitul.  Apol. 
c;.  QuisigiturcredatjRomanosin  provincia  fibi  fubjeda  Clui- 
ftianis  templa  permifilFe?  Et  Maternum  Rcm.i  miirLimjpr.xfertim 
in  tanta  barbarie  templum  ftruxifte  ?  Alia  argumenta  confuko 
omitto.  1 1.  Subdiaconi  non  polluntordinare  Piesbyteros Sz Pa- 
rochos.iisquedare,  quam  ipfi  nonhabent,  poteftatcm  ordinis  & 
iurisdidlionis  ,*  quippe  qua;  Epifcopalis  eft    facultatis  ,  juxta 

PontificioS.      rife^/SuTifl^    VTrb  iV:f  il^KrKoTttXflfOTOVf^e^U,  ly  S^ia- 

xcrQ^^oi  ^.tifro)  KiKifut):  Vresbjter abuno Epifcopo  ordinetur,& Dia- 
conust  '&  reliqui  Clerici.  Conftitutio  eft>  juxta  Pontificios»  Apoftolo- 
rum » ordine lecunda.     Solent  etiam  ex  Damafi  Epift. ;.  allegare» 

H  qaod 


5^  De  tiiuerm 

quodnePresbyterisqiiiJffm  \\zt3X  \MtriQUs  cmfecrAret  necDiac9' 

nos  i  aut  Snlfdiacoms ■  nec  vlrgines ,  nec  altare  erigere ,  necmgere,  aUt 

faerarCi  nsc  Ecclejin  dedicare^nec  Chrifma  conjicere » nec  Chrifmate  bap- 

tifmatorimfrentesfignarcnecpttblice  qtddem  in  Mifa  qmndam  poeni- 

tentem  reconctliareynec formatas Epijiolxs  mittere » nec popultmt  benedi- 

ierCi  nec  ante  Epifcopwn  in  baptifierioi  aut  infacrario  introire^nec  priefen- 

te  'Epifcopoinfantemttngere ,  autfignarei  nec poenitentem  finepraceptione 

Epifcopi  fui  reconciliare ,  nec  eo  prafente  >  nifi  illo  jubentey  facramentum 

corPoris  &  fanguinis  Chrifli  confcere ,  nec  eo  coram  pofito  popultmt  do- 

cere,  aiit [^ut.ne ,  aiit  plebem  exhortari  :    His  altegacis  prcTrri-(erat 

M.  Ant.deDominis  T.  i.  Reip.  Ecclef.  lib.  i.  c.5.  e/}  perpetua  <ir 

confians  Eccleftzpraxis,  &  conftietudo  ab  ipfins  incwiAhilu ,  ut  mitltapos- 

fint  Fpifcopi ,  qu£  Presbjteri  non  pojfunt ,  quodque  Presbjteris  NUN- 

Q\JiA.M licuijfe conftet.     Sinc  haecica:^  fortiori  inferimiis>  igitur 

mulcb  minus  licuerit  Subdiaconis ;  quia  neque  in  fcriptttris  fit  de e9 

( gradn )  jnentio,  nec  eJHs  ordinatio  habet  mantis  impofitiomm  >  &  pro- 

prie  non  pertimntad  tiierarchiam,  nifiutMinifiri  Hierarchiarum :  cpod 

idemexBellarminic.  z.de  Ord.  allegat.    Habuerinc  autem  Sub- 

diaconiidpoteftatis^ffon  tamentura  temporis  poterant  exer-cere; 

IncideratMaternus,  folis  duobus  fociis  comicantibus»  ira  meros 

Earbaros,quo-rum  nuilus  doArina  Chriftiann  erat  imbutus(ita, 

enim  referunt  narratores)  qui  igiturinvenerit  idoneum  aliquerh  ad 

officium  facerdocaleaut  perociiialegerendum  ?  Miniftrum  talem 

Ecclefia;  oporcet  cailere  myfteria  divina  j  ut  docere  poflit  alios  > 

&errantes,  velcontradicentes,redarguere:  quis  autemintantis 

temporis  anguftiis  inter  barbaros  eo  eruditionis  pervenerit  ?  Ne- 

que  enim  puto  ad  immediatam  illuminationem Materni  Patronosj 

velutadafyium>  confuguuros  elle;  Sednec  in  vicinia  referuntur 

fuilTe  Chriftiane  do<5li,qui  vocarentur  i  Nam  nemo  ante  Petri  cmiC- 

fariosinhacoccidentis  parteChriftum  praedicaverat»     Undeigi- 

tur  Sacerdotes  &:Paroclii  ?    Forfan  ^favcSiv  delapfi  I 

§.  22.  Cum  Argentoratenfes  nollent  Materno  praedicante 
coUa  jugo  Chriftiano  iubdere>dicitur  Maternus  inde  profedus» 
propeEllum  mortuus»fedbeneficiobacuh  Petrini  a  fbciis  Roma» 
quoprofedli  redierant,  allati,vitam  recepifte.  Caeterum  Sym- 
myftas  Materni  taii.ineque  debui(le>neque  voluiiIe,nequepotttis- 

fe 


ArgentorAtenfi.  59 

fefacerepalameft.     I.  Hon  dekiijfe.     Midienim  erant  ad  Evan- 
gelium inter  Germanos  pra»(iicandum,quare  non  debiierunt  omis- 
Ib  hoc  fuo  officio  iter  aliorfum ,  illiiJcjne  periculo(iflimuni,&da- 
bium)  fufcipere»  Eccleliam  vix  pl.-intatam  interea  derehnqnere; 
Fierin.potuitnitinterea  tempons  damnum  ipficnperet,imointcri- 
ret ;    z.  Nec  voluife inde  conftat)  qnod  dono  niiraciilorum  ipfi  erant 
inftru(5li;    referunt.irenim  mortnos  in  Germanis  excitalle  ;  qui 
igicur  voliierint  Romam  recurrvre,  baculigratiT,qaoexcit:arent 
mortuum  Collegam  ?    Pra^fertim ,  quia  incertum  erat  j  an  ibi  de- 
prehenfuri  elfrnc  Petrum.     Sicut  enim>duranteEpifcopatu  An- 
tiocheno,  juxtaBellarminum»  interesi  ide  ■pcra^r.ivit  viciuxs  pnvin- 
ti.tiiPontumyAfiamiGaLitiaiiiyCappadociam,  &Bithyniami  lib.  2.  de 
P.  R.c.  ^.  Ita  durante  Romano  Pr^fulatu  ,  non  femper  Romac 
manfic,  (ed  in  aliasquoque  provincias  excurfiones  fecit>  ut  ra- 
ro  Rom.T  deprehenderetur :  Qtii  igitur  voluerinc  illi  incertu.-n  icer» 
camque  periculofum/ufcipere?  Sed«(?f  5.  potuit  fieri ,  ut  baculo  Pe^ 
trino  morcuus  excicarecur :  Novi  equidem  per  abfolucam  DEI  po- 
tenciam  id  heri  potuille  >  8c  in  limilibus  tale  quid  facttim  elle ,  cum 
fudariolis&collaribus  Pauli  a-gros  curarent»  &c  darmonas  peUe- 
renc.  AAor.  XIX,  u.     Sed  hoclego  inS.  liceris,prasfei>:e  Apofto- 
lo,  eilc  fadum,  inde  vero  non  licet  argumentum  fumere  >  pro  qui  - 
busvis»  ctiam  baculis  longeincer  dillicos  miflis.     Cum  qaUara 
lohanniLaunojo  adveriusfabulamBrunonis  difpucanti  objiceret, 
fieri  tamen  id  potuifle,  quod  ha6tenus  communi  opinione  effet  cce- 
ditum»  regellit  ipfe :  Oujfi  meherculejut verafint  ea^fatufit ,  ut  verd 
ejfeHonrepugiietl  p.?5.  Bone  DEus, qua; monflra  non  prodirent>fi 
huiciicentia:  fenelliraaperiretur!  Locuta  efl:  Bileami  afina  >  quis 
nc^etigirurciijusvis  agaionis  aicllummutumelie>fielIelocutura 
ailererecifte^Diviferat  Mofes  baculo  mare>quo  ipfo  inter^gypcios 
ftupenda  aliamiraculaediderac,quisigicurconcradixericfimiliade 
fuobaculo  jadtanci  ?  Elifrus  ftratofuper  defundlum  corpoi^,  (pi- 
ritum  puero  reddidit>  eas  tu  igitur,  &  fimilia  jaclantcm  argiie. 
Quare,  nifi  aliundc  fides  fiat>talia  fieri  a  quibusvis  potuiflc  perne- 


garaus. 


§.i^Vercor  autem  ne  raoleftus  fim  pntsentia?  legentis  talia;  quip- 
pequi  exhis&flmilibus  argumentis  velprimointuitu  fabuhe  in- 

H     2  eotias 


6o  De  Uaiterno 

eptiasdeprehendac.  Ne  igicurprudentiaclegentisdiffiilcreviclearr 
ftipeiTedeo  pluribjs  addiicendis.  Si  quid  veri  omnino  fubeft  tra- 
dit!oni>ce!9ieremegOjfai(Iefa  fin  iliqa^^rn  Micernum,  undecun- 
qaedeniqaemilliimipermiccerdm  etiam  Eucliarium  aiiquem»  «Sc 
Valerium>  qui  Apoftolorum  ajvo  >  vel  paulo  poft  in  tradlu  Argen- 
toracenli  Evangelii  femina  fparferint»quorum  memoria  licet  tenuis 
ad  feros  usque  pofteros  derivata  fic  ;  Cum  vero  recenciores  Mo- 
naciii  non  concenci  elfent  fimplicitate  ilia  Apoftoiica »  finxille  in 
graciam  Petri»  millbs  fuifle  iftos  ab  iioc  Apoftolorum  principe  $  Et 
ut  augerent  admirationem,  addidiile  de  miraculis  narrationes>pro- 
utalius alioingeniofior  erat in  fingendis  rifujiyUt  prodigiofbs  Ec- 
clefia  haberet  natales :  Certevidemus  aliascircumftantias  aGeb- 
vvilerOjaliasaKonigshofero»alias  ab  A^is  Pala^opetrinis ;  alias 
ab  aliiselleafiutas  i  retulille  fingulas  &  minuciflimas  ceremonias  > 
iermonesjCoUoquia,  velutauritt  teftes&oculati  adfticiflent.  Qw> 
ipfo  fufpedlum  reddiderunt  tenue,quod  forfan  fuperat»  verum.Pro- 
babilius  videtur>fidicercmus>Maternum  Epilcopum  Colonienfem 
Conftantini  M.  artate  operam  dedille  noftra;  quoque  Ecclefije  fub 
Diocletiano  afflidafreftaurandr;  Certe  illo  tempore  coepeFum 
templa  exftrui»  Imperatoris  Chriftiani  permifiione&  ordinatione- 
Qup forlan  &  D.Senioris Petri  acdes  facra efteredVa.  Sed hae  conjc- 
<fturacfiint>quas  eruditioribus  di/udicandas  permittimus. 

§.24..    IteJfaurat(fresquodattmet,ve\propagatoreSrVulgs.tU 

liaflenustraditiofuit}  quod  Amandus ,  Trajedenfis  Epifcopus>a 

DagobertoFrancorumrege  primus  Argentoratenfium  Epifcopus 

^^md»-  ^^^^  ^  conftitutus.     Sicenim  Jacobus  VVimphelingius  inprolog» 

dttsTraje.   Epifcoponim  Argentinenfiumlcribit:  >ir^mmf»/f/(Epifi:opatus) 

iien/is  ?     temporlhm  Dageberti  Frattcorum  Germanorum  Regu  ortum  habuit ,  ^i 

'*  ^.'^^'   Amandum  ex  Traje^o  vocatumprtmum  buic  'Ecclefitt  Antiftitem  prafeeit. 

cji^i^s-  Et  in  v*ca  Amandi  p.  7.  Dagobemts  Auftrafiorum &  Alfaticorum  R^x, 

btf.(gGei-  cognitafanciitate,  &  virtwum  Amandifaina,  ipfm  >  ut  ex  Traje^o  vo<- 

^"viUro       (atus  primm  Argeminenfts  E(clefi<e  Antiftes  prceficeretur ,  effecitromo 

Chrifti  fp6.     Et  Konigsholerus  Cap.  VI I.  Chron.  MSC.  Argent, 

f.m.i74.@ani2(mant)«$warf  &cm^iinr^e  un^  txrM* 
ni^in  alfo  hj^/  t)atJ  (u  in  nit  rvoUmt^on  in  laff<ntu$  bm 
ianU&fa^ '  -  -  fpmaclitenlf«iu2^nc6ummanDrm 

t35ifc6pff/ 


ArgentofAtenjf^  6\ 

I)a6  cr  Dort  nc  ^cr  bp  m  wcrc/unl)  tpa^  vormalo  $u  (Strop^ 
burg/nocfj^u^anottJCfctn  ^irc^ofgcttJCfcn/fud  n?a$ 
Dirrc  imi  2(manDu6  Dcr  cr(?c  Q^ifcfcoflr  ju  ^tro^&urg» 

Cu>  fuifragarar  Hieronymus  Gebvviierus  noftcr  in  Commentario 
ante  laudato  Habfpurg.  Comir.  lib.  %.  cap.  lO.  &  plenius  quidem 
hisverbis:  Sigekrfum  (Dagoberti  filium}XL  dierum  infamem» 
€um  Divits  Amandtis  jrajeBenJis  Epifceptu  facrofonte  lujirareticun^n  ad 
preces  pro  Chrifiiano  more  a  Pontijice  fa^of  tacentibus  >  infam  ijie  clara 
voce  A  men  rejpondit.     Cui  admiranda  rei  Heribertm,  Dagobertt  frater » 
qui  lolofe  regnabaty  interfuit  ,prttfatum  exfratrenepotem  Sigebertum  de 
facro  baptifmatU  fme  levans  ;  ijique  Argentoratenfis  Epffcopatus  per 
hosdiet  Dagoberti  opera  eredm,  atque  aMediomatricumditione  fegrega- 
twy  pradi^o  Amando  inprimum  ejusprafulem  tunc  ordinato ;  cui ;  ejus^ 
itt  Cathedrafuccejforibits  omnta  regiiprincipatus  jura  ha£lenus  Trancorum 
regibtu  Argentorati  cedentia  Dagobertum  regemtunc  magmfice  &  libera- 
liter  donap  credimus.     Sibi  tamen  acgentts  fuapofieritati  aliquod  regi- 
iscurtibus,inquibuscitraEpifcopi  difpendium  iUius  venientes  hojpitaren' 
turi  refervatts.    Idem  in  l^anegyri  Carolina  p.  14.  fimilia  h  abet :  Da- 
gubertuSiArgentinenJium  Epifcopatueredo,  quidquidjuritsaut  regiafupe- 
rioritatisin  eafibi,  aut  fuis  quocunque  modo  competeret ,  in  Amandum, 
ejusque  infrafulatu  legitimos  fuccefores*  liberrime  transfudit.     Qupd 
Gebvyileri  teftimonium  velut  audoris  vetuftiallegat  &  depraedicat 
Jodocus  Coccius  Jefiiita  inCap.  14.  Dagoberti. 'O/uo^fxpo/  funt  Bru- 
lchiusdeEpifcopis  Germanix,  Demochaies  lib.  2.  de  mif  facrif. 
C.34.     Cratepoliusdefmdis  Germaniac.  Guillimannus  deEpilc. 
Argent.  Mirxus  lib.  y.notic.  Epifcopatuum  orbis ;  Ruerus  part.  2. 
antiqq.  Vofag.  1.  2.  Bucelin.  menoI.Bened.  f  100.  &  alii  paflim,  ^'*^''* 
Godefridum  confer  Henfchcnium  Jefuitam  >indiatribe  de  tribus 
Dagobertis  lib.I  V.  §.  4.  pag.  117.  &  de  Epifcopatu  &  Epifcopis 
Traje(5li  ad  Mofam.  V.  p.4j. 

§.  2f.  Hujus  traditionis  examen  inftitutufi  ante  omnia  de 
▼ariis  five  veris>five  falfis  Dagobertis  &  Amandis  qunedam  dicenda 
erunt>illisenim  expeditisfacileapparebitquid  veritatis  vel  falfita- 
lis  fubfit  traditioui  haiScn"  fccurc  receptae.D<igo^m  vox  eft  origine  Dag^ttrri 

H     5  QtuSthnitit 


Germa«ica»  ut  ipfi  etiamFranciGcrmanicagensextiterunt.  Erant 
autemFranci  fortes»  &  ad  arma  prompti,  gladiisque  exercitati>qui 
Germanice  qiiondam  f ^cgan dicebantur.  Excat  in Bibliocheca 
noftra  Acadet-nica  hber  Evangeliorumcnjusdam  Ocfridi,  compo- 
ficus,  ut  Rhenanus  iib.  Il.rer.  Germ.  f  107. putat>c«wC/;nf/opi- 
wum  Vramt  nomen dedere >  inter  alios eciam  hi  veificuli  ieguntur : 
Zi  uuafane  fnellej 

fo  fmtthutteganaKc 

Ubi  eft vox:  t^CgaU/  gl'adius>unde  Deganherti  ,five  Da^okrtino- 
pieit,  &  Degenbardi  >  judiceRhenano,  quiaddic>  fefein  anciqua  lin- 
guaFrancica  Vfalterium  vidife  apud  lohannem  Hutticfnum  funm  Ar^ 
gentorati.     Konigshoferus  in  Chron.  MSC  Argent.  c.4.  f  173.  vo- 
cat:  ^i^vTC^Cbrccljf.  DiftinguipoiruntinEchnicos ,  &inChriftia- 
nos.     Dagobcrci,  vel  Daguberci ,  vel  Tageberci  (  fic  enim  varie 
(i.)  r:^^/- appellantur )  Echnicisfuerunc     I.  Fr4W'mji/iw,rex  Francorum 
iheitflifti.  (^efjnanorum.GebvvilerusinChron.  Hablp.lib.i.CH*  circaan- 
.num  Chrifti  305.  annocavic :  Dagobertus  VValteri regiifiliiis pojigenito- 
rem  Francts  imperavit,  fumma  in  fubditos  &  clementia  femperufus ,  quo- 
ctrcatum  fummo  amore  ,  tum  omni  honore  &reverentia  ¥ranci  eundem 
profecutijunt.     Circa  ejus  regni  exordium  DiocletUnus  minori  fanguints 
tffufionefatiatuf,  ut  vivensfu^impietatis  expenderet  fuppitcia,jponte  im~ 
perium depofuit.     Exulcimis  veibispateccempus  hujusDagoberci, 
nempe  quo  tempore  Diocletianus  imperio  Cefe  abdicavit ,  quod 
contigit,juxtacomputumBaronii>annoChrifti  304.     Genuitau*- 
tem  ifte  Dagobertus  fihos  Clogionem>fuccellbreminregno>  ^ 
Genebaldum»  primum  Francorum  ducem  »  Clodomirorege  co- 
(ii.)Gene.  lonias  emittence.     Ex  Genebaldo  natus  eft  Dagobertus    fecun- 
haUifilifti  dusjdequocap.  36.  adannu»iChr.3fi.  idemGebvvilerus  hxc  re^ 
fert :  Dagobertus  Genebaldi  Franconia  ducisfilim  patri  in principatufuC' 
cesfit  ^quatempeUate  Theodomirus  Ricbmeri  regts  filius  Francorum  re^ 
gno  potiebdtury  cui  perpetuum  cum  GaUis  &  Romanis  beUum  gerenti  pra- 
fatus  Dux  Dagobertus  auxilia  laturus  cum  ingenti  exercitu  trajedo  Rheno 
Belgas  invadens  vetu^am  Trevirorum  urbemcaptamdiripuitycuJHsbcUi 
AttimiAn.  MarceU.lil.X  V.  mentionem  faciens  per  Con^antiniM.fiU^ 
Tum  difcordiam  GaUias  ^  Barbaru  magna  ex  parte  ajferit fuiffe  deva^la^ 
Mfper  barbdrQsnimirum  Francos  &G€rmanos  accipiens » quibusgenui- 

num 


ArgentorAtenJi.  ^^ 

nmt  tmc  cm  nomsinh  &  GaUu  exiitijfe  lcgimtis  odiwn.     vnie  mnm  Uas 

'Rom/tYKt  ditiom  urbes  ab  cifdem  captas  Ammianus  tejiatur  ;  ait  enim  poH 

interitum  rebcUium  &c.    Atque  hic  ipfe  Da.gobertus  mortuus  eft  cir- 

ca  annumChrifti374.  Sicenim  idemGebvvilerus  fub  finem  capitis 

addit:  Interca  Dagubertus  Francorum  duxvitam  morte  comnjutavit,qua 

tempenate  Divus  quoque  Amhrofius  antiffes  fa^us  eji  Mcdiolamnfium: 

id  quod  computance  Gebvvilero,  &  fuftiaganceBaroniocontigit 

circa  annum  374.  pndidum.     III.Drf^(?^m«reftMarcomiriregis  (m.)M^r. 

Francorum  frater.     Sicenim  Gebvvilerus  lib.  1.  c.  38.  narrac:  Da-  ecmtrifra. 

gobcrtus  Marcomiri  regis  nupera  Valentfniani  exercitu  occififrater  una-  '^''- 

vimi  Francorum  confenfu  per  idem  tcmpus  interrex-,feu  regni  gubcrnatory 

aut  vicariui  conftituttur »  qui  annis  ferme  quinque  optimum  principem 

egit,  cui  Valeminianus  C£fzr,mips  ad  Francorum  populos  nunciu  ttribu- 

tHm,priorf  anno  impofittim » atque  j^onte promiffnm^exegity  cui  tum  proce- 

resi  tum  p  lebs  Framorum  rejponde  runt,  fe  hx  clenus  cateru  nationibus  im- 

fenere  >  mn  folvere  confuevijfe,  tributa.     Videtur  ad  hanc  hiftoriam 

dif^itum  incendere  Aimon.  Monach.  d.  geft.  Franc.  1. 1.  c.  5.     Diem 

rupremum  obiitanno  Chrifti  399.     I V.    Dagobertus  erat  ejusdem 

Marcomiri  regfs  filius',  &  dux  Francorum  >  celebris  ex  comitiis  ^^^  Y'.^''^" 

Francicis>qu2  habita  fiintannoChrifti^ig.  ( Chiffletius  autem  «n  /J^"     " 

Childerici  Anaftafi  enummis  in  fepulchro  repertis  annos  regum 

Francicorum  computsns ,  &  cum  ipfb  iCgidius  Bucherius  hb.XIV. 

9.  §.  7.  &  in  Anaceph.  c.  6  §.  ^6.  ad  annum  417.  referunc. )  Sic  au- 

tem  Gebvvilerus  nofter  lib.  3  c.  i.  de  ipUs  :  VharamUndus  apr^- 

fati  ( Marcomiri  )  parentis  fui  obitu  plenam  Iranconia  ducatus  admi- 

niUrationem  obtimns  tumpacey  tum  beUo  clarefcebat,  Genebaldo  adhuc 

Trancorum  interregno  prafidentey  quo  circiter  human£  falutis  annum  duo- 

devigefimum  fupra  400.  debitum  quoque  carnis  folvente  >  proceres  regni 

Francorumjuper  aliofibi  rege  infittuendo  confultanres  certit  die  ac  loco  eo- 

iem  anno  conveniuntpro  majorum  fuorum  vettijioritu  ex  regni  primori- 

iiis  regem  eleduri,  ad  qtu  comitiafrequentes  duces  nominatim  convenire : 

Th<trA  mundtts  Franconia.  dux  pranominatus  >  dux  Marcomirus  ,  &  dux 

Sunno  dicii  Vharamundifratres  >  dux  Cloditts  Pharamwtdi  frater ,  dux 

Clodius  Vharamundi  ducufilius ,  dux  Dagobertus  Marcomiri  filius ,  dux 

Jfjicanor ,  dux  Vharabcrtusy  dux  FUchmery  Anthenor  McenipoHtanorunt 

duXyPriamusdHxfraterejusiemi  Bechterus  dux  GaUicanus,  Teribertus 

dux 


64-  ^f  M^tern» 

dux  InfuUntiSi  Stinno  ac  RicbmerfilU  Gene^aldt  ducu  ac  ultimi  intemgii. 
Aderant  quoque  ex  facerdotibtu  &fapientibus  Trancorum  Satlegafi  Arcbh 
fiamen  dialu,  Gajlaloy  Herrenhaldt  Magifier  Epijlolarum ,  VVifgajlhddt 
Pentifex  Dian^,  Ratvvicus»  Adelhardus ,  Eichvverus ,  &  comflures  alii 
cumequejlrtiitumplebeii  ordinii  y  quorum  unanimi  fup^agio  PharamuH' 
dusregioFrancorum  fceptro  chrijliani  natalis  amo  pranominato  ( 41S.) 
donatur.  Confer  Aimoin.d.geft.  Franclib.  i.  c.  4,  Fredegar.  Epift. 
c.4.Sigeb.  an.  411.  Konigshof.  Chron.  Argent.  MSC.c. 4.^.171. 
Ex  hac  narratioHe  patet  non  modo  Dagoberti  astas ,  fcd  etiam  reii- 
gio  prifca  Francoriira  >  nempe  Ethnica;  Nam  comitiis  interfue- 
runt  FlaminesJovialis&Diana-idololatra::  quod  argumentoeftt 
Amandum  Argentoratenfium  Epifcopnm  Chriftianum  ^nalloho- 
rum  fuifle  conftitutum  ;  Etfi  DagobertusII.  Genebaldi  filius  cir- 
caea  ipfa  tempora ,  annum  ^\i.  vixerit.  Vid.  Greg.  Turon.  1. 1.  dc 
geft.  Franc.  c.  10.  Hincmar.  in  vita  Remigii.  Paulumi£mil.  de 
regg  Franc.  f.  f . 
D49»l>erti  §.  2.5.    Jam  videamus  Dagobertos  CI»riftianos.     Primus 

Chrifiiani.  pranconim  regumClodoveus  ad  Ghriftumconverfus  eft  circaan- 
num  Chrifti  494  Genuit  fihos  Theododcum  ,  Chlodomerum  » 
Childebertam»&Clothanum,quem  &Lotharium  dicunt:  Huic 
filii  nati  (unt :  CharihertuSjSi^ebertus,  Chilpcricus »  &  Gunthra- 
mnus.  Sigebertus  produxit  filium  Childebertum;  ChilJebertiis 
TheudericumBurgundum ;  Theudericus  Lorharium  I L  Lotha- 
j.T>*goUr^  rius  L  Dagobertum »  cognomento  magnum.  Sic  enim  iterum 
'««"Kf"9' Gebvviler.  lib.in.  c.  10.  docet:  Lotharius  Francorum  rexperidem 
tempusi  quo  a  Salvatoru  noflri  Atate  annus  XX .  Juprafexcentejimum  nu- 
merabaturifliumfuumprimogenttum  Dagobertum  nomine,quem  ex  Be- 
rendruda  prieri  conjuge  fuagenuerat  i  AHflraJiis  regem  prafeiiti  quem 
inpueriltbus  annu  Arnolfo  Metenfium  Epifcepo  ,  vero  Amabili  D  EO  * 
patri  Anchisle  ducui  &  avo  Pipim  ab  Hernflell  moribus  fandis ,  ac  Chri- 
ftiana  pietate » tradiderat  erudiendumiqui  juvcntutis  annos  ingreffus  uxo- 
rem  duxeratGertrudemt  qua  tandem  { quiaferendo  utero  minus  apta  cen- 
febatur )  repudiatai  fuperinduxit  alteram  Mathildem  nomine  >  sigeberti 
regumatrtm  (yc,  Qui  practerca  Dagobcrti  hujus  res  geftas  nolTe 
velit  adcat  ex  vetuftioribus  Fredegarium ,  Monachum  S.  Dio- 
nyfii,&  AimoinumMonachuinFloriacenfem  lib.  IV.degeft.Franc. 

C.  lOi 


jyeTi/igovertls  Chrtfliams.  (55 

c.  10.  ex  recentioribiis  unus  omnium  inftnr  eflo  GodefridusHen- 
(cheniusjqui  in  pnmode  Dagobertis  libro  hujusMagnimajores 
^  res  geftas  dilij^entilTim^conrcripfit.    1 1.  Dagokrtus  eft  Ma<yni  2  Si^ebersi 
exSigebertofilio  »  &  Imnechilde  nurunepos.     Sigebertuseftna-^^'**' 
tusannoChrifti  ^jf.  mortuus  autem  anno  66].  relido  poft  feftfi- 
lio  Dagoberto  j  qutm  multi  cum  avo  confundunt  >  ^  resutri- 
usque  gertas  invicem  commifcent  >  ut  paulo  poft  patebit.     Mar- 
tuuseft  annoChrirti  (587.  filio  Sigeberto,  &:filia  poftreferelidis. 
III.  Dagobertm  eft  Childebertifilius.  Dagobertus  Magnus  duos  3-  ^^'^J'- 
poft  fefe  reliqueratfilios  Sigebertum,a  quoDagobertusII.defcen-       '-^ 
dit  j  &ClodoveumII,qui  parens  fuit  Clotharii  III.  Childerici, 
&  Theodorici ;    Ex  hoc  natus  eft  Childebertus?  Dagoberti  III. pa- 
rens :  Childiberto  Traruorum  rege  paucis  diebns  poH  (anno^oi.)  vita 
fuN<l0i  ejusfilim  Dagobertm  ImperiiguberHacula  adeptm  >  omnia  exarbi- 
trio  Ple^rudeuxmsPipim,  &  Theob^ddi  prafedi  ( fub  quorum  tuteU 
erat)agebat\  verbafuntGebvvileri  lib  j.  Habfpurg.  c.12.  Confei: 
Aimoin.degeft.  Franc.  c.  45?.  Obiic  hic  anno  Chrifti  71;.     Ejus 
res  geftas  confcripdc  fupra  laudatusHenfchenias  in  tertio  >  ficut  fc- 
cundi  Dagoberti  fecundojlibro  Dagobertorum. 

§.  27.  EnumeravimusDagobertos;  Qui  vulgb  circumferuu- 
tur :  Ethnicos  e  Gebvvilero ;  unde  autem  ipfe  habeat  >  non  dixic : 
ridetur  Hnnibaldi  fcrinia  compilafte  ;  Audtoris  non  omnibus 
probati:  certeJohanneslfaacusPontanusinoriginibus  Francicis 
lib  III.  c.  2.  cenCet  harbariac  coeciducisvejiigiis  in^itijfe ,  quotquot 
in  hiftoria  Francica  ipfum  fecuti  fuiTt.  Cur igitur »  inftas»  Gebvvi- 
lerum»  ab ifto  fedudum)  tu  quoque  fecutus  es  ?  Dicam>quo  confi- 
lio:  VoIuimusomnium,quotquotcircumferebancur ,  etiam  du- 
biorum,  vel  falforum»  Dagobertorummencionemfacere>utcert0s 
ab incertis  >  veros  a  fuppofititiis  fepararemus >  adeoque diftinde de 
pTopofita  matei  ia  difpucaremus. 

§.  ig.    Sequuncur  Amandi  >  &    ipfi  diftind^  recenfendi. 
I.   Amandus  Argentinenfmm  antiquiifimus  Epifcopm.     Hujus  men-j  ^^^  ' 
cio    fit   in  a6lis   concilii    Snrdicenfis  ,    referente   Athanafio  „^»yj> 
Alexandrino  Epifcopo  in  Apologia  fecunda  Conftantio  dicata. 
P^ftqua^m  enim  de  aAisConcilii  iftius  egiftet ,  &:  Epiftola:  Synodi- 
C3elub)e(5la  vaFiorumex  variis  provinciis  convocatorum  Epifcopo- 

I  rum 


riim  eiiumerafl&t  nomina,  etiam  Gallia:  Epifcopos  recenftt,  qui 

cianc :  Maxlmianus,  Verufimtis»  Vtclor ,  Vdenttnus  >  Defiderins ,  IhIo- 

giiis,  sarhtiiis,  Dyfcoliusy  Superior,  MercuritUt  Declopetw ,  Eujebiiu  >  St" 

veriwu,  Satyrus,  Mdrtinut»  Paulus,  Optatianm  Nicafm»  Vi6lor,  Sempro- 

niusiValerimuyPacattiSi  lefies,  Arifion,  simplicitUiMetiantiSiAMANjVSi 

Aemiliawis,  lujiinianus,  ViQorinus,Saturmlns,  AifundantiHs,Donatian»S9 

Maximus.     IncerhosEpilcopos  compaiet  eciam  Amanti  nomen» 

qaem  fiiilTe  Argentoratenfium  Epi(copum>  coUigere  eft  ex  acflis 

Synodi  Agrippineniis  circa  ea  ipfa  tempora  celebratac  j  Huicenin» 

fequentes  Epifcopi  rabrcEipferunt :  Maximinus  Trevirorum ,  Valenti- 

wts  Tricasfiwndeps  "NemetumiViclor  Vmgionwni  Amandus  Argentinen- 

fium»  lujiinianiis  Rauricorum  i  Eulogius  Ambianorunh  ServatiusTun- 

grorum  >  Dyfcolius  Rhemorum ,  confmtientibtis  &  maitdamibus  Martin» 

Epifcopo  MogfMtinenfium,  Viclore  Mediomatricorum  i  Defiderio  Lingoni- 

4a,  Pancb.irio  VefomicnfiumiSantino  Artickvormn->Vidorin9  Parifiorum* 

Superiore  Neryicorum,  Mercuria  Suesfionumi  Diopeto  Aurelianorumi  £»- 

febio  Rhotomagenfium.  Ecce  quicoucilioincerfueruntAgrippinen- 

fi,  etiam  Sardicenfi.inteuflieriint,  duobus  (blum >  Panchario  &  Sanv 

dno>  exceptis,ni(T  dicas  Sc  hos  interfuitle ,  nomina  taraen  ahter  re- 

latae{Ie5ricut&:inaliisfa(5lum.eft:    quarenuUa  nos  cogit  neces- 

ficas,  uc  AmancumSardicenfis>  &  Amandura  Agrippinenfis-Con- 

ciHiEpifcopumaliumcredamus>quam  unum  eundemqueArgen- 

tinenfiuraEpifcopum.     Nec  obftat  diverfa  fcripcro  Amantus, 5c 

Amandus.     Nam  Graccus  erat,  velcertegr^cefoipfit,  Athana- 

fius»  qui  AmanUimvocat,  Gra^ciautera  in  nominibus  Latinotara- 

propriis  Gramma-ticam  non  adeo  obfervarefolent^ficut  viciflim^ 

Lacini>  cum Graecorum  nomina  pronunciauc.     Imo  &c  Latini  va- 

riant.     Quem  enim  Beda  iii  martyrologioVL  Februar.  vocavit 

Amandum  Epifcopum  8c  ConfeIIbrem»eundem  (ut  ajuntjprid.  non^ 

Novemb.  vocat  Amantium  Epifc.  &  Confellbrem.  Nec  au<5lorita- 

te  caret  ha^c  noftra  fententia  >  Baronii  nempe  &  Bucheiii.   Cae- 

far  Baronius  celeberrimus  Annalium  Ecdefiafticorum  conditor 

deSynodo  Agrippinenfi  adverfiisTrittenhemii  errorem  Chrono- 

logicum  difputans ,  Anno^^rJ..  $.8.  fic  dilTerit:  Sci^nus  Trittenbe^ 

mium  hanc  ( Colonienfem )  Synodunii  in  qua  damnatiu  ponitur  'Euphra. 

w,  rejicereinanmim  Domim  trecfnteftmim ,  feptuagefimwn  qtiimum: 

fed 


Aygentordtenjt.  ej 

§tiplani  hiiUucmatur ,  cumionjieti  essdem  ferme  Epifcopos ,  qui  interfue' 

runt  Concilio  Colonienfi  >  a  quo  depofitus  cH  Eupbrates,  pratfentes  quoque 

fuijfe  Synodo  Sardioaifi ,  nempe  Maximinum »  Videntinum  >  Severintm , 

Optatianum>Vi&orem,Simplicium'>AM.ANDVlliIu/iinianumySerV4tiumf 

Diofchoiium-, hlartjrium,  Eujebium , Superiorem ,  Mercurium >  Vi^ori- 

num »  ^  Eutogium.     Hactenus  Baronius.    Annalifla  igiciir  ladbis- 

cum  (enrit,Amantum,  &  Amandnm  efle  imum  eundemque  Epifco- 

pum  Argentoratenlem ,  quii&:  Sardicenfi  &Colonien(i  Conciliis 

intcrfuerit.     Baronio  Cardinali  addamus  Jefuitam  ^gidium  Bu- 

cherium  Atrebatenlem,  ab  Henfchenio  magni  aeftimatum.    Is  aii- 

tem  fcripfitBelgium  Romanum,  Ecclefiafticum  >  &Civile,editum 

LeodiiannoChrifti  iC^s-  Ipfead  annum  Chrifti  547-  §•  S-  dilputar , 

quiexGnlliis,  &GermaniisEpifcopi  SardicenfiConciliointerfue- 

rint  ?    Allegaverat  Atlianafii  fupra  a  nobis  relatum  Catalogum 

Epifcoporum»  quos  Pater  Gallorura  nomine  dixerat ,  fed  -quia  no- 

mu-ja  Epifcopntuum  omifcrat  Athanafius,  Buclieriuseademfup- 

pietexaftisConcilii  Aorippinenfisiutpote  rn  quibus  fingula;  fin- 

gulis  Epifcopis  Ecclefia?  ki.Textent  adfcripta?.  Adfcripfit  igitur  et- 

iam  Epifcopo  Amando  fuum  Fpifcopatum,  nempeArgentinen- 

fcm:  Verba§.  y.  funt  h.TC:  E.v  Gcrmania  fccmda,  fcu  inferiorenn- 

y/r4/c  (  Sardicenfi  conciiio  interfuerunt )  COlonienfis  Epifcopm  Ett- 

phrates,  quem  Athanafuisipfe  Eptftola  ad  Solitarios»  Agrip'pin£  >  quctfupe- 

yior'uGalli<£  Metrepolis  cjli  Epifcopum  appellai,fuperiorem  appeUam,quod 

in  mappii  Gallicu  ea;n  fupremo  leco  fofwmi  vidcret  >  Servatius  Tungren- 

fis :    Ex  Belgica  prima  Maximinm  Trevirarum  ,Vi^or  Mediomatricum» 

Satjrus  {forte Santinus ^  Virdunenftum.  E  'BclgicafccundaDyfcoliusKhi' 

ntorum,  Macurius  Suesfwnum,  Eulogitu  Amhianorumt  Stipmor  Ner- 

Vorum :  Ex  Germanica  prima  ifeufuperiore,  Martinus  Moguntitt,  Vi^or 

anVt^urus}  Vangionum,  leffes^Nemetttrn.AmantusSEU.  AMANDUS 

ARGENTORATENSIUM.     HaaenusBuchedus.diferte  fta- 

tuens,  perindeeHefive Amantum , Cive  Amandum  dixeris ,  perfo- 

nam  elle  unnm  eandemque  ,  Hpifcopum  nempe  Argentinenfem  > 

quijfinoninSardicenfijfaltemin  Colonienficoncilio  unacumre- 

hquis  confedic.     Idem  §.  6.  occafionem  quoque  docet,qua  tadtum 

fit,  ut  Gallicani  >  &  Germani  Epifcopi  in  concilium  Sardicenfe  fefe 

couferreiu^  nexnpJ  au(Soritate  Athanafii  >  qui  tiim  Treviris  dege- 

I    i  bat: 


6g  Z)<r  Amandls 

bac :  Hw  omnts  Athun.ifttn  hi  G.iUias,a  Conflante  ctm  ofio  f/atre  (ut  vo 

c.ic  )  Mediolano  vocatns ,  fedibiis  fuUexcitosin  Arrianam  pcrjidiam  ant- 

mavit ;  Sjnodisqtie fimilibtu  j.impridcm  afimtis  ifinon  Qmms  funttii  ^a- 

tiores  tamen  aliquos,Maximimm  puta,  &  Servatmn  fcctm  una  cum  oft9 

Sdrdicam  eveciione  publica.  deduxit  \  Catcrosy  iit  proxime  Jequeremur  % 

bortatus,  quod  &fa^t4m.     Etiamfi  aiitem  probabilius  ftacuamus  in- 

ferius,  Amnndum  noftrum  Concilio  Sardicenfi  omninonon,  aut 

cerf^  non  ftatim  iiiteLfuiire  >  actamen  hoc  ceuumeft  ^  quod  fubfcri- 

pferit. 

-  SwJe  §•  ^^'  ^^'  Amandus  Burdegatenfis  Epifcopits.  Fuit  hicaliquan- 

Ttaff,        tojunior  Argentinenfi>idquodcolligimus  ex  verbisGregoriiTu- 

ronenfis  Epiicopi  j  qui  Iib.  i.  de  illuftribus  Aquitania^Epifcopis^ 

c.  13.  fic  refert :  fe  hos  videas  dtgnas  Domino  Sacerdotes  >  vel  Exuperium 

Tolof<e,vel  Simpliciuin  Viennne  yVel  Amandum  BurdegaUiVel  Diogenia-^ 

mm  AlbigAiVelDynAimum  Engolifma »  velVenerandtm  Arvernu>  vet 

Alithium  CadurctSi  vel  nunc  Pegafium  Fetrogortisj  utcttnque  fe  habeantfe^ 

culi  mala  >  vtdebis  profe^b  dignis/imos  totittsfedei  religionuque  cuflodes^ 

Ex  his  collateralibus  Epifcopis  facile  statem  Amandi  Burdegalen- 

Hs  venabimur.Exfuperius  enim  coiEtaneus  fuit  Hieronymi>ut  patet 

ex  Epiftola  quarta  ad  Ruft  icim  Monachom ,  &  decima  ad  Furiam  t 

floruitautemHieronymus  fub  fineni  feculi  quarti&:initiumquin- 

ti,,  floruerit  igitur  etiameademtempeflnteExfuperius,  &Exfiipe- 

rii  coaetaneus  Amandus  Burdegalenfis.     Simplicius  Viennenfium^ 

Praful  ad  annum  Chrifti^iy.  fpedat»  utvidereeft  exepiftolafe- 

ptima  Zofimi  Papae  ad  Epifcopos  Provincix  Viennenfis  &  Narbo- 

nenfis.  Dynamius  Engolifmenfis  (ub  initium  fecuh  quinti  floruit : 

igiturcircaeademtempora  &  Aman<^us  Burdegalenfis  j  Imo  Ba- 

ronius  juniorem  ipfumfacit,referens  e^s  ^etatem  ad  annum  Chri- 

fii  431.  quo  anno  obiit  Paulinus ,  cujus  epiftolas  iile  ipfe  Amandus; 

compilavit. 

^.rrorms^         §•  30.  l\\. AmandusVangionum  EpifcopHs.    SncceflitVidiori* 

tienfis        quiArgentinenfiAraando  coaevus  fuitj  Referente  CafpareBru- 

P**r>        fchio,  &  ex  ipfo  Gualterio  in  epitome.  Vius  fuit  Ecclefu  vangionum 

faflor>concmando  ac  docendofideliter  prafiiif,  Ad  ipfumeKomavenit; 

S^ervatius,TungrorumBpifcopus :  verficuli  extant. 

Vraful  mmt  mspropriasi&pAvit  Amandus. 


Burdeg.  ^  Vrorma,tienfih.  S9 

idelrce  fvperis  feniper  Amundus  erit. 
lUe  DVmi docuit urdenter  Amandus  amdndumi 
Et  nobti  igiturfmper  Anundus  erit. 
Siintquiputant  AmandumhLincfuille  eundem  cum  Aigentinenfi 
Epi(copo ,  cjuod  nefcio»  an  cum  adtis  Concilii  Agrippinenfis  conci- 
liari  poHic.     In  his  legimus  Viclorem  Wormatien(ium  fuille  Epi- 
fcopum»  cum  Coionix  concilium  hr.beretur  >  fimulque  Amandum 
Argentinenfnim  Antiftitem  interfaiile;  Nullus  igitur  tumWorma- 
tiendum  fuit  Amnndus  Epi(copus;  ne  cogamur  duos  (imul  ejns- 
demEpilcopatu»;  Antiflites  ndmittere>contra  quod  difpurat  acriter 
Dion.Petav.jcfiitadeEccief^  H.erarch.  1. 1.  cap.  11.     Necleqitur 
Arf^enrinenri<;  mut  itn  ("ec-le  Wormnci.un  concediile-  Unde  nec  ailen- 
tiriponumusGodcfndoMcnlclieniocum  in  Diatribe  de  Epifcop. 
Trnj.  pag  |4f.  §.  IX.  re(err,Serva:ium  al>  Atrrando  Argentinend 
Epiicopo  ^''ormiticT  (uille  exceptum.     Vecitnm  erat  tum  moribus 
EcclefiaftiasabunaEcclcfliad  ciiceram  migrare:  Sicenim  Canon 
XV  Nicajnus  cavet :  Proptcr  miiltam  p€mrbationenh& feditiones-,  qu<t 
imtiplactiit confuetudinm  ommbusmodis amputaii  iqu<t'cy^  70»  tcet- 
V iya. pr£ter  regulam in  qutbusdam partibns  videtur admijfa  >  a?-i  ct-rovo, 

y.nTi  S^iaKOvov iitaut de civkatt ad civitdtem  non  Epifcopns t  non  Vresbj^. 
ter,nondiacenustranfeat,  RepetituseftCanon,  &  confirmatus  iii 
concilio  Sardicenfi,  canone  I.  vide  Tom.  Il.concil.  f.  100.  Et 
Tom.III.  f  19.  &:p.  Nam  Sardicen(es  notant  in  Arianis  tcIs  y.i- 
TdL^iitii  stTra  utKf-uv  rTiKicav  Hf  [m  ^ovete  •n^ctfoiKictf^  transpojttiones  4. 
minoribus  civttatibus  inmajoresparaciof. 

§.  51.  IV.  Amandus  fecundus  Vangionum  Epifcopas.  Vixittem- ^Z'*/''^' 
pore Dagoberci  Magni  Francorumregis,  quippecujus  aliquod  ex-  ^  ^^ 
tat  diploma  a  Marquardo  Frehero  in  libro  de  Lupoduno  editum» 
in  quoEcclefis  V^ormatienfi  Laudemburgum  legavit:  adbaftU' 
gam S.  Petri  Apoftolii qu<x. e(i in  Wormatiacivitate  conjlru^a ,  cui  praejl 
Do»"««^vJri4/>o/?o//V«j>AMANDUS>qusE  verba  fuut  diplomatis» 
dati  anno  50.  regni  Dagobertini.  Confer  Epitomen  Brufchii  apud 
Gualther.  T.  i.  Chron.  p.  ^pj).  §  X. 

§.  51.- V.  Amandus  irajeflenjis  :    Errant  enim  Laurentius^.TrrfyV. 
Beyerhnck  T.3.  Theat.htiraE.  fol.  174.  &alii,  quando  legunt:  '?<'»/j^' 

I    3  l^iUra- 


jo  "DeAindKdtj 

idltrajeUenJii :  qiiippe  qux  lon^^  alia  >  quam  Traje(5en{is,erat  civi- 
tas.  Traditionem  vulgo  receptam  de  hocTrajedlenfi  Amajido iii 
Epitome  exhibet  Gtialterius  T.i.p.Sif.verhzCant\\xc:S.Am(tn- 
ius  in  AqwtMiAt  ex  honefliifmafamiliai  Patre  Serano,  matre  Amantia » 
natur.  [4ltraje^intEciieft£Epifcopus,evocatHs  ex liltraje^o  [  Traje- 
6lo  debuit  dicere )  Argentinenfi  Epifcopatui  prafcitar  arege  Galliarum 
Dagoberto,  cujusfiitum  Sigebertum  in  eajlroEyfemburg  baptifavit  idem 
fandusfidelis&miraculis  clarus  Epifcopus  Amandus-  Cwcionatus  eji 
CJjrijiumfideliifime&magnezelo'.  fedcumpopulusverbum  DEl  non  fo- 
Itm  non  audire ,  autpcenitentiam  agere  vellet,fed  centra  veritatu  verbum 
crudeliter  etiam  tumultuarmtr\  cesftt  Amandus  ifti  furori ,  &refignata 
'Epifcopatus gubernatione  anno  chrijii  6^0.  Monujierimm  a  fe  &  Dag9- 
hertofundatmm  ingrejfttsefl;  ubipefi  aliquot  annes  febribus  cerreptus  ex 
hac  vita  mortali  ad  immortalemfeliciteremigravit.  Hadenus  Epito  - 
meBriirchii*  QiiibusaddipoiIunC,qua:ruperius  §.  Z4.  prcemi/i- 
mus. 

§.  35.  Jatfi  revertimur  ad  ftatum  qusftionis  fupra  propoli- 

Vr^rfi*.'  t"nn§.3.  An  Amandus  iile  Aquitanus»  &  Trnjedenfis  Epifcopus, 

primusa  Dagoberto  Magno  Francorum  rege  Argentinenfium  inliitHtus  fit 

Bpifcepus  circiter  anntim  Domini  noHri  640 /  Affirmat  GuiUiman nus» 

cajus  hxc  funt  verba  in  libro  de  Epilcopis  ArgentiHenfibus,^cum 

ipfo  plures  alii.     Polliuitautem  Guillimanni  verba  geminum  fu- 

ftinercfenrum:   VelenimitapolTuntintelligi:  Primus  Epifcopus» 

quem  Argentinenfibus  Dagobertus  dedit»  fuit  Amandus  Traje- 

d:enfispridemEpifcopus;  vel  ita:  Amandus»  quem  Dagobertus 

Epifcopum  conftituit  >  fuit  primus  Argentinenfium  Epifcopus. 

Quomodunque  inteliigas ,  nos  in  negativam  inclinamus»  donec 

fohdioribus,quamquasha6lenus  legimus»  rationibus  in  alfirma- 

Difl  jKter  tivam  pertrahamur.     DiHingHimus  autem  inter  Epifcopatus  fun- 

pndauo'    dationem»&  dotationem;  fspeenimmunificiRegesj&Principes 

nem^ do.  Epifcopatus>monafteria>templa  amplifEmis  donis  ditarunt»  qui 

tAtiomm.    tameneademnonfundarunt.  E.g.  VipinHsmonasierium->quQd  Adel- 

hertusidHX  Suevia  &  Alf4tiaifrater  diveOtilie »  exvetu^ufma^  &jam 

ruinofa  arce  tirasburgo>  pro  cun^i  potentu  Ueii  ac  divi  Stephani  gloria  in- 

tra  Argentoratenfta  mania>  protngenuisveBalibusjam  dum  conftruxe- 

iAty  cui  fiitam  quoque  fuam ,  nomine  Attalam  ,mult'tslam  anatsfub  Div^ 

Otilia 


Contrivcrfia.  71 

KitiltA  h  Kohefihtrgenfi  monaflerio  regularem  vitami  ac  monaRicaiH  do- 
Ram  prafecerat  Abbatijfamiregiii  mmmitatibus  & privilegiis  dotavit, 
Verl^  funt  Gebvvileri  d.  Comit.  Habfp.  lib.3.  cap.  ij.  quibus 
gemina  fcripfit  KonigshoferLisin  Chron.  Argent.  MSC.  c.  4.  f.177. 
Hincapparetiftius  nionaflerii  alium  extitille  fundatorem,  nempe 
Adelbertum>aliumdotatorem>  nimirum  PipinumCaroli  M.pa- 
rentem :  Eodem  Gebvviiero  referente :  donavitqnoqHeLotbariuslm' 
ferator fub idem  ( annum  Chrifti  84^ )  tempm  Ecclefu  VeUalium  divi 
Stephani  Argentinenfts  oppidulum  VVangen  cum  omnibns  juribus  >  agru  > 
decimii  adid  pertinentibus ,  omnia  ipfarum  privilegiaconfrmandoiincd" 
pis  donatioms  im^rumentoyadhucfigillu  &  fcripturailUfoMem  Lotbarius 
teUatur,AdeLbrechtumducem  id  mona^erium  fundtffe ,  Pipinum  quoque 
regem  ejus  donationem  tum  confirmafe ,  tttm  locupletajfe.  Hxc  idem 
cap.i;.  Manifeftediftingnensinterfundationemi&locupletatio- 
nem.  Cont  igit  etiam,  ut  Rmdationes  in  araphorem  ftatum  trans- 
fertentur,  manentepiiftinafundationej  E.  g.  Eadem  (annoyyS.) 
tonpeilate  Etto  Argentinenfis  pr^ful  oratorium  CeUe -moHachtrum  a 
VVicgerm  conRrttclum  in  abbatiale  moHa^erium  pro  XXX.  monachu fuf- 
ficienter  dotatum  circiter  domtnice  nativitatu  annum  79.  fupra  DCC 
commutavit,  unde  ab  eodem  Ettoneusqueinhanc  diem  Bttonumonaneritmt 
nuncupatur,  divi  Landelini  martyris&Eremita,  in  eadem  valle  qmndam 
a  latronibus  occifi,  reliquiis  nobiUtatum»  refcrente  iterum  Gebvvilero 
C.14.  Unde  tamen  fimul  obftrvamus  fignificationem  vocis  dotaret 
quod  interdum  idem  fit,  ac  fundare  »  &c  conftituere » vel  certe  ei- 
demfundatorietiamtribuatur,quofenfuGebvvilerus  eadem  vo- 
ce  ufus  eft  c.  12.  prascedente  >cum  ita  narravit :  Adelbertus  dux  Ger' 
mania  ac  A'.jati£,frater  dive  Otiliey  cocnobium  Honovv,haud  procul  abAr- 
gentorato »  pro  fcotis  monachis  benedi^ine  profefsionis  >  circiter  amwm 
dominice  nativitatisXXI.  fupra  DCC  extmctwn->magnifice  dotavit ,  cui 
tumbanus,  qugndam  Epifcofus,prtmtts  Abbas  prafuit ,  necex  eo  quisquam 
lontendat  Honovvenfem  Ecclefutm  cathedralem  aut Epifcopalem  fedet» 
fuijje.  Cumplerique archifl.imines  &  epifcopipompam  mundanamfugi- 
juri  reliclis  Ecclefiu  fm  monafieria  in  defertts  locts  extrtixerint ,  quibus  et- 
iam  pofiea  pr^ifuerunt  Abbates ,  ut  de  Hjd:-  Ifo  Archiepifcopo  Treverenfiy 
^  Dtodatol^iivernienfi quondam  ^rafule  fupra  diximus :  Idem  fuit  Ab- 
batiac  Honovenfis  Adelbertus  &  fur.dator,&  dotatoriNos  veio  do- 


jz  De  Jmando 

tttioiiem  eain  dicimiis  j  qiias  fundationi  contradiftinguitur.    Lti- 

bentesigiturconcedimus»  quod  Dagoberri  Epifcopatum  Argent^ 

nenfem  dotaverint.     Refert  Gebvvilerus  lib.  5.  de  Comit.  Habfp. 

c.  10.  quod»poftquamArbogafl:us  Argentoratenfis  Epifcopus  D<f- 

goberti  filium  Sigebertum  Aujirafea  regem  >  in  venatione propius mvien- 

tumexequo  pr^cipitatumyDeiauj^piciovittprecibus  fais  rejlituifeti  rex 

^reginatrescurtes  ( repudiaveratenim  Arbogaftas.z«r«;;;  6cargen^ 

tum  dc  regu  thefauros  fibi  praemii  loco  oblatos )  principales ,  cum  omni' 

bus  appendicibus  fuis  &  proventibus  in  jus  ac  dominiumfan£la  Deigenctri- 

cUlsiaru  ,ac  Argentinenfeum  Epifcoporum  libere  propter  Deum  tradide- 

rint  .  harum  prima  Rubiacum  oppidum,  cum  arce  Fretburgo>  pagu  (jr  uni  - 

verfes pojfesfeonibus  in  Comitatu  {illejam,)fetaiquam  ob  id  nojiratesfupe- 

rius munui  danim  appellant :  fecunda  ^lfcfeoff^fKtm in  Comitatu  Troje-^ 

Terna  vero  in  Cemitatu  Bargat  qui  nunc  Ergovia ,  feu  Augia  diciturifeta 

eratifuperquibus  in  illuftrat<£.  Alfati^e  libeUoplura  dicemus.     yec  mmo- 

ri  magnificentiaidemDagubertus  rexflorentium  Scotum  intra  Vogafe  mon' 

tana heremiticam  vitamfub idem  (annumChrifti 6^i.)tempus  agen- 

tem,profecutus  eji.    Nam  cum  regiamfiliam,  &ca:cam  >  &mntam ,  ora- 

tionibus (uis ad Deamfuftsjn  arceTroje nomine ,  quamvulgo  j?:i d^bcnn 

frope  martem  {vole)vocanty&  loquelam  &vifum  afuperii  mpetrajfet->ne- 

dum  territorium  JJafelacenfe  Ecclefeam  -  -     fed  etiam  nmlt.ts  decim.ts 

yroCoenobii  exftru£lione  didus  rex  Dagubertus florentio  Dei  caujft  dona- 

vit.     Ex  his  patetj  quod  Dagobertus  Ecclefiam  Argentinenfem 

magnificequidem  dotaverit^fednondumhinc  (equitur,quodfun- 

daverit.     Prxfertim  fi  cogitamas  dotationem  iftamnon  a  Dago- 

berto  magno,  ut  vocant,  fed a  Dagoberto  fecundo  >  Magni  ex  Sige- 

berto  filio  nepotejfadam  efle.  Gebvviler'  equidem  Magno  ea  bene- 

cia  tribuit,  verbis  modo  ciratis  immediate  fubjungens :  Poft  hdtc 

tam  multurebus  aDagobertogeftiii  rerum  pr^fentium  foliciius  >  nec  mi- 

nusprovidusfuturorHm,  habito  Pontificum  ac  Procerum  regni  Francorum 

conventu  ,throno  infeJeiis aureoi  duobus  ftbi  ct^fedentibus  regibus  fiiiis ,  Si- 

geberto  videlicet  &  Clodoreo  { quem  alii  Ludovicum  dicum  inter  multa  > 

qudtde  brevi  &  mifera  hominum  vita  locutus  eft,fiUosad  mutu.mi  chari- 

tatem  cohortatus  >  teflamentum  condidit-,  quo  inprimii ,  qu£  CbriUi  ficer- 

dotibus  donaffet  ^raiaeffemimdat.     Hajcille.     Sigebettnsaurem-v^ 

Clodoveus  II.  cranc  Hhi  DvgobertiMagni>&iftequidemD.'.go- 

berti 


'Argentoratenjt.  ^ 

berti  1 1.  parens ,  nt  <3ubium  non  fic  >  quin  Gebvvilerus  intelligat 
DagobercumMagnumEcdefiajArgentoratenfis  dotatorem;  Cje- 
terumGottierridusHenrciieniuslib.2.  ck  trib.  Dagob.  c.  5.  feqq, 
/^c>o/f,quGdnjunt,A£i/y-o7fdemonftravir>iftasdonationes  eficfadlas  « 

5  Dagoberto  II.  Magni nepote,poftquam Epifcopatus  Argentinen- 
iis  dudum  ante  ellet  fundatus. 

§.  54.  Scatucontroverli^itaformatojanerinius.  \.X)iiiQhtY' ^ferU. 
timMagnHmEfifcopatui  Argentmenft  Amandum  Aquitanum  Trajeclen-''''^-/'-}  j 
fempridem  Epijfcopitm ,mn prafecip.  Hancaiiertionem  probnmLis  (i.)  ^y*^^*  ^ 
ex  defedu  idoneorum  teftimoniorum.  Novimus  equidem,  qnod  ex  lo 
gicis  objiciant:  a  tcftimonio  humano  negative  nonV.  C  Carte- 
xum&iLiudnovimus>nejninemobIigari>iKcredat>  apud  anciquos 
alirquid  fadnm  elfe,  n'fi  idoneis  teftimoniis  doceacur >  &  probetur. 
^am  vero  videamus  teftiinonia  vecerum.  Guillimannus  cap.  f.  Je 
Epiic.  Ari^ent.IaudarSigebertumteftemj  ficenim  pag.jS.  fcnbit: 
Videturhmuereidem Sigebertuibaud  muUi  pojl  S.  Amandum  ex  Traje-si^ei^eyei 
ilenfi ad alium,  & ,  ut  credo  >  Argentinenfcm  translatum.     Scribit  emm  Gemyia. 
ad  aimumC^S-  S.  Am^ndus,  Tungrenfi  Epifcopatupofibabito  >  verbi  fnflat  ""•'^' 
it^cio.     Sedtimidecaufam  ipfe  agit  GuillicnaJinus.  Cuimodovf- 
4itur,  Sc  quidem  tantu m  »Mf»(?;'^ Sigebertus ,  quod  a  Dagoberto  in 
Argentinenfem  Epifcopatum  ex  Trajeilenfi  fuerit  trajedas.    Nec 
,immerit5  Guillimannus  cimidc  agit.     Nam  quod  ex  Sigeberto  . 
produxit  teftimonium ,  ipfius  caullam  non  probat.     Scribit  qiii  - 
dem  Gemblacenfis,  quod  Am^ndiis  pojlhabito  EpifcopatuTungrenfi 
Ssrbi infiitrrit offick ;  ied non icribit, quod£p?/topf« infti terit.  Pau- 
'\h  ante  ex  Gebvvilero  audivimusquod  pterique  arcbifiamiJies  &Epi^ 
fcopipompam  mundanamfugituri,  reliclu  Ecclefmfuis ,  monajleria  in  ie- 
fertu  locfi.exHruxerinti  quibus  etiam  pofiea  prxfueruMAbbates :  Id  quo d 
exemplisTumbanijHydulfi,d:Deodati  fubjedis  iiluftrat:  quare 
N.  C.  Amandus  >  pofthabitoEpifcopiitnTungrenfi,  inftitit  ofticio 
verbi :  E.  in  novo Epifcopatii.     StcA  fuei^t  Epifcopatus;  neque  ca- 
men  fequitur;  E.  Argmtoratenfis :  Sed  &  Argeatoratcnfis  fuerit ,  non 
tamen  Sigebertus  dicit,  ^  D.*^o^.frroipfumelIe  Argentoratenfi  ifti 
Epifcopatuipt^efedlufn.     ExSigebertoigiturnulliunpatrociniurn 
fiippetit. 

$.  ?;.  JodocusCocciusJefuitaMolshemiiannoi^i?.  edidit 

K  iibrunb 


mtfff, 


74  De  Amdndo  ! 

librum» cmtituliis cft :  T>Agohmui  rex  Argentinenfis  Ipifcofmi  fm- 
dator»      In  hoc.  quaefivi    idonea    anciquit.jtis   teftimonia  >  & 
deprehendi  cjuidenn  ad  margiiiem   capitis  decimi    quarti  ad- 
fcripcos  nonnuUos  audores  ,.  unde  Harracionem  (uam  Jefuita; 
de(umpfiflevidetur>{untaucemF/«cf«^i«f  in  Jpecuto ,  duhio  procul 
B/ «/»<»-      hiftoriali»  RoherttisGanguinus  inannalilfiu  Fratuorum  >  Hiiiorid  Petri 
feniortiiunde  Wimphelingins ftwn,  GufHimannm  in  Eptfcopu Argenti- 
nenftbtisy  Cafpar  Brufchius  in  Epifcopu  Germ.  Epifc.  tom.  Cratepolitu  de 
Epifc  Germ.  vita  S.  Amandi »  Annales  Argcnt.  ^L  S.  vita  S.  Sigeberu. 
f.  h.  Afilfert.  Mira.  I.  de  »rig.  Monafi.  Belg.  Antonius  Majer.  lohann. 
Tlander.  Molan.  indic.  SS.  Belg.     Sed  vel  filcnt  id»  cu jus  gratia  addu- 
fti  funt»  vel  reccntiores  plerique  funt>quam  ut  rei  tam  antiqux  ido'- 
neum  teftimonium  perhibere  poffint.     Antiqui/Iimus  eft  Vinceii'- 
tins  Beilovacenfis»  qui  vixitcirca  tempora  Innocentii  I V.  P.R.  me- 
dio  {eculo XIII.&  (cripfitSpeculumhiftorialej  quem  fecuti  funt  re- 
liqui.     IsautemAmandiqaidemvitam.  infpec  hiftor.  lib.  XXI. 
c.  119.&110.  delcuibit,  (£dArgentinerifemfuiireEpifcopum!Ldtonot¥. 
refert»  ut  potius  TrajeCienfem  in  Vanco»  uti  vocat ,  mortuum  eile- 
haud  oblcure  profiteatur.     Bobertus  Ganguinus  feculo  decimo  quin- 
to definente  (ub  Ludovico  XIT.  Galliarum  Rcge  floruit  Monachus>, 
fed  velideo  in  hac  Amandihiftoriafiiipedtus  eft  >  quod»  judice  Lu- 
dovico  Vive, inrebus patriis  ( Gallus  autem  natione  fiiit)  &  inprinm 
faorum  temperum  affe^i  aliquantum  indulgeat :  referente  Vo£  de 
fcripr.  Lat.  lib.IIL  c.  11.    Eadem  tempeftate  yixitVVimphelingiui „ 
&communemhadcnustraditionemfine  ulteriori  examine  fecu- 
nis  eft.     TrancifcufGtuUimannus  Iioc  adhuc feculo  de  Epifcopis  Ar- 
gentinenfibus  retulit  jux-ta  vulgaremopinionem;  Cafpar Brufchius" 
iftoqiiidenjvctuftioreft,  (ednon  unojufto  feculb;  Petrus  Merfkus 
Cratepdius  Minorita  catalogum  fuum  finit  in  Adriano  II.P.R.  ut  Sc 
ipfe  inter  recentiores  rcferendus  fit :    Aubertus  Miraus  Bruxellen/ir 
Pontificius  Protonotarius ,  &  Decanus  Antwerpienfis ,  hoc  ipfo. 
feculo  vitam  degit ;  Nam  anno  US^  9.  Bibliothecam  cdidir  Ecclefia- 
fticam:  il«ro«/«/M4;frjUventutis  Atrebatenfis  quondam  modcra- 
Cor  anno  15-79.  edidit  annales  Flandriac  ^  JacoboMajero  Parocho> 
Blancoburgenficoncinnatos  ,&ipfos  antiquitatc  deftitutos:  Uoft' 
n^iK(?/^»/eademcempeftateiloruit:  Adeoque  omnes  intrahoe. 


Argentoratenfi.  y^ 

d:lap{umfeculumfuerunt  >quiigitnrfide  antiquorum  monumen- 
torum  deftituti  fidem  invenerincin  re  adeo  antiqua  ?  Manufcripta 
quidemimpre/Hscodicibjs adjicianti.iraCoccio>redcujiis  ealint 
vel  JEtatis>vel  fiiei>additum  non  ert/or.afTis  recentiora  &  ipfa  funt, 
Dt  ea  fuerunt,  quibus  nos  ufi  fumus  rn  traditione  Macerni  fu- 
perius  difcufla,  &  infra  utemur,  cum  Aureliar  fabulam  examinabi- 
mus  ;    Quare  hadenus  in  medio  ifla  MSC.  reiinqiiimus. 

§.5^.  Cumigiturapud  reccntiorcs  Amandus  Dagobertinus  -M^ftyrdlt* 
parum  prarfidii  habeat,  videamus,  analinnde  fidem  ipfi  canciliarc^""^*'^**' 
^ueamus.  Proltant  Martyrologta  t  &mhis  pra?cipuum  Romanum 
aGalefinio(?c  Baronio  nocis  iliulhatum:  fed  Amandum  e  Traie- 
dlenfi  fadum  elfe  Argencinenfcm  Epifcopum  nefcit:  Hxc  enim 
Itinr  verl)a:  Aryernu  in  Callia  fandi  Antholiani  Martyris;  eodem  die 
ftmilorum Epifcoporttm  Vedajii  ^  Amandi,quorumvita  &  mors plurimit 
miraculu  extitit  gloriofa ;  e  quibus  prior  Atrebatenfmm,  alterverl)  Ira- 
jedenfem  rcxit  'Ecclefiam.  Audis  Amandum  Trajedenfem  >  non 
Argcntinenfem  Epifcopum.  Beda  venerabilis  Presbycer  Tom.III.  secleu 
Opp.  fol.  59.  in  Martyrologio  memorat  in  Elnone  Mona^eriocele- 
brari  depofiiienem  S.  Amandi  Epifcopi  &  Confefsorti:  Adeoquene^ 
Bedi Eprlcopatus  Argencinedis  facit  mentionem.  Vfu^ivdus  Mo-  f^fuardu 
nachus  Gallus  ( Vir  do^ifimtu  & diligentujimm ,  laudance  Valef  dif. 
^e  Martyrol.Rom.  adv.  Rofvveydum}  qui  jaflu  Caroli  M.fcripfic 
Martyrologium  >judicioBellarminidefcript.Ecclef  §  2n  fatisac- 
curatum ,  ad  diem  VI. Febr. Sanciorum Veda^i ,  &  in  Elnone  M.ona/}e- 
tio  Amandi ,  qui  Trajedenfem  rexit  Ecclefiam ,  memori.im  celebrat ; 
prafCerito  Argentoratenfium  Epifcopaiu.  Laurencius  Surius  Car-  sarn. 
ttiufiamis  ad  mfWI:  Martyrologii  concinnavit  vitas  fandorumper 
fingulos  menfesdif1:ributas,qnas  alii,  Francifcus  nimirnm  Harxus 
&  Zacharias  Lippelous,  ifte  S.  Theologi.t:  Licentiatus  1- ondficius ; 
hicCarthufianusColonienfisMonachusjincompenciiumredege- 
mnt,carterum  neque  ille>  neque  if^e>  neque  hicullam  Amandi  c 
TrajecSenfiadArgentinenfemEpifcopatum  a  Dagobcrtocranslati 
mentionemfecerunt.  Quisa.fibiperfuadeat,  Argentinenfis  Aman- 
dimemoriamabenumeratisdiligcntiflimis,  fa:peprolixi.s,nu6tori- 
bus  praetermittcndam  fuifle,  fiquidtalecontigifleccum  Amando 


&  Dagoberto  ? 


K   1  §-]7-£i'^- 


7^  Ve  Amdndo 

•SrtVi*ria'  $.   57.  £^tamJ«  nutic,  &  BrcrMr/^  conrulamus.  "BecJajftl 

rjtmjut  Be-  Ephemerid^VII.  Kal.  Novembr.expreflic  memoiiara  Amaadi  con- 

ttuo/u^"  f  ff'^^^ ^  fedhuncfuiileAig^tincnrem  Epircopum  non  dicic.  Bre~ 

Tiarium  Argentinenfe ,  quod  primum  RuperCi>deinde  Guilielmi 

Epifcoporum  aufpiciis  prodiit  jin  leiSione  V 1 1.  KalNov.  Amatndi 

quidemnativitaC€m,miracula,  &  resgeftasahasdepraedicat^  fc<f 

Epifcopum»  &  quidem  ArgeBCorateniim  »  failTe ,  reticec :  Ec  licet 

Ephemeridis  t^hnhy Amandi  ^ifirapi  Argcntinenfis  meminedc»norr 

tamen  perhibet,quoda  Dagobcrco  fuert  condituCus  Epifcopusf 

TfAtrtnfis  Argentinenfium.     rrewrm/^Breviarium  VedaHi  &  Amandi  Epifco^ 

jjflr«wmerainic&VI.Fcbr.&  VII.Kal.Novembris»  uc  manifefte 

appareac^cxeodem  Amando  geminum  efle  faclum.     Unde  forfart 

Romanum  Martyrologium  anfam  fumpfit  Amandi  exOctobgs" 

'^-^^''"""'"XXVl.  die  expungendi.  Moguntinum,quod  aufpiciisTheodoricf 

Epifcopi  ^zo6\\lPi.i^^6.Amandi  quide  E/?i/?op;meminir,ut  Sc^Legendd 

ad  VII.  KaLNov.  £ed  Argentin^c  non  meminit.     Quarc  nec  exBrc-- 

viariis ,  &z  qmdem  ArgencinenfibuS)  habemus  >qaod  Amandus^l 

^  Dagoberco  fueritconfiitutns  ArgentoraCenfiumEpifGopus. 

Jdi/^'  -'  ''^'   •''^*^^'0^s"^i-is&M//^/i^>neqnidinCentacumrel;nqua- 

' mns.  AnnoChrifti  1J04. prodiic  ArgencoratiM//^/^ ,  at ciciilus ha- 

het, Ipeciale,  in  cujusquidem Ephemeridibns,  ut Sc in^RegiHro  EccU' 

fix Argentinenfts ,  habetar mentioAmandi B{>ifc0pi ,  fedfineaddicoi 

ArgeminenfiSf  quod aflutum eft  in  MillaU  Wilhelmr  Epifcopf ,  anna 

jfio.  edici.     In  aliis  MillaUbus  >  ne  quidem  Ep/fcopi  alicujus  fic 

roentiosnediim  Argentinenjis  y  mnho  minus.a  Dagokrto  con^kati-' 

Moguncinum  enim  exhibet  memoriam i4^/w«t(j  Confejforif :  Balile- 

enCe. zddit Sacerdotis  &Confeforii9  de  Argentinen^Epifcopo  altura 

cfl  (ilentium.     Colophonem  addimus  Aimoinum  Monachuin  , 

qui  feculo  nono  vixit»  &  DagobercijUt&Amandr^resg^ascu- 

liose  6c  prolixe  enarravit>  fednecipfeufpiamullam  Epifcopatus 

Argencinends  mentionem  vei  ievimmam  injecit.     Quis  credat 

igiturAmandum  e  Trajedenli  Argentoratenlem  a  Dagoberto  fa- 

^tumelle Epifcopum:  Sc  tamen ejus cam illuftris translacionis ad- 

eo  nullam  neri  mentionem  in  Iocis>ubi  maxime  poterac  &  debcbat» 

Martyrologiis,  Breviariis>MiiraIibus>  Ephemeridibus  >  Hiftoriis  , 

Legendis  >  aliisque  moniimentis  Umh  apparet,  ut  ex  Amandofcce- 


Ar^cntOYAtenfi.  77 

n'nt  ^ronfeflorem,  exconfeilore  lacerdotem,e  {acerdoteEpifcopum, 
«X  Epifcopo  Tr.ijeLienrem,  e  Tra  jedenfiArgentinenfem>ex  Argen' 
tinenfi  conftiLiitum  Dagoberti  beneficio,  Fo«es  oportet  clFe  fidi- 
culas,  quibus  h.anc  extrahas  ex  prcEmifHs  conftquentiam, 

§.  ?9.  Praemillaadebevidentiafunt,  utvelGallos,  eosque 
eruditi(Iimos>coegerintfateri>AmandnmilhimTrajedlen{empri- 
dem  EpifcopumjIediArgentinenfinunquamprajfuilTe.  Quodfe- 
€undum aigumentum  eft  defumptiim  (  2. )  a  fufragio pnjiamufimo-  C^-)  ^Af' 
tum  virorum.  Quales  funt  Suvola  &  Ludovkus  Sammartham/"*^'"^'^' 
Quippe  qui  in  enumeratione  Epilcoporum  ArgeKtoratenfium'"'*'^'  "''^ 
Amandum  illum  Aquitanum  Trajedi  Epifcopum  prorfus  omic- 
tuntTonft.  2.Gal.Chrift.f.iO(5.SicenimrecenIent:  AmandHS  (pu- 
ta>qui  concihoAgrippinenfi  annoClinfti  346. interfuitjjuftus fi- 
ve  jurtinus»  Maximinus  >  Valennnus,  Solarius^BiuIfus ,  Magnus, 
Garonynus,Landebertus>  Rodobaldusj  Magnebertus»  Labyolus> 
Gondoaldus>  Aldus,  Gando,Uto>  Anlbaldus^  Rotharius  >  Arbo- 
gaftus ,  Florentius  >  Wicgernus  Szc.  Hos  illi  Epifcopos  Argentora- 
tenfium  recenfent  >  nullius  lamen  Amandi  Aquitani  memincfunt : 
quod  aliianteipios  fecerunt:  ut  GualteriusTom.I.  Chron.  p.  m. 
Jif.  ita  recenfens :  Amandus Aquitanus  >Arbog;iftus  Aquitanus, 
RotharfusexducaliGallorumftirpe>  Florentius  Scotus,  Anfoal- 
dus,]uftus,Maximus>Valentinus,  Solarius&c.  KorrigshoferuS 
in  Chron.  Arg.  MSC.  4.  f.  174.  [^  Wimphelingius  in  Catal.  Epilc, 
Aigg.annor6<5f.  editop.7.  RotuI.Cancel  Aigent.  ^iVt\\^txX^t 
J^crftCg-in Chron,  Alf  hb. 1 1 L hoc ordine  collocant :  Amanduj 
Aquitanus,]uftus,Max{minus.  Valentinus  ,Solarius&c.  Brulchii 
£pitomenaGualterio  laadatam  LaurentiusBeyerlingk  inTheat. 
vit.hum  tot.5.  lit.  E.  fol.  174.  feqq.  non  modo  fequitur  ;  Sed  dc 
dillentientesfugillat:  Sunt ,  ajens,  qui  alioordine  recitem fuaesfto- 
nem  Epifcoporum  Argemimnftumyfedfalli,  (^  toto  ccelo  errare  eosy&  cer~ 
tuftmum  efi  >  &  vetujlts  diphmatibus  etiam  demonfrari  potefl,  At 
Sam*marthani  non  modo  alio  ordine  recitantj  i^ed  &:  Amandum  1 
jquemBrufchius  Arbogaftopr^ponit,  planeomittunt>  &hocnoii 
cxinadvertenria,fed  deftinatoconfilio :  iJleenimAquitanuSi  ajunt, 
munqum  fedem  /i/<f;w( Argentoratenlem )  occupayit ;  &  probante  fi- 
lefltioidoneorumaudlorum,  cumnec  a^a  ejmapud  3imum,  mcalia 

K    5  a^iii 


78  T>€  Awando 

ofud  TbiUppttm  IBomJpei  Abbatem  fcriptAinec  UeYigerUh  mt  Vettijlm 

olmfcrtptQr  id dicant.     Hajc iUi> qiii  Sc  ipfi  vetuft»  dipldmatifms  nec 

caruerunc  s  nec  nuUam  cuiam  adhibuenint.     Suam  enim  Chriftia- 

nani,quara  vocant?  Galliam»  ex  conciliorum  ad:is  &  decrecis>ri'm- 

morum  Pontificum  refcriptis,  &  epiftolis  ;  Martyrologiis ,  Biblio- 

theca  Vaticanaj  Curije  Roman.T  fcriniis^  regio  Chartophylacio » 

regeftis  fummarum  Gallia;  CuLiarum ,  feciecis  tabulariis  Ecclefia- 

rumCathedralium»  CGenobiorum&  illuftdum  regnifamiliarum» 

compilarunt»  &  ita  quidemj  ut  fcripta  depravata  hi^oriciz  fidet  multU 

Ucu  reUituerint ,  ut  verba  ipibi  um  huc  transferam  ex  prcefatione. 

Ultrohinc  (equicur  jfiAmandus  Aquitanus  patria>dignicate  autem 

Trajedenfis  Epifcopus»nunquam  (edem  Argentinenfem  tenuic; 

quod  nec  S  Dagoberto  Gallorum  rege  hujus  ledisEpi(copus>ne- 

dum  primus,  fuerit  conftitutus. 

jsj^ert.  II.  §.  ^o.  Afterilnus  1 1.  Amandum  prtmmn  Argentoratenfmm  Epl- 

fcopum  mvenirieum  ,  quicoucilio  Agrippinenfi&  Sardicenjifu^fcripfie. 

Amandum  aliquem  didis  duab«s  Synodis  interfijilfe  $  vel  certc 

Symbolis  &decretis  fubfciipfille»  extradubium  efto:  Namfupra 

probavimus,  &  inferiusconfirmabimus  ;   Eundem  Argentoraten- 

i^ura  fuHle  Epifcopum  lis  etiam  perorata  eft.     Exabundanri  ad- 

dimu«  unum  vel  alcerum  ex  recentioribus  >  &  quidem  Pontificiis 

fuftragium»  quale  eft  Petri  MerfaeiCratepolii  Minoritce,in  haec  ver- 

hz  loqitentis  :  Adconcilium  ( Agrippinenfe putat )  hoc  pluresfideles 

Epifcopi  convenereiinter  qu9s  pracipuifuijfe  memerantur  Mitximus  Epi- 

fcopus  Moguntinenfis,  BonofusTrevirenJis ,  Vidor  Vangionum  >  U^c  Ne- 

metenfis^  AM ANDUS  ALS ATENSIS ,  Viclorinus  Metenfis ,  '&  alii 

mnnuUiVontifices.     Haec  ille  apud  Gualter.  T.  i.  Chron.  p.  iifi, 

Accedat  AubertiMirjeicalculusex  Chronico ,  quod  Belgicnm  fcri- 

pfit»  adann.  346.  fic  cnim  hic:  Vtfi  Confulatum  Ammtii&  Albini, 

IV.  idus  MaJAS  >  Agrippinenfe »  feu  Colonionfe  Concilium  celebratur  >  in 

toque  damnatur  Euphratas  iUiHs  urbis  Epifcopus ,  quod  Chrifium  Deum 

negaret.    Huic  concilio  Maximinus  Treverorumt  Valentinus  Ateiaten- 

JtHmtDonatianus  Cabilonenfiumy  Severims  Senonum^optatm  Tricasftum, 

le(fesl<lmetum,  Vt^orVangioHumyValertanusAntiftodorenfuin ,  simpli- 

tius  AuguMunenfium ,  AM^NDUS  ARGENTINENSIUM>  lu- 

iiinianus Knuromum  &c.  tfifco^i  ft^fcrifferunt.  Satis  harc prolsant, 

quod 


1 


AtgentoYAmfi.  79 

Cjuod  voliinius»  Amandum  illnm  feniorem  extkiHe  Argentinen- 
fium  Epilcopum j  fed  an  primtts  fueri:  ?  Ita  videtui  Sammarthanis : 
Atnandus  PRlMVSfidei  afud  ArgeminenJesin^imor&Epifcopas  anno 
346,  interfuit  cum  aliii  AnttHitibus  Synodo  Agrippitienfti  L  O  N  G  E 
ALIUS  EST  A  SANCTOAMANDO  Aq.UlTANO  TRA- 
|ECTENSI,  quem  tribus  ferme  fecults prxcesfit ,  l.  c.  Subfcnbit  eru- 
ditiflimis  viris  Gotfridus  quidam  Henfchenms  Jefuitaindiacriba 
Dagob.  lib.  IV.  pag.  iip.x:.^.  Poftcjuamenimdiii  multumquede 
Amando  difputalleti  tandem  concludit :  PRIMUS  ergo  fidei  apui 
Argentoratenfesfundatordicendus  eUAmandusfenior,  qui  tribus  integra 
feculii  vixit  ante  S.  Amandum  Epifcopttm  TrajeClenfem  >  quosindoilum 
vulgus  non  tnter  nofcit,  dum  iUiusfa^a  huic  tribtdt,  Hxc  ille.  Ma- 
lumus  nos  eTe^^ft»» quam certi quid definire.  Idquidemcertum 
eft,quodha<fl:enusjquantumegonovijnullus  fiierit  hocAmando 
prior  &:  vetuftior  in  probatis  literarum  monumentis  cicatis  invent', 
an  veronullusalius  ant^)pfumnoftrorumEpifcop'extiterit?dehoc 
licebit  cogitare.  Ircnaji  certe  state  >  adeoque  iecundo  poft  na- 
lum  Chriftum  feculchin  Germania  etiam  prinva>uKi  Argentoratum 
^am  civitisfuit>  Chriftianas  Ecclefias  fliille  fundatas>certumcft; 
Opottct  igiiur  &  creatos,  qui  e.ts  regerenty  Epifcopos  fuille,  inferente 
iCgidio  Bucherio  lib.VI.  Belg.  Rom.c.  j.§.  (J.  DextriChronicum 
adannum  joo.annotat  de  Epifcopis  etiam  Gf m4«w  >  qui  concilio 
SinuelTano  in  cauHa  Marcellini  Papa^  Romani  apoftatse»  fed  refipi- 
fcentis  habito,interfuerunt.  Quae  teftimonia  hoc  faltem  dicimt  > 
quod  ulteriorem  cogitandi  anfam  ^  fufpicionera  moverit>  etfi  nihil 
definire  vclimus,pr.t fer trm  cum  & generalia  fint  hxc teftimonia>& 
Dextri  Chronicon  non  tantifiat  apud  AubertumMirxum  inBibl. 
Ecclefiaft.  f.5v<.  &alios. 

$.  4L  O^j/Vi  poterat  audloritas  pervetufti  Breviarii  Argenti- o^yV<?/# 
ncnfis>inquoaddiemXXVI.  Otlobris  celebretur  memoria  S.  k-/el^frftr, 
mandi;  Sed  i^.idemHenfchenius  lib.  i.  §.  f.  p.  35.  In  antiquo  Bre- 
yiario  Argeminen/ii  annii  i4r7^-  &\^Z9.excufo,  celebratur  XXVI.Ocio- 
irufe^um  S.  Amandi  Epifcopi  Argentinenfs  leSiionibMs  t  qu<z  admatuti- 
tmt  recitantur  ex  vtta  S.  Amandi  Epifcopi  Trajedenfis  defumptu.  Vkdc 
nliuvidetur errandi  occafiodatamaximeyquodeodem  dteetiam  colatur 
S,  AmAndHs  Trajeilenfts  >  ob  trmUtoi  (o  dk  Ytliquioi.    Apcrit  cr udi- 


tits  vir errorls  fontem» nempc » qaia  lediones  Amandi TiajeSeif^ 
{is  EpiCcopi  translata:  Rierunt  in  ofticium  Argentinenfis»  &  qaident 
eo  ipfo  die»  quo  Trajectenfis  reliquix  translata:  erant ,  hinc  fadui» 
<lle,ut,  qui  diftindliilimi  erant»  &:tempore  maximedtQantesjin 
unum  fuerint  conflaci.     Perinde  ut  Laurentius  Ramirez  de  Prado 
JalianuminChronicofecutus  Amandum  Trajei3:en(em  confadit 
cum  Hifpano,  notante  eodem  Henfchenio  in  diatr.  de  Epifc.  Traj. 
§.  XXII.  p.  fo.  Conje(3:aramprobac  BreviariumTreverenfe,  quod 
fupra  laudavimus.     llU  eiiim  ipfi  Vedaftus  &  Amandus,  quorum 
memoria  die  VI.  Febr.  celebracur,inveniuntur  3c  dieiXXVI.Odto- 
bris  adfcripti>manifefl:o  indicio  confafionis.     Ea  autem  Henfrhe- 
nii  teftimonia  eo  pluris  faciamas ,  quia  fcripcum  fuum  defumpfij: 
€  veterihti  diplomatibnsi  aclisque  fan^lorum  aiicrum.     An  34.1  tem  idem 
ille  Trajcclenfis  Epijcopus  Amandm  a  D^oberto  (Argentoratum )  wijyW, 
y.  Arbogapim  Epifcopum  confecrarit  /  ah  populos  ad  Rhenum ,  jujfu  Da^ 
gobertiiinviferiti  &  Eftfcoposiederit  Argentinenfibus  f  quod  Henfche- 
niovideturindiatr.deEpifc.Traj.c.V.  §.9.  &XI.  p.4(5.  idaltio- 
risindaginisres  eft:  Libram>qaoid  probarevultjnondumvidirau* 
editum  j  Nam  in  editis  fenceiitiamlIiam.propofuit,  jtjon  aj^teat 
ptobavic 
jnomert'  5«  42-  AlicujusmomentielTehancdeAmandoArgentinen- 

lumco»-  iium,DagobertoGallorumRegeconfticnenCe,Epi{copocontrover- 
tn^ffid'  Ham.vel  unum illud probat,quod  exAuberianisPr^tenfionibus  1.2. 
c.?.allegari  poteft»  &  confirmant  Axiomata  Pohtica  compendiosS 
edita.  Nam  p.  i z.  §.  i <J.  h.^c  kgimus  verba :  Argeimraterifis  Epifio" 
patus  aFranciarege  DagobertofundatuseJi,ideoque  etiam  nunc  ad  Monar^ 
(hiamTrancicam pertinet,  Ecce.fundamentum  praetenfionis  audor 
.  libri  ponit  in  fundatione  Epiicopatus  Argentinenfis>utpote  a  quo- 
damFrancicE  rege  fadta;  fi  igitur  oftenderimus »  Argentoratenrem 
fuifle  Epifcopatum  prius,  quam  uUus  Regum  Gallicorum  Chrifto 
nomen  daretinec  Amandum  i  Dagoberto  fuiile  ordinatum  Epifco- 
pum»  quorum  utrumque  oftendimus,ultrocorraitjquod  ifte  luper- 
ftruxit  >  jedificium  praetenfionis. 

§.  45.  Ut  autem  Amandumillum  Agrippinenfis  Sc  Sardi- 
ccnfis  concihi  illuftie  membrum,eocertioremhabeamuSjage>  ali- 
quanto  amplius  de  eo  diileramus.    Confidercraas  (i.)  £tatm  qua 

vixit. 


'^ 


vixit.  Inpfoclivi  hffcScfaciliserircomputatiijdummodocogice- 
iuus  tempora  Concilioiiim  Sardicenfis  &  Agiippinenfis  habito-  '^^'***^^ 
rum.  Sardicen(em  Syrnodum  quod  attinet >  clarus eft  apud  Socra-  * 
tem  lib.z.  hift.  c.  i  f.  loci' s :  Vndecimo  annopoH  mwtem  Patrtt  duorwn 
AugMflortmi  RuJJino  &'BMfebio  Cojf.  Concilium  Sardicenfecod^umeff, 
Idquod  etiam  Sozomenus  lib.  j.  hift.  c.ii.  confirmat.  Conftan- 
tinus  igiturM.  jamobierat,ficut&ipfiusfilius  ofjLavvfjiQ^  Conftan- 
tinusjunior  jfuperftitibiisduobus  reliquis  Conftantio  onentisi&: 
Conftante  occidentis  Imperatonbus.  Hoc  vero  tempus,  juxta 
computumBauonii  ,incidit  inannumChrifti  ^47.  quorfiim  etiam 
retulerat  nofter  Gefiier.  d.  Concil.  Tom.  i.  p.  1^9-  &  JacCappel. 
Cent.  4.  hift.  Eccler.  p.  So.  Vixerit  igicur  Araandus  Argen- 
loratenfis  medio  feculo  qnai  ro.  Cum  hoc  tempore  coincidit  cem- 
pus  Synodi  Agrippinenfis  j  habitvtj  juxtaBaconium>  Sammartha- 
nos  >  Compilatorem  ronciliorum  >  circa  annumChrifti  54(5.  poft 
confiilatum  Amantii  &  Albini :  Juxta  Bucheriura autem  circa  an- 
num  }4p.  adeoqiie  poftconciiium  Sardicenfe.  AUi  terminum  pro- 
rogant  >  nominatim  Scholiaftes  in  notis  ad  concilium  Agrippinen- 
Ce  T.  2.  Concil.  f.  m.  704.  ad  annum  jfo.  vel  ^fi ;  Ulceriusadhuc 
Trittenhemiusapud  Suiium Tom.  VI.  die  18.  Novembris  in Maxi- 
mOy  Refert  enim  ad  annum  Chr.  ^yf.  Ukerius  adhucprocedunt 
AnnalesColonienfesapudGualter.  To.i.Cliron.p.uyz.  conjicen- 
tes  (ynodum  in  annum  Clirifti  598.  fic  enim  habent  1  Epifctpi  Gd- 
lUcottfiimmCokniAaucloritAtelulti  primi  fummi  Vontifcu  fotgerunt , 
AC  btreticum  (Eupliratam }  exJu3orarunt ,  ac  offich  pajiorali  anno  Do- 
mitti  398  exuermt.     Wxc  illi. 

44.    H.TC  (ententiarum  difcrepantia  dubiam  fere  facitarta  ExamwJ^ 
tem  Amandi>  nifi  quod  intra  feculum  quaicum  omnes  tamen  lefe'^'''^'''^''' 
contineant>  ut  adeo  verum  adhuc  maneat»  quod  fupra  oftendimus» 
Amandum  (eculi  I V.  Epifcopura  fuifragio  omninm  ditferre  ab  al- 
tero  illo  Aquitano  in  feculo  V H  occurrente.    Videbimus  tamen, 
quiddedifcrepantibus  iilis  fencentiis  fit  hnbendum.Uc  autem  ur?- 
f af  Tf  cT€f of  agamus*  annaiium  Colonicnfium  compucus  fecum  ipfc^»»^i/w 
foede  pugnat.     Referunc  enim  tempus  habitae  lynodi  Coionien-  Cotemen. 
fis  iii  annum  Chrifti  ^c)S,Si.  dicunt»  eam  (ynodum  audoritate  Julii  l.f''*"'' 
Epifcopi ^omani fuitle convocatam,  quo  tamen  tempore  diu  in  vi- 

L  vis 


52  De  Amando  vetufiisfimo 

vis  elVe detierat  )ulius I.  papa  Romanus»  qui igitur  hic con vocave- 

r it  fua  aucloricate  concilium  Colonienfe  ?   Sed  &  illud  vel  maxime 

obftat,  quodj  concilii  Agiippinenfis  adis  teftantibus ,  illi  ipfi Epi- 

fcopi  >  qui  huic  lynodo  interfuerunc  >  interfucrint  etiam  concilio 

Sardicenfi  celebrato  fub  annumChriftij^/.     Utade6,juxtacom- 

putum  AnnaliamColonienruim^interSardicenrem  ^Agrippinen- 

iemintcrceirenntfi.anni,Quis  autemcredatEpifcoposjjam  Syn- 

odi Sardicenfi tempore fatis  grandsvosj  UiperfuiClej  & omnes qui- 

dem,  poftyi.annos?  Etnequisexcipiatrimpoflibile  hoc  noneile, 

quodeousquevitamnonnulli  produxerint>ficutde  Seivatio  Tun- 

grorumEpifcopoannales  referunt,  quod  obierit  annoastatis  37J. 

apudGualter.T.i.Chron.  p.1483.  (ForfanautemA.Ch.373.nonau- 

tem  tanto  fuse  asta.tis,  tempore,  obiit.      Vid.  Bucher.  Belg.  Rom. 

lib.^  XII.  c.  ^.  §.  4. f.571. )    Nonnullorum  dabo  fucceflores  intra  an- 

fium  398..  fubftitutos.     Valentino  Arelatenfi  circa  annum  Chrifti 

3 f3.  fiiccefllt  Saturninus,  celebris  ille  Arianorum  fautor ,  ut  ex  Are- 

latenfi  Arianorum  conciliabulo  >  &  Biterrenfi,  pater.     Certcfyn- 

chronus  fuit  Hilario  Pictavienfi»  utpotefiio  adverfario » qui  fub 

Coiiftaatii  astatem  vixit.     Baj:onius  ipfum  refert  in  anniimChr. 

5f(>  ScholiaftesaotemTom.  i.concil.  inannum^^Ji.  necultra.  Suc- 

ceflorem  habuit  Concordium»  qui  concilio  Valentino  I.ad  Rhoda- 

numii.  ]ulitAnno374.celebrato  fubfcripfit.  Hunc  excepit  Con- 

ftantius»  qui  concilio  Aquilejenfi  anno  ^Si.interfuit ;  fi  igitur intra 

annum  3^8.  Arelatenfes  Epifcopi  fuerunt  Saturninus ,  Concordius, 

Conftantius>Valentini  fuccefibres;  qui  Valentinus  concilio  Agrip- 

pinenfi  anno^pS.  fubfcripferit  ?  Forfane  fepulchro  rediit  >  &  fub- 

jfcripfit?    Nugas!   Ita  Maximino » qui  in  Agrippinenfi  Euphratam 

damnavit,  fucceffitanno  praster  propter  jfj.Paulinus^certeeo  tem- 

pore  Epifcopus  fuit  Trererenfis  j  Nam  nomen  ipfius  legimus  in 

adis  concrlii  Arelatenfis  >  quod  eo  tempore  habitum  eft:  in  quo> 

cum  Arianis  fubfcribere  nollct,damnacus,&  relegatus  eft.Succefle- 

runtipfiBonofus>Bri(3^o,qui  ^ipfeconcilio  Valentino  fubfcripfit; 

Felix  >  qai  anno  38<5.  fynodo  Treverenfi  interfuit :    Qui  igitur  Ma- 

ximinus,diu  ante  ipfos  defun6lus,nomcn  fuum  Agrippinenfi  conci- 

lio  collocarit  ? 

§.  4;.  Supcrfedco  plurium  &r€liquorumEpifcoporuiiiiuc- 

cef^ 


Argentinenfium  Epifcopo.  8j 

cenbres  ad  illiid  usque  tempus  fubjungere;  Nam  exdiftis  racile 
apparet  (lvctx?ovi<Tuli  annalium  Colodienfium.  lisdem  arf^umentis 
&cTrittenhemii  compucus  deftiui poteft,  ficut  eum  deftrivxit  Baro- 
nius  an.  546.  §.  ?.  8c Baronii  Epitomator  Spondan.  an.  345. §.5.  Ba- 
ronii  verba  fuiit :  PUtic  (  Trittenhemius )  hallucinatur,cum  conjiet-,  Trittenh, 
eosdemferme  Epifc»pos  >  qui  interfuerunt  concilio  Colontenfh  a  quo  depofi. 
tus  eU  Euphrates ,  prxfentes  quoque  fuiffe  fynodo  Sardicenfi:  fubjungit 
deinde  Epifcoporum  nomina,  S<.  addic :  hos  > inquam ,  qui  cum  aim 
0^0  praftofuerunt  concilio  Colonienfii  nominatos  etiam  reperies  ab  Atha- 
nafio  aJHtijfe  fynodo  Sardicenfi,  ut  eK  hac  parte  nihilfit »  quod  idem  conci - 
lium  rejici  posfit  adtriginta  (multo  igitur  miwus  ad  quinquaginta  & 
unum  )  anms ;  Cum  etfi  non  omnes,  majoremfaltem  partem  ex  his  'Epi- 
fcopis  ante  tempus  iHud  confiet  fuijfe  defundam ,  &  alios  in  locutfi  ipforum 
effe fuffedos :  Adco  ut  in  dubium  rev9candum  non  fit,circa  tempns  comiid 
Sardicenfis ,  Colonienjem  fjnodum  habitam  effe  >  &boc  ipfo  ^^6.  anno  >  ut 
ex  notaconfulam  patet.  Hsc  Cardinalis  verba  non  fpernendis  ar- 
gumentis  Trittenhemii  computum,  &  multo  magis  Annalium  Co- 
lonienfinm>erroris  convincwnt. 

§.45.  Has  difiicultates  ut  removeret,&  Trittenhemio  fuppe-  Seh^iuj?^. 
liasferrec,conciliorum  Scholiaftes in notis ad  conciliumCoIonien- ^^*  '"'^^^** 
fe  Tom.i.  Concil.  fol.m.  704.  &  70/.  duas  nobis  facir  fynodos 
ColonienfesincaullaEuphratxhabitas^alceram  tempore  concilii 
Sardicenfis  anno  ^\G ;  alteram  vero  paulo  poft ,  nempe  anno yjs  ; 
juxtacomputumTrittenhemii :  verba  ejus  fic  habent:  Hisadex- 
tremum  addoinonvalde a  veritate aiienum  viderit  duo  in  caujfa  Eupbrat<e 
concilia  habitafuijfe :  unum  ipfo  anno  Chrifti  j  46.^«^  infcribitur  pofl  con- 
jutatum  Albini  &  Amantii ;  alterum  yquodfentit  Trithemius  in  Maximo 
annoCbrifti^jf.fubMaximo  Moguntmt  Ecclefi^  Epifcopo.  Haec  ille. 
Et  utfententiam  fuam  uberius  declararet,  Cuhdidk.fecundumhanc 
fententiamdicendumforeti  priori  Maximinum  Trevirenfem,  Lucium,  aut 
Martinum  Moguntinumanno  Chri^i  5;4.  teHe  Baronio  relegatum,Serva- 
mmTungrenfem  *cum  Amando  Argentoratenfiy  aiiuve  aiiarum  dioece- 
ftum  Eptfcopis  interfuiffeyatqucEuphratamycalumtitoseforte  denunciatum, 
abfolviffe ;  adpalinodiam  cantandam  induxijfe.  FoReriori  autem  praHo 
fuiffe  Maximum  Mogunti<eEcclefu  Epifcopum>  Severinum ,  aliosque  Epi- 
fceposyatque  in  ea  Euphratam  condemnatumyEpifcopatu  amotum ,  Severi- 

L     z  num 


^4  ^f  Amando  vetufilsfimo 

mm autemfi^ftitutum  ejfe.  Ha6tcnus  Scholiaftcs  conje<5liirain  riian> 
vcrius»  qiiam  definitam  (ententiam  propofuit.     Iple  enim  dubiu j 
efl :  dum  ridetur  aic  >  ;»0»  valdt  aliemm  k  veritate,    Icem :  dkenium 
foret  &c,- 
Exfxfidi.  ^.  47.  In  hac  Scholiaftis  (ententia  obfervamus   I.  Aman* 

*>»r,(x-)  ^nj  Argentoracenfium  Epifcopiim  priori  ccncilio  Agrippinenfi 
annoj^cJ.  habito  incerfuiil^  >quod  noftrae  {enCencii£  favec,  qui  vo- 
lumus  illum  EpLfcopum  incra  cempora  concihi  Sardicenfis  & 
(z.)  Agrippinenfis,fiveunum,  fiveduofuerinc»relacum.  ILEundera 
Amandum  pofteriori  concilio  non  incerfuiire/icucoppofitio  doceti 
incer  Epifcopos  qui  priori»  &c  qui  pofteriori  interfuerunc,ucpocc 
pocrdlmamialtemparcemdefuridVos.  Cerce  non  ampliusfuper- 
fuic  Maximinus  Treverenfis,  utpoce  cui  Paulinus  jam  anna  jfj» 
(uccefterac ;  NecMartimiSrUCpocerelegacu5»necplerique  reiiqui 
in  fubfcripticme  concilii  anno  5+1J.  occurrentes.  Quare  admo 
dum  probabile  eft,&  Amandum  poft  crigintaannosnon  ampUus 
fuperfuifle.  Inceffuerit  ^ucem  etiam  fecundo,  nihilominus  ma* 
(^)  necj  quod  dudum  W^fuerit  Epifcopus.  I II*  Erdcm  Amando 
nonconvenireabfolutioneminconciliopriore  fadam.  Nam  ada 
aliudceftxintur ;  TeftanCurenim ,  quod Euphracas  ab  Amando  Ar- 
geiitoratenfi  fuerit  &  literis  prius  y  &  deinde  coram  condemnatus^ 
*  Qtii  igitur  i pfum  abfolveric  l  Dicas :  aWblvit  ipftim  in  priore  >  fed 

damnavitin  pofterioreSynodo.  ]^.Nondumprobacumeftipfurn 
pofteiiori  quoque  Synodo  interfuifle ^  imo  haudobfcure  ipfe Scho- 
[iaftes  innuitj  non  interfuifte,cam  diftinxic  incer  Epifcopos,  qui 
priori,  &  qui  pofteriori  interfueruncJ  Et  inter  iltos retiiliC eciaro^ 
Amandum  Argentoratenfem :  inter  hos  minime. 
_,  ^    ^^'  Sedvidcaimis  Schokftis  pro  duplici  fynodofivera» 

i/cMfr-  jJQpgjjj  g^g con je6hiram :  Hoc nonuniusy inquit ,  fei  plurium Epifct*' 
forum  fuffra^a  indicare  viientur->  dum  eum  abaliu  Epifcopis  juiie  judico)^ 
Tumfuip ajunt.  ^.  (i.)  Tale fufftagium tulit  Maximinus ,  qui pri- 
oriinterfuicconciho,&temporepofteri€)ris  jam  mortuus  erati  fic 
cnim  ille  :  omnii  mundus  jam  ore  Domimcognovit  (Euphratam )  effe 
damnatum.  Jam  igicur  damnacu«  fuerat  Euphratas,&  hoc  foleni» 
niter ;  &  fequerecur,  ance  prius ,  cui  Maximinus  interfuit»  aliud 
Colonienfceflehabitum*    ScYcrinus  Seuoncnfium  Epifcopus  & 

ipie 


m/r. 


^ 


Argcntoratenfmm  Epifcopo-  g5 

iple  tale  nilit  fuftraguim  :  cum  conQet  luphratem  fubfcripme  fra- 
trumplurimorum  inSfintHtn  fanctum  blajpbemajfe&c.  Putojureab 
Epifcopatu  elle  dejetJum.  An  hoc  fufFragium  tuledt  in  pofterioti 
vJxvidetur  credibile»  cum  us^ue  ad  annum  ^yj.habucritnovem 
fucceilbres  Epifcopos>qui  plus  temporis  requirunt.  JelTes»Atha- 
nafiitefl:imonio,interfuit|concilio  Sardicenfi»  Sc  poftea  Agrippi- 
ncnfi  fic  dido  prion>an  verb  probabile  eft,eundem  in  tantis  tribula- 
tionibus  poft  jo.  annos  fuperfuille  ?  Valerianus  Antiffiodorenfium 
Epifcopus  meminit  in  iuo  voto»quod  Euphratas  a  j.  Epifcopis  jam 
fuerit  condemnatusj  adeoque  videtur  aliam  omninb  iynodum 
velle,  &  proindeinpofteriore  Colonieiifivotum  tulille.  Sedfa- 
teturipfeScholiaftespriori  fynodoColonienfipkues>  quam  f.  Epi- 
(copos»interfuiire,ut  ipfiusverba  ^.  ii.  aliegata  apertc  pvx  fefefc- 
runt.  (i.)  C(w/f^«WMaVi/^^o>/s-/?laborat.  NamN.  C.  Euphra- 
tas  ante  concilium  Agrippinenfc  faiit  Hamnatus»  E.  ab  alio  concilio» 
&  quidem  Colonienfi.  Damnari  cnim  quis  poteft  a  finguHs  Epi- 
fcopisinconciho  nondum  congregatis;  aim  ©rthodoxi  fibiinvi- 
cemfcribuntdeheterodoxiaalteriusj&didenfumihumabipfbde- 
clarant ;  Etiam  ipfi  auditores  p^olTant  prius  improbare  fententiam 
fuipaftoris,  qiiaminconcilium  cocantEpifcopi,  inw  hac  ipfa  im- 
probationc  anlam  dare  conciliis,  id  quod  in  hoc  cafu  videtur  conti- 
giftc.  Nam  in  fynodo  recitata  eji  epiJioU  plehis  Agrippinenfmm  >  fed 
^  cmmunium  cafirorum  Germanix  fecundt  de  nomine  Euphrata ,  qtd 
ChrtHum  Deum  negavit :  Et  Amandus  ita  loquitur  :  siquidem  in 
fritfemiiquando Euphrata a ;.  EpifcopU fementiam  accepit >  me inter ipfas 
fateor  ejfe  confentaneum,  qui  epiftolii  mtiiadeundem  deponendum  confert- 
Ji.  Epifcopi  igitur  Germaniarum  cpiftolis  prius  inviccm  age- 
bant  adverfus  Euphratam,  damnantes  haerctici  errorem,antequam 
in  concilio  coirent.  (  ?. )  Contradicit  fibi  ipfe  Scholiaftes  »  aile- 
rens>  quod  in  priore  fynodoEuphratas  fuerit  abfolutus»  inpo- 
fteriore  damnatus »  Qui  igitur  Epifcopi  in  pofteriore  tam  fue- 
rint  abfurdi  e.  g.  Maximinus>  ut  diceret :  Euphratam  ( perditum  & 
IrUjphemm)  mnis  mundus  jam  ore  Domini  cognovitejfe  damnatum: 
Scveiinus :  CMm  conJletEuphratamfubftriptione  fratrum  plurimorum 
in  Spiritum  fanHum  hla(phemafe  &c.  Valerianus :  fuffecerat  ^  ^uin^ 
^pifcopii  Btfbratm  bla^kmunt  &(.  eje  depofitm.    Si  in  priore  con- 

L    5  cilio 


Alitrum, 


$6  "DeAmdndsvetufli^jirKO 

cilio  fiiillet  abfoluciis  ,iKpoce  calutnnlose  delatm  j  vel  palinodiam  ce- 

ciniilet ,  &  ad  veram  Ecdefiam  rediillet  ? 

§  49.  CumigiturTdccenhemii  fententiacumadisnonpof- 
fitconciliarij  pri^ftac  eam  erroris  redarguere.  Neque  tamen  pro- 
pcerea  ipfa  quoq;  adia  func  omnino  rejicienda,  vel  in  dubium  revo- 
canda,quod  fecicBaroniusAnnal.H6-S-7-Spondan.  Annal.346.§.5. 
Scholiaftes  ad  conciliumColon.  To.  i.  Concil.  f.701.  Sammarch. 
Gal.  Chrift.T.i.f.m.  ii8.§.  ^.  Racio  ipforum  pLimariaeft,quod 
non  videacur  veridmile»  aHquem  Epiicopum  in  lolenni  fynodo ,  ut 
crat  Colonieiifis  anno  345.  habicaxiamnari  canquam  hsrecicum,  & 
ne  quidem  laica  communione  dignum  haberi ,  quod  (lacucum eft  in 
Euphracamj  &  tamen  proximo  poft  anno  ad  orchodoxam  fynodum 
evocari  >  ucerac  Sardicenfis ,  anno  347.  habita,  imo  fplendididima 
pioorthodoxis  legacione,  ucEuphracas  ad  Conllantiura  >  defungi. 
Sed  Ri.  (i.}praefupponiabhis  audoribus  >  quod  nondumproba- 
tumeft»  nempefynodum  Colonieniem  celebracam  e(Ieanno34<^. 
adeoque  ance  Sardicenfem.  Regerunc  quidem  ilh>  habicamomni- 
noertc  poji  confulatum  Amantn  &  AlbmtiquitmiduimaJM ,  ficut  ada 
teftencur;  jam  veroilleconfuiacusincidericin  annumChrifti^^tJ. 
Sed  Bz.  dubium  per  ajque  dubium  probacur.  Nam  &  hoc  in  qu.T- 
ft!oneeft>num  incerpundio  rede  ficfada  ?  Annon  itafueritfacla : 
Voft  confulatum  Amantii  &  Albini  quarto,idibusmaj.  Amantius&: 
AlbinusconfulesfueruntannoChcifti34/.  utquartus  ipforuman- 
nusinciderit  inannum^^p.&itabienniumintercedericincerlyno- 
dum  Sardicenfem>  habicamanno347.  &Agnppinenfem  celebra- 
tamanno549.Incraidcemporis{pacium  facile  fi.ripocuit^  utEu- 
phratas  afynodo  Sardicenfi  reverfus  in  Phocinianifmum  labere- 
tur>  fedudlus  ab  Arianis,  3c  Arianorum  fymbolicis  occultis  Samo- 
fatenianis  &  Phocinianis.  Etiamfi  enim  Photinus  tempore  con- 
cilii  Sardicenfis>  &  forfaneciam  Agrippinenfis  nondum  adeo  inno- 
tuerit.innotuerat  tamen  hajrefis  Samofateniana  &  Artemonica» 
qunc  eadem  fuit  cum  haerefi  Phocini.  Neque  infolenseft  >utad 
priorarevertamur>utapraccedencibus  confuHbus  potioribus»vel 
prxftantioribus  (ublequentes  anni  denominentur,qHod  .i£gidiuS 
Bucherius  lib.  IX.  Belg.  Rom.  c.6.  ad  ann.  Chr.  '349.  exemplis  pro- 
bat,  ncc  Baronius  abnuere  poteft  an.  ^^6.  §.i.  ( 1. )  Non  cft  pra^tcr 

omnera 


ArgentoratenfiumEptfcofo.  %y 

omnem  fi ve  niorcm  >  (wt  ladonem,  fi  quis Epifcopus  pridem  hs- 
reticiis  & dimnatus ,  {^^  refipifcens  >  deinde  in  concilium  aliquod 
evocetur  orthodoxum,  intcr  orthodoxos  fedeat,  &  legatione  aliqua 
fungatur  honorifica.  Rari  tunc  erant>in  Germania  pr^(ertim>praE- 
ftances  Epifcopi ,  Arianis  ubique  prajvalentibus  j  quare  quot- 
qiiot  habere  poterant  ,  fuarum  partium ,  eos  ampledebantuc 
orthodoxi ,  quos  opponerent  hjereticispotentiflimis  (SccaUidifli- 
mis.  QupdinEiiphrata  fieri  potuit,  utpote  pr.xftante  viro»  nifi 
obftaret  Severini  elc6liofuccellbris,adprobandumjquod  Euphra- 
tas  prorftis  fuerit  lejecStus. 

§.  fo.  Camigitwrnullagravisratioha6tenusallatafit>qua- 
re  a(5b  concilii  Agrippini  rejiciamuSsnutindubiumrevocemus; 
jitt  inconcujft  fymdm  hu  noflra  >  a  variis  noflratibus  EcclefttiAgrippincn- 
fii  Jreverenfi,  TuNgrenft,  Aliuque,  quavts  atatefemper  agnita  >  traditione 
nunqu.im  interrupta,  fcriptoque  rohrata.  'Sosque  in  antiquitattsvene- 
tand£  disqutfttiom  nonplus,  qttam  oportet  ,fed  ad  fobrtctatem  fapiamus : 
ut cum  Bucherio rerum  Belgicarum>  Judicc  Henfchenio ,  peritiffi- 
nio(de Epifc. Traj.  p.  ^6. 1. 3.  n.  ii.)lib.  IX. c.6. §.7.1oquamur.  Efto, 
inendum  in  tempus  ircepierit ;  quis  tamen  tam  antiquam  Synodttm » 
propter  mendtan  intempus  illapfum  in  MSC.  tamfamiliarey  rejiciat  ?Ut 
denuoejusdem  verba  ufurpemus.  Cl.  Hermannus  Conringius 
incxercitatione  de  conftitutione  EpifcoporumGermanicT  §.  4.  fo- 
briede  hac  fynodo,  &ex  mentenoftra,iudicat.  Utenimprobet 
Germaniam>l'altemRomanisfubditam,luoshabuifTeEpifcopos>in- 
ler  alia  ita  dilferit :  Prctter  hos  Nemetes,VMgiones  >  Argentinenfes  ,ftve 
Tribocos,  Mediomatricesi  Ambianos,  Rattracosi  &  Tun^ros,  Epifcopos  ha^ 
buife, a^a concilii Troviucialu Celonienfisi a quo Euphrates >  vel,ut ali- 
qittbus  dicitur  iOffrada  y  Epifcopus  Colonienfisiob  h^refin  Arianamann» 
i^4f6.Epifeopatttpulfusefiidocent.  'Nequeenim  tisque  adeo  interpolatx 
illa  ejfe,  ttt  nuUam  omninomereanturfidemy  argumenta  Baronii  evincunt- 
HatSkenusConringius.  ConferUrftif  hiftor.Bafil.p.(j4. 

§.  fi.  PoftquamvidimusAmandinoftriajtatem,con(equens^^-^'if "''''*' 
eft>ut  &  (II.)  Dtgnitatem  Epifcopalem  confideremus.     Jure  equidem 
divino  Epifcopi  &  Prcsbytcri  inter  fefe  non  difFerunt>  nifi  nomine, 
ics  &  officium  idem  funt  jure  tamen  >  vel  potius  more ,  Ecclefiafti- 
gadiftingtiebanturjutEpifcop'  fummus  inter  Presbyteros  eflet :  Vt 


g$  Df  Anjojtdo  vetufiisfimd 

ergo,  atinotat Hieronymus  in  epiftolam  ad  Titum»  Vreshjteri  fciunt » 

feex  Ecclefi^confuenuine  Epifcopofi^i  prdpofuofubjedosejje-y  ita  Epifca- 

fi  novenntyfe  confuetudine  magisy  qu-im  bominicx  dijpofitiontf  veritate* 

rreshyteruejfe  majores  ,&  tncornmune  debere  Eccleftam  regere:  Mofen 

imitantesi  qui,quum  inpotejiatehalferet  folus  praejfe  populo  ifraeh  70. 

elegit,  quibuscumpopulumjudicaret.     Quibus  genuina  eli  Leonis  I. 

ti^\^o\oi  univerfis  Germaniarum  regionum  Epifcopts  initripca  ,clepre- 

hendentjGermanos  noftros  in  leculo  quinco  quo  ex;;tata? putantur 

ift«litci-3e,  fiilitiumiftudinterEpircopos  &:Piesbyteros,  quafiju- 

redivino  introduiSlum,  difcrimen  ignorafle  vel  negiexifte,im6& 

contrarium  ftatuiile.     Conqueritur  enim  Leo,qiiod  quidam  Germd' 

niarum  ac  Galltarum  tirbium  Eptfcopifrequenter  Chorepifcopos  (  qui  jtdx- 

ta  Canones  ^eo-C<£fireenfes>fivefecundum  aliorum  decreta  Patrum,itdem 

funti  qui  &  Presbyteri )  vel  Presbyteros  deHinarenf,  qui  abfente  Pontifics 

altaria  erigant »  Bafilicasque  confecrent  &c.  \.  e.  ofticium  Epifcopo- 

rum  obtineant.     Etiamfi  autem  non  prscfuerint  Epifcopi  Presby- 

teris  jure  divino ,  prajerant  tamen ,  &  quidem  jure  humano.  Id 

quodetiam  in  tertio»multo  magis  in  quarto>l^culojamobtinuit. 

Tertullianus»qui fub  initium  feculi  tcrtii  floruit » in  libro  de  baptiH- 

mo ,  quem  adverfiis  PfeudoprophetiflTam  Quintillam  (cripfitj  c.  17. 

id  difcriminismanifeftedocet:  licenira  ille:  Dandi  (bapcifmi  j  qui- 

demjus  habet  fummus  faccrdos ,  qui  esl  Epifcopus;  Dehinc  Presbyteri  & 

Diaconi ,  non  tamen  fine  Epifcopi  aucloritate  propter  Ecclefu  honorem. 

DifFert  igitur  Epifcopus  a  PresbytCFO  non  nomine  folum»  dum 

fummus  Sacerdos  vocaturjfed  etiam  ordine»  dum  facramenti  ad- 

miniftratio  primum  Epifcopocompetit,deinde  demiim  t*resbytero. 

De  ditferentia inter  Epifcopos  &  Diaconos  res  in  ccnfelTo eft.  Unx- 

cum  tantum,  (edilluftrem>locumdaboexmediofere  tertiofeculo» 

nempe  Cypriani,  qui  de  minifterio  Ecclefiaftico  multa  hinc  inde  fuis 

epiftolis  inferuit.Ipfeautcm  adRogatianumEpifcopum>deDiacQno 

fuo  conqueftum»  itaperlcripfit:  Memini/k  Diaconi  debent,  quoniant 

ApoHolos,  i.  e.  Epifcopos  &  Prapofitos  Dominus  elegit :  Diaconos  autent 

poH  afcenfum  Domini  in  coelos  Apoftoitfibi  conftituerunt ,  Epifcopatus  fui 

&  Ecclefidt  miniHros:  ep.  6$.  §.  4    Hxc  ille  adverlus  Rogatiani  Dia- 

conumy qu\immemorSacerdotaruloci,&officii »  ac  minifteriifui obli- 

tuti  CQHtumeftH  &  iniuritifuii  Epifcopum  exacerbaverat.     Unde  pa  tet^ 

emi- 


Epifiopo  Ar^entOYAtenpum.  tff 

«minentiorem  effcEpiicopomm  prae  Diaconomm  gradum.     Sin 

velis  ejusdemMartyris  de  difcrimineinterEpifcopum  &Presbyte- 

rum  fentendam,  habes  illam  in  epiftola  fi.  §.4.  adAntoniumde 

Cornelio  Sc  Novatiano  perfcripta;  Sic  enim  ille  deCornelio  Koma- 

norum  Epifcopo :  No»  ifle  ad  Eftfcopatum  fufrit»pervemt  yper  omnU 

'Ecdefiajiicaofficia  premtiis ,  &in  divinii  adminiftratiombus  Dominum 

fitpe  promerituty  ad  Sacerdotii  fublimefaWgium  ctm^tis  religionis  graii- 

busafcendit.     Loquitnr  autem  de  Epilcopatu » quem  Novatianus 

Cornelio  dubium  reddere  allaborabat>  &  jpfum  vocat  Sacerdotii 

fuUimefaftigium,  uz  in  domoedteKkum ,  vel  in  fcalafupremusgra- 

dus;  Presbyteratus  igitur  eftinferiorgradus.     Lege  apud  Eufe- 

biumhiftoricum  lib.VI.c.ji/.qua:  ipieCornel.adFabiumAntioche- 

numEpifcop.exaravic  de  jiadibusiftis  vel  fi.indionib.Ecclefiafticis, 

Presbyteratu>Dinconatu»SubdiaconatUj  Acoluthia»Exorcifmo,&': 

LedoratUiqu.-cq;  nos  nnnotavim^innoft.is  Antiqq.  Hccief  Evang. 

fcc.  1 1 1.  art.  II.  §.  u. feqq.     Et  ut  propius  ad  fcopum  feriamus » 

inconcilio  ArelatenfJ,  habito  anno  Chrifti-;i4- cui  etiamGerma- 

ni.r Epifcopi  incerfLierunt » &: fubfcripferunt ; Canone  XVII lan- 

atm-i  ut  nuHt^  Epifcopits  alium  Epijcopumin(ulcct,ve\  >  utalii  legunt» 

concttket\  MoxCanoneXy.il  {uh')n\v^v<.m de Diacontiusmbtcu,  ur 

nonfibitamumpyxffimuntyfedhonorem  Prexf/yterisrefervent»  tit  finecon- 

fcientia  ipforum  nihii  talefaiiant.  Hinc  patet  ditferentiainterPres- 

byteros  &  Diaconos.     In  concilio  Nicajno » cujus  dodtrina  &  ca- 

nones  mSardicenii  concilio,cui  Amandus  nofter  interfuit,vel  certe 

fnbfciipfit)  funt  npprobati»  ftatutum  eft  CanoneS.  quiJ  haben- 

dum  fit  de  Epifcopis  aliunde  in  civitacemEpifcopalem  venientibu?» 

nempc  fi  recipiantur  in  Clerum ,  Presby terorum  loco ,  &  non  Epi- 

fcoporum,  habcndos  eile>  inuna  civitate  duoEpifcopi  probenttir  exi- 

ftere :  ?va.fji^U  rn^TrcKeiSCoiTtff-Ktvaifiiyir.     Et  in  can.  i/.  fancitur, 

ne de  civitate adcivitatem  (jiNTi  iviffKOvQ^» (jLim.  TfsaiSyTef©-,  (xriTt 

SiAKtp&^,  neque  Epifcopust  ncque  Vresbyter  ,  nequc  Diacontts  promovea- 

tur,  feu  transferaiur,  [xfi [xiTalieuvHy.     In  eodem  concilio  >  referen- 

tcGelafioCyziceno»  ftatutumeft  :  rcv  [xiv  iTijKGTrov  {'Trlx^v  'tct- 

TdL  TOTOV  n  KVeiut  af    Ki(pAhUV  //fcT    UVTOV  CVTet    T^i  iKKf^pTiaC     Epl- 

fcopum  debere  obtinere  locum  Dominii  tanqnam  caput  poft  iOwn  Ecclc/i^e , 
quamrecepitj  Vresbytertenereiebetfedem  &  (ocum  seraphicum  Sc  Gc]. 

M  T.i. 


^} 


^o  Vf  Amando 

T.z.  cctjcil.  f.  +f^.  In  eociem  can.iS.  Dlaconi  jubentnr  tn  ftis 
menfuramAnere,fcientcsy  quod  Epifoponmi  quiL,nm'tniJlriftnt,  infe- 
fiores  autem  Preshtcns  baheantur.  SarciiCv.n(cs  Patres ,  in  liceiis» 
quibasipreAmanciuswofter(Libfcnpru>  conquerunturcleArianiSj, 
quod  alicui fuorum  fycopiianrarum  I.chyrq,^^/ nec?resb}ter quidem 
erati  i^tj-KoTtif  ovo[xa.  Epifccpatus  mmentndulferim.[  T.j.  conc.  f.  fy.) 
quo  fine?  ut  magnificentia  nominii  per  fycophantiam  auditores  percel- 
lerent :  paulo  poft  eandem  artem  notaut» qaod  Orientaies  ex  Aria- 
nis  fecerint  Diac9nos,exdiaconisPres(;)iteros,ex  rresbyteris  Epi/copos.  In 
conc.Antiocheno,quod  an.^^r.celebratum  eft,can.V.decretum  lioc 
exftat :  Si  quis  Presbyter  vel  Diaconus  contempto  ftio  Epifcope  fe/pfum 
ab  Eccleftafegregaverit>&  privatim  apudfd  collettispopuiu,  altare  arige- 
re  aufmfueriti  &  nihila  minus,  Epifcopo  feexhortante ,  &  femel  &iterum 
revocantettnobediens  exjiiterit,  fyAncmodisomnibus  deponendum ,  necali' 
qtiandaconfequi  CHrationem,autproprium  honoretnpr^ctpere  (peret.  Ita 
Antiochenus  habet  canon ,  ex  interpretatione  liidori  Mercatoris. 
Habitaquidemefl  fynodus  ab  Arianis»  fedcanon  de  re  inter  or- 
thodoxos  t^  Arianos  minus  controverfa  agir. 

§.  52.  Prolixius  ha?c  voKiimus  prewlucere  >  ut  conftaret»  jam 
(eculo  quarto  >  etiamtertio  >  fuille  Epifcopos  &  Presbyteros  inter 
(efe  cum  nominibus»  tum  autfloritate,  8c  poceftate  diftindos.  Ta- 
lem  i*it:ur  Epifcopum  ftatuimus  nos  etiam  noftnim  Amandum» 
Nam(i.)No;»e»hocgeritin  adlis  concHii  Sardicenfis  &A|rippi- 
nenfisjquorumutrique  fubfcripiit.  Ex  epiftola  Sardicenfium  ad 
Alexandrinos  res  dara  eft.^  Conqueruntur  enim  de  pervicacia 
^protervia  Arianorum>quod  citationi  nonobtemperaverint kai  701 
^civrav  >5  y.a>t  <j\ivihQ'wTav  i-^iaKcrrav r  ctjt  omnes  congregati ejfemus 
Epifcopi,  Dkas  (i. )  etiam  Presbyteros  epiftoln?  ifti  fubfcripfifte 
c.g.Archidamum&  Philoxenum  Romanos.  (2.)  Forfan  Sardi- 
cenfesvocabulumEpifcopusnon accepilleeofenfu,  quo  aPresby- 
terisEpifcopidiftinguuntur.  ]^.  ad  [  i, }  Presbyteros  (iibfcripfille 
verum  quidemeft>fedexprellb  Presbyterii  nomine,  nomine  etiam. 
fuiEpifcopi:  Itaenim;  habetPresbyterorum  iftorum  fubfcripdor 
^«A/®-'  'PafjLHf  iio.  Af>X'S'eiiJt.it  )^  (ptho^iw  Tpi(x(?vri^fov  ;  lultus  Rom<l 
{ Epifcopus )  per  Archidamum  &  Philoxenum  Vresbyteros.  Alius  igi- 
ua:  eftEpifcopus  ilomanus>  alii  Presb^tej:i.    T  alis  autcm  iubfcri* 

ptio 


Monumeiiium  LeQioms VIII. AuQufte  quocl  mvenhxm  eft  Arperiiordti 
sfofsum  Anno  ChviSii^^  T>C  txill.  die    :?  .  5eplembrB' .         ^^ 


fubi 


erra  dej 


^iiig^i^i/fii^tmmmMiimmmummmimitmmiiiittm 


Zfifcopo  Ar^entordtenftum,  ^\ 

ptib  ab  Amando  noftro  nulla fada  eft ;  Nam  fimplex  runm  nomen 
uibjedt:  ^ a (j.ctv  j&'y  AmariiHs,y ei  Amandus»  ficat  reliqui  Epifco- 
pi.    Adi.^^.QuoienfuSardicenres  vocemEpifcopus  acceperint> 
nempeeo>quemdiximus>fenfuj  id  patetexaliquot  locis.     Inipfa 
epiftola  conqueruntur  de  Arianis  >  quod  ob  Aiiani/mum  dejedtos 
fiofifnodoreceperinti  «'m*  ;i^  nV  [xh^^ovo.  QaQiiov  •^fonyAyov  >  S^iuk^vhs 
/utVfif  -^fia-^vTifiov,  <t'!T»Si(ifi7(lvTifm  Ai iTi^Ki^Trv! ,  fcd  €tlam ad, 
majoresgradm  evexerint-,  ex  Dtaconis  Vresbyteroi  >  ex  Vresbytcrii  Epifco- 
posfacientes.     Epifcoparusigiturexmente  Sardicenfium  eft  fum- 
mus>&majorprasPresb)Teratu>gradus.     Confirmatur  fententi^ 
Ofii  Cordubenfium  Epifcopi  prjcftantiflimi^&rerumEccIefiafti- 
carumpermultam  experientiam  fcienti/limi.     Cenfuit  illecano- 
ne  VI .  Concilii  Sardicenfis >  «0«  licerefimpliciter  Epifcopum  conjfitue- 
feinaliquopagOy,  velpdirvaitrbet  n  rivi  )yeif  i/.iv@^  "jrf «j/SuTej»©-  {TAf 
Kt^f\iK  ava,yKt£ioy^  ^.iTK^TKi  tKfn(ri Ka.9t?'a.^i  lya,  ,ui;  H.et.TiVTi\i^)Paj: 
Tcnima-KorH  tvof/.a.,  yl  ri  slu9iVTi*j  cuivelunus  Presbvter fufficit  i  NOff 
vecefe  ejietiim  ilUc  EpifcopumconJIitui,  ne  Epifcopinomen  &  aucloritat 
vitipeiidatur.     Inter  Epifcopum  igitur  8c  Presbyterum  ea  eft  diffe- 
rentia>ucnonomni{ococongruatEpifcopatus,utpoteeminent2or» 
cuicongruitPresbyteratus.     Nec  abfurdam  eiljfihincnoviimca- 
piamus  argumenmm»  nempe(2.  }f.v  tocoy  ubi  Epifcopatum  geflit 
Amandusjquippequi  erac  Argentoratum.     Neqne  enimhcecerat 
velpagL4s>veIparvaurbseo  jamtempore;  fed  nobili(Iimacivitas> 
digna(  I.)  ad  quam  Romani  luas  haberent  ftationes.    Legionem 
O^tavam  Argcntorati  ftationemhabuiirefuamJUuftri  documento 
probari  poteft,     Cum  enim  Anno  Chrifti  166^.  Septembris  die 
fecundoi?.iueportam>  ut  vocant,  Hofpitalem ,  Argentorati»  terra , 
pro  excitandis  munimentis>  eftoderetur:  inventus  eft  farcopha- 
gus  >  &  in  eo  olla  hominisquondamdefun6ti.     Cujatis  autem 
ille  fuerit>infcriptio  monumenci  dooebat;HcTC  enim  erat  infcriptio» 
fatis  adhnc  illxfa>quamvidesmajufculis  hic(^)  literis exprelfam. 
Operaf  precium  exiftimavim'  fchematifmum  hic  loci  in{erere>ficut 
eumpinxit  artificiolamanub  viriClarillimi  Johannis  Jacobi  2(1*^ 
l^arDf 6  Incl/ta:'  Reip.  Argent.  tunc  temporisArchitecli>  Qui& 
defci  ipfithis  verbis:^or|IclItm^  ctrtf693?cnfcf^ctt^(Jdrpfr$/ 
tt?e(cf2crvcrmP3Dcr@cferifff/imurt)cracbtCrtLegiont)ct 

M    z  ^cp5? 


fyz  ^<?  AmArtdo 

^cpfcrltcf^m  ^ric^ef^Sdlcf cr  ficlj  bcfun^ctt  /  im^  ftBcr 
acbf  IBcrrffcfeub  licff  iii  Dcr  iirDcii;  lubcn  anDcrn  unf  cr^ 
fcfeicDUcfecn  ^afcn  /  mit  gcbraiiDfcn  O)^cnfci?cn^^no^ 
cfccnunD2icfc6cnacfuU/Dabcpaucf>^rui^c/4^c6(4am^ 
^m  /  ®ldfcr /C^Jun^cn/ unD  anDcre gc funDcnworDen/ 
Q3cp(^*riPctfcruna»nDFortiHcauonDcr<rtaDt<Sfrapt>ura 
vcrDcmBpufal^Xfeor/  Dcn  ^Xi\\{a\x(ki  uor  unD  x\<m\\1 
iScpfcmOrietn  2(nno  k^^^j^  2(uc^i(I  fKljnicfetwentg^u^ 
DcrtminDcrn/  Dag  foIc!>c  ©cbctnc  alfof?arct/Daf?fl^ctie 
fnitJDdnDcnnicfef  tt)oIt)abcnm64cn  v^cbroc^cn  tperDcn/ 
t)a  Doc5  fclbige  aMff  Dae  ttjcnigflc  Dc^  3a6r0  ^u  ^wjcpcn 
fnafen/romanfauffcnDen  jje^cn  ^after  bcnci^etunb 
wiDcrumb  f rucf cn  morDcn.  ^ii\i  acfjt  'Platten/Damii 
g^Dacf^fcr  C<5rpcr  bcDccft  gcn?cfcn/  feinD  ron  rot^cr  gc* 
metncr  <^rDen/  jcDc  in  Dcr  @rdffc/ 5ocf}  i.<5cf?ut  9t5oU/ 
fcrcif g  I.  ^i\iv^  4. 3oU/  unD  Dtcf i.  gotf.  2lu|f bciDcn  i2:tu 
Den  Der^ogcn  (geif^en  aujf  gerauflTt/  Die  ®c^rtfff/fo  ficfe 
auff  Diefcn  ^laften  ^cfunDen/  fcinD  ^tpcpcrUp  untcr!» 
fcl)icDlicf2C  gormcn  /  Docij  etnerfcp  '^•ort  wnX>  %ck\{m/ 
toicobcn  c;cDacfjf  /  unD  algier  ncbcn Dcrperrpcaivifcfeen 
^orflcUuhs  m\i  Jictg  obfervirf  /  »on  Dama§ligen  DCK 
ijr:)fabf  ^aumcifler  unD  ingenieur 

3o§ann  3acob  2lr§arDt 

Qusqaef2.)initineranis>uteftAntonini,  inter  illuftres  civitates 
computaretur;  verbaitinerariiCunthaec:  FroviruU  Germanu  pn^ 
ma  civitatesfuntnumeroquataor:  Metropolu  civitas  MoguntMcenfisj 
CIVITAS  ARGENTOR ATENSIUM,  Civitas  Nemetum,  i.e.Spi- 
ra,  CmtM  Vangionunhi.e.  FFowew.Haec  Antoninus,Caj£ar;anali4.isf 
Namadhucfubjudicelis  eft  ,  de  Argentorato  quoque  notavity 
Quaremeritooenfemusjdignamquoque  hancdvitatem  fuilleha- 
bitam fede Epifcopali :  Et(3.j  exconciliisi  quibus  Amarufus  inter- 
fuit,  &  rubfcripfit.  Presbyteros  quoque  &Diaconos  conciHis  in- 
terfuilIe,<S:  rubfcripfiile  fatemur»  vid.  Eufeb.  lib.  VLhift.  c.jf.fed  & 
illud  fcimusj  quod  non  abfblute  fubfcrip(erint>  verum  cum  addita- 
mento  Presbyterii  >  vel  Diaconatus.  In  concilio  Arelatenfi  illu- 
Ibie  habemiis  exemplum.     Nam  canonibus  rubjiciuncur  nomina 

Epifco- 


Argcntoratenfium  Epfjcopo.  93 

Epifcoporum ,  Presbyterorum  ,  dc  Diaconorum  Italiae»  Gallix, 
Afiica-e.g.  RetictHs  Epijcopus  >  Amandus  Vresbyter ,  Vhilomatm  Dfa» 
tontts  de  Civitate  Augufiodmenfimn ;  Vocitts  Epifcopus » Pettilintu  Exor^ 
0/iaideCivitate  Lugdumnfium.  Maternus  Epifcopus  ^  Macrimts  Diaco- 
nttSfde  CivitateAgrippinenfiumiSc  feqq.Hribitum  autem  eftconcilium 
annojH.  Inconcilio  Ancyrano  Iblifubfcripferunt  Epifcopi ;  fo- 
li  in  Neo  Ca'fareenfi>  foli  in  Romano  1 1.  foli  in  Nicitno  I.  five ipfi , 
(ive  ipforumLegatinomineEpifcoporum;  foli  in  Gangrenfi»  foli 
in  Antiocheno ;  Etquotquotprcctereafive  nbortliodoxis»  fiveab 
heterodoxis  hactempeftatehabita  funtconcilia» &  fubfcripta ,  foli 
exprimuntur  Epilcopi nomina fua  f.ibfcripHlIc.  Qunre  fufficicn- 
tifailaindudionepatet,etiam  Amandum  Argentoratenfem  fuiile 
Epifcopum.  Confinnatur  ^ '4.  >.v  condemnatione  ,8c  remotione  Epi- 
fcopiColonienlis.  Amandus  quoqueabrogavit  Euphratce  Epifco- 
patum,quod  tum  non  tam  potui(I'etfacere,ex  moreEcclefiaftico>nifi 
Epifcopusextitillet.  Jusequidem  removendiad  univerfam  Eccle- 
fiam  fpectabat.fed  exercitium  juris  erat  tum  penes  Magiftratums&: 
Epifcop.prqcipue.Hi  caulfam  cognofccbant  in  concilioj&  reum  re- 
mocione  dignum  elle  declarabant^fuum  deinde  judicium  exhibebats 
melioribus  tempor;bus,  Imperatori»  &  rogabanc,  ut  approbaret,& 
exequeretur.  Ut  hxc  omnia  clarius  elucefcant,  teftimoniisali- 
quot  jlluftrabimus.  In  concilio  Nicajno  oecumenico  >  S<  apu4 
omnes  orthodoxos  hadlenus  recepto,  Can.  5.  clarehabetur » a  qui- 
bus  excommunicaciones  fuenntexercitar,  nempe  u'jbrZvxa.Q'Ua,t 
rnr  iirttfXi^v  ^^Ko^m  ,  abEpifcopu  per  unamquatnque  provinciam ; 
Ibidem  locorum  habetur»  quomodo  habita  fint  concilia>  nempc 

KotvK  TJv7a)V  tZv  ^iTKii^av  7»{  iTTetfXittS  ^lc  etUTo  ffvrttyofxivav , 

commHntter  omnibusfimul  Epifcopis  Previmia  congregatU,  Bftc ,  per- 
git  Canon»  qui fuopeccaverint  evidenter  Epifcopo  >  y(pKiyosdiKmuvmoi 
<^  ireiaiv  Ivau S^^afu  excommunicati  rationabiliter  ab  omnibus  <ef?/- 
njcn/fty.IgicurjquiconciliisintererantjerantEpifcopij&Epifcopiab 
Ecclcfia  indignos  excludebant.  Canone  VI.  (ficutTom.  z.  con- 
cil.  f.  iH»  exprimitur)  fancitur :  N«//«i  Epifcopus  reciptat  ab alio quo- 
iunque  Epifcopo  excommumcatumyftve  Fresbyterum  >  five  alium  e  numertt 
Clcricorum.  Quae  cum  ita  fefe habeant,manifeftefatisargumen- 
tum  hincnafcitur  proEpifcopatu  noftri  Aroandi,  faltem exmente 
hypothefiumEcdefiafticaruiQ  >  &i  PontificiacutQ. 

M    5  $.;3._Aman- 


^ 


P4  T)e  Amando 

rcfAfi».  §.  94.  AmandiEpifcopatnmfatis,opinor>prol>avimus,Vi* 

dendum  jam,qais  poft  Deum  ipfum vocaverit  >  elegeric »  &<.  confti- 
tiieric  Epifcopum.  Statuimus  nos :  Ammdum  AYgmoratl  Bpifcopum 
ejfe  declmn  &  vocattim » &conftitutum  a  totd  Ecclejia.  Statu  nimirum 
ToliticOiEcchJiaJlicOj&Oeconomico.  Etiamfi  n.in  fpeciedeeledtione  & 
vocatione  Amandi  nihil  inveniamus;  invenim'  tamen  communem 
in  Ecclefia  regulam>  a  qua  Amandum  excipere  nulla  neceflicate  co- 
gimur.  jaredivino  poteftaseligendi  ^  vocandi  Minifterii  Eccle- 
(iai^ici  refidet-penes univerfam Ecclefiam »  &omnes  ejusordines» 
Ecclefiafticum,Politicura>&Oeconomicum.  EccleftaRtcum  ^Niifn 
Chriftus  Apoftolis  fuis  in  orbem  miflis  fingulis  dedicpoteftatem 
non  modo  ut  ipfi  <locerent ,  fed  ^  utDo(5l:ores  &  Paftores  Eccle- 
fiis a  fde  fundatis  prsficeient ;  ficut  enim,  inqiiit  Joh. XX.  mijit  me 
Patert  ita  ego  mitto  vos  ;  MilFus  autem  erat  Chriftns  non  modo  ut 
ipfe  Evangelium  pra?dicarec>  led  etiam  ut  ordinaret  miniftros  >  qui 
dc  ipfi  annunciarent :  quare  ^  Apoftolos  mifit  >  ut  prasficerent  Ec- 
clefiis  pai[cendis  Paftores ,  pari  inter  fe  poteftate.  Hanc  Epifiro- 
pos  conftituendi  poteftatem  fibi  a  Chrifto  commillam  Apoftoli 
transfuderuntinfingulos  quoqueEpi^opos  ■>  ordinandi  Epifcopos 
alios  velfibi  fucceilores ,  vel  novarum  Ecclefiar4.im&  parochiarura 
Paftores ;  vide  1.  Cor.  XII.  iS-  Tit  I.|.  2.  Tim.  IV.  10.  Iren,  lib.  5. 
c.  3.Epift.  7.  Cxleftini  Pontificis  Romani  adfynodum  Ephefinara. 
ExempU  rem  magis  declarant;  Polycarpus  Johannis  Apoftolidi- 
fcipulus,  &  poftea  Smyrnseorum  in  Afia  Epifcopus ,  deftinavit  Gal- 
lis  docendis  Irenseum,  tefteGreg.Turon.  lib.i.  degeft-  Franc.  c.257. 
Idera  mifit  &Antiochium,  ThyiTum,  Felicem>  BenignumGaUis 
erudiendis ,  Cr  fides  eft  habenda  Marty rologiis.  Athanafius, Ale- 
xandrinorum  Epifcopus  >  Indis pafcendis  prasfecit  Frumenrium>  ut 
eft  apud  Socr.  lib.  i.  hift.  c.  ly.  &  alios.  Burgundiones  >  in  noftra 
Germaniaprimahajrentes»  convertit  ad  ChriftianifmuraSeverus 
TreverorumaliasEpifcopus>&Epifcopum,fiNicephoi-olib.XIV> 
C.40.  fideshabenda  eft>  prxfecit.  Confer  Socrac.  hift.  lib.VII.50. 
Foliticum;  Eft  enim  Magiftratus  extra  Ecclefiam  Epifiropus  >  in 
externaacconomia^&Nutritius  Ecclefiaj,cui  competit  cura  con- 
ftituendi  utiles  Paftores>  qui  gregi  pafcua  verbi  divini  &  aquas 
Ifraeiis  praebeant  >  non  toxicum.     PraxisEccIefiajprimitivajrem 

facis 


Epifcopo  Argenteratenpum.  9j 

{atisprobabit&illiiltrabit.EuftachioEp:rcopo  Aiiciochenoriimdc- 
pofito,ImperntorEpircopos;«///r>  aliumt  quiipfis  videretur  idoneus* 
Ecdefiie  Antiochena  antifiite  deligeret » id  quod  etiam »  acceptis  Im- 
peratot  iis  literis» feceriint» refereiite  Sozom.  lib.  x.  hift.  c.  18.  Et 
ne  quis  excipiat^ noti  valere  teftimonium , quod  Euftachius  injuftS 
fuerit  dejedus  ,  recitemus  exemplum  Eufebii  &  Theognidis 
Arianorum.  quos  Imperator  exuUre  mdndnvit ,  fcriffitquc  Ecclefi<t 
liicomcdienfi,  utfidci,  quAin  comilium  tradfdera:>aclhxrqieret,&ortho- 
doxos eligeret  Epifcopos  ,Ultique  obtemperaret.  hb.  i.  c.  20.  Imperato- 
ris  igitur  erat  mandare,qui  &quales  eligendi  elfent  Epiicopi><?<:  Ec- 
clefia?  competebac  jus  eligendi.  Non  qnidem  negamus,fuifle  tum 
Epifcopos,  qui  ad  (e  (blos  id  juris  raperent»  confticuendi ,  quos  vel- 
lent,  Ecclefia:  miniftros»  fed  improbavit  ipforum  audaciam  conci- 
liumNicrenum.  Etiamfienimnolueritordinatos  abMeletiode- 
ponere,reliquistameninferiores;udicavit;  nec  niCi  fitffragiopopuli 
&c  Epifcopi  Alexandrini  fuccedere  permifit.  c.15.  In  EcclefiaHie- 
lofolymitana  popuU  /ufragio  decretum  fitit ,  ut  poft  mortem  Macarii 
( Maximus ) in iUius  urbk  Epifiopatum  fitccederet.  lib. z.  c. i<j.  Ecce 
poputi  8cfuffragitifn>  dc  decretum  in  conftituendo-Epifcopoetiam 
HierofoIymitano.Conrtantino  dcfundloidem  juris  inConftantium 
filiumderivatumeftv  ExtantAugufti  hujus  literje  ad  Athajiafium 
T.z.  concil.  f.  (jO(J.  inquibusharcfcribit:  Athanafius  &  voluntate 
optimi ,  &  judioio  nofiro  >  patriam  &  Ecclefiam,  quamantea  divino  nutn 
pojfeditirecipiat :  Et  inliteris  ad  populum  Alexandrinum  :  Decre. 
vimus  Athanafium  Epifiopum ,  virmn  apud  omnes  reclitudinemorumqtu 
pr»bitate clarum^ad  vos  remittere.  Lt  ad  Neltoiium :  5/  quid tmquam 
ddnoxamcontumeliMnve  eorumy  qut  Atkanafio  communicarunt  y  decre- 
tuminvemtUTiid  omnino  deierivotumui.  tiam  &  officinmi  quod  an- 
teahabuerunt  ejtts  Clerici,  iteruni  eosdem  habere  volumw.  Hocenim 
decretamobfervari  jubemus,ut refiitHio  Athanafio  fu£  Ecclefit,  commtt- 
fiicatores  iUius  idem  haberent  officium  t  quod  antea  pojfederunt :  &  feqq. 
Hinc  patetjjus  Ecclefia?  miniftros  conftituendijvel  reftituendi,fuiile 
hoc  feculo  penes  Magiftrntum  politicum.  Sednequepenesfblum 
Magiftratum  politicum ,  verum  etiam  populum.  Mentio enim  in 
ipfis  concilii  Agrippinenfis  adis  fic  literarum  plebts  Agrippinenfiunt 
adverlus  Euphiatem  Epifcopunafuumfcriptarumi  Nec  Agrippi- 


96  T>e  Amando 

nenfmm  moc^o  5  fed  omnium  EccUfurwH,  lui  J.lTes  Spifenfiiim  ,  fcu 

Nemec.im,  Epifcopusexpreflin  Ec  nequisexci}:)eret>  perEcclefias 

intelligi  repr:tlentativas,  nempe  cimcilia»  ideoque  Valeri-uius  Aiv- 

tifiodGrenfium  EpifcopuSs  midtorum  etiam  caromm  Laicorum  fubfcri- 

ftione  infignes  fuille  memorat.     Si  igitur  Laici  cooperati  lunt 

in  Euphratae  condemnatione,  etiam  ineledione  Epifcoporum  fuo- 

rumfutfragiafuacontulilleperfpicuum  efl:.     Fecit  plebs  Agrippi- 

nenfisjquodHifpanicam  facere  voluitCyprianusepift.68-§-  4-  ^ro- 

per  quodplel/SiObfequens  pr<eceptis  Dominicis,  &  DEum  metuens ,  apecca- 

tore  Prdtpofito  fepararefe  debet,*necfe  aifacrilegifacerdoiufacrijicia  mi- 

fcere ;  quando ipfamaxime habeatpotefiatem  veleitgendi dignosfacerdo- 

tesi  vel  indignos  recufandi.     Ouod  ipfum  videmut  de  divtna  au5loritate 

defcendereyUt  facerdosplebe prcefente ,jubomnmm  ocults deligatur,  &  di- 

gnus  atque  idonetis  publico  judicio  ac tejfimonio  comprobetur.     Cypria- 

nus  vult  plebem  Hifpanam?  ut  a  facnlego  facerdote  f efe  ahftineat  * 

ratione  addita>quod  habeat  poteflatem  eiigendi  dignos  facerdotes> 

innuens,eum>  quieligendi  poteftatemhabet,  habereetiamremo- 

vendi  >  8c  \icc  verfa.     Ulterius  veniendo,  referendum  huc  eft» 

quod  de  Martini  Turonenfis  Epifcopi  eledlione  anno  ^70.  fada 

apud  Severum  in  vita  Epifcopic.y.  legitur,  nempe?  populi  luffra- 

gio,  nequicquam  rewitentibus  Epifcopis ,  Epifcopatui  admotum 

fuifteMartinum.Monachum  pridem  hifpidum:    Merentur  fub- 

jici  vetba  ^»idii  Bucherii  lib.  XI.  Bel.  c.  10.  §.  8.     HancMartini 

confecrationemfufius  e  Sulpitio  narrare  vifum;non  tantum  >  quod  Marti' 

nusGailiarum  Apo^olus habeatury& Belgicx  nofira  Ecclefia  fpiritualUex 

iaptifmo  alumnus :  fedetiam,  utmodum  prifcum  Epifcopos  cleripopuli^ 

fuffragits  eligendi  reprafentem ,  quemyficut  in  alits  Galliarum ,  ita  in  Belgii 

noJiri,partibHS  viguife  nihil  dubito.     Mutare  fuajit  populi  f<fpe  efferati 

c<ecitas,improbitM->  avaritia,  partialitaSi&ad  unum  prmcipem  declarart- 

temy  Pontifcem  Romanum approbantem,  confitio  tutiore  referre :  Manet 

tamen  in  Belgarum  quibtudam  populis  prifcus  iiie  eligendi  mos  ,  ut  in  Leo- 

dienfi  adhuc  hodie  videmtts ,  &  non  itapridem  in  Cameraccnfi.     Confer 

cxipfisPontificiis  fi;riptoribus  illuftres  Henric.  Valefium  in  notis 

adEufeb.  lib.  VI.  c^j.f  ijy.  Ifmael  Bulliald.de  Ecclef.  Lufitan.p.8. 

feqq.  Dionyf.  Petav.  lib.  1.  deHier.  Ecclcf.  c.  25.  fi  placet  noftras 

quoque  Antiqq.  Ecclci.  Evangel.  (ccul.  I.  pag.  14. 11.  pag.  205.  IIL 

p.  n<?. 


Argentinenfmm  Epifcopo.  py 

p.  fK?.  (eqq.  ubi videbis  fufficienti  indudioneex  tiibus  primis  poft 
mtumChriftumreculisprol^atiJim,  jus&morem  vocandi  minifte- 
riifemperfaiirepenes  totam  Ecclefiam»  non  autem  (olos  Ecclefia- 
^icos)  multb  minus  penes  folum  Epifcopum  Romanum. 

§.  y4.  Oftendimus»  Amandum  noftrum  abomnibus  tribns 

Ecclefia;  ftatibus  Epifcopum  elfe  eledtum  &  vocatum ,  jure  &c  more 

ubivis  Ecdefiac  locorura  recepto.     Operrc  autem  prccium  eft ,  in- 

quirere,  quis  potillimum  Magiftratusnoftrum  Amandum  confti- 

tuilTeEpircopumprobabiliusvideatur.     Singulari  beneficiodivi- 

no  fadlum  ert,  ut  divifo  inter  Carfares  orbe>  Gallia  quoqueCon- 

ftaniio  ceflerit  regenda  >  viro  tgregio,  &  prafiantufim^  civilititm ,  lau- 

danteEutiopio.   Parumhoc:  NamhocCjelare/^^fy^fubditism* 

reltgiomfine  molejiia  cxcoknddt  libertas ^emiufa  ifl->  tefteEufebioI.  i. 

devit.  Conft. M.c.  9.  Cumulus  'xcct6S.x.,Q^\\o^,re^iiiiata^erittniT)eo- 

rumplurium  fuperJiitione».l)eum  onmium  moderatoremultro  agnoverit. 

c.  II.     Non  diu  equidem  poft  inBritanniarebus  humanis  exem- 

ptus  efl:  Conflantius  >  fed    semulum   paternae  virtutis  habuic 

fucceflorem  Conftantinum  cognomento  Magnum.    Hic  compe- 

fitu  Britannia  rebus  in  Gallias  cum  majori  copiarum  patc}  narum  parte  re- 

dittyTreviris  claro  jam  decejforum  Impp.domicilio  imperiHm  fiabiliturus ; 

Felici  hoc  omine  fadil  eft'  Nam  tranquillisChriftianis  fiib  hocPrin- 

cipelicuitelleilmb  ipfe  tandemanimum  adChriftianifmumappIi- 

cuit.  ExquotemporeChriftianor.res  melioriinlococoeperuntefle. 

Nam  moxconcilia  funthab.ta,  Ecclefisreftaurata; ,  Epifcopi  con- 

ftituti;  diosceles  diftindae  >  &omniainmeiioremfaciemfuntrefti- 

tuta.     Imperio  interfiIiosdivifo>GaUiaConftantinoJuniori  ces- 

fit  regenda;  qui  ledulam  deditoperam,ut  Galliis  Epifcoposordina- 

ret.     Vide  Greg.  Turon.I.  X.  c.31.  Occifo  fucceflit  fraterCon- 

ftans»orthodoxo  orthodoxus>Treveris  ledefixa.Hictemporecon- 

cilii  Sardicenfis  &  Agrippinenfis  occidentis  erat  Imperator;  Socra- 

tes  cnim lib.  1.  hift.  c.  20.  ipfum  vocat partium  adoccidentem  fpe^an- 

tiumlmptratorem.     Olimquidemltaliae  folumpraferat,  &utplu- 

rimumMedioIani  verfabatur;  extin»f>oautem  Conftantino  fratre^ 

Galliarum  (Sc  Germaniarum  Domino ,  quod ,  juxta  computum  Ba- 

ronii  >  fadlum  eft  annoj^o.  in  defimdi  ditiones  fucceflit  Con- 

ftans.  Hieronymi  Gebvvileri  verba  hoc  doccnt :  pofi  Confiantini 

N  Magni 


9$  Vf  AmAndo 

yutini  obitum  Con/iantinus  >  Confiam  ,  &  Canflantius  im^rtm-»  quod 
pr  manm  a  Fatre  annopriore  accepetanty  ita  interfepartitifmt  >  ut  Con- 
jiaimnm  MaxlmHi  natti  GaHinfy  HifpaniM,  Brittanniamquc  Infulamob- 
tinercty  Conjianti  Italia  ctm  lUyricocr  Gr^cia  cederet-,  Btzamium  &  m- 
ens  Confiantii  ejfet.  Vcritm  Conftantinns  hubendtfQrfan  lihidinevi£itts> 
ConfiamifratriGailicoexercrtufrettisbetlum  inttdit ,  quod,  dumincau- 
titis^erereti  ad  Aquile^ram  inftdm  exceptus,  anno  Domini  Chr.  XLlll.fii- 
pra  CCC.  occiditnr :  ficque  Romani  imperii  principatns  loccidentalium 
qmdempartiumiadConHantem,Ortentaltum  vero  ad  Conftantium deve- 
nit.     Ha:cille  lib.  2.  Comment.  Hafp.  MSC.  c.3y.  Sed  vide.imus 
amiquiera  teftimonia.     Certe, ne  longius  eamus ,  idem  infcriptio 
concilii  Agrippinenfis  pras  fe  ferc ;  C\c  enim fonat :  Euphratas  ColO" 
ni£  Agrippin^e  Epifcopns.  quod  Clmftwm  Deum  negaret,  harefis  damnattisy 
atqtte  exauciorattis efttanno  Chrifti  7,^6,  lulii  Fap^t  X.  Cenjiantu  AuguUi 
in  ItalialX-  inGallia  V.  Et  quidem  Treveris  circa  hxc  tempora  ver- 
fabatur^  uti  docet  Jacobus  Gottiofr.  in  notis  ad  defcript.  vet.  or- 
bis  p.  45.     Videcur  igitur  Amandus  nofter  a  Conftantini  faltemc 
filiis^frnonabipfoConftantinoMagnoparentejEpilcopuseflecon- 
ftitutus.  ludicioeftorchodoxiaAmandi^cuiirapenfe  favebant  &c 
Conftancinus  Junior,&Conftansfrater:  Sicut  enim  ipfi  Arianam 
ha:reflndamnabant>ita  vicifltm  Homoufianam  orthodoxiam  >  Sc. 
ejusdem  profellbresfovebantjpromovebantj&defendebant.  Non- 
dum  coniiieverant  fummi  Ma^iftratus  facrorum  jus  m  folum  ordi- 
nem  Ecclefiafticum  rejicere  ,  Ccd  ipfjmec  exercebant.  Exemplum' 
prsbet  concilium  Sardicenfe;  Sic  enim  Parresinlicedsadomnes; 
Epifcopos  :  Cooperante  Deigratiai^y  dvro)  oi  Xji/si^cLToi  /iiatKHi; 
auvnyAyov  iii/.tts cyu.S^iunicfav  ex«tfp^(&F5.t)  tcaswj»  ;t,  thv etytcLv  tauthv' 
ovviSovhi  THSsipJ^a»'  '7rcKiiy'iv't^n^$iScdKai7iv ,  ipfi quoque religioftsfimi 
^rincipes  nos  ex  diverfis  provinciis ,  ^  civitatibtisinunum  convocarunty> 
iupienteSiUt fan^a  fynodus  in  Sardorum  civitatem  conventret  ihx.  paulo' 
poft :    Venerunt quoque ex  oriente  Epifcopi  'Tr^oj^a.irivni  k-  eturoi  is^'- 
T-avtijai^i^a.Tm  l2a,(rihicovyadid  ^  ipft  in/iigati  a  religioftsfimis  Impe- 
r.atoribus.     Athanaf  Apol.adConftant.T.  i.opp.  fy^Jo.feqq.  So- 
Gr-at.  1.  i.hitiG.i6.Patet  hinc,civitatem  Argentinenfem  fuifletum) 
fu.b  imperio  Romano  >  utpote  cujus  Epifcopum  Romanorum  Im- 
peiatores  Cojiftantius  «Sc  Conftans  pro  fiia  au(^oritate  poterant 

evo 


'Eptfcopo  Argentoyaienfum.  99 

evocare-,  quovellenr.  Cumque  rfeudo-Saidicenres  legatioiiem 
ex  (uis  mihllku  ad  Maximinum  Treviienfem,  excominunicati 
Tunt  abhoc,  \d  qvicdfme  Conjfaniii Imp.  confenfu  Maximinus/Je^-ze^m 
«0« potuijfet,  fatente  Jeliiita ijuchetio  1. IX.  Belg. c  5.  §.8-  Addit.§.f>. 
eosdem  Gallicanos  EpilcoposConftantem  ad  fynodi  celebrationem 
impultsfe.  Mediolanenfem  uc  Corrftantius  convocaietj  rogandus 
crat,  referente  ipfoBaron.  an.  546.  §.  j.  Etutpropiusadnoftras 
Germanias  accednmus :  Maximo  Gatliaritm  imperatorefeu  rege  fedem 
ftwn  Treveri  fubentei  freqnens  concdittm  prjtfati  U-tximi  jujfu  ibidem 
fuit  convocatum ,  cui  divtis  Martinus  luronenjis  prxful ittterfitit.  muUif 
(orufcans  miracults ,  item  Ambrofius  Mediolanenfts  >  Aufonius  Burdega- 
lenfis  Epifcopi,  Hieronymus  Bcthlthemita,  &plures  alii-^  verba  lunc 
GebvvileriinChron.Halp.  hb.  i.c.^^.adannumChr  3S8.  Idem 
lib.  ?.  c^  fcribit  :  Leopapa  Marciani  Catholici  imperatoris  cmfenftt. 
Chalcidonenfe  concthum  indixit.  Annales  quidem  Trevirenfes  & 
Colonienfesapud  Gualcher.  To.  i.  Chron.  p.  1458.  referunt,  fyno- 
dum  Agrippinenfemfuiffeconvocatam  audoritace  Julii  P.  R.per 
Maximinum  Epifcopum  Treverenfena:  ied  ficut  nullustunc  Ju- 
{ius  tl.omanorLnn  Epif:opuserat,  ica  nec  uUus  calis  fuaaudoricate 
coaere  pocutt  fjnodum-  Maximinus  ipfelaudac  poflulatum  fra- 
/y«/»5cujusgratia  conciliumcongregaricj  nul'umautem  Pontificis 
Romani  imperium.  Credo» Baronium>alio<;que  Pontificios,  ideci 
iniquiores  elfe  concilio  Agrippuicnfi  ,  quod  nulla  fui  Pontificis 
Romnni  in  ipfocompareac  auvitonMs  &:  jurisdidlio.Neq;  convoca- 
runc tantum  Epiicopos  ad  conc.MagiftratuSjfed  etiara  de  re ipfa  di- 
fpoiue^runt.  Sic  enim  iceinra  Sardicenles  ad  jiilinm  Romae  Epifco- 
pum  perfciibunt ;  Triafiierunty  qtMtraclanda crant.  Kam  &ip/ire- 
ligioftsfimi  imperatoretpermiferunt,  ut  de  integro  univcrfa  difcHJfadijfu- 
rentur.  f.  4  i.  concil.  Conhrmac  Socrates  lib.  2.  hift.  c.  14.  Imperor 
tor  cenciiium  EpifcoporumSirraii  convocari  jiibet.  Ecmox:  Dcfen- 
tentialntperatoruconvenerunt  Epifcopi.  Ecc  19.  Exibat  edicUm  Im- 
feratoris,  ut concilium  Mediolani cogeretur.  Loquicur  de  uno  folum 
Imperatore;  nempcCouftaiuio»quiadhuc  fupererat,  habito  con- 
cilio  Sirmienfi ,  cum  fratres jam  defundiellent.  Sardicenfes  vero 
loquuntur  de  pkiribus,  nempe  Conftantio  (?c  Conftante ,  qui  Sardi- 
HiceJifi  &  Agrippinenfi  conciliis  habicis  adhuc  incer  vivos  dege- 

N     i  bant. 


loo  Ve  Amando 

banr,  <5«:  communi  jure  res  Ecclefiafticas  adminiftrabant.  Cort* 
ftans  adhuc  lupereiat ,  utpote  demum  defun<51:us  anno  3^0.  jiixta 
Baronii  computum»  fed  &Conftantius.  Athanafius  in  epiftola 
adSolitarios  refert»  q-.iomodo  ex  concilioSardicenfiablegati  fue- 
rintVincentiusCapiianus  Epifcopus ,  &  Euphratas  Coionienfis  > 
literis  commcndatitiis  Conftantis  Imperatoris  inftrudti ,  ad  Con- 
ft:ancium3tt/-/jro/i«flrf/  decreta  Uiiperator  ConslAntm  Epifcopos,  quosipft 
ejeceraty  infuxsfedes  revertipateretur :  Et  in  eamfententiam  a  ConRante 
pientuftmo  adfratrem  fuum  titerii  datis ,  quibus  Epifcopes  illi  commenda- 
bat.  Nec  infelix  fiiit  legatio.  Imperator  enim  {celere  Ariano- 
rum ab hxreticis  abhorrens,  &  ad  k^t  reverfus^  relegatos  ex  Alexan- 
dria ArmeniaVresbjteres  &  Diaconos  eveiiigio  redire jubet y & diferte 
Alexandriam  fcribit»  ne  uUerius  Athanafii  aui  Clericos,  aut  Laicos  perfc' 
^uerentur.  Unicumexrecentiorefuffragiumaddamuspro  jurefa- 
crorum.  AdoViennenfisin  Chronico  ad  an.  Chrift.  30<J.  anno- 
tavit :  Conflantmus  Imperator  de  perfecutore  chrifiianusfa^Hs  >  licen- 
tiam  dedit  Chrifiianis  libere  congregari»  &  in  honorem  Chri^i  ubique  Ec- 
(tefi.is  confirui ;  acpene  per  totum  Imperium  Romamm  privilegia  ftngu- 
ifSiivitatibusdediti  utpopulus  Cbritiianus  fub  jure  &  crdinattone  Epi- 
Jcoporum  libere  vivereti  ac  Dei  temptis  tibere  honoris /iru^uram  compone- 
ret  H^cille.  Hincpatetsquomodo  jurisfuiretinentiflimifue- 
rint  Imperatores  >ut  in  conciliis  convocandis  >  itain  Epifcopis  vel 
deponendis>  vel  Feftituendis> ut  non  poilimus  non  Amandum  quo- 
que  ab  i  pfis  confticutum  autumare.  Primus  Con^antinus  ad  Rhenum 
Epifcopatus  inHituife  ,  ac  dioecefes  diHribuijfe  >  videtur  Bucherio 
lib.  VIII.Belg.  Rom.c.^.quare  &  Presbyteros  in  Epifcopos evc- 
xit>&vocavir. 
ni.Djctce.  §•  fj*  Videamus  jam>quorumEpi{copiTs  fuerit  Amandus. 
Jis(\.)m  Refpondentada  Agrippinenfis  CynodiArgentinenfiu?n.  DiftincSlam 
/enere.  igitur>fuisq-,  limitibus  circumfcriptam>dicecefin  habuit  Amandus. 
Id  quod  altius  repetendum ;  Poftquam  tempus  venillet ,  ut  per  Ev- 
angelium  univerfus  mundus  ad  veram  Ecclefiam  folenniterevoca- 
retur,Chriftus,EccIefia?  Cnq  caput>mifit  duodecim  Apoftolos  in  uni- 
verfumorbem,  qui  Evangelium  praedicarent^&hincindePafto- 
res  &  Epifcopos  conftituerent> ut quod  ipfi  plantaflent »  hi  ulterio- 
ri  do6lrina  rigarent  8c  promoverent.    Conftitati  igitur  abApofto- 

lis 


Epifiopo  ArgentOTAtenfium,  lor 

lis  Ecclefiariim  Dodor;rs  non  ipfi  /bliim  docebant,  fecI&n.ovos 
ipfi »  Apoflolorum  exemplum  &  mandatum  fecuti,  conftituebant 
operarios  in  vinea  Dominij  ficubi  videbant  velcommodum>vel 
necedariumelTe.  Res  feliciter  procedebat ,  ita  utexiguo  temporis 
fpacio  univerfus  orbis  femine  vcrbi  divini  confereretur.  Sed  ne  qua 
confiifio  &■  fchifmara  orireniur ,  placwit  Ecclefi.T  Epifcopos  fingu- 
los,  fingulis  fuis  fedibuSj  & diarefibus  circumfcLibere,  ut  quisque 
Hiamportionem  eodiligentius  cxcoleret>dum  fbli  illielletinten- 
tus.  Ulteriusdeindeitumeft.  Ut  enim  interEpifcoposquoque 
ordoeflet,  placuituniMetropolitanofubordinarereliquosprovin- 
cia:  Epifcopos ;  Et  iplos  quoque  Metropolitanos  plurium  Provin- 
ciarumuni  primatisfivePatriarchn?,  qui  (Sc  Epifcopis  &  Metropo- 
lirnnis  prasfideret,  fiibordinare.  OtnfHntfuper  Hioecefm  Epifcopii  ad  Ef- 
clefhtSifuprafuos terinimsfit.iiM  accedant ;  neque  cenfundant  Eccle/iafy 
fed ,  fecundum  canones  ( Nic.Tuum  &  Antiochenum  )  Alexandria  qtti- 
dem  Epifcoptm  qu<tftmt  in  j£^ypt9,tantwn  admini/Iret ;  Orientti  autem 
Epifcopi  orientem  folum  gubernent,fervatUfrivilegiUiqU£  Antiochente  Ec- 
cleft<t,Kic(entiCAnonibusytributa  funt )  Et  Aftant  dioecefeasEpifcopi  Aji4- 
ttamdiaceftn  tanttimgubernent ;  necnon  &  Pontic^diacefeas  eatanttwi  > 
qu£  ad  Ponticam  dioecefin  pcrtinent  \&  Thracite,qu£funt  in  Thraciagttber- 
nent:  Itafancit  concilium  Conf^ant.  I.  cap.  2.  lis  autem  Eccle- 
fiis  prxrogativAm  aliquam  vel  Metropolitanam»  vel  Patriarchaletn 
tribuebant)  qua:  vel  ab  aliquo  Apoftolorum  fundata? ,  vel  politica 
aliquadignitate  erantinfignes  >  &:hicquidem  rcfpedlus  ifli  inter- 
dumprarvalebat.  NamCa?fareaPalxf^inT,ProconfiilatuaVefpa- 
fianoexaltata,  palmampra:ripuitHierofolymis>uti(IaefIetMetro- 
politanTEcclefixfedes>hxcfubje6la.  Patres  concilii  Chalcedo- 
nenfis  capit.  17 :  Si  qua  verb  Civitas,  inquiunt  ,fuerit  imperiali  po- 
tenateinnovata,  h.  e.  ad  dignitatem  Metropolis  eve^aijimiles  acpublicas 
form.ts  EcclefiaJIicarum  quoqtie  rerum  ordo  confequi  debet.  Et  in  con- 
cilio Taurinatenfi,  habico tempore  Siricii>cum  certamen  inter Are- 
Iatenfem&ViennenfemEpifcoposefIetexortum>  de  primatuMe- 
tropolirico>  definitumeftcap.  1.  Vt,quiexeti  cemprobaverityfuamci- 
vitatem ejfe Metropolin,'ts totius provincia htnorem primatus  obtineret :  & 
ipfe,  jttxta  prttceptum  canonum  >  ordinationum  haberet  potejiatem :  Me- 
iropolin  igiturintelligunt  quoad  politicam  emincntiam.     Unde 

N    3  fimul 


102  Tic  Amanda 

(Imul  {.^tetjdiftincbixDnem  iftam  fediiim  Epircopalium  &Metropoli- 

canariim  ex  refpedlu  fere  politico  fuille  depromptam.   Quod  au- 

tem  didlum  eQ  de  Patriarchis  -k  Merropolitanis »  quod  ipforum  fe- 

fe  Doceftas  Ecdefiaftica  extenderit  >  quousque  policica  Magiftra- 

tuum,  idem  de  Epifcopalibus  quoquefedibus  ftatuendum»quod 

Epilcopus  fpiritualis  fu.x  poteftatis  limites  habueritaequales  >  qua- 

-    leshabuit  iii  politicis  Magiftratus. 

^"^.'J^^JfJ'  Hxccumin  theliita  le^habeant,  videndum  in  hypothefi  de 

f,e]f  dicECeli  Epifcopi  Argentinenfis, qui  fuerint  ipuus  fines>  & qui  Me- 

tropolitanus?  ^lms  definivit  B.  Rhenanuslib.  3.  Germ.f.  m.  117. 

fcribens ;  Xnbams •> [iuTnhacos  ahEckenhachorivo  terminali  Saletio- 

nem  mque regtt  ArgentoratenfisVrdtful antiqua  jribonorum  oppida>fmn- 

mum  Elcebum ,  aut  hujus  ruinas  potius »  &  ifijimmn  Broconugum  fub  fe 

habens,  ab  Argentorato  vero,  quod etiam  olim  Tribonorum  caput  fuit,  no- 

men  fortitm-,non  fecus  ac  Comes ille militaris apud  Romanos.     Etinl.  r. 

f.u.  in  eandemfententiam  fcribit:  Maximam  Sequanorum  excipit 

tra^us  Argentoratenfis  adfojfam  terminalem  EccenbachhfiuvioUy  mdia- 

riofupra  felefiadium ,  iisdem  propemodum  finibiis  olim  inclufus  >  quibiis 

nunc  diacefis  Argentoratenfis  circumfcribiturinifi  quodverfus Moftllam 

fluvium  huic  multum  decesfijfe  videtury  quousque  Gertnaniam  fuperiorem 

fiveprimam  Vtolem<zus  extenditi  cujus  hac  pars  fuit.     Hxc  Rhenani 

C^  Metro.  feiitentia  eft>  in  qua  nihil  delideramus.     De  Metropoiitano  videa- 

^Mo^^unti"  "^^^  '  ^^"^  fuerit  »  Moguncinus  ?   an  Mediomatricenfis  ?   W^or- 

„ffs  ?         matienfis  ?  an  Treverenfis  ?   Rhenanus  ftatuit :  Sicut  Conies  Argen^ 

toratenfis ,  prxfeclus  militum  apud  Nemetds  y&Prdfedusmilitumapui 

VangionaSi  Ducem  Mogunciacenfem  agnofcebant ,  df  ConfuUrem  ipfum ; 

fichodie  VrAfules  iftarum  urb/um  Archiepifcopo  Mogunciaccnfi  fubjeoii 

fint.     ConfirmaturexilluftrilocoicinerariiAntonini)  quemfupra 

§.4^.  defcripfimas.     Nam  Metropolis  civitas  Moguntincnfishada- 

tur;&:  fubjicitur  civitas  Argcntoratenfium ;  uc  videarur  Moguntia 

fuille  Metropolis  refpedu  etiam  Argentorati.     Subfcribit  ^gi- 

^„^^^/0.  diusBucheriuslib.  VHI.Belg.  c.io.§.io.     Non  tamen  di/Iimulat 

gna/rice».  Rhenauus ,  elle  >  quiMediomatricenfem  faciantMetropolitanum 

/'•''''  lib.  i.f.ii.     Hancregionemolim  Medi9matri(itenuerunt ,  quorumfines 

pr£terftuere  RheNum,autor  eft  lulius  C<cfar :  Proinde  &  EpifcopalemMe- 

jdiomatricQrum  dicecefm  hucusque  protenfm  furjfe »  funt  >  qui  tradunt* 

prius- 


ArgentQratenfium  Epifiopo.  103 

priUfqu4m  Argemoratifedes  Eptfcopulu  per  Trancorum  RegemDagokr- 
tnm  con/iitueretur.  Si  igitur  (iioecefis  Alediomacricenlis  CeCe  exten- 
dk  Iiiper  Argeiuinenfemj  iftius  EpifcopumoporcecMetropolita- 
numhiijus  fuiile.  Supponimusenimnos,  quodruprael^  evidum» 
antc  perfonatum  illum  Dagoberci  Amandum,  exticiilealicjuem  tri- 
busieculisantiquiorem  Amandum ,  Epifcopum  Argentinenfem : 
iit  ex  eo  tempoie  Epiicopatus  fueric  Argencinenfis.  Cxcerum, 
quod  Metropolitanum  Metenfem  rpe6lar»opcarem,  utex  antiqui- 
taceeameminenciam  probarenoqai  ailerunc :  Quod  enim  fundn- 
Hienti  loco  adducunt  >  de  Mediomatricibus  in  agro  Argentoraten(i 
dominantibus,  id  j.im  S:rabonis  a.'tate»juxta  Riienanum  ipfum^ex- 
ipiraverat,  dum  pulfisMediomatricibus.Tribocliitradum  ii^um 
occuparunt.  DeVForm.ttienft  quoque  iant>qui  mentionem  inji- 
ciunt,  ipfoSerario  in  Moguntia  iiia  lib.  i.c  11.  fatente^  Mogunti- 
mm  Efifcopim  VVormatienfi  fubjiciunt  omnes  Moguntini  Epifcoporum  An  vvor- 
Catalogii  &  VVormatienfes ,  ex  iuque  Brufc/ms ,  itemque  le^io  X 1 X.  de  "^'^"^"I'^- 
S.  AureOi  &Freherus  inoriglnibus  ValatinisS'  f.  hincque  apud  citatum 
Brufchiumprifceijludfiipula  difiichon : 

Eice  Moguntinti  a  Im  ^  d.tt  Epifcopus  ttrbts 

Culmen  Metropolti ,  quod  crattibiCuarmacienfi. 
i.e.  Wormatienfi.     Dixeritquis,  Trevereniem>ul3iipfelmpera- 
tor  refidel-)3t>  fuifiTeMetropolit^ii-uim.    Ceite  in  concilio  Aorippi-  ^" /\  ^ 
nend  primastuiicMaximmus  1  reverorum  hpilcopus  >nec  prxro- 
gativam  prrr  reliquis  iiabuic  Moguntinenfis.     Probabilius  igitur 
videatui> Treverenfem fuiile  Metropolitatium ,  non  Moguntinen- 
fem:  Dicaprobabilius;  cercumenimnechoceft,  quodTreveren- 
fem  ArgencinenfisproMetropolitanoagnoveric,     Nam,  fi  JHfiia- 
riidefynodis  librum  intueraur,  deprehendimus  hanc  infcripcio-^''*/^. 
nem :  Domints  ^'Beatiifimufratribus  &  co^pifcopuGermanixprimx ,  &  „g„j;j  jyf_ 
Germanitc  fecund<£ ,  &  prim^  Belgic<t ,  &  Belgic£  fecundtty  &  provincice  tropoHta  ? 
Aquitanic£&c.  Exhoc  ordiiiei€gidius  BuclieriusJefuitalib.VlII. 
Belg.  c.  10.  §.7.     &  lib.  X.  c.13.  §.8.  colligit  eminentiam  Belgii 
fui  prap  Gallicanis  Epifcopis ,  quod  iftius  Epifcopi  antehos  fuerint 
compellati;  Igitur  Germaniae  noftrre  primje  Epifcopi  fuerint  o- 
mniumeminentiflimi^quiaanteEpifcopos  Belgicaj  primas  &  le- 
cuuda:  abHilario  funt  compellati.     Guidus  Pancirolus  in  Com- 

mea- 


I04  ^^  Aurelia, 

meotario  edito  in  Notiti.im  Imp.  occid.  non  dubitat  (Tum  MoguntU 
nenfiMetiopolijetiam Argeiuoratum  noftram  Metropolin  appeU 
lare.  Si igituu nofter  quoque  Argencinenfis  Metropolicanus  fue- 
ric>  neque  Moguntino^  neque Treverenfi.ut  Metropolitisjfubfuif- 
fepoteft.  Seddehoccumneminelicigabimus,  fufficiatnobis,Ar- 
CTencoratumnoftrum  provincialem  fuilfe  Romani  Imperii  civita- 
cem:  numerandam  inter  i-ra.cxla.s  )c,T<>\Hf  provinci.ts  & civitates, 
unde  Epifcopi  convocati  func  adlynodumSardicenfem  celebran- 
dam. 
^urflUti*  §.  j^.  ReftattraditioAurelia!>Einbethx»Worbethaej&Wil- 

traduionis  bethac  enarranda ,  ^examinanda.  fi.JN^irr^iritfnm;  malumus  fa- 
i\.)Narra.  ^^^^  aUenis ,  quam  noftris  >verbis.     Facinmus  autem  verbisBre- 
pent.Bre-   viarii  Argencinenfis  >  quod  idibus  Oi5lobris  memoriam  AureHac 
<!tiario :       virginis  coUc>  &  hiftoriam  ica  refert :  Tempus,  cum  per  divinam  ordi- 
nationetn  beatuftma  Vrfula  cum  fuo  comitatu  acivitate  Romanaafcenjis 
navibus  per  decurjum  Rheniredire  dijpofuijfet  ,ftcutplenius  ingefiiiejus 
continetur :  Aurelia  virgo  illujlrtiftma ,  qud  in  pradicte  fancle  Virgints  Vr- 
fuU  comitatu  extiteraty  divina  faventegratia  in  aquay  qu£  Kaltabe  voca- 
tur  yfebrearreptay  &  in  locumextramuros civitatis  Argentinenftsyubi 
nunc  requiefcit,deduclay  exhalavit.  Vhi  prAslantur  beneficia  Dei  omnibus 
ipfamfincera  fide  colentibus.     H.-ec  Breviarium  Le<ftione  I.  recitat» 
quibusaliquotmiraculofaspoenas  fubjungic>iis  infliitas  ,  quiir- 
re  verencius  Aureliaj  fi  ve  farcophagum  cemeraveranc>five  feftLm  nc- 
glexeranc.  ExRecencioribus  accedat  fuffragiumHermanniCrom- 
Et  Herm.  bacchii  Jefuit£e>  qui  fpillum  volumen  in  foHo  anno  1(547- edidic 
Grombac  Coloniae >  cui  titukis  :  S.  Vrfulavindicata  :  incujuslibro  IV.  c.  14. 
'  fequentemcexuitnarracionem:   Argentoratum  Tribocorum  caput  fub 

Imperio  Romanorum  a  comite  regebatury  qui  inde  Argentoratenfts  diceba- 
tur  y  oppidum  mdiocrey  poHea  luliani  vi^oria  de  Alemannii  parta  nobile» 
nobilius  tamen  &  au^ius  faclum  cultu  Virginti  Aureli<e,  cujus  miracuU 
cum  accolas  ejus  templofuburbanoplurimospeperijfent ,  ii  pojiea  mcenibus 
er  civitate  donati  pomerium  ejus  maximo  dilatarunt  opere.  Erat  htec  e 
coetu  Virginum  comes in  itinere cateris adjunday qiu, dum clasfis Biftlea 
folviffet ,  tentari  febricula Cdpit  >  i'u  fiatimtncrementis,ut  Argentoratum 
cum  attigijfet  >  defecla  viribus  ad  extrema  deduceretur :  Vnde  neceffarium 
fuit»  eam  cum  tnbm  fedalibus  ( Einbeth,  ^5i!^arbeth  >  Vilbeth , )  qusfe. 

brienti 


^ficits.  105 

Irmti,  mormttque folatmconftiio ,  & auxiiio  fempcr adejfent:,  Argen- 
toratirelinquere,  qtum  Dcuscum  tribus  comittbtts  epu  dejiin.irat  civita- 
tifPraftdetn^Cu^odem  &  Patronam ,  ut exfiarent ibidem  etiam  H^reticif 
teRatisfima  (jr  probatufiina  tam  mirabiitifodaittat'u,feregrinationii,  & 
Martyrii  ve^figia ,  qux  nutla  delebit  £tas  p^crior.  Decesfit  ibi  poHridie 
i^.OilobrU,  ut  mtantfajii  Romaniyfex  ante  Martyrium  Vrfularum  diebtts. 
Civitas  non  alluitur  Rheno^fed  ejus  brachio  cuidam  adjacet,  per  quod  lcm  - 
hove^aeft  :  menjiratur  locus  dectimbentis,  morieniisy  &fequeU  virginu, 
tempU  deinde  miracuiu  ejits  increbefcentibits  adificato ;  Monftratur  etiam 
dlia  in  Bafilica  (  Petri  fenioris  j  tumulus  trium  fodaitum  virginwn 
€um  titulofuneralii  qul  vitam  earum  breviter ,  adventum,  &  mortem  mc- 
morat.  Hadenusille.  Idem  libro  VII.c.  ^o.  anneditliiftoriam 
didariim  triiim  fodaliiim  ,  ab  Argentinenfibus ,  utait,  Catholi- 
cis  fibi  transmillam  >  a  (sic  vero  ex  idiomate  Germanico  in  Lati- 
num  converfam>verba  fant  hxc.Ad  majtis folatium  &  auxiitum S.Au- 
relia  (  qtu  in  reditu  exurhe  Rmana  Coloniam  verfus  &c.  Ex  msc. 

Subjungam  ex  Manufcripcis  Palsopetrinis  eandem  narratio-  Pal^opc 
nem»  eamque  latine  concepcam  ab  audore  ipfb  fed  eam  tamen"'""' 
paulo  aliter :  Sic  enim  fonat :  Vt hi/ioria  referunty  qtiamplures  cre~ 
ditu di^ne,  quomodo  R ex  qt4tdimi,mmine  Nottisyde  Britanniamajorifuit 
oritmdiuy  nobiiti  &  omni  reitgione piuftnm ,  uxorque  iUittsfimiiitererat 
iUuJhU  &  reiigiofa.  Cottidiam  beneficiorum  obfequiis  filiam  a  Domino 
impetraverunr,V>fulamqueproprio  nomine  nuncupabant,  quameducan- 
tesfecundum  legem  Domini  eatn  docebam  incedere.  Et  infra :  Angeli 
ftqtiidemdeceiu  nwfi  adbeatam  Vrfulam,omnemfuturitriumphiferiem 
edocentes,  pr^dicuntc.u  Coloniam  pariier  itur.xs  ,giortofique  martyrii  tre- 
pheo  omnes  coronandas.  Tunc  beata  Vrfula  virgo ,  quod  diu  dejiderabat» 
virgineo  valata  exercitut&divinam  implorans  mifericordiam  fue  pere^ 
grtnationi  coadjuvantem.  H«  didu devote  virgine  toto  corde  in  lacrimof 
effufe  y  omnes  fupernum  ceperunt  in  vocare  auxiiium .  Pius  atitem  Domt- 
ntu,  quifemper  propc  ejl  invocaniibtts  fe  07nnibtts  inveritateyitnpulfam 
clajfemfubunimdieiJpatio.^HantcprojpereventOyinportUy  qui  ttcla  dici- 
ttiry  tam  navium  j  quam  pticflartim  ntimerumperttdity  Adduilisqtie  anno. 
ntsadverfoflumine  remigantes  ad  infignem  iUam  Germani<£  metropoitm 
Coloniam,ubinuHC  corpora  eartim  in  pace  requtefcunt^  tandempervene- 
runt.   Vnde  ad  Angeiimonitionem  romam  tendcntes  adurbmbafileam 

O  appH' 


106  VeAurelU 

/.pplicuerm  ,&ihldemyelicl(inavilri4s  roniampedejlres  venetmt.  Per- 
Actii  tandem  votif  nec  mn  ceremoniis  iwiumcrdhi libtu  m  urbe  romana  >  in~ 
nere,  quo  venerant»  bafileam  reverfe  fiint » acccnfisque  navilnuper  decur- 
fum  rheni  prono  alveo  deflueates ,  tandem  coloniam  agrippinenfem  appli- 
mrunt.     Aderat  ttmc  ibi  barbara  hnnorumgensy  qua  peccaiti  hominum 
ixigentibus  » urbem  colonim  arta  obfidione  vdUaiet.     Et  infra  :  de  cit- 
jus  qtiarumque  confortio  fan^uftmA  fuere  virgines  piiifime-  quoeQut 
ut  arripuerant  iter  per  rheni  alveum  a  bafiUa  verfus  argentinam,  in- 
termediti  itineribus  (ub  rhenifluvio :  facratiifime  virgines  >  fcilicet  9  Ein- 
heth,  Vi  Ibeth,  &  l^arbeth,  quarum  meritis  &  chariute  nos  inflammamurt 
^  nefilentio  fegniter  praterire permittat  memoria,febribus  correptdfunt 
yrafate » &  egrotareceperunt.     Maxper  rlteni  brachium  ad  argentinam 
funt  dedu^e,  ibique  aiiquantuin  temparts  egrotantes,  atque  crefcente  eadent 
infirmitatiimoleftia,paucQS pojl  dies  vitamfinierunt.     Vbi  jamcorporif 
earumrequiefcunt,apudfandumVetrumfemoremiVulgariter:   /^uo 
bcitl  «(f «n  fant  fperer :  Tempore  quo  exigua  erat  Ecclefia :  diicents  quin- 
quaginta(  veuftmiti  proportione)  pasfibus  non  minore  ^atii  aburbedi- 
fianti  3  &  prato  viridi  fiea  >  teutonce  :  ^Jgcr^cn.     Ouam  divus  tna^ 
terwis{fupernaprovifiotteordinante)ingrefu5in  divini  numrnis  culttim* 
cr  in honoremfan£lipetri  Apoftoli ipfo  vivente  petra ,  confecravit.     Qua 
templi  confecratio  aChriftinativitate  anno-fa^a  eft  fexagefimo  (juartoi 
Etibidem.  titinfra;  inEccleftaprafataprtmuinveiiigtuhujus  Choriir^ 
grejfurts  yfanBi  materni  altare  edificatum  eratt  in  quo  juxta  a  latterepr^ 
fatarum  virginum  reliquie  reconditeft^ere ,  quodam  infarcophago :    Ar- 
(ha  quanuncexiftenti  (utitadicam)  lapidia  :.  &  intabaitarii  locore" 
liquiumanentibtis  quousquc  ,donec  chorus  majori  adificio  mvo  itmovatus 
ejU  quod  fa^um  eft  anno  civitatis  Domini  138  7.    Hacflenus  Pala:€ipetri- 
na  Chrorricagefta  &c€.  virginum,  videlicet  Einbeth  >  Worbeth ,  Vilbethi, 
quarmn  reliquieinfcrinio  tabuUrecondite  funt  in  earum  facell&,qm  fcri- 
ptititulas  eft. 
{2.) -Mff-  §.5-7.  Hadenus  narra-tionesdeAureIia>Einbeth,  WarbetH* 

meniftm.  A:\Vilbeth,  virginibus  Urfuhnis.  Nullusquidemdubito»  quin 
futurifint>  ctiamapudprudentioresPontificios»  quiminimeope- 
r3Cpreciumexiftimaverint,vellongas  narrationesdeIJrrula&  fiiis 
virginib^  perceniere,  vel  examinandis  argumentis>aut  adducendiss' 
tenopus  confuincre  CfEtcrumcLmnonnuilifint,quialiquidfabui£e. 


^focus  virgtnihus.  107 

iribiuint»  voluimiis  in  eoriim  gratiain  »  quid  nobisvideretur)  ex- 
plicare.  Crombachio  videtur  idfinefingularidivinaprovidentia 
fadum  non  elle,  quod  Argentorati  Aurelia  cum  (bciis  &  defunda , 
&  fepulta  fit :  id  enim  fadum  putatj  ut  (i.)  Aurelia  cum  tnbm  fociis 
civitatuprafesi  cu^os,  &  patrena  ejfet  (i.)ut  exHarent  ibtdemctiam  hdt- 
reticu  te^athfima  &  probatisfima  tam  mirabilis  fodalitatii ,  peregrinatii- 
nit^&  Martyrii  vc^iigia»  qu£  nuHa  delebit atas  pofferior.  Qtke  Jefuita: 
verba  funt  lib.  V.  Urf  Vind.  c  14.  Ipfum  Breviarium  Argento- 
ratenfe  1.  c.  refert »  PhiIipf>o  civitatis  hofte ,  cum  quidam  Aurehac 
^  cryptam  temerafset ,  quod  a  D^emonecorreptus  &  extiiji61:us  fit : 
Iterum  denonnuUis  contemptoribus  feflivitatis  Aurelianje»  quoi 
a  folla  oppresfi  &  conciafi  fmt.  Quis  igitur  nollet  dc  patri^fiias 
prajfide,  cuftode»  Sc  patrona  gratitudinis  ergo  meditationem  fuici- 
pere?  imojquisfpreverit  Dei  digitum  abHa^nefi  >ficredere faseft, 
nos  ita  revocantis,  oblervare?  faltem  apudColonienfesaiiquam 
inibimus  gratiam»  fi  Aureham  &(bciastefl:esadmiferimus>quan.i 
doquidemjjudicioCrombachii,  Aureli^etiam/^ri/>/«^ii?on«>^r. 
mctur Colonienfmm  traditio ,  fic quidem iUt  fi  Vrfulana  hi^oria  penifu 
intercidifeti  exharum  virginnm  hifloriis,  locorum  traditionibus  >  vefli- 
giu  &  titulii  prim^c  poffet  iyitegritatirejiitui:  prafertim  cum  hxe moni- 
Vtcnta  longe  Galfredi  (ttatem fttperarint :  utverba  habent  Hyperafpi- 
OajUrfulini  Hb.  XI.  c  11.  Nonert  igiturparvi  momenti  res  de 
Aureha^  fociisaliquidmeditari. 

§.;8.  Argumenta  Crombachii,  qaibus  Aurehanam  tradi-'*  ^'^'^''^*' 
t  ionem  firmare  vult,defumta  Cunt(  1  .)a tefiimoniis tjfpo expresfts,m eft  crom^Ack 
Martyrolngii  Romani  dieXV.  0>5tobris:  Leidenfi  &  Fcrrario 
fufFragantibus :  GalefiiiiijUrftifii,  Breviarii  Argentinenfis,  Kei- 
fersberg;i,  Raderi ,  Camerarii ,  Firzimonis ,  fodaUtatis Urfulana^» 
Molani:  (1.)  e  Manufcriptts  Rudicenfi ,  8c  Argentinenfi  antiquiflimo» 
(j.)  Ex infcriptiombus fepulihralibNs ,qusi\\s  exftat  Argentinx  in  tem- 
plo fenioris  Petri.  (^.^Exfufragio adverfariorum :  Nam Bernhar- 
dum  ,her(iOg  Chron.  Atfat.  hb.  VIlI.c.i8.candcm  hiftoriam  re- 
ferre.  Addi  poflet (f .)  defumptum  a  templo  Aureliano.  Et f  (J.  ) 
iniracuiis  per  Aureliam  &  iocias^fadis ;  cert€  Manufcriptum  PaI;ro- 
petrinumpluratrium  virginummiraculanarrat,  dc  incompendio 

refeit j  his  verbis :  OJ?<r(tt Da6  t)ic  gat (tgcn  ttri^^un^fraiKn 

o    2  t^unt 


108  O^  Aurelia 

thrni  i)tldfo(?cir5[Cim&cr^m6cn/uttb  rmft  ^uofufffnfutr 
Q\Xi  ^xan^^min  Dcr  C9^cnfc^cn  mtt  5?amcnfur  @ec^ 
n?cntt>cc/unDfurDu6^aUttJCc/furi3oUmcc/4^ugcntt?cc/ 
^ru(]tt>cc/>Dcr^tt)ce/  fur@tfcljcn/furDic  ^cmbDcunD 
furDae  ^rpmcn/  fur  Dae  ©cgcnfttnjcc/unDrintaniu^ 
ruffftftn^inDcendttcn/unDfur  -  -  DaeDtcJratt^ctt 
tr  entlcDt^ct  tt?crDcn  /  unD  DarHio  fin^  t)ic  ^cpltgcn  trp 
3un.^fran?cnan^uruffcnfur5rctt)Iicf}C^(dDl3fctt/unD 
mcrfuraUcm^omerunD^roflcm    h^c illud. 

(jif.)  Refu.  §.fp.  CjetenimtantihcEcargumentanonrant^ut  apad  pru- 
tatit  i.Tra.  dcntiores  fidenv  inveniant.  Nam  ( i.  j  univerfa  Urfulae  Sc unde- 
rf///ow/*  '^^cimmilliumvirginumtraditio  incerra?  corrupta,  imo  falfa  eft. 
inceru.  Incerta,quianullisexantiquitatecertis  &co2:visdocumentis  pro- 
baripoteft;  Laudat  quidem  Crombachius  mox  abiniiio  vindi- 
ciarum  pervetuftum MSC.  codicem>inceni  au(5loris,exLaurentii 
Surii  Carthufiani  Tornis»  21. 0(5lobris  >  &  putat  Cuniberti  elle  aii- 
6loris,circa  annum  Chrifti  (J44.  con(cr  iptum ;  (ed  nulhs  idoneis  ar- 
gumentis  id  probat.  Nam  quae  producit  teftimonia  aut  recen- 
tiora  fiintjaut  seqae  fufpedla :  certe  aliorura  narrationes  neq,  intem- 
porejneque  in  circumftantiis  reliquis  cum  Suriana  narratione  con- 
gruunt.  Efto  vero  Cuniberti aucfteris? nibilominus  incerta  erit> 
quia  quadringentis  poft  annrs>quamfa(5la  creduntnr,  gefta  narrat  j 
tJliTulaenimtradimr  ajefuita  circa  annum  Chrifti  zj^.exAnglia 
ctre  profe6la  :  undeautem  intanto  monumentorum»  ab  ipfbmet 
agnito»  defe(5tu  refciverit  Cunibertus  fingula  hiftoriae momenta ? 
%9rrttpu  Corruptaiqaod  Francifc.  Harajus  Surii  Epitomator,&  commentator 
Pontificiusin  notis  ad  XXI.  Nov.  ingenuefatetur :  hiHoriam  a  varik 
mediotemparevitiataml  Hxc  TheologiaeLicentiatus.  Falfa  deniq^ 
faifc.  efti  quia  probatis  hiftoricis  repugnat :  Narrat,ab  Hunnis  elle  occi- 
fas,quieoquidemtempore  nondumegrefifi  fuerantMa?otides  pa- 
ludes ;  Id  quod  Crombachius  dilcat  ex  Zofimo>  llV.f  m.^y.RcferC 
enim  hic,c\uodBar  Ura  Hunnorum  natio  prins  incognita,fulfito  tempore 
(Valentis  imper.)  emerferit:  fin  difplicuerit  vetuftior  >  idem  difcat 
cx  aliquo  focio  fiio  &  caetera  adrai^atore  >  </£gidio  Bucherio  >  qui 
lib.  XII.  Belg.  Rom.  c.  1.  §.  6.  aperte  &  diferte  fatetur :  Hunmrtm 
boi  e9dm  mnoprimHm  nomen  auditum,     Putat  autem  anniim  Chri- 

fti37tf» 


Crfociis  virgimhus.  lO^r 

flii?7<5.  Qui  igitur  j.im  anno  257.  Hunni  obfedeiint  Coloniam 
Agrippinam »  &  UiTiiIam  cnm  virginibus  occiderint  ?  Nec  juvat 
Crombachium  Herodianus »  ci\mrefeit> pene omms barbargruin  co- 
f/^e(le  Maximiniim  inGermanos  moventem  (ecutas  j  NamN.C. 
fene  omnes  E.  etiam  Hunnos ;  quod  Logici  vocant  a  non  diftributo 
ad  diftributum  nrgumentari.  Pergit  narrawdo^CyriacumPonti- 
ficem  RomsMaximumuna  cum  vuginibus  elle  profedum  ;  Sed 
ecceBaronii  judicium  :  Non  audiendipmitus  recemiores  quidam,  qui 
foH  Pontianum  >  introducunt  Cyriactm  quendam  Romanum  Pontifi- 
cem  ,  cujus  nuHa  prorfus  extat  mentio  in  ferie  Romanorum  Pontifi- 
cum  a  Latints  defcripta  >  uti  in  Ubro  de  Romanis  Pontificibus ,  apud 
OptatumM.ilevitanumiVelAugu>}inmnyCrefcomum,allosfiveIndicesViiti- 
eatios  ■>  nec  apud  Gr^cos  >  m  Eufebium  >  'tiicephorum  Chronographum,  vel 
a[ios,adeo  >  ut  ne  dignt  quidemfit,  qu<£  pluribus confutetur , fententiay 
quippe  qu<e  nullapemus  nitatur  rattene ,  vel  tenimonio  antiquorHm  ■>  EX 
COMMENTITIIS  TANTUM  ACTfS  ILLIS  MARTYRII 
SANCTARUM  URSUL^  ET  SOCIARUM  PETlTA, 
QU^INNOSTRIS  NOTATIONIBUS  REFUTAVI- 
MUS.  Ex  ra  namque  hifloria  de  Cyriaco  Papa>qui  ibi  nominatur  >  fal- 
fa  hu  opiniofluxtffe  videtur.  Sed  ne(  illa,  itcet  A  DU  LTER IN  A>4(fZ.< 
fujjragantur ,  quibus  fub  Attila  Cyriacus  ille  tntroducitur.  HaCtenus 
Baronius  annal.  137.  §.  1 1  .Per  notationes intelligit  notas  fuas  ad  Mar- 
tyrologium  Romanum  >  ejusque  diem  XXI.  O6tobris.  In  his  au- 
tem  aiiquot  in  medium  adducflisratonibus  fidem  narrationi  vel 
dubiam  >  vel  irritam  reddit.  Dicit  ( i.) a  recentieribus  ( i.)  diverfi- 
mode adiverfis  aidcloribus  fcriptam  (3.)  deperditamveram  ,germanam^ 
earum  virginum  hiiioriam{^.)eamq\ab  aliquo(ut  libuit)five  qu<tfuo  inge^ 
nio  commendatusfueritfive  qua  ab  aliu  levt  quodam  vulgi  rumore  accepit, 
fcripturamonumentucommendata effe,nonfine magno veritatu  detrimen- 
toicumgravufimam  hifioriam  commentitiampene reddiderint.  (f.)  In- 
veniflTe  CeCe  codicem  Vaticanum  cu jusdam  Gaufridi  (alii  Galfredum 
vocant)  Epifcopi  Afaphenfis  >  qui  agens  de  rebus  Maximi  >  etiam 
deUrfuIa&  fociishiftoriam,  fedlongeaIiter,retulierit;  Qu^qui" 
dem  >  qux  ex  pradiilo  au^ore  defcripfimus>nob'ti  longe  magisprobantur, 
quamaliapradiaorumfigmentaABOUNl  ETlAM  VERISIMILI 
RATIONE  REMOTA.  (^.)  ReverendiffimumRuremunden- 
iem  Epifcopum  Giuliclpaum  Lindanum  eandcm  fuam  fenten- 

O    }  tiam 


no  2)<*  AurelU 

tiampfobaire>  &raperftitemaliquamcliffiCLilcatem  folvilfe.  H.xC 
Ecclelir  Romanx  Cardinalis.     Cromb.ichius  qaidem  hocCar- 
dinaiiiTJLidicmm»  etfidiflimulatonominejfugillat  hb.  i.  Uir  vind. 
c. ^i.mjileyZ]ens,qu'damrecer,ttomn aii  anmmChri/ii  lyj.  recentiores 
tantumfacit  Cyriaci  defenforesiquando  tum  Galfredi  <ev9po/i  nfo.  (quem 
folum  fequendumputat )  Gerlactis  AhbM  luitienfts,  Harbernui  fucceffor  in 
libro  tunc  fcripto ,  Richardus  item  ,  Rogerim  &Robertus  defendertmt;fe- 
quenti  verb  feculo  Archiepifcopi  complures  receperunt ;  pojiea  vero  juru 
imerpretesi ac Hijioricigravtsfimi cumTheologis  feculo  pofiero  Cyriacum 
&  Pontificem  Romanum  Aixerunt  j  &  infaniits  numerarunt.     Baronius 
igitur  in  (uis  annahbus  aufus  eft  negare>  &  in  notis  ad  Martyrolo- 
piam  refutarejconfentiente  fchoWaileconciliorumTom.  i.  fol.m. 
jof.  edit.  Parif  quod  antiqui  (criptores  defenderunt ;  Archiepifco- 
pi&Epifcopireceperunt;  Jurislnterpretes,  ac  Hiftorici  graviffi- 
tni,&Tlieologi  dixerunt;  Imo  fibi  ipfe  contrarius  fait,(eodem 
lefuita  exprobrante )  dumF^/icminterRomanos  Poncirices  retu- 
lit>  etfi  ab  70.  demum  annis  cognitum  j  Et  tamen  Cyriacum  rejecit 
antefoo.annos  decantatum!  Conciliet  hsec  qLiorum  intei-eftsvel 
Urfulam  vindicare ,  vel  Baronii  audloritatem alFerere,  nos  nianum 
dehactabularemovemus.     Addo  unicum  >qLiodaberaditis  viris 
tradicumaccepimus,extiti(lein  amiquis  Martyiologiis  memoriam 
VrfuU  &  XI milidi  virginum  >  inde  rudes & fabulofos homines cii- 
dilTe  memoriam  VrfuU  &  XI.  miUium  virginum  >  quod  camew  fuo  lo- 
co  relinqui.-nus -,  Certe  fupra  omnem  fidem  non  eftconjevflura,  fi 
cogitamLis  longe  abfurdiora  M^rcyrologiis  accidilfe.     Hieron/- 
mnsGebvvileruslib.il.  Chron.Habfp.  c.37.  ex  GaifredoUrfuIa; 
&  Comitum  relatione  repecita»  fabjungic.     Hac  Galfredus  Momme- 
tenfisinfnequarti  librideoriginegentts  Britannia  InfuU  refert  i  etfi  non 
ignoremtts,longe  aliam  hifioriam  fuper  Xl.milliumvirgtmmiMartyrit 
circumferri.  SIT  SOBRIO  LECTORI  JUDICIUM. 

§.6o.  SitautemgenLiinaCunibertihiftoria,  &  vera,nihiIo-. 
tninus  noftram  Aureliam  &  fbcias  parum>  imo  nihil,javabit.  Nam 
intotailla  nariatione  neqLieAurelia^jnequefociarum  mentioulla 
fit.  Caput  eft  decimum  rertium  apad  Crombach.  lib.  i.  quod  agic 
de  Urfula»  ut  vifitatu  Rom£  liminibiis  SS.  Apofiolorum  redierit  cum  vir- 
ginibia  Coloniam,     In  quo  capite  mentio  fieii  debuillec  Aurelixj  Sc 

focia- 


^focils  'virginihui .  ni 

fociamm,  quod  Argentoratifubfticerint,  fiquid  tale  faiSlum  fuif- 
fet:  JamveLonulioverboeammullafitmentio:  narratur»  quo- 
modo  Romam  pcrvenerint»  uhi  cum  per  dies  aliquot  perlufirawuhique 
diverfnJan^eiWH  limtnibw,  pervigiles  in  oratione  DEO  animasfuoi  com- 
nmdarmt,  lacrjmtsque  interiorem  habitum  >  quafi  jam  ad  <eterni  Regif 
tricitniumproce([ttrxif}udiofim  componerent,peradutandemvotis,itinere, 
0(140  veneranti  Bafileam  reverfefmt.  Afienjisque  navibus,  per  decurfum 
Hkeni  prnno  aheo  dejltientesi  &  armufpiriiualibus'»  tam  contrafpirituales 
nequitias ,  quam  contraomnesperfecutionum  prejfttrasfe  communientes> 
tandem  Coloniam applictterint.Hxc  ibidem  narraiitur, &  c.  14.  feqq. 
Martyrium  UrfiiL-E  &  fociarum :  Quis  antem  fibi  perfuaferit ,  fi 
quacvirginuravelArgentorati,  velalibifiibftitillentjquinmentio- 
nemearum  faiftura  fuilfent  acta  ,  in  longeminutioribuscuriofa? 
Si"ebertusGemblac.  ad  ann.4j-j.  fcribit  :  CtmClas  ab  Hunnis  elle 
Martyrizatas.  Igicur  &  Aureliam  cum  focii  s,fi  qua?  tales  extitillent. 
MiifaleArgentoratenfe  in  hymnoundecimmillibus  virginum  di- 
cato  canit: 

Ouamin  portu  reltquerunt 
Claffemifimul  invenerunt 
hUgmmi  fiumen  &  amccnum 
Havigantes  imrant  Renum 

Per  DE/  clementiam. 
Uincad  locump.i^fionis 
Duxitets  dtixagonu 
florem  fu£  jnvemutu 
Varvipendentifpe  faltttts 

Euntes  Coloniam, 
Ofelix  Colonia 
Subter  cujus  menia 
Sarbarorum  rabies 
Ertfes,tela,frameasy 
Cultros  in  virgineas 

Cruentarunt  acies  &c. 
Nec  hic  quicquam  de  Aureha ,  vel  fociis  Argentinse  rehdis.     Sei 
&  aiterum  iftud  non  caret  fufpicione  ,  quodnequidemChionica 
Palxopetiinanoftra  Aureliae  meminerint  >quodtamenfecirfent>fi 

Einbcth» 


Rejp.^dx, 


nz  J^^  Aurelid 

Einbeth, V^orbeth  »&  VilbethiftiusfuilTent  diaconifiGe:  Ipfajpo- 
tius  dicuntui  febre  laboralle.  i.  e-  diaconiflis  opus  habui(Ie,non Au- 
teha,  quam  prorfas  nefciunt. 
(t-)in  §.  <Ji.  Dicas,  ututCunibettinum  mentionemfaciatnuUam, 

^7a  j .    ^^^^"^^  tamenaha, §. yj.  produdadocumenta.     Sed  Bi.  ad  (i.}Mar- 
tycologii  Romani  exiguam  elTe  fidem?  fi  cogitamus ,  interpolaCum 
fuifleaBaronio,idqaodrupraahqaot  in  medium  addutlis  exem- 
phs  ad  oculumoftendimus.     Nec  difHteturBaroniusin  notis>un- 
deAurehaArgentoratenfisinMartyTologium  Romanum  irrepfe- 
ri t>  nempe  cx  tahulis  Ecclefu  Argentinenfis,  ex  quihns  hac  die  Uolanm  & 
Galefinm :  quibus  verbis  innuit»  pridem  in  Martyrologio  Romano 
iiullam  ejus  mentionem  elfe  factam,poftquam  vero  placuillecMar- 
tyrologium  ahunde  augeri  ■>  etiam  Aureham  elle  infertam,  a 
Molano ,  &  Gaiefinio ,  &  a  Baronio  >  fequace  ;    idque  audlo- 
ritate  tabularum  Argentoratenfium.   Authentica  Martyrologio- 
rum  verba  mutare  non  licet}  mutata  autem  fimtRomani.  Nam 
Crombachius  ita  citat:  In  Argentina  S.  AurelUv.M.ezQd\t\i\OiC[\\iz 
Coloniae  AnnouJfo.prodiit,  itaiegit;  Argentorati  S.Aareliavirgi- 
ntf:  Galefinius  apud  Crombachium  ita  refert:  InArgentina  S.Aureli* 
virginiiiqUittCmntJfetexnobHi  illafocietate  Xl.miL  virg.  ad  prafatam 
urbem  in  reditu  ab  urle  Roma  infrrmata->  ohiit inpace  Mea  autemGalefi- 
nii  editio»  qua?V€nctiis»& quidem  cum  priviiegio  Pontifieio  &aliis 
prodiitanno if 78. hacc  folum exhibet vetba ;  Argentin<t->  fanMa Au~ 
reVuyirginu.  Ipfe  Crombachius  exPetroLeidenfi  ,&Ferrariore- 
fert» & fatetur »  ipforum  tempore,  An.  ijio.  exprejfum  inRomanu 
TaflU  ( Martyrologiis  )  fuille ;  qu^ddVetefodalitateS.VrfuUy  &ex 
injirmitate  ibi  decesfiffet :  At  hajc  verba  hodiernis  in  exemplaribus 
non  comparent.     Eodem  modo  comparatum  eft  cum  Breviario 
Argentinenfi.     Ipfe  enim  Crombachius  fatetur ,  quod  jujju  VVil- 
helmi  Argentinenfts  Epifcopi  DoSor  lacobus  Uahn  vicarius  generalis  Le- 
iliones  de  Vrfula  &  Aurelia  horarias  anne  demum  lyii.  inferuerit  Ar- 
gentinenftBreviarioeManufcriptoperantiquOiUt  adeo  inter  ea  fintaddi' 
ta  pecuUari/i  nomuiUa  officia.qua  in  veteribus  impresfis  codicihus  non  habe- 
bantur:  ut  fonant  verba  privilegii  Thomat  AnshelmoBibliopoljE 
abEpifcopoconcefli.    Pridemigitur  in  Argentoratenfi  Breviario 
tale  quid  non  legebatur.     Deprehendi  in  Bibliotheca  Academica 

Mijfale 


^Jhcns  virginihus,  iij 

MiJfal-eJPecialeV.ccleCix  Argentiiienfis,  impreflum  Argentin.r  anno 

IJ04.  perPetrnmJoh.  ^])ril^/  inquoAureiiajvirginisnuilafit  men- 

tio  vel  intabulis»  vei  in  ledionibus,  ieuoflticio;  qu«  tamen  ali- 

bi  fit,nempe  in  Millaii  Epifcopi  Ruperti  imprellb  an.  Chrifti  7478. 

&Wiiheimi»  qiioci  prae  fe  fert  annumiyio.utappnreatconfenfus 

fcii.  iHter  horologia.     Dilcas  hinc  >  quomodo  Martyrologia  & 

Breviajriapro  lubitu  fuoanxerint,  imminuerint»  interpolarint;quis 

igitur  tuto  fidem  mutatis  toties  habuerit.-Si  autem  vetuftiorum fides 

vaciilaverit>multomagisvacillibirrecentiorum>«S.:eorumiquifub- 

leftafidefibi  vel  ip(i  mnpofuerunt,  vehmponifuntpafli.     Impri- 

mis  autem  miror,  quod  Urftillum  aulksfueritCrombachiuspro 

fefe aliegarei  qui  tamen  de  hiftoria  Urfulse&ibciarumhocfub-- 

j u  ngit )  udi ci u m  fuum :   Quantii  abfurdti  iiih^tc  bi^oria  conjperfa,  &  in 

fu(pic!omm  addu^aftty  cjiu  dejola  ChriBana  refertmtur ,  teiiantur.  k6.K,(td% 

(i.)  vz.ManHfcripiorfm  hdes  prius  eft  probanda?  quam  recipiantur  » 

imprimis ,  fi  ab  hominibus  Cux  l-cen^  ftudiosc  fervientibus  fuerinc 

iprofeda:  Crombachius  dicit»I3udicenfe  a  qjodam  Freien»  «?<:§?.- 

crarioCoionienficitari.&pr^bari;  idemfatetur>4P.Johan.Scharffl 

billich  Collegii  Molshem^lis  Re6lore  ledtiones  >  &  complura 

horum  teftimoniorum  ad  fe  elle  .•nifta;  imo  (  fe  folo  judice)<««- 

tiquufima  elle  M  S  C.  Argentoratenfia ;  Omnes  autem  hi  ex  eorura 

funt  numero>  qui  partium  funt  ftudiofiores,  ut  ipfi judices ,  vei  ido- 

iiei  telles  clfenon  pollint.     Erant  &  mihi  admanumManufcripta 

qusedam»  qua:  aliquam  prae  (ele  ferebant  anciquiratem,  ledcum 

chaia^terem  peiiitias  explorarem  >  deprehendi ,  feculo  decimo 

quarto  finico,  &c  quiiico  ineunte  elle  exarata»  etiara  numerisid 

conteftantibus.     Vixego  crediderim,  ante  annum  Chrifti  i4(>o, 

( quo  S.  Aurelianoftris  apparuille,  &  de  negledto  Ilii  honore  con- 

qaefta  tSii  fingebatur  ab  efcuiientibus  facrificulis)  ifta»  qujecir- 

cumferunturjManufcripta,  fedexeo  tempore  > &poftea,e(Ie com- 

pilatajut  fidem  fiititia  apparitio  apud  vulgus  inveniret.  Ab eo  tem- 

pore  ccEperunt  Breviaria  potifHmum  interpolari^ledliones  horari^ 

inIeri>farcophagi  e  tenebris  fcil.erui>reliquiajtraduci»&:quid  non  1 

Unde  patet,  quid  ad(j.  )Ri.Pofijerimahqueme(refarcophagum^«?/?.*s^  j. 

inventum,  cum  inlcriptione :  Einbeth,  V^orbeth ,  Vilbeth ;  fed 

Jias  fuilfe  virgines»  &  Urfulinas  quidfim »  quae  raedio  leculo  tertio 

P  llOll- 


1T4-  Z^^  AureBa 

rjondum  impletoexBritanniis  Bafileam  >  &  Argentinam  Venerfht^ 
ibicj^aedefun(5laefint,undeArgcntinenresrcirerint?  Fatenturinre- 
latione  fua  Catholici  fci  licet  Argentinen(es ,  w«/r«  demfis  tem^ori^ 
biu  y  omnem  eamm  ex  bumanit  mentibus  erxfdm  ejfevifammemoriamt 
timemoria  fuic  erafa»  unde  igitur  in  eandem  fibi  revocaveriat  ? 
Dicunt :  divina frtvidentiafaUum  efl ,  ut  cafu  fepulchrum  earum  apers^ 
retury  eccetibtapparentomnes  tres juxta fe coUocatdivirgines y  tot<t  inti-_ 
gra,  d'incorrupHr  virginali  induta  habitu  >  &  tpf<e  penitus  incorrupt*; 
■  juxta  titulus  erat  coUocatus ,  in  quo  fan^arum  virgimm  nomina  contine  ~ 
bantur ,  &  quomodo  de  focietate  ParthenicaS.  VrfuU  Argentinam  cum' 
S.  Aureltafebriente venijjent  &f,  Hxe  monumenta  M.  S.  S  Argen- 
toratenfia.  Adfiintmihiacfmanusmonumenta  >  in  quibas  ex^pro- 
fellode  virginibusfcribitur,  (cdde  apertura  (arcophagi  >  &  cada- 
Yeribus  illxds,  tituloque farcophagi  >tale  nihil  habetur.  Reliquia- 
rum  meminerunt;  non  integrorumcorporiim:  referunt,Argenti- 
nam  eas?  (ed  ip(as  febrientes>  non  autem  cum  Aurelia  febriente  ve.  ^ 
nifle.  Taceo,quod recentiora  fint>atque eo  tempore  fcripta^quo- 
ficlitiis  fandis  & reliquiis  ftudiofe  fu^currendum  erat  >  propter  in- 
credulos  fcilicet  Lutheranosannoiji^.  IJ19.  ipo.  Si  de  reipfa  veli- 
musloquijproltatdivinumedidlum;  pulvis es  homo ,  &inpulve- 
rem  reverteris :  aqualegenemohominum,  nifiinnocensapecca- 
tis,qui  eft'(blusChriftus>immuniseft.  Solent quidem condituri» 
cadavera  aiiquandiu  confervari  a  putredine>&corruptione>fcd 
vehcmenter  dubito,  Argentinenfesnoftros>tum  quidem  temporis» 
aitiift^operamdedille,  ut  virginesiftas  aromatibus  prjefervarent 
a  comraunt  honninum  lege.  Neque  dicere  licet>  fieri  tamen  idpo- 
tuilleperdivmamomnipotentiam',  utetiamfine  conditura  liberae- 
ellent  ift^  a  vermibus  &  pulvere :  nec  n.  implicare  contradi«5lionein: 
Si  enim  ita  liceret  arguere,nihil  non  fingerc  polfemus^quod  quidci» 
»e^,  ^4>contradidtionem  non  involvat»  verum  tamen  non  fit;  Ad  (4  )  i^^ 
S^iXPt^  refert>  nonprobaty  rerationem  Aiu-eliac :  fic  enim  fe  ha- 

bentipfiusverba:  ^rmcteauc^t)on<5t2(urclmi^irc6m 
ju@fragbur3/D<?g2(niiOfco.@,2Curdia/  ^cr  cilfpau^ 
fcnt)3ungfraucnctnc/afgfict)onQ3afcI  t^m  Oifednger^ 
abscfa6rcn/un^crtt)fgenju@frafl)urggc|?orbcn/'Unl^ 
iJofcl^l?  UmUn  fcp/  t>araii6at>c  man  iu  c^rcn  forcfer 


^focils  'virginiltes,  115 

i^irc&ettt^cm(fffm3^6rgcbauen.    Ecce;(JrmclfrQuis 

{^ti  EftJacobiisdeKonigshofen,cujusCap.  XIX.  pra-ced.  men- 
tionem  fecent:  num  vei  6  ille  a  Konigshofen  fuit  hxreticus  ?  Abfic ! 
Nififorfan  ideo,  (]uia  anno|demumj-oo. poftChriftumnatumait 
Urfulam  cum  fuo  Parthenio  exercituArgentinam  defcendilIe,quod 
computo  Crombachiano  minime  quadrat  >  aut  quiaJohannacPa- 
piiik  meminitff  ut  in  via  foetum  exonerarit?  quod  male  habet  Pon- 
tihcios.  Ad  ( f- )  ^.  Aurelix  Argentorati  templum  elleerefVum  Rep.  <»«/  5, 
excra  controverfiam  eft ;  fedqu.T  illa  Aureliafiierit»  adhucfubju- 
dice  lis  eft.  Arturus  S  Monafl;enoRecolle(Slus  Alonachus  infacro 
Gynec.-eo  feu  Martyrol.  die  O-flob.XV,  f.407.  itadeAurelialo^ 
quitur:  Argmorutiyfinda  Aureliayvir^inii  y  qu<t  repelrancorumna^ 
ta  fauguine ,  humilitate  >  fxxnitentia ,  ac  continua  mortijuatione  ChnftwAt 
feijui jugiter intendit.  Inexplicationeporrofubjungit :  De  eaMar- 
tyrologium  Romanumi  hac  die,  Baronlm  ihid.  iunotu,  Molanut  in  additie- 
nibiis  aH  Vfuard.  GaUeftniminfuo  martyrologio  :  Ferrarius  in  nova  Tf- 
pgraphia  ad  Martyrolo^ium  Roman.  verb.  Argentoratum-  At  VTien  ir 
AdjunUU  ad  }fi.myrologium  Benedt^inum  i  Terrt  ju  ingenerali  fanilor. 
Raderus  part.  i.  Bavaria  fandai  Saujfayus  in  Martyroiogio  Gallicano: 
Gononus lib.  j.  vitMr.  Patrum occidentisytn ea » Simon  Martinus  >  hac die  > 
volunt  Ratubona  in  Bavaria  eam  obiUfe.  OU<e  quidem  Uugone  FrancO' 
rum  rege ,  cognomento  Capeio  yfeu  Lotfjarto>filio  LudoviciTranfmarini 
nata,  ?arifm^  facrofonte  levata ;  &  educata ,  moxfutura  fanciitatu  ar- 
gumentadedit  &c.  Hinc.ipparet,  juxtanonnullos  Pontificios>  Au- 
reliam  Argentoratenf-m,  &  Ratifponenfem»  elle  unam  eandemque 
virginem ;  Jam  veibCapeti  filia  vixitcirca  annumCh.faltem  1027. 
ODortet  igitur  &  Argentorenfem  eodem  tempore  vixifle.  Qui 
igitur fueritComesUrfulx Bricannicx?  Ferrarius  hanc  forfan vi- 
denscontradicTiionem)  fingit  duas  Aurelias?  alternm  Argentora- 
tenfem>  alteram  Ratifponenlem,  ut  folent,  ubi  fabulae  invicem  non 
congruunt.facileseirein  multiplicandisiandiis&reliquiis  Ponti- 
ficii,  quodfuperins  inMaternonotavimus  Art.ll.|.  6.  Cajterum 
Recolledlo  Rothomagenfi  non  placet  ?t/f j;/i/*  :  Scio »  ait ,  Terrarium 
fup.  in  Catalogo  duas  omnino  diverfts  SS.  Aureli.t<ponere  \  unam^  qua  Ra- 
zi*pont,alteram, qud Argentorati veneratur \  SED  PERPERAM» 
OUANDOQUIDEM  ID  SlNE  RATIQNE»  ET  AUTHO- 

P    z  RE 


3i6  "De  Aurelid 

RE   AB  EO  DICTUM  SIT.     Confidencior  igiturcft  MaC- 
dKvoRadero  jefuita,  quippe  qui  in  Bavaria:  fua'  fanfla:  Vokim.  1 1» 
p.  163.  adhuc  lubdubitat :  lic  enim  aic :    In  fafiUfin^orum  Rmanif» 
&  apud  Mdanm  AHf  elU  vlrgo  Argentini  ccldratur,  eedem  die  j  eadem 
m  diverfa  ?  non  con/iat.     Quare  nec  hoc  conrtat, Aufeliam Argenti- 
Menfem  fuil]£  unam  ex  Urlulihis  virginibus»  quse  circa  annur» 
Chriftiij^.  juxta  Crombachium» e  littore  Britannicoemerfernnt. 
TabuL^  quaedam  alicujus  Argentinenfis  Breviarii  idibus  Odlobris 
.   cxhibent memoriaro  AurdiAVtrgirm, & in oflicio expHcatur  le6tio- 
neprima  ejusdem  hiftoria:  (td  quo  tempore  BreviarioAigenti- 
nenfimemoria  ifta  fuerit  inferta^difquirendumeftj  idqueex  ipfi* 
M  S S.  Argentoratenfibus a Crombachio lib.  V 1 1. c.'3o.  Uif.  vind, 
laudatis.     Referunt»  quod  circa  annum  Domini  i4<5o.  Aurelia  c 
twnulo  ^rodierit  aJp€^ahiliforma,plenalucei  qnerelas  ingeminansyquod 
ingloriadelitefceretifihic ,  nec  uUotuortaleseamcultudignarentur.     SJ 
igitur  Aureliailla  verum  dixent,necefleeft,anteannumChrifti 
i4(5o.inBreviariomemoriame^usdera&ofiicium  non  fuiile  cek- 
bratam ;  fecus  ingloriA  non  delitui/et,  (ed  fuilletctt//a5,  isqueinfi- 
vnis>(]uoeztnmortaleserant  dignati:  Annon  enim  infignis  cultus 
eftjfiquaehominum  celcbratur  hymniss  invocatur  orationibus  j 
honcuatur Evangeliis & Leclionibas ;  refponforiis  &  Antiphonisj 
homihisj&laudibus?  AtquieohonoreAureHaafiicitufinBrevia- 
sioy  fubjiciam  faltera  preces,  quibus  fblenni  ritu  invocabatiir: 
DEHSy  qui  Beatam  Aurelioin  virginemfebre  arreptam  ad  te  migrarefeei- 
fti ,  comede  qudfo  omnilfiisnobis  epufejiacslentibmintejksapudtepre' 
sibus  abomni  psteftate  febrium ,  &  ab  omni  malo  liberemur  ,  atque  o^ 
mnium  bomrumfuturorum  nosfacioi  ejje  confortes,    ?er  Dominum  ns- 
firmn.     Ifte  divinus  honor  eft  invocationis ;  aut  igitur  Aureha  fuiE 
jxientita,cumannoi4^o  conquefta  eft>  quGdmillo  eam  mortales 
cuku  dignarentur  ,  ficukupublico  fiierantdignati  ipfaminBre- 
viario  >  etiam  vehementer  ambitiofa  »  qnod  ne  divino  quidem 
honore  fuerit  contema.      Aut  exinde  demum   coepit   coti  9 
quod  novum  eft  ;    Eligant  Aurehani  utruila  veiint.     Ai  (  £.} 
»eA  ad  6.  '^'  miraculaefle  fufpedla  >  quia  confi<5la  funt  ad  ftabiliendam  Ha- 
gid.atriam  in  S.  literis  neque  fiindatam,neque  probatam»  fed  data- 
jaatam.    Narrat  Argentoratcnfc  Breviariumaliquemtyrannuni^ 


(^focmvirginihus.  117 

titipfumvocat,  quiPhilippouibemobfidentejfarcophagumDiv^ 
temeraverat,  cuma  Daemone  obfenusmiferamorte  periret »  ne  fe- 
pulturzqutdem  dignus;addit  de  ahis  viginti  tfibtts  Argentinen- 
(iumjqui  folTa  oppreffi  fuerint>ide6>quod  dieAureliaefefto//w« 
ferendo  operam  dediflenc.  Piura  recenfcntur  in  quodam  incerti 
au6loris  MSS.  de  admirandis  Embeths  >  Worbethx ,  &  Vilbechae» 
ut  ipfarum  beneficio  morbi  depulfi  fuerint defperati>  fadlis  lcilicet 
ab .tgrocantibus>  vel  ahis»  precibus  ad  virgines  pacronas  >  peregri- 
nacionibus  quoque>  «J^c  mims.  Addunturinquibusdam  annimen- 
fcs,&dies,e.g.Ci)?.9[^.  rW-  ^D^.^!}- jrt)m^C0?«93.XX»exiin* 
gue  agnofce leonem ;  utveldiabolus  credulisimpofuerit>velMo- 
nachi>aliiq  exordineEcclefiaflicofimpliciori  plcbeculae  illuferint» 
neclarum  mancreftauraciEvangelii  admitterent. 

§.62.  Crombachii§.  yj.produdla  momenta',  nuUius  profe- ;?^^.rt</ 
Oio  momcnti  func.     Laudat  (i.)  Aureliam  &  focias  civitacis  hujus  Cromb.  i. 
Praefides&  Pacronas;  fed  wx.  Argcntorato>  fi  his  Patronis  falva 
vcllet&incolumis  ftare!  Maledidusfit>qui  in  hominibus  confi- 
dit,  &c  catnem  probrachio  fuo  habet.     Ipfa  certeAureliafuum 
corpus  a  rogoj  &  Ibcia?  olfaa  corrupcione  non  potucrunt  defende- 
rc ;  qui  ergo  defenderinc  integram  civitatem !  (2.)  H.xreticos  nos 
criminaturipfeHaerecicus.     Excant  utique  teftatiflima  &  proba- 
tiffima  fiditix  iftius  fodalitatis,&puerilis  creduhtacis,ut  tunc  fuit> 
veftigia»  imo  documenra  aperca>  uc  Deogracias  agamusj,  nobis  ve- 
16  graculemur  de  accenfa  Evangelii  Iuce>  ad  cujus  confpe(5lum 
(prfVTctV|W3CTA  ifta  difparucrunt. 


P    3  ANTI- 


^1$  Be  religione  Chrifliatja 

ANTIQUITATUM 

ECCLESIAE  ARGENTI- 

NENSIS 
ARTICVLVS  IIL 

CATECHESI  VETE-  I 

KUM  TRIBOCCHORUM  ET  AR- 

CENTORAT£NSlUM  CHRISTIANO- 
RUM. 

ARGVMENTVM. 

Sedtionis  Primje, 

Pr»f>oniturno^a  di/?ertatian'u ms/eriat  neinf>eharmoniain1tr^eteremC^h»' 
K,  ditrnaml  Eccle/iam  uirgentoratenpm  i»  primariU  Jidei  articulu.  §.  u 
ejienditur  Apojioiicam  interipfos  doflrinam  fuijje  ^uondam  {ilantatam 
infeculo  primo.  §.  2.  In/eculofecundofuiJJepropagatam,teJiimoni»  lu. 
/hni  MartjriiC^-Iren^ti.  §.  i.  perinde  intertio,  TertuUiano  (^  Origene 
Xejiibus.§.  ^.Etiam  in  efuario,(juaeccaJio ne dejynedo SinueJJana  dijjeri. 
tur.  §.  5.  Et  ArelatenJi:anGermaniAnoJirtLEpifcopiinferJuerint?  §.6. 
Certiora  depromuntur  tejiimonia  ex  afits  condlii  Nic^ni  ,  utijue  loco- 
rum  ,  etiam  in  GaUiu  C^  Germaniii,  recepii.  §.  7 ,  Ex  aQu  concilii  Sar» 
dicenfs,  cujus  expenduntur  adla confejja.  §.%.  Contro^verja  addun/ur,ut 
efl appendixtC^ confesjionis formula.  §.  ^.Oflendi/urjententiam  negan' 
tem  noJirA  caujjt  nihil  •fficere.  §.  10.  Et  dijiin^uendum  ejje  inter  conciLii 
ijiius dogmata  -,  £f  CAremonialia  CS  ritualia,^us, damnum  pajjajunt. 
$.\\.  Ex  ailis  cottcilii  Agrippinenfs-  §.  12.  Ex  conjenfu  cum  Athanajio^ 
^ Hilario  orthodoxis  Epijcopfs.  §.ii.  Sol^itur  objeffie  ex  HiUrio.§.\^, 
CoHcludiiur  hitcjtiiia anacephaUoJt prAdiilorum.  §.i$. 

§.  I. 

Dlfleruimus  h^<5tenus  de  perfonis  quibusdam  s  quaium celebria 
funtnomina  inhifloriaArgent©ratenfium>  pergimus  adpr^- 

cipuum* 


veterum  Argenuratenfmin.  iig 

cfpmim»  qiiod  intendimus ,  do«5lrinam  abexoidio  Chriftianifmi 
incerTribocchos5c  Argentoraten(es  receptam.  Praccipiium  vo- 
co>qttia  {alutem  animarum  concernit>;&  ab  adverfariis  nolins  ope- 
rolecxagitaturj  &  impugnatur.  SumusEvangelicihomines  ipfis 
novi>  cjui  rehgionem  luam  ad  Lutherum  Novatoremjnec  amphus» 
referre  poflint,  hoc  ip(T  veluti  pro  certo  fumunr»  cenfentes>fuam,ut 
Tridenti  recens  cufa  eft »  fidem  continua  Terie  ab  Apoftohs  ad  hjcc 
usque  tempora  efle  derivatam.  Invertamus  autem  nos ,  quod  ifti 
^cunt;  Namoftenderepo(Tiimus>novumelte,  &  inEccIefiaetiam 
Tribocchico-Argentoratenfi  in  quinqne  poft  natum  Chriftum  fe- 
cuhsinauditum  pr.rcipuum  illud,  inquoipfinobiscontradicunti 
ampliusdicam  ycontrarium  efte  dodum&creditum.  Qupdaf- 
(ertum>  ut  fidem  inveniat ,  probabimus  primum  generahoribus 
quibusdamfundamentis,  qua»  velut  hypothefes  pratmittamus  iis  r 
qux  in  fpeciedeincepsdeNngulisfideicapitibus  delibaturifumus. 
Apparebit>  fpero  >  ad ocukim,  veteres»  &  Chrifto  ApoftoHsque  vi- 
cinos>Tribocchos  &  Argentoratenfes  ea  ipfa  credidille»  quas  nos  in 
Auguftana  Confe/Iionej  ahisque  STmboh»  novifllme  amplexi  fu- 
mus,  &  per  Dei  gratiam  adhuc temporis  rehgiose  veneramur- 

§.!>  PlantarumeileChriftianifmuminternoftrosquoqueve'  yHjfert.r^ 
teres  Tnbocchos>  velAlfatos,fupraa(5i:.IL  §.2.feqq,  probatum;"'^^'''*'' 
Jedimus,     Inde  ultm  fequitur    J.  AiVenio  :  Alfatos  m/i^ros  Apo-       l'^'^'_ 
Jiolic<£do[lrindtin  Propheticis  &  Apoftolicis  literiicontenufuife  addi^os.  / 
Teftimonia  ibiallegata  allercionemevidenterprcbant.     Allega- 
vimusRom.  X.  iS-  verba  Pfaltis>  &  ex  hocjApoftoh,  qui  dicunt, 
fbnnm  EvangeUi  exivitle  inomnem  terram  >  &fermonemusque 
adfinesterra?.     Loquicur  Apoftohis  deEvangeho  a  CeCe  6c  Sym- 
myftis  prasdicato,  verf.  8  vocat  verbum  fidei ;  qyod  qui  ore  proft- 
letur&cordecredit^eofalvatur.  v.  <?.  &  juftificatur.  v. lo.     Id 
cjuod  probat  fubje^flis  Prophetarum  teftimoniis  Ilai.  XXVIII.  8. 
Joel  II.  32.  &c.  Hoc  ver6  illud  ipfum  eft  primarium  controverfi.^ 
internos&adverfarioscaput:  AnfolafirleinChriftum,  exverbo 
fcripco,  &  prajdicato  haufta  >iuftificemur>  &  falvemur  ?  Hanc  do- 
drinam  univerfus  orbis  Chriftianus>  adeoq;  &  Alfatus^ab  Apoftc- 
hs  andivit>  &  accepit :  HiUrim in  c.XXV.  Matthiei,  Chryfoftomus ,  E«- 
thmius  >  Th:ophjlacius  fuper  Matth.  l.  ante  captam  Uierofolmam  in  — , 

OMNI 


120  T^t  religione  Chrifiiand 

OMNI  ORBE  pradicatum  Evangelium  cenfuerLint»  fatcnte  Adamo 
ConzenioJefiiitainComment.  adRom.X,  iS.  qiiaefl:.  z.  Pra'dica- 
tnmigitLirfueric  EVANGELlUAUnon  meiitumoperumi  inNO- 
STRO  ORBE  Argentoratenli.     Addidimus  illuftrem  locum 
Col.I.  23.  ubi  Apoftolus  perhibet  >Evangelium>  cui  fides  falvifica 
&fpes  innititur,pr£edicatum  elIeomnicieaturnp,qiia:  fub  coelo  efl;. 
Audisiterum  EV4«g"f/i«;«»  inquo  revelatur  fpes  jrterna:  ha:redita- 
tis>&fides>qua?immota  pede  prominionibus  Evangelicis  inniti- 
tuL' :   Deoperibus  iterum  ,  prc-efertimeleifiitiisj&meritis  propriis> 
altumefl:filencium.  'Ei/trir]  cu fxAT i x?'"^^  "vimite  fanguinii  Chrijii  A^o- 
ftoliEcclefiamplantalledicunturablgnatio  l.c.  Irenaei  lib.  i.c.z. 
illuftreteftimoniumeft  :  Ecclefiay  ait»  per  umverfum  orbem  tuquead 
finesterr^feminata,  &ab  APOSTOLIS,  &  aDlSClVULlSeorum 
accepitfidem,  qu£  ejl  in  unum  DEum  Patrem  ommpotentem  &c.     Nota, 
quibus  de  Ecdefiis  loquatur»  nempe  etiam  deiis>  quae  fundatae 
erantinGERMANIlS,  adeoque&innoftraGermania  prima  >ca- 
justumtemporisilluftris  civitas  erar  Argentoratum;  Obferva  8c 
illwd>  quam  dicat  fidem  Germanias  accepiire&c«/?oi//>ij(7^c.3.ni- 
mirumAlux  eft  in  unum  Deum  Patrem  Scc.  Lege  fequentia  inferius 
deverboad  verbum  §.  f.  alleganda;  Confercam  profeffione  fidei» 
ficut  ea  in  concilio  Tridentino  eft  compiIaca>  deprehendes  toco  coe- 
lo  confe/Iiones  inter  fe  differre.  Priftinum  enim  iftud  Apoftolorum 
&Germanorumnoftrorumlymbolumnefcic  prorfus  eadogmata, 
qivx  nobis  adverlaPontificii  fua:  confeftioni  infertierunt.     Mater- 
(^)       num  fi  vellemus  admxttere»  qLiod  adverfariifaciunt>cogeremur 
jcat'  tf.f-    credere>  eandem  ipfam  docldnam,  quam  retrus  Magifter  docuit  in 
Bfarov.     epiftolis  fuis  &concionibus>  difcipulum  qiioque  incer  Alfatas  noi- 
ftros  prazdica  (le.     At  ubi'?  ubi  ?  Petrtis  quicquam  eorum  docLiit 
••  vel  fcripfit,qu£Efecus>ac  nos^docent&creduncPapift.-E  ?  Sedcer- 
tiora  audiamus.  Nempe  qLiid  Hilarius  in  libello  de  fynodis  laudet 
inEpifcopisnoftris  etiaraGerinanis.     In^rhu,   fciibens  >  O  vox 
beatos  &gloriofos  in  Domino !  qui  perfeclam  atqueApoJiolicamfidem  con- 
fcientia  &  profesftone  retinentes,  confcriptasfides  huctuque  nefcijlts,  tion 
enim  eguijlti  litera  >  qui  (piritu  abundabatts.     isleque  officium  manus 
adfcribendum  defiderajiis :  qui»  quod  corde  a  vobts  debebatur,  ore  adfalu- 
tem  p  rofitehamini.    t^eque  habuijlti  necefarium  Bpifcopi  legerey  quod  re- 


Viterum  ArgentOYAtenjlum.  lii 

^^efmKeoph^tfteftebatii.  Ex  his  Hilariiverbis  vtg.Buclierius  Jefui- 
calib.  X.Belg.Rom.  c.ii.^.j.concludif.Adhactuque^Ch.nau  ^^p^ 
sentp9ra)  pratcr  AfofitlorumSymbolumiqttodinbaptifmo  (EcclefiajiU' 
dicerat,  mUum  aliud  agmvij[e,ac  ne  audivijje  quidcm  {Gdlicana}  videtur* 
fi  verba ifla  Hilariiperpendimus.  Et  paulo  poft  :  lantafuit  jam  indt 
abinitioGaUicana  (Germnnkx^Belgicamaxime,  tanquam  aGracis  re^ 
notujtma  j  Ecclejids  virginitaf>  fimplicitas ,  &inconcuJfa  inprimafide 
€onfiantia;  Et  lib.  IX.  c.IV.  §.ii.  mhilmirf4my\nquit,fnofra' 
tes  Epifcopi  deinceps  S  O  L  O  APOSTOLOR  UMSYMBOLO 
CONTENTlconfcriptof  fidef  NOVAS»  quod  ait  Hilarius ,  aut  nefd- 
rerint ,  aut  neglexerint.  Si  SOLO  APOSTOLORUM  SYM- 
BOLOcontenti  fuerunt»  ubi  igitur  fuperaddita  iila  Papiftarum 
dogmata? 

$.  3.  1 1.  Infecundo  feculo  nojiri  Germani  eij.c4v<poifuerunt  lujlino  ^^  -^^erti 
Martyriy&lrenao,  Patribtisorthodoxii,    Juftini  Martyris  teftimonium^'''^'*,''*'* 
habetur  indialogo  cumTryphone  Jadxo  f.  m.  170.  &eft  hoc;  NeJ/„^  '  ** 
UNUM  quidem  ejlgenus  mortaUum,five  Barbarorum ,  ftve  Gr<ecdrum , 
fiveetiamaliortmOMNlU^i  >  quocunque appeUantur nominey  vel  Ha- 
tnaxobiorum  ,  vell>iomadum  domo  carentiumyvelintentoriisviventium 
SC€nitarwn,& pecoribus  vttam  tolerantium  >  inter  quos  pfr  N  O  M  E  N 
JESU  CHRISTI  fupplicationes  & gratiarum  adiones  Patri  & 
Fabricatorirerumemniummnfiant.  In  genere  loquitur  Juftinus.& 
Barbaros  quoque^  uttum  Germania  noftra  cenfebatur ,  appellat, 
dici  tque^ipfosjperinde  ut  reliquos  Chriftianos,pf  r  nomen  lEfu  Chrijli 
fuppUcationesfdcereDEO P>itri, nonMatny  autfandis.     Si  Barbari 
ifli  inhsrefesfuillent  lapfi,]uftinus  non  aufus  fuiilet  ad  ip{brum  ^2.)  d^ 
conlenfum  provocare coram  Judjeo  fatis  erudito  &  perito.     lreH<a  ircMt. 
illuftrius  teftimonium  eft.Dicitl.i.c.  5.  Hanc pradicationem  cum  acce- 
ferity&hancfidemyquemadmodmnpr£diximus,Ecclefia ,  &  quidemin 
miverfum  mundum diffeminata  yDlLlGENTEK  CUSTODIT&c 
Et  neque  ha,  qua  IN  GERM  ANIlS/««r/«;7rf4r^>  Ecclefta  A  L I T  E  R 
iredunt.  Aperrc  dicit,  Germanias  ( ita  enim  in  Gr.-rco  textu  legitur  ) 
fidem  ab  Apoftolis  acceptam  >  cui  ipfe  quoque  Irenaeus  addidus 
erat»  ditigenter  cujiodivijfe.    Oportet  igitur  Irenajum  &  Germanias> 
adeoque  &noftrampr;;w4w,iRApoftolica  dodlrina  inter  fefeco»- 
ipirafle.    Cumhoclococonfcrripoteftaliusejusdemlrcnzi  non   - 

Q^  minus 


\ 


32i  Veretigme  Chrifliana 

BEJimts illuflf is>  quem habet  iib.1 1 1.  c.4.  Difputat  eftim  admf«i 
i\poftolicae  anciquitatiscontemptoresiiacretico$>  qui  &  fcripturas» 
&inrcripturisfundatas!traditionesrepudiabant>  <Sd  provocat  ad 
Eccleflas,  in  quibus  ipfomm  vel  Apoftolorum » vel  Apoftolicorun» 
\irorum  vox  ibnuerit;  In  hisEccleiiis  etiam  Germantam  noftram 
primamvideturcomprehenditle:  EntibiPatrisverba:  Ordinana^ 
8/(ApoftoIica»)  ajfetitium  mutugentes  Barlfarorum>  eorum,  quiin 
Chriftumcredunt->finecbara£lere  ,  vet  atramento  fcriptam  habentesper 
^iritumin  cordihmfuufatutemi  &veterem  traditionem  diligenter  cu^ 
fodientesi  in  untm  DE«;« credentesfabricatorem  coeti  &  terray  &omm^ 
ttm ,  qu<t  in  ets  ptnt ,  fer  chnftwn  lEfum  y&Fi  lium .  Qui  eminentufi' 
mam  erga  fgmentumfutmt  ditdHonemi  eamy  qtu  effet  ex  virgine ,  gene- 
rattonem  fuftinuityipfe  perfe  bominemadunans  DEO^&  paffiufub  Ponti» 
Vitatoy&refurgens,  & inctarirate receptus  v  inglona  venturus  Salvator 
eorum,  qui  falvantur,  &  judex  eorumy  qm  judicantur,  &mittens  in  ignent 
a!emumtransj^tnratoresverkatiSy  &contemptms  Patrisfui ;  &adve}t' 
tus  ejft^.  Hancfdem  qui  fine  titerk  crediderunt ,  quantmn  ad  fermH' 
nem  noftrumy  barbarifunt,  quantum  atttem  aifentemiam ,  &  confuttudi- 
nem,  &  eonverfationemfr&pterfidem,perqKamfa^ent'uiftmifuttty  &pta- 
€9nt  D£0>  converfames  in  amni  juftitia,  &  cafiitate » &fapientia..  Qur~ 
ius,fiatiquis  amumiaverit  eat  qtt<&ab  hdSireticis adinventafunt,  propria 
fermone  eorum  co-ltoquensy  ^iatim  concludentes  aures  >  tonge  tongitis  fit- 
gienty  neaudirequidemfu^inentes  blafphemum  coUoqtAum^  Sicper  it- 
iamveteremApoftolonmtraditionem)  neineoneeptimem  quidem  men- 
madmittunty  quodcunque  eorum  portentiUquiwneft  \  Neque  enim  congre^ 
gatiofuit apudeas-,  neque doCtrina  infTttuta.  Hadlenus  Irenaeus  Lug- 
dunenfis»  Nonequidem  nominetenusexprimit  noftram  Germa- 
Mamprimam  >attameninnuit.  Najn (i.)  Barb-aras genteska.  cre- 
«ferefcribit,-  At  GermaninoftriBarbaris  accenrebantur»  Hiercv 
mymus  voattfemibarbaras  Rheni  ripas  in  epift.  ad  Ruffinum.  Salvia* 
nus  Ma/Iilienfis  Germamam  primamvociit  nomine  barbaram  lib.VTL 
<?>gub.  D.p.i(5f.  Et  nominatim  Argentaratum  y  Qy.^\icmtQV]iciO' 
nymoin epiftola adGerontiam.  Sed  nequis  {Gn.ipulo/ior  excipf- 
at,  recentiores  efTe  hos  audlores » ideoq;  en  ti  bi  vetuftiorem,  &  ire- 
©acD  finon  omnino  cose  vum,  certe  aliqnanto  {uperiorem>GaIenum 
lKkdicum.i  FleEutt  emm  fub  Antonina  Pio,  juxta  Vof»  d.  {cript. 


'VCterum  ArgentoYatcnfmm.  I2j 

Graec,  lib.  II.  <:.  i^.ncautemiile  lib.i.  de  lanitate  tue«dalial-)et: 
//WHf  vZvyi  »TS  yify.a.vo7{  j  »t«  a-f^oif  livh  ay^ioiS  «  (iA^ti^foK  tfV0f&- 
■•rroiflcLUTct  yfet^ofxiv,  V  fxa^oy  n  eifKloii^»  Ketvfott-,  m  A«B5-/r>  h  itM^^xov 
ahfsuv  Sn(icov>  vos  vero  nunc  neque Germ iriU ,  neque aliis  quibu^d  mi  agre' 
flibm,  aut  Barbarii  hominibiti  h^c  fcribimus-,non  m.rgii  ac  UfftSi  aut  capru, 
mt  leonibuSfOut  alii  alicui  bejliarum.  In  hac  fciiicet  exiftimatione 
tunceramus  Germani.  (i.)  lUudiffum  SymhQlum,c\wo6.  fupra  Ger- 
maniis»  jam  tribuit  Barbaris.  Poftquam enim  lib.  i.  c.  i.  (ymbo- 
lum Apoflolicum recitalTet»  fubjungitc.  j.  Etneque-,qu£inGerma. 
fiiii(zv  yifixctvicf^<)funtfund.it£,Ecclefi<edliier  credimtyaut  alitertra' 
dtmty  neqtie  h£,  qux  in  lliberufunt»  neq ,  h£,  qua  in  Celtii,  neque  h<t ,  qu£  in 
orientt :  &  feqq.  Germanos »  ccce ,  dicit  fic  credidiile,  &  tradidille  > 
quomodo  &credidifle  &tradidiile  Barbaros  poftea  retulit;  eos- 
demGermanosdicit  diit^entcr  tuffodivijjh  traditionem ;  fed  &Bar- 
barosdoceteadem  diligentiacuftodiviHe»  ut  aures  obturavei-int» 
fi quis nova & aliaaftluret :  Eandem  traditionem  utrobique iisdem 
fere  verbis,  ceitoeodem  (enfu.Tecenfet)  &  receptam  a  Germanis  & 
Barbaris  alleritsquare  non  poHumus  noii  fubBarbaris  etiam  Germa- 
nos  noftros  fubintelligere.  Porrh  fiperBarbarosnoftiietiamGer- 
mani intelligumur, fequiturnoftros Germanos  Irenceo  quoad  do- 
«Strinam  Apoftolicam  &Chiiftianam  fjille  c//c4«?«f :  Audivimws 
enim  ex  Iren,Tfo »  quod  quantum  ad  fcntentiam  y  &confuetudinem»& 
converfationem  propterfidenjpcrqiwnfapienttfftmifuerim »  &  DEOpla- 
cuerint  >&pievixerint :  Irena?usigiturfententiamip(brumj  feufi- 
dem,comprobavit. 

§.  4.  II I.  Seculo tertio Germani n^flri confpirarunt ctim lcclefia ^tl.  Ajiert. 
Catholica.  Celebris  locus  eftTertulIiani  c.  7.  adv.  Juda:.  quem 
non  piget  ad(cribere :  U?}} Gettdorum  varietates ,  &  Uaurorum  multi 
fintSi Hilpaniarum omnestermini->  Galliarum  diverft  natienes,& Britan' 
mrum  inacceffa  Romants  loca,  chrifie  verofubdita  \  &  Sarmatarum  >  & 
D-«foraw,drGERMANORUM,  &Scytharum,  &  abditarum  mul- 
tarum  nobts  ignotarum  »  &  qua  enumerare  minus  pofjtimus ;  in  qni- 
btts  OMNIBUS  lecu  CHRISTI  NOMEN,  qui  jam  venit.regnat.  Me- 
minit>ecce,etiamG£n««?wo/ttn;>  ( ledionem  vulgarem  defcrerenulla 
nos  cogit  neceditas  )  &  z\i,Chrifli  nomenmter  eosetiam  rcgnare: 
uegnaverit  igitwr  5c  intcr  noftros  Tribocchos ,  qui  Germanorum 

(^  2  natio 


124  Z)<?  reUgimChrtpandrum 

nstioerant;  utvaticinium  deportisChriftoreferandis  etinmapiKl 
hoi  pcrjpicue  fuerit  adimpletumyutpoie  inquibus  mnibm  locUpepului 
NOMINIS  CHIUSTI  inbabitet :  Quxejusiem  verba  funt.  Fuit 
Tertullianusjcunr)  hunc  lil^ellum  ad verfus  Tudneos  fcriberet  >  Morj- 
ranifticoFermentoiioninfedus,utiiialiisfuis  fcriptis  fuit.  Qua- 
re  Ecclefia  Germanica  aim  ipfo  fentiens  fenfit  cum  Ecclefia  Cathcv- 
lica  ubique  locorum  difperfa.  Origene  tefte  extabant  apud  univerfi 
orbif hominesy  qu^m  late intergentes  incolunt ,  fundatd  P E  R  JESUNi 
ECCLESI^  DEI, lib.  i.  adv.  Ceif  Ecclefii,  &  quidem  DEi ,  quc 
per  /e/«w  fundatx  funt,  non  pofTuntaliae  eife»  quam  Catholic^, 
ApoftolicrFj&Orthodoxac.ut  tales  fuerint  eiiam  noftr£E  Germanicac 
imergentes  fundar.T :  Adfui cultttmyfuamqtte  dotlrinam  JEfum  attr^ 
xijfey  aitidem, univerfum  orbem.  l.c.p.  iio.  uEdubitandumnon(k> 
in  doclrina  etiam  noflrros,  orbem  Romanum  incolentes ,  confpiraf. 
ft;  Conferiterumnoftras  Antiqcj.  Ecclef  Evangel.  Sec.IlI.art.  j. 
fed.j-.^.  ^(^.p.825. 
^JJtrthr-  §.  f.  IV.  Stculo  qrtarto  Ecclejia  Argentoratenfis  fidem  Apoftoli- 

cam  infymdo  Kic^nafpnbolo  comprehenfam  ,  c''»  Sardicenfi  &  Agrip- 
finenft afcrtam)  ah  Atbanafto quoq:,&Hilario  propugnatamyjiudioseco- 
/«/V.ElIet  forfan,qui  cenferet,Sinudfani  quoq;  concilii  mentionem 
fuifle  faciendam,  eo  quod  FL.  L;  Dexter  in  Chronico  fuo  notarit : 
K.C.ccc.  per hoc tempus vehementius fdvit perfecutio Diocletiani, con^ 
(ilium  Sueptnuin  incaujfa  MarceUini  Papxj  qui  Romathurificavit ,  multit 
Epifcopiiprafentihd  nonnuUti Prafulibits  ex Gallia ,  GERMANIA ,  ac 
Hi^ania  etiam,  habetur :  Hsc  ille ,  allegante  locum Carolo  Sten- 
gelio  Abbate  Anhufano  in  commentario  rerum  Auguftanarum 
Vindelic.  part.  L  cap.S.p.iy.  Ada concilii exhibentur  a B.ironio» 
& defendunturan. 30J. §.88.  feqq.  ficut&aFrancifcoLongo  aCo- 
riolan6,orciinis  Fratrum  minorumFrancifcJ  Capuccino  in  fumma 
conciliorumomniumadan.303.  fol.  160.  feqq.Narranta(5la,quod 
conciliointerfuerintrr^ffw/i  Epifcopi,&trigimaPresbyteri,&  trts  dia^ 
ivnes .  Probabile  igitur  videtur  in  tanta  copia  Epifcoporum,  etiam 
Germamrum  aliquem  Argentinenfem  interfuifle, utpote Galliis  vici- 
num;  velcertealiquem  aliumexGermanis,  cui  hoc  temporeEc- 
clefia noftra  fuerat  commilTa :  ut  tum moris  erat ,  eundem  plurium 
bvitatiuB.efle  Epifcopum.    Cxterw»  a<5U  apud  Baroiiium  nullam 

pror- 


fveterum  Argentordtenjium,     *  125 

prorfus  iiientionem  faciunt  Germanorum  s  nedum  alicujus  Argenti- 
mnfi SfEpiicoporum :  quare  pro  noftu  Argentina  nuUum  folidum 
argumentum  inde  elici  poteft:  Dextri  autem  Chronicon  nuilius 
fcre  momentj  eft :  adfcribam^quid  eruditi  viri.etiam  inter  Pontifi- 
ciosjde  Chronico  ifto  fen(erint:  Iruditis  h£c  {  de  Dextri  Chronico 
loquela  eft )  ejwdemfarinat  videti  cum  Berofo  Annii  Vtterbienfts^  nuga- 
cirfimi  nempe  impoftoris,ait  Aubertus  Mirsus  ad  Hieron.de fcript. 
Ecclef.c.  iji.  Johanne  Launoyo  referente  >  Dextri  Chrenicon  omnes 
riri  do^i  repudiant,  ut  ab  recentioribus  Hiff>an'u  confidnmi  idque  dudum  in 
rem  judicatam  abiit  \  omnes  iUt prolem  fubje^am  ■>  id  opus  editum  ab  ho- 
minefaciit  procul  abjiciendum  exijli^nant ,  lisquefolis  pcrmittendum »  qui 
decipij  Hijpanorutnque  ineptiiip<£ne  aniltbus  infatuari  r»/««/.  diflert.  de 
Magdal.  c.  4.  in  prajfat.  Exerc.  AddeDionyfiiPer.iviiJefuit^Edo- 
dillimifuffragiuml.i.Ep.i^.adRofvveyd.p.zoy.ficautemfehabet: 
Dextrt  Chrontcon  hemints  efl imperituftmiaiio-Trof  ic, dy^cKoTov KvtnjLet,  > & 
9mntno-liu^i7riyfAipov,abHi(panoaUquonebuloneconfiQum.  Quis  lucU' 
moniiipusprudentiamnonmireturi  quife  eruditohutc  feculo  btfceqHtS' 
quiittifucum  facere  putaverit?  Johannis  Dalla:i  viri  harum  rerum 
fagacillimi  fimile  judicium  eft,  fuis  ratienibus»  quas  addiditsfufful- 
tum  in  lib.  i.de fuppof  Dionyf.&Ignat.  c  14.  p.  95.  &94- confer 
Cornel  aLap.  in  Ada.  f  u.D.  Dorfch.  adConcil.NicaEn.p.38. 
Nolumus  igiturnosquoqueGermaniamnoftram  infulfi  tenebrio- 
nis  teftimonio  aliquo  proflituere. 

§.  6.  Miretur  alius,  quare nec  Arelatenfis  Synodi aliquamface-  De  fymodo 
rementionem  voluerimus»  c/jippe  cui  Germani  quoque  Epifcopi -^'"'''^'''./^' 
interfuerint.  Cekbrata  eft  h;? c  fynodus  anno  Chrifti  nati  314. 
ArelateGalliarum>incauffa  Cajleftini  Carthaginenfium  Epifcopi 
a  Donatiftis  exagitati:  Convocavit  autem  Conftantinus  M.  ad 
eamEpifc0pos>quos;«j(/;r  adefleperfuos  provinciarum  vicarios,& 
pracfidesjutpatetex  Concil,  Tom.II.  epiftola  Conftantini  M.  ad 
./Elafium  Africae  vicarium  ;  juflit  igitur  adefle  Epifcopos  etiam 
Galliarum»  &  Germaniarum  >  non  tamen  omnes  >  fed  nonnullos : 
Lkerasenimdabat  ad  Metropolitanos  fingularum  Provinciarum, 
utipfiadeflentcum  uno,  velduobusfinguHPresbyteris>  velDia- 
conis  fibi  fubjedlis :  Inter  hos  comparuit  etiam  Maternus  Epifcopus, 
&  Hamnw  DiacQnus  de  civitate  A^rippinenftumiCicm  habet  fubfcri- 

qI^  3  ptio: 


126  T>£  religtofic  ChrtflUnoYim 

ptio:  Forfan  non  ipfe  folus  ex  Germanis  comparuit»  fed  &aln: 
Eriamfienimnullialii  rubfaipfifle  legancurina6lis,uti  hodieex- 
ftnnt»  attamen  probabile  eft  piures  fublcripliile ;  Nam  >  Auguftino 
tefte  lib.  i.adv.  Parmen.  ducenti  minimum  concilio  interfuerunr ; 
•quitamen  nonomnes  nominafubjeciileliodielegunttv :  Sunt,  qui 
fufpicantur,adaaDon3tiftis  eflecorrupta,  ut  Baronius» qui  defe- 
dum  notat,ajens :  Defiderantur  ( in  a6lis  conciiii  Arelatenfis )  nomi- 
na  complurium  Epffcoporum,quosJymdo  interfuijfe  eertum  efiy  nempe  duo- 
rum  coUegarum  Chrefli  in  Sicilia  Epifcoporum ,  quorumfit  mentie  in  lite' 
rtsConfiantiniadeundattty  &alioram.     Ingentem  pLme  fuijfe  mme' 
rum  Epifcopornm,  ex  eo  etiam  potefi  intelligi,  dum  convenisfe  confiet  Anti- 
Jlites  ab  extremis  orisorbis  occidentalif  >  nempe  exSicilia,ut  demonlira- 
tum  ejlt  Chreflum,  ejusque  Collegas  i  &  ex  Britannia »  civitate  Londinenfi 
Refiitutum.^n.^H.§.SU     Veldicendum  efts  fi  quidem  folus  Ma- 
ternusexGermanis  adfuicjipfum  vices  geflille  reliquorum:  Pri- 
matum  Colonia  Metropolis  obtinuit,  quia  Crefccnspr<zdidtu  Coloni/c  quo- 
que  Apofiolicamverbi  DElvifitationem  primm  /«/«/;>  >fcribit  Ruper- 
tus  Abbas  Tuitienfisjqui  feculo  duodedmo  floruitlib.  i.  deoffic. 
c.y.  Subfcripfillet  igitur  nomineetiam  Argentinenfis  Epifcopi»  fi 
quifuilfet,  velcerteEcclefiiE.     Hxcaliquis  moveritadverfus  nos^ 
necdiffiteor  fpeciofiora  faltemeIIeiis,qucedeSinueIIanoconciIio 
in  mediumprotulimus.    Dicuntfynodici ,  in  qmbus  &  Maternus 
Colonienfis  nomen  pra^fixitjinepiftola  adSylveftrumPapamRo- 
inanum  e  Bibliotheca  Pithcei  edita  apud  Baron.  Anno  314. 
§.  66.  feq.     Communi  copula  charitatu  ,  &  unitate  matru   Ec- 
clefu  Catholic£  vinculo  inh^rentes  ,  ad  Arelatenfium  civitatem  piufi^ 
mi  imperatorts  voluntate  addu^i  fumiis  ;  Ha^c  il(i,  innuentes ,  Ca- 
tholicsE   Ecdefias   fenfum  elle   fuam   fentenciam  :     Et  paul6. 
poft :  ludice DEO  & matre  Ecclefia ,  qua  fuos novit & comprobat ,  aut 
damnati funt  ■>  (Donatiftx )  autrepulfi:  quas  in  eandem  fententiam 
accipimus.     Casterum  utut  hoec  non  omnino  fpernimus ,  itacla- 
riora  teftimoMiorum  documenta  fuperelle  exiftimamus.     Certi 
nonfumus»fuiIIetumaliquem  ArgentoratenfiumEpifcopum;  nec 
novimuSjfiquidempropriumEcclefiaEpifcopum  nonhabiiir»  cu- 
jus  deniqueinfpedionicommilfafuerit:  Quare  nec certo  ftatuere 
poftumus  >  interfuifle  aliquem  Argentincnlem  Epifcopum » aut 

ipfius. 


n/eterum  Argentoratenjium.  127 

ipfiiiis>autetiamEccIefice,nominealiumjqui  infttperetiam  aftisdc 
canonibus  fubfcripferit ;  Si  quis  tamen  id  aftirmaret,  moroseilli 
contradicere  noUemus.  Diu  creditum  fuitjfolum  ex  Britannia: 
provincia»civitace  Londinenfi)Refticutura  Epifcopum  lynodoAre- 
latenfifubfcripfillei  tandem  tamen c  veteri  codice  Coibejenfija'» 
cobusSirmundusdeprehcndit>£W;«w  Epifcopmn  de  civitafe  Ebora^ 
eenjti  provinciaBritannia  ;  Adelpbiwn  Eptjcopum  de  civitate  Colonia 
Londinenjium  (  forfan  Camalodunenfi  celeberrima  tum  Colonia 
Romanorum )  exindefacerdotem  Preslf)terum,&Armlnium  Dtaconum 
fubfaipfille. 

§.  7.  Adclarioranosigiturj&certior.iconveitamus^&qui-i^»»'^/»* 
dem  l.adfynoium  Nicenam,  Fuit  ha?co/x«/i/sf/>c>)  fynodusexEpi-^'"'*'''*- 
fcopisuniverfiorbis  colledlaj  utaliquotiesabAthanafiocontem- 
poraneoappellatun&recepca  abuniverfaEccI.  Catholica,contra- 
dicen:ib'paucis  in  oriente  Arianis>qui  proptereafedib^fuis  raoci  8c 
€xcoramunicati  funt :  Tanra  ( in decretis  Nicicnis )  doclrinaejiy  & 
frudemia,taeau^iquedepradicataad  OMSIVM  attres: animosqueperve'- 
neriCi  ajunt  Arimir^nfes  orthodoxiin  epiftola  ad  Conftancium» 
Et  Athana(jus  in  Epiftolaad  AfiicpUnumiinc^mty  conctlium  hoceji 
fietatih  &  UNIVERSUM;.^«  er5einadimplevit »  hocnorunt&Indip 
&quotqmt  apud  atios  Bar^aros  funt  ChrtJ}iam.  Recenfet  >  quafi  in- 
du<5tionefa6ta>fingulas  illuftriores  Ecclefias  idem  Athanadus  m 
epi  ft.  ad  Jovi  n.  de  fid ..  Nos,  di  cens  iconfpe^tf  Ariana  Blajpbemia  inpo- 
ftdtm  Dei calamitatibusynecejfaria  tibi  ftdemNicteApatfum  coHfesfioni' 
ttts  confrmatam  porrigere  Jitidmmmy  ut  tteapietas  &ea  ,  qtfx  ibi  exa£i»- 
fime  fcriptay  &  qu.mmn  errent  iUiy  qttt  aliter  fentitmt ,  intelligiret.  Or- 
gnofce  igitur^eligioftj^ime  Atiguffey  hanc  ejjeyqmacondite  avapr^dicats 
fmtt,  &  quam  Nic££patres  agnoverunf»  cujmque  fi^ragatrices  ejfe  omnf^ 
htis  in  locumnes  EceleJias,Jive  in  Hijpaniajint,ftve  Britarmia,  GALLIA 
UNI VE  RS A>  Itatray  Dalmatia  ,T>a£ra*Illyria  &c.  Et  rn  epiftola  acf 
Epi<ftetum  fcribit  idem:  Ego arbitrabaryomnitm {quotquot  unquam 
fttere)  hxreticorttm  tnanem  garruittatem  Nicicna  concilia  fedatam  ejfe, 
Namfidesy  qte<e  mihi  a  PiUrikisfectmdttmfacra$firiptUTastraditay& 
ttmfefionibits,  conjirmata  efi ,  fatts  mihi  idonea  efficaxqtte  videbatur  ad' 
mmein  rtn^ietatem  evertendam,  d'pietatem  ejtts  >  qua  in  Cbrifio  eflyjidei 
(mfitmndm*    Atque  ideo  nunc  quofue  diverfts  ConciliH  IvTil*  rrtM^^ 


tis  De  religione  ueierUfH 

psrGdRUm,  &  Uijpdnia4i  &  mAgm  Romx  celebratU,  OW^BStqutinei 
comentufutHy  ijios  lucifugny  quifefe  etiamnum  occultattt ,  & ,  qud  Arii 
funtifdpunt :  Auxentium  dico  Medtolanenfemi  Vrfacium  >  Valentem ,  & 
GajumdPannonidnet[/.4ii<ft^»  atiip'  IfU  -Trvivfj.itTQ^  KiviixiyoncommU' 
m  calcuh,  uniusjpiritiu  tncitatu  anathemate  percufferunt.  In  hi  s  cefti- 
moniis  Athanalius  loqiiitur  de  fymb.Nicaeno>ficut  in  univerfo  orbe 
fuerit  receptum ;  receptumigitur  fueric  innoftraquoq;Germania 
prima  ad  Chriftianifmum  diu  ante  converfa ;  Imprimis  quia  G AL- 
LIAMquoque,eamqueUNIVERSAM,laudac  ifjic4»ipov,SubGat" 
lid  enim  univerfa  ambitu  etiam  Germania  noftra  prima  fuit  com- 
prehenfa.quodvelexfubfcriptione  fynodicarum  Sardicarum  pa- 
iet>ubiG<«///'<ad(cribunturEpifcopictiamGermaniaE  primae  &:(e- 
cundx.  Clariilimcomniumhocevincitur  exadisconciUiSardi- 
cenfis.  Interfuiile  huic  Amandum  noftrum  Argentinenfem  fupra 
a  ti  H.  §.  28. oftendimus.  Si  igitur oftenderimus  etiam  hoo  quod 
lynodus  Sardicenfis,cujus  decretis  Amandus  fubfcripfit>  Nicae- 
num  fymbolum  in  pretio  habuerit,&  afTeruerit^  fimul  oftenfum  da- 
bimus»  Amandum&Ecclefiam  Argentineniem  fynodum  &  con- 
feflSonem  Nicaenam  approballe.  Id  vero  clari/Jimis  Athanafii 
verbisprobatum  damus.  Scripfic  hic  ad  Euiebium  >  Luciferum, 
&aliosEpifcopos>Antiochi.^confiftentes,in  huncmodum  iQuojn- 
viicertihominesnonnuIla,quafiqu<edeefent  concilio  1<Iicano,  adfcribere 
vellenty  idque  acriter  contenderent;  fan^a  tamen  jynodtu  t  quteSardictc 
fonventti  indigne  tulit,  decretoquefancivit,  nequidulterius  deftdefcribe- 
retur,  &  fefe  contentos  ejfe  i^Jicanafide  declararunty  ut  cui  nihil  deeffet ,  & 
in  qua  integra  &  folidapietas  comineretur,  neque  edendam  ejfe  aliam  pro- 
fesjionemfideiine  iUa,  quteHice^  fcripta  eHi  fuos  numeros  non  habere  vi- 
deretur.  Haecille.  Hinc  perfpicuum eft  ,quod  Sardi cenfes  Pa- 
tresSymbolumNicajnumamplexi  fuerint>&  hoc  adeoreHgiosef 
ut  prajterca  nullam  aham  fidei  profe/fionem  admitcere  voluerint; 
Taceo  epiftolas  >  ad  Epifcopos  Africa?  &:  ^gypti  >  ad  omnes  Epi- 
fcopos>  ad  Julium  Romanum  Epifcopum  fcriptas>in  quibus  omni- 
bus  Ariani>aNicaeniscondemnati  >incer  hajrecicos  conftancerre- 
cenfentur.  Atq;  utinam  genuina  &  certa  conc.  Nicasni^da  habere- 
mus>  forfan ex  noftris  quoque  Germanis  aliquis  Epifcbpus  legere- 
tui  fubfcripfifte :  Jam  vero  condonandum  eji  Qolle^Qri  ififortein  asfi- 


Argemoratenfium.  ,tj9 

gnathm aut  mfcrtfthne  tam  Epfcoportm,  qu.tm  Epifcopamm  pram^- 
forum  error  invenitur  commi/us ,  mnximecirca  illos ,  qui  citra  Europum 
deJignantur,potisJimum  qued,etftfueruntexemplaria  vetuHufmiqu.ttuor* 
fx  quibmcoUe^ioprAfens JHmptaefii  erant tamen  omniaadeo  &  finguU 
depravata,  ut  coHe^orem  tadeat  inepta  ac  multiplicis  variationis.  y«/- 
lius  enim  illorum  cum  altero  convenientiafuit.  Ita  notatum  eft  in  co- 
mis  conciiiomm  a  V.  Crabbe  anno  ifjS.  editornm.  Exem- 
plum  annotavit  Johannes  Seldenus  in  Eutych.orig.  p.17.  Cum 
cnim  audor vitac Conftancini  M  dixeriti^xomnibus  Ecclefiis  Eu- 
ropae»  Afric.t,  &  AfiaeconfluxiHeEpifcopos  ad  (ynodum,  miratur 
ifte,  curigitur  nulliBrirannileganturvelinterfuille.velfubrcrip- 
iille>  cum  tamenin  Arelatenli ,  quod  decennioantehabitumeft, 
Reftir utus fx  Provincia  Britanjti^e,  civitate Londinenfi  fuum fubjecille 
laomen  iegatur.  Quod  iieri  potuic  circ^  Epifcopum  provinciae  Bri- 
tannicxj  fieri  quoque  potuir  circa  Epifcopum  Germania?  prima?>  & 
Aifitiac.  Braphiftus  Colomenfis  Epilcopus  memoratur  inMSC, 
Arabico  fubfcripfille concilio Nic$eno  apud  Eutychinm in  Origin. 
p.  9o.Piitant  ede  EuphmtamCoionienfem;  Cujiis  tamen  nomem 
non  comparetin  vulgari  Conciliorum  editione.  Sufficiat  antem 
hac  viceoftendiirejSatdicenfis  laitemconcilii  tempore  noftros  AL 
fato5j5i  Argentinenfes  iymboium  Nica?nuni  efle  profeftos. 

SuntconciliiNicarni  decretaduorumgenerum.  Nam  prse- 
lerfymboiumfuntcT/AJuTwjfyfj&cfo/;  Ifta:  agunt  de  dodlrinaj  hi 
de  moribus&ricibusjnotanteBaifor.  p.  272.  StatuimasOeitnanos 
noftros & his  &  iftis  fitblcripfil]e>quia  pracedentia  teftimonia (unt 
generaiia>&nihilexcipiunt  >  Noftrum  igiturnoneft  eadem  coar- 
clarc.  Conferfed.H.§.5. 

§.  8.  n.  Ad  fynodum  Sardicenfem  &  ejus  confeflionespro-j^»«<^ 
gredimur.     Subfcripfit  nofter  Amantus,  feu  Amandus  epidolx 'S^fdke»» 
conciiiiadomnesEpifcoposexarara?;  quaredcKftrinamfynodicam^'^' 
amplexns  efte  merito  cenfetur.     Quod  ut  pienius  inteiligatur, 
icienduni  eft,  quod  circa  concilium  Sardicenfe  qua:damfint  con- 
fcira»  quafdam  conttoverfa.     J«i"o«y^j(/(>eftepiftoiafynodica,  quam 
fanilaSynodusperDEIgratiamSardicacmgregata  omnibus  Cathoii- 
ca^EcciefisEpilcopismifit»  &incipit:  'Tro^diJt.iyTro^^dKifScc.Sdipe 
JitudemmultumqHe  drc.     Habetur  apu<l  Atiianafium  Tom.  I.  opp. 
'  R  f.m. 


13©  De  religicne  veterum 

f.m.7(jn.  feqq.Theodoret.lib.i.hiflEcclcn  c^.  (8.)  Hilariiin» 
in  fragmentisex  BibliothecaPithoBanaedicisa  NicohoFabro,&  in- 
fei-tis  rcliquis  Hiiarii  operibus  foi.  401,  feqq.  cdit.  Parif.anno  i<Jo;. 
Hiflor.  Tiipart.  1. 4.  c.  24.  Compilatorem  conciliorum  y  Parifiis 
anno  1644.  editorumj  fol.jo.feqq.  T.3.  Definit  in haecverba: 
KSe*a.Tf'VGtci,  KA^oinafxiViis  C(/.eis>)y  ivQvfx  VTttf  Sici^v\a.Tlci  3  ctyatTn- 

Toi  aSi^fot,  divma  providentU  fnnHos  &  Utos  vos  confervet ,  diU^ifra- 
tres:  iipiid  Athanafium,  Hiiarium»hill:oriamtripartitam  j  &To- 
mos  conciliorum :  inquibus  ( Athanafio  nimiriim,  &  tomis  coiici- 
liorum»)  in  fpecie  finguiorum  etiam  Epifcoporum  nomina  fubfcri- 
pta  habentur»  &  inter  hosetiam  no(\.n  Antiindi.     Videcurautem 
Amandus  nofter  ipficoncilioSardicenfi  non  interfuifie,eo  quodejus 
nomen  inter  h^\(co^Siqui  fynod»  Sardicenji  adfuerunt  >  &fcripferunt 
injudicio, enumerzme  Hilario  f.408.  opp.  non  compareat ;  Dico: 
videtur.    Necenimpro  certo  abfiiille  aileriierim:  Cumnonfem- 
per  ita  integra  finc  conciliorum  ada :  ut  omnium  Epifcopoi  um » 
quiinterfuerunt,nomina  fubje<fla  legantur  e.  g.     In  Arelatenfi 
I.  fynodofuerunt  100. vel  plures  Epifcopi,  8c  tamen  pauciorum  no- 
mina  fubfcripta  leguntur  :  Efto  autem  non  interfuille  ,  abfens 
tamen  fiibfcripfic, &fubfcribendoconcihiiftiusfidem  &confefno- 
nem  fuam  fecit.     Apparet  ex  fubjedisepiftolafverbis  :   HdC  ( in 
cpiftolafynodica  contenta)  fcriptts  mandata  facrum  Sardicenfe  cen- 
filiumadeosyquiinterejfenonpoterantimiftti  ^,  yiy«va.7t  k,  dvro)  aviJL- 
4*1901  rti(  KftSeiiny  qui  ipfiquoque  fuis  fujfragiU  decreta fynodt  approba- 
runt.     Mifit  igi  tur  &  ad  noftrum  Amandum :  Nam  fubfcripfit»  & 
(ijbfcribendo  adta  iynodi  comprobavit.     CathoHcam  hanc  ado«' 
mnes  Epi  fcopos  epiftolam  praecedit  apud  Athanafium  fol.  y^6,  feq. 
alia  ad  Presbyteros>  &  Diaconos>&  univerfam  Ecclefiam  Alexan- 
drinamdireda,qua:incipit:  ^  Tf/j»  jwsr  &c.     isiam  antequam  &c, 
Et  definit  in  ha?c  verba :    ^s  oivrm  ThniJL[A.iK9ifTa.s  >  in  ipfam  offendett' 
tes,  feu  peccantes.  Hancquoque  epiftolam  bonafideefteab  Atha- 
nafio  relatam,  teftantur  ipfius  verba :  H<tc  epijlola  ad  jEgyptios  & 
Africanos  Epifcopos  per  ommafme  uUamutatione  defcripta  e(i.  f.  y6o.  Et 
licet  hacc  verba  abeflent»  nihilominus  ipfe  circumttantiaBidcoge- 
rent.   Nam  recitavit  illas  literas  ConftantioImperatori>&Aria- 
nisaddi<^o,quifacikfraudea]>fi  quafuiiret>deprehendere>  &)u- 


I 


ArgenfdrafenfiuyiiP  ;jt 

ftafn  AthanafTi  porr^  perrequendi  caulam  prjctexerd  potuiflet.  Ge- 
nuina  igicur  Athanafius  referrecogebatuf.  Iftas  autem  literas  ad 
Alexandrinos  dederant  GalliarHm  quoque  Epifcopi,  utinfcriptio 
habet^  quibus  wfiv  tkath  fumptis  nofter quoque  Amandus in  (lib- 
fcriptione  annumeratur. 

§.  9.  Contronrfa  fun t  ( i .)  Appendix ,  uti  vocant,  li  terarum  fy- 
nodicarum  ad  omnes  Epifcopos  mi(T'aruiiv»quam  recitatTheodo- 
retus  hb.2  hift.  c.  ^.  (8.)  Et  ex  ip(b  compilator  conciHorumt.  5. 
f.  74.  feqq.qui  iplamrepudiat  >  fecutus  Baronium  an.  547- §.59. 40, 
41 .     Rationes ,  quas  prajtendunt,  (unt  dua: ;  prior »  quod  Valens 
&Urficius  ab  ifta  r,ppendiceaccu(enturSabellianifmi  fimul&Aria- 
nifmi ,  leu  Tritheifmi,  quaefint  i<Tv^<nA ;  pofterior»quodin  lynodo 
Sardicenii  orthodoxorum  nulla  novafidei  confe(Iiofueritedita,tefte 
Athanafio  in  hteris ad  Antiochenos      Undeemergit  (ii.}  contro- 
verfiade  co«/ff//o«cilla>quam  recitat  Hilarius  in  hbellodefynodis 
ad  Epifcopos  GalHarum  &:  Germaniarummillo  fo\.^6.  opp.  Nam 
dehacquzericur)  quarincipit:  Sattda  Jjfwdus  in  Sardica  congregata: 
Non  de  altera  ifta,  cujus  inicium;  Gregorio  Alexandru  Epi/lopo, 
quamlegas  in  Hiiarii  fragmentis  fol.  4J4.  (eqq.  Iftam  a  parte  ( ita 
cnim  lego,  pvopatre )  ArianorHma,d  Africam  ede  miiram»  extra  du- 
bium  eft.     Igitur  de  piiore  illa  qua?ritur:  An  orthodoxa  ortHo- 
doxorum  fit  confelTIo  ?  Negant  iterum  Baronius  >  &  Scholiaftes 
concihorum.     B.ationes  funtea?dem>  qua:  priores»  nempe,  quod  > 
tefteAthanafio,  orchodoxiSardicenfes  nullam  (idei  confedionem 
ediderint ;  cdiderintautem  Ariani,  fimplicium  deceptores ;  id  qaod 
manifefteindidaconfeffionepateat.     Nequeenimipfosinferuif- 
fc  vocabuhim  liAowiQr  >  telleram  orthodoxorum.     Vide  Baron» 

§.io.C2Eterum,quod(iJ<t]!>pr«irVf»;  attinet,nondum  videmus  fufl 
ficientesrationes»CurThet)doretirelationemindubiumrevocarc, 
vel rcjicerepoflimus» utf>ote quam Sozomenus hb. I II.  c.  11.  Vigi- 
-  liusjPapaRomanus?  analius?  certSa  Pontificiisadverfusnosal- 
lcgarifolituslib.V.cdnttaEutychetem ;  Socrateslib.i:hiftor.c.rtj. 
Ij^le  Dellarrtiirius»a'ilegatbex  ifll  appendice  teftimonio  pro  Sapien- 
tix  hbro>  lib.  I.  de  V.  D.  c.  1 5.  ftabiH verunt.  A4  rationes ,  &  qui- 
dtm  priafrem,]^^'.  infoiei-rs  ncnefle>hacreticos  i9V9a.'rct.  ftatucre ,  fai- 

R    2  tem 


1J2  Ve  retigtiHe  veurum 

tem  confequenter :  Ad  pc^etiorem ,  dift.  inter  novam  confefHo^' 
nemr&novamveteris  explicationemj  Veriim  quidem  eft,  qiioci 
Sardicenies  nuUam  novam  confeilionem  fecerint,antic}uam  tamen, 
Nicitnam  explicuerunt.  Vide  verba  Sozomeni  infra  recitaca» 
Confer  Dn.  D.  Dor(cli.  exercconcil.  Sirm.  c.  ii.  p.  104.  feqq.  Idem. 
teaendiim(2. )  circa  cenfesfionem  ab  Hilario  recitatam  &  explica- 
tam.  Hilanus  circa  temporaconciliiSardicenfis  vixit,quare  opti- 
menovic,  qu.-^adla  fuerint;  jam  vero  ifte  confeflionem  illam  pra 
S.^i  dicenUj  &  non  proPhilippenfi  j  proorchodoxa ,  8c  nortproiie- 
terodoxa  liabet,in  quavox  o//ob<7-/^0"  quidemnon  habeatur,explica- 
tatamenfit.  SufFragatur  So<rateslib.Il.hift.  c.ii>. cumait>  Snr- 
ScQnCesfideiSic£n£deciJi»nem  conftabiliviffe  i  o^iniommqtte ,  qmdFi- 
littseJfetPatridiifimUii,  prorfiu  explofijfei  poftremo  verbum  ■>  confubiian- 
tiale,multomtius  ^  iHuftrim  feci^e  \,  Na?n  Uterasjcripffffe  illos  ea  ipfa: 
de  ret  &paifem  ad  omnes  mififfe,  Imo  ipfe  Ba roni  11  s  an .358.  §.  1 6.  fa- 
tetur;  Siinipfodivinitfubftantie  nomine  nuUtts  ad,mifceretur  cavilltts  y 
unaeademqueeftetomninofideiconfesfto  :  Loqiiiciir  autem  de  confes- 
fione  Nicajna»  qu^  vocem :  Canjubftantialis,  habuerit»  adeoque per- 
fe^ior fit aliis,quarcarerenc» ut iila Saidicenfis :  Ne  quid dicarn  no- 
flris  de  Centuriatoribus>qiii  dc  appendicem  (Sc  confeflionem Sardi- 
cenlem  pro  genuinis  habent.    Cent.  IV.  c.  p.  f.  433. 43-^}'. 

§.  I  u  Pofito aiitem  >  quod  neque  appendix ,  neque confefliO' 
fit  Sardicenfium  >  noftraj  nihilominus  caullae  nihil  decedit ;  quia 
duopoftulata  nobis  manentintegra  ( i.  j  Sardicenfes  Patres  in  do- 
diina  cum  Nica?nisexa(5le  confpirade.  (2.)  Amandum  noftruiw 
cum  Sardicenfibus  lenfille.  Iftud  contendit  Baronius  ann.  547^ 
§.  40.  Atlianafii  ufus  teftimonio»  qiiod  (iiis  verbis  expreflimus  §-  jo. 
pntcedente.  Confirmat  Sozomenus  l.III.hift.  c.  11.  Eodem  temporeiixh- 
quiens»  (loquitur  autem  de  tempore  concilii  Sardicenfisj<t/i4w(Ho- 
iSus  &orthodoxi  reliqui )  fidei  formulamedidermti  pluribus  quidem 
verbts  fcrlptam  >  ^«4?«  qum  in  comilio  NicAno  editafuijfet  rfed  tamerL 
EANDEM  COMPLECTENTEM  SENTENTIAM ,  &  verbif 
non  multum  abiUii  difcrepantem.  Ad  extremum  ofius  &  ProtogeuesyqHf 
principem  locwn  inter  Epifcopes  occidentis ,  qui  Sardica  convenerant  9 
tbtinebant,  veritiy  ne  quibusdam  viderentur  decreta  concilii  Nicam  inm- 
Ttare,fcriiferejid  iHlim,  &  tejiafifm>  fe  ilk  qmdm  R.ATA  h4erel 


AYgentoratenJium.  in 

fed  qu6  FACfLlUS  INTELLIGERENTUR»  EADEM  pltmi^us 
Verlfif  expli(<ife,eo  confilio  ytie  Arianu,  qui  hevitatefermuU  fidei ,  in  t9 
(oncilio  editne»  abutebmtur,facult^sex  verba  daretur  imperitos  adabfur- 
iam  aliquam  opinionem  rapiendi.  Hadlenus  Sozomenus.Cui  gemi- 
mina  fcripfit  Socrates  lib.  II.  hift.  c.  K.  Simile  quid  poftea  fadum 
cftin  concilioSirmienfi :  'Secesfitns  enim&  tempns  admonuit  cos ,  qui 
tum  cofivenerant,per  multiplices  qu^fliones  latitts  ac  diffiifm  expofuionctn 
fdei  ordiiure  y  quia  multu  &  occultiscumcuUfinCatholicamdomumeay 
qiixper  vhotinum  rcvocabatur,  hxrefis  tentaret  irreperet  ut  perfwgulage' 
neraintemerata&iUaf^fideiumcutque gentri  h<tretic£  ac  furtivAfrau- 
dulenti^.contratretur,effentque totidemfidei  abfolutiones , quotidem  effent 
qu<tftr<eperfidix  occajiones.  Verba  funr  Hilaiii  Pidavienfis  fol.  540. 
opp.  ConferDn.D.  Dorfchexercit.  ad  concil.  Sirm.  p.  iiy.  feqq. 
Ex  quibus  adoculum  patet,  quod  afleruimus,  Sardicenfib'  cum  Ni- 
cajnispatribus  in  fideidogmatibus  convenifle.  Amandoverono- 
ftro  cumSardicenfibus  quoque  convenifle  extra  omne  dubium  exi- 
ftimamus  pofitum.  Subfcripfit  enim  epiftols  adverliis  Arianos 
ab  orthodoxis  Epifcopis  exarata?  >  cujus  uitima  verba  digna  funt  > 
qua:  notentur.  Hac  ita  fcriptu  mandata  facrum  Sardicenfe  concilium 
ad  eos,quiintcrefe  non  potuerunt»  miftt ,  lyytyoyAJDy  dv7o)  jv/jl^^^oi 
TOK  K^Se^ffi»  qui  ipft  quoque  fim  fufragiis  decreta  fynodi  approbarunt : 
Eorum  aufemy  qui  infynodofcripferunt,  Cttterorumg^  aliorum  Epifcoporum 
i^afimt  nominu :  Hxc  apud  Athanafi  1. 1.  opp.  f.  y^y,  Ccnfirmatur 
ab  orthodoxo  zelo  Conftantis  >  fub  quo  imperatore  occidentis 
Am^ndus  noftertumerat:  Adeo  enim  urfit  fidem  Sardicenfium 
fervari  >  ut  vel  fratri  bellum  comminaretur,  decretaifta  impeditu- 
rienti.  Socr.  lib.  2.  c  18.  Quanto  igitur  minus  pafTus  fuerit  Epi- 
fcopLim  in  fua  Germania  ab  ifta  fide  abhorrentem !    , 

$.  12..  Melioris  declarationis  d<  uberioris  confirmationis  gra- 
lia  addimus  de  concilio  Sardicenfi  (i.^quod  Canones  jaduram  pas- 
fi  fuerint  >  id  quod  Scholiaftes  in  notis  ad  concilium  Sardicenfe 
tom.  III.  concil.  f.  64.  ingenue  confitetur.  Ut  enim  refbl veret  ar- 
gumentum,ab  Africanis,hujus  concilii  contemptoKbus>fumptum, 
'Re^ondeo>K\c\M\x.,in  hac  tanta  rerum  ambage  nihil  aquius  exijiimari  pojfe, 
nijiquodex  tot  tamtsque  invaftonibus  iatquegrajfationibns  ,ftDonati^it 
aivtrfits  QAtb%li(9sfa:^tmflM'fiiSardicenfes  canQmsjailttrantpasftfue- 

R    5  rintj 


134  T^f!  rdtgionc  teterum 

rtnt*autfdltem  cafu  qmd*m  Hohuplane  incomperto  exciimnt.  Ex  ca- 
nonibus  igiturparum  ceici  aiit  folidi  habebimiis.  (  i. )  Quod 
probediftinguendumlicinter  canones  deexcernahieraichia»&do- 
<flrina  ;  Ifti  nunquam  hjbuerunc  Cacholicam  au<5loritatem »  ed 
quod&corrupti  fuerincjUtjNicolaoCufano  iiidkdfatu potuertt  du^ 
bitari »  an Sardicenfu  concilii conUitutio  exifiat?  Conc.  Cath.  1,  2.  c.  2f« 
conferaturCham.  1. 1.  Panftr.  1.  XIII.  c.  7.  &  u  .  §.  28.  29.  X  I V.  j« 
§.  i(J.  &  ab  oricntahbus  >  &  ab  Africanisctiam  orthodoxis  Patri- 

busreje6ti:    c»t«  etyitloKriiiS^aiuaf  fJ.i/Ji  tS  vy»'  (TUfiJfl.-frt  ToiduTH  X4- 

xf etT))K5f ,  m  oriente  nuUo  mado htic  luqiteea  ( appellandi  ad  Romanum 
Epifcopum )  confuetudo  valuit,  fctibic  Zonaras.  Et  tamen  a  Sardi- 
cenfibusficftatut-umelletradunt.  Quod  Afiicnnos  attinet,  Au- 
guftinum nempe  >  Alipium>ahosq;  Epifcopos»  fateturipfeSchoiia- 
ftes  l.  c  quodconciliiunSardicen{etanquam///f^mw<«w  acjpurium 
rejecerint,alleoatisquidemahquot  cauflis ;  fed vera  disfianilataf 
quae  erat  audloritas  Epifcopi  Romani ,  quam  fibifucato  concilii 
Nicasni  nomine  arrogabat.  Sicut  igicur  Pontificii  concilium  Chal- 
cedonenle  recipiunt  quoad  dogmata,  leu  articulos  fidei ,  repudiant 
autemquoadcanonemdeirqualitateEpifcopiConftanrinopohtani 
&  Romani»  ita  orthodoxa  antiquitas  Sardicen(e  recepit  >  quoad  do- 
clrinaminipfaconfirmatam,diIlenfitautem  inexternis  deporefta- 
te,  appellatione,  &fimilibus.  Quod  enim  fidei  doctrinam  atti- 
net,eademrepetitaeft>qu3einNics:nofuic.  Nocafunt  hacdere 
Athanafii  ad  Antiochenos  perfcripta  verba  allegatafupr.^.y. 

§.  15.  III.  Adfynodum  Agrippinenfm.  Pra?mifimus  dehu- 
»f»fif  i"^  fynodi  tempore»  adlis,  au6toritate,  qux  videbantur  ad  rem  face- 
re,fupereftigitur,utoftejidamus>  Amandum  noftrumhocquoque 
concihum  luo  fufFragio  approballe.  Id  vero  probamus  exfub^ 
fcnptioneipfius,quae  juxta  acla  in  tomo  fecundoconciiiorum  Gal- 
licanorum  ita  Cefe  habet  ;  Amandtts  Epifcopm  dixit  :  Siquidem 
tn  prxfenti »  quando  Euphrataa  quinque  Epifcopu  fententiam  accepit ,  me 
inter  ipfos  fateor  effe  confentanewn,  qui  epijiolifmeis  ad  eum  deponendum 
confenfi  &c.  Qujnque  iftorum  Epifcoporum,  quicunquedenique 
fuerintjfententiaabvuiiverfis&fmguiis  ColonicTCongregatisEpi-i 
fcopis  fuit  rata  habita,  quare  eandem  ratam  habens  noftei-  Artjahi 
dus  univerfo  conciiio  alftnfit  in  do(flrina>quam  Euphratas  abnega.* 
rftt,  nempe  orthodoxa.De  Sirmienfi  (ed.  feq.  §.  7.  dicetur. 

§.r4.De 


ne»j7s. 


ArgentOYAtenfium.  ij5 

$.  14.  De  Athanafianado<5lrinaiK)neftdiibium,quin  Aman-^,^^„^,- 
dusnofter  con{en(erit.  Neq;  enim  alias  aufus  fuiflet  Athanafius  </c<?r/«<», 
ipfiiis  nomen  rccitare  fub  iis,  qui  fidei  Sardicenfis>adeoq;  orthodo- 
xa?>  &  Aihanafians  religionem  fuo  calculo  comprobarunt.  Idem 
de  Hilariana  tenendum.     Hilarius  Pidavorum  Epifcopus  li^t^io-  C^ HiUrit: 
^oTetT®- 6iconftantiflimus  Arianorum adverfarius  fcripfit.ut fu- 
pra  praemifimus,  ad  Epilcopos  Germania:  primx  &  fecundaedc 
lynodis  contra  Atianos.      In  quo  fcripto  duo  probeobfervanda 
ducimus  i.Tempora.    Scripfit  de  (ynodisan.-jS  id  quod  Baronius 
allcritj&aflertumprobataHnal.jyS.  §.ii.  (S<:u.  Interconciliumigi- 
tur  Agdppinenfe,  anno54P-  habitum»  lV  fcriptam  de  fynodis  ab 
HiIarioepiftolara>intercedunt  annitantumnovem,  juxta  compu- 
tumBucheriijVeljuxtaScholiaftisrationesjo6lotantum>velfeptem: 
Jamver^dudumanteaadeosdemGermanos  &  Gallos  fcripferat» 
ucmoxfubinitiuminnuit»cumconqueritur  de  tarditate  refponfi:  - 

Conftitutum  mecum  habebamyfratres  charufimi  >  in  tanto  filentli  veftri 
temporenuUas  ad  vos  EccleftafticifermQnis  literas  mittere.  Ham  cumfre- 
quenter  vobuex.plurimii  Romanarum  provinciarum  urbibusfignificapm* 
quid  cum  religiofis  m/lris  fratribusy  orientU  Epifcopu »  fideiftudiique  ef- 
Jet&c.  In  exilio  has  literas  fi:ripfit,nempeexPhrygia,quor(Lim 
cratrelegatus:  idquodex  verbismoxfequentibus  apparet.  bhoc 
aL]tem  exilio  fuo  diu  nullas  exGallia  &  Germania  acceperat  literas: 
videtur  Jgiturmultumtemporis,adeoquealiquotannosintercefl5s- 
{e,  inter  iitcras  a  fe  primumfcriptas,  &interrefponfumdefidera- 
tum.  Nam  muiC.a  tenarum  Ipatia  inter  Galliam  8c  Phrygiamin- 
terjacent,  ut  plurimum  temporis  pereat,dum  literacexorientein 
occidentem  mutuaj  fine  mora  meant,  &  remeant  >  nec  miratus 
fuiflet»  aut  conqueftus>Hilarius»fi  aliquotmen(es>veIetiaman- 
nus  filentii  intercesfiilet :  Quod  igitur  conqueritur,  oportet  ali- 
quot  annosfuilfe  interjedos,  adeoqueprioresiliasHilarii  literas 
haudadeolongeaconciliis  Agrippinenfi,Sardicenfi,  &  Sirmienfi 
fuifleexaratas.  Stai:tehoc  » (equitur  1.  confenfus  do^rime  intei 
Hilarium  &  Epifcopos  Germaniae  &  Galliar.  Quptquot  enim 
Epifcopi  Ecdefiaftici fermonti literas ,  utiHilarius  vocat,velC<»»tf»i- 
cas,  Sc  Catholicasi  ut  alii  appellant,  ad  fe  invicem  fcr ibebant ,  illi  in 
fideincerfelecommunicabant:  ficut  viceverfa  jqu«iadieinvicem 

nullas 


il6  De  relif^ione 'veterum 

nullas  vel  fcribebant ,  vel  i-ecipiebant>  in  fide  difcrepabant.  Pacet 
lioc  ex  epiftola  Sardicenfinm  ad  i^gypcios  &  Afric.inos.  Nam  he- 
terodoxosexclufiuiEpifcopos»fcnbunt:  liieque  ttllam  cum  euctm- 
munionem  habeant ,  an/4  ^i^xi^i^^Tiva.  ^o^  7*Tm  >.fst//^c4T«»  ^.ncfs 
>frt^Hj"Tf(;f  ctyT«f ;  auteormn  liter.u  redpiant  y  aut  victffim  mittant. 
Tom.  I.  Athnnaf.f.  7^6.  Repetunt  in  Uceris  ad  omnes  Epifcopos 
perfcriptis.T.^.concil.f.m.j^.  IpfeetiamHilariusidemdocet>«f- 
cejfariumy  fcribens,  mihi  ac  religiofmn  intellexi,  ut  nunc  quu-fi  Epifcoptis 
Epifco^umecumincbrijiocommunicamibits  falutaris  ac  fidelis  fermonis 
ceHoquia  transmitterem.  Ita ille  in  libello  de  (ynodis  ad Epilcopos 
Germanias  primx :  Etpaulopoft:  re(ponderi  literu  vefirts  necefa- 
riumfuerit,  quibtis  mihi  communionem  dominicamfdei  vefirntfcriptts  mi- 
yer<«fM.PatetexvotoVaIerianiAntifiodorenfiumEpircopijinconcilio 
Agrippinenfiprolato.  Concluditenim  adverfusEuphracamhae- 
ticum declaratum :  idee confentio-,ut->fiquisepifiolas  ipfiusper  Catholi' 
fam  'Ecclefiam  attulerit  >  communione  privetur.  Jam  vero  Hilarius  & 
Gallicani  &GermaniEpifcopimutuas  fcribebant  &  recipiebant 
usqueadannum{altem3:8.  quo  Germanorum  refponforias  acce- 
pitHilariusjquareopuseftin  fide  invicem  confenfilte»  utGerma- 
norum  fides  fueritHilariij&  vice  verfa.  Conclufionem  ipfe  pio- 
batHilarius,  cum  inter  alia  fcribit :  Rejponderi  Uteris  vefirU  necefia' 
riumfiiiti  quibus  mihi  communienem  Dominicamfidei  vefircefcriptts  fr,ifC' 
ratts.  Ita ille  ad  Epifcopos  Germaniae  prim.Tj.  Sed>  i]e  quod  du- 
biumreftet>confenfumhuncex  clarifiimisHilariiipf.usverbisaliis 
dabo :  Gratulatusfumy  (cribi t,in  Domino incontc.minatos  vos  &  ilUfos 
tib  omni  contagio  deteftandA  harejeos  perfiitifey  v^sque  comparticipes  exi- 
lii  meii  in  quod  me  Saturnmus,  ipfam  confdentiam  (um  verittuy  circtm- 
vento  imperatoretdetruferatmegataipfi  tisquehoc  tempus  toto  jam  triennio 
cemmunione  ifide  mihi  ac  Jpiritu  coh<£rere  y  &  mijfamproxime  vobisex 
Sirmienfi  oppido  infidelis  fidei  impietatemt  non  niodo  non  fufcepijfe  ,fed 
mnciatametiam,fignificatamque  damnajfe:  l^ecefatium  mihi  ac  reli- 
giefum  intellexiy  ut  nunc  quafi  Epifceptts  Epifopis  mecum  in  Chrijlo  com- 
nmnicantibus falutarts acfidelufirmonts  colloquia  transmitterem ;  &  qui 
per  metum  incertorumi  cenfcientiatantum  antea  me<e ,  quodab  his  omni- 
btis  efiem  liber,  gratulabar » ntmc  jam  commum  fidei  noftra  integritate 
^auderem.    Oglorioft  ctnfcienti^  veftrx  inconcttjfamftabtlitatem !  Ofir- 

maifi 


ArgentoYAtenjium.  \\y 

immfidelispetrafu/idaminedmum !    o  intmsrah  volmdtU  iJlafmn 
imperturUtamque conftantiam !  Manfttnamqm s atque etiam nuncper^ 
manetpojijjnodi  Biterrenfisprofesfionem,  in  qtia  Vatronos  hujm  h.nefeas 
ingerendicquibttsdam  vobutejiihns  dentmciaveram->innocens ,  inviolataque 
religio.     Integrum  voluilocum  lubjicerout  fententia  noftra  de 
fnutuoconrenfafcribencuimeo  clai-ius  pateret.     Hinc  enimelici- 
mus  (i.)G?rmanornmnoftroiumfidem  &  religionemfuille,  cum 
Hilariushac(criberet>anno5fS.orthodoxam:  (i.)   Triennioan- 
te;  nempe  anno  3f5-.  eandemfuifle:     (^)  Et  antehoc  triennitim 
iimilemfuillej  Nam  perjiiterant  incontaminati  &  ilUfii  quodtem- 
pusincitlit  in  Epifcopatum  Amandi  noftri  prims  GermaniseAr- 
gentorati  Epifcopi;confer  f  548.  D.  ubi  dicit :  perfe^am  atque  Apo- 
JloHcam  fidem  confcientia  &  profcsftone  rHinentes,  confcriptas  fides  hud 
usqnenefciiu :  Et  f  549.  poftcjunmlate  demyfteriis  fidei  difputaifer» 
huduinipCis communu  fidei  confcientiam  :  Etpaulo  pofl::  Fidesmea 
atque  vejiray  qnantwn  mihi  confcius fum i apudDEam nonpericlitatur. 
Unde&  Baronius  ann.  ?;8. §.  11.  his  locis  inducflus  >  dicit»  Hila- 
rium  adGallostSc  Germanos  iibeilnm  de  fynodisexaralTe>«;/^(?i 
inte^rifa(i>  h.tclemts  cenfervatai  confuleret.     Et  §.  12.  fatetur ,  eosdem 
fcripfifk  itter.is  ad  Hilarium  exulantem  inVhrjfgiateiidemqueprofesfio- 
nemfux.  ipforum  Catholicafidei  eidem  Eilario  reMidijfe  tejiatam ;     Et 
§.i4«  ful)  finem>  verbis  allegatis  fubjungit  deipforumconfervatain 
tamo  nmfragio  fide  Catholica.     Ha:c  Baroiiius. 

§.r4.Sedhic  non  leve  dubiumoccurrit  exeademHilariiadGal-  ol>je/f. 

I0S&  Germanosnoftrosepiftola.  Nam  Arianifmo  faville  noftros 

hand  obfcure  indicare  videtur :  Impiumcjiiquod  audetis-.tionpatiar 

h4ncvocemiUtinanathematefit->cij.H7tov  -ifecunduni  religiofajn  intelli- 

gentiam  confitens :  fcribic  fere  fub  finem  literarum  f  5(^2.-    Hinc  pa- 

tet^Gallos&Gcrmanosnoftrosrepudiaflle  terminumjc/aoKT'©' .  in 

fynodoNicccnaquondamj&infymboloufurpatum.    Sui  quoque 

repudii  aliquot  rationes  proferebant ,  quas  Hilarius  examinat> 

&  refutat  j  imo  terminum  >  cy.oi^ji©-  >magis  probafle  videntur. 

Nam  SiAe  hoc  pluribus  difputat  Hilarius.     Hmc  fidiumpucojcur 

recentiores  nonnuUi  Ecclefias  noftras  Arianas  evafifl"e  cenleant.Sed 

eousqueneprolabamuT^quianuUanos  urget  ncce/Iitas.     Diftin- 

guamu^i.)  Tfw/wr<f.     Tempore  lynodi  Nic2Ena?>&:  Sardicenfis,& 

S  Agrip-    ' 


1 

ijg  VcreligioHe  njeierum  | 

Agrippfnenfiscxafleorthodoxierant  noftri  Gcrmani,  ut&Galli, 
fed  poftca  in  concilioAriminenfi  nonnihil  remififle  videntur  decon- 
ftantia&piiritate»e  vi(5U  pariim  precib'>partim  minisSyncretiftaruro 
Arianorum.  (i,)  Inter  terminos  >  &dograata  terminis  exprefla. 
De  dogmatibus  inrerHilarium  &Germanos  Gallosqiie  quacftio  & 
lis  nulla  erat» fed  de  terminisy  an  ufurpandii  &  urgendi  ?  Hi^c  ita  fc 
habere»  ipfe  nos  docet  Hilarius.  Qaod  enim  noftri  Ariani  non 
fuednt,  h^c  verba  Hilarii  probant :  Date  yentMmfratres ,  qnajHfre- 
^enter  pop9fd :  Arriani  non  eft» :  €ur  negandohomouften  cenfemini  Ar- 
riani  ?  f.  350.  D.  Dorfch.  exerc.  ad  concil.  Sirm.  p.  25>.  citans 
hajc  Hilarii  verba,  ad  mar^inem  (cripfit ;  Epifcoft  j  honmtfion  inStr- 
mienfi  fynodo  declitmttesyNON  FUERUNT  ARlANI.  Quodc^ 
quoad  ipfam  do6trinam  confpiraverinc  cum  Hilario>fuperius  alle- 
gata  clare  evincunt,&ultinExa  Epiftola?  yerhfLiVeftrtm  eft  iitcommme 
tra^re,&  providere>  atque  agere»ut,qtiod  tuque  nunc  inviolabilifide  ma- 
netfs^  reitgiofa  confcienttA  conJervetth&teneatUi  quod  teneth.  Ergo  erant 
Hilarii  quoad  ipfam faltem  dodrinam  cy.c4>i(f>oi ,  fblum  de  verbis 
c6tendebaHt,id  quod  in  ipfis  improbabat HilarJus:7«<wg  enm  eftca- 
Iwnruam  ver^ipertimefcere :  ttbi  resipfa ,  cu}its  verhum  eft  >  non  habeat 
dificaitatem.  f.  ifj.  &5<?2:  Nomen  nibil  h4betcriminii,quodfenfiim 
mnperturbatreligianis.  Verum  igitnr  retigiomfenfum^Sc  rem  tpfam 
tenebam  noftriquoque  Germanij  modo  inphrafibus  dillentientes, 
Seddehocinferiusinfcandalis:  Articulo  IV. 
r/j*t.  ^'  *^'  Summa  haftenus  di^Slorum  eft>quod  Ecclefia  noftra  Ger- 

manica&  Argentoratenfis  faltem  in  quatuor  prioribus  poft  natum 
Chriftum(eculisaddi<5bfueritorthodoxa?do(arinjp>ficut  ea  in  fym 
bolis  Apofiolico,Nicjeno»  Sardicenfi&  Sirmienfifuitcomprehen^ 
fe>& in  concSiis  & Patribus  explicata,  Quae  fi firmo  talofteterint,, 
nt  fpera^mus»  etiam.  alterum  >  nempe  ipfum  articulorum  fidet 
aedificmm  fblidumerit.  Fruftra  fuillem »  fi  vel  ex  ly mbolo  Apo» 
ftolicoy  vel  Nicaeno>  velSardkenfi ,  velactis  Agrippinenfis  fynodi  > 
velfcripos  fingulorumPatrum>  JLiftini»IrenaEi,TertuIliam>Orige- 
niS:,  Athanafii»  &Hilarii  teftimonia  orthodoxia»  adduxiftem,  nec: 
isamenpriiisprobafiem»iIIa  fpedare  ad  Germaniam  cjuoque  no- 
firara  primam » &  Ecclefiam  Argentinenfem.  Poftquamautem  m 
frascedemibusprobatuaBieft,  qtwdciMn  pr»lii^  conciliis  &Pa^ 


Ar^tntorateHftum.  ij^ 

iribiis  noftra  Geraiania  confpiravait.licebit  ex  ip^bmm  qaoq;  (cri- 
ptis  ceftimonia  pro  noftris  pecere;poirent  proinJe  nolhis  accommo- 
<iari,qii^nos  in  antiquitacib'noftris  EccieficEvangelicar>per  tria  fe- 
cula  dedudis>  oftendimuscredica  fuifle  vetuftioribus  >  fed  malumuj 
ledloiem eo  remittere,  quam  idem  h.  1.  bis  diceie.  Et  de  hoc  ali- 
quiddicendum,  &quxienduro  foret :  An»quod  deAmando  proba- 
vimus,  etiamde  Ecdcfiaipfifubjedra  valeat?  Adeoque>  an  &  Eccle- 
fiaipfaaddi6lafueritreli^ioni,cuifavicipreEpifcopus  ?  Sic  ccalc" 
mus :  donec  cxcipiens  (uam  fcntentiam  probayerit. 

Se<5tionis  Secunda: 

ARGVHENrVM, 

SYMBOLIS  ECCLESIAE 

ARGENTORATENSIS. 

Symlotum  Irendi pmptniiur  CrAcii  ^  Ltttmit  ^eriu.  S.  h  for)fm4t^  i!fU£ii4m 
mdededucnntur.S.  2.  uidditur  Nictnumex  Athanafie  §.%.  DtcAH9' 
mbus  C^  hyfotyfio/iiius  conciin  NicAni  §.  +■  differitur.  Sjmbalum  ,feu 
c»nfes/io  Sardicenfium  ex  HiUrit  retifatsfr,  §.  5.  AdfUM^i/ur  Sirmi' 
enfi.  §■  6  De ejua^ariA  difieruntur  §,  7.  Suhjungitur conftnfus  ^ete.. 
rttm  cumhtdiemit  erthtdoxu  in  more  condendorum  Sjmholtrum.  $.%. 

IAdis  hifce  fundameniis  aedificium  ipfum  moliamur.     Ubi  oc- 5^,^^,^,^,^ 
currunt  (i.)  S/?«^o/<<Ecclefi2  noftr.-e  eciam  primx  Germanica?,  <?c  ireimi' 
primumquidcm  antiquiflimum,  ab  Irenxo  lib.  i.  adv.  harref  ci.re-  . 
citatuin,quod  GiaccS  &  Latincexhibemus :  itit.iv jS  CKKKijjiA  >  kcu- 
Ttf  xtfd*  cA>rf  THf  ciKnixivnS  iufrrfuTo»  TTifytif  «r/eo-Tfltf/w?»'», '>^J*e 
^■av  droToKar )yit^y  CKhtCiHf  |n<t9»>Ta)'  «^^iArt/Sacrai  Tiif  ti(  iva  ^iifv  Tfit- 
T«f«6  •jTKtrTtKf «Tof ct »  TOr  m-rei»Kd7A  rfv  gfetPOVt  xjTHf  yriVt  K,  rdi{ 

^AkieaAf  >  ij  TetyTflt  Tflt  CV  aVTtli,  TktV.     Ka/«V  iVcCXf^OV   hrSy,  top 

^ovri^ii,rdr  cAfKa^ivTA  u^rtf  rns  t'y.iripa.s  c«THff*f,)tJ  ^f  ^rysu- 
p.AAyutyr9  i)*  ra¥  -TTfoipnrav  KiKHfvX^^  '^°^'  ciKovoij.'tit{9>^rci{  i\iC- 
^*ih  ^ rriy  tK  t*/ fleV«  yivvaJtv»  ^  r9  tcISQ'  » j^  t»?»'  iytfaiv  wt  viKfuv, 

S    1  ^ 


I40  J^€  Symhol^ 

Kufia  yi^KVt>Cf  Tnv  iKTuy  hftivarlv  th  S^o^iini  TATfOi  'ra.fvaiu.v  dvvty 
^  to  <iVetKi(fct\Aia7a,d(^  T<x  TTavTAi  )y  dvttTno-eu  veijAV  (ia.fKA  ■jaf.if 
ecv(}faT6Tiil&'i  IvAXf'^<i>  'l«7tt  TT'^  Kvfiu  >iu&n'r  k^  ^ia,  k^  jcjrn^^i^  y^j.-' 
aihei  x^  Tiir  dlJSoiiictv  n  'ra.Ti'0{t  Tii  a.ofa.Tisy  'to.v  yOvuKtL^.'-\-<)  i-^<sfaviaVr 
^^ytiav  i  )y  KATAyJ^o\iar ,  iy  rraffa  yKaxra  i^9[j.ohoy>i3i,TOji  ciuTW  ,  )y 
Kgia^tvSiKMeiv  iv  7o7(  '7ta.<Ji  Toin^wTcu,  T%  {t.-.v  Tvivy.a,TiH.a.  THi  Trovt:- 
fia.i  ,  }y  A^yyi^iti  txs  '^^^i^nKOTafy  k^  cji  a.xoTa.<Tii.  yiyovSras  ,  )y 
T«V  a.}i^HS,  y^aSfK.tsiyy^  dvl^isi  ,  y^  ^\'j.7^niJ.'6i  tuv  uv^^aTrav  ^i^  t9 
ttiavtov  'TTVf  TiiA^fi ,  Tois  sTs  J^iKutoii f  }c^  offiui»  }y  rdi  ivTohdi  dvT^Ti-' 
Tnf»K0ai,)ylv  TJt  dya.T»  dvT^  S^iainiAivytKOai  >  toIs  di-Tr*  dfXnSy  to7s  Si 
c*c  (ji.iTa,voiAS,  ^««cp^^itf/aee/zir©-',  dipSaf<r(av  SafwaitToj ,  )y  So^av  ojia- 
WdKTSf/To/HfTHr  Ha6lenns  Grxca  verba,  deflimpca  ex  Hprphnnio 
hh.  I.  adverf  hjeref.  §.  51.  (\\.\x  Nicolaus  Gallafins  Theologiae  apud 
Genevenfes  Profellor  itaLatiHC  reddidit :  Etenim  EccLefia ,  quamvk 
■per  unlverfum  orbem  di[perft,uique  adexmmum  terr^  ab  Apojiolis  &  eo- 
rum  difcipulu  accepit  fidemy  qua  efiin  umm  DEum  Patrem  omnipoten- 
tem  >  qid  fecit  coelum,  &  terramt  &  maria^  &  omnia ,  qu£  in  eiifunt :  Et 
in  unum  Chrifum  lEfum  Filium  DEl  incarnatum  profalute  noJirA ;  Et 
Spiritumfan^um,  quiper  Prophetas  pr<edicavit dljpenfitiones ,  &  adven- 
tus  D EI,  &  eamiqux,  ex  virgine  efi-, gensrationem,  &  pasfionem,  &  refur- 
redionem  a  mortuii  \  &  in  coelos  afcenfionem  dile^i  lEfu  Chrifli  Domini 
mflri :  &  ipjim  iccelti  adventum  ingloria  Patrii  ad  injiauranda  univer- 
ja;  &  fufcitaftda  n  omnem carnem  totius  hmanigenerif ,  utchrifto  JE- 
fu  Domino  noflroi  &  DEO,  &  Salvatori,  &  Regi  ffecundum  beneplacitum 
Patrtsmvifllntif,  emne genu  curvetur  coeleflurm  ,  terrejirium  &infernO' 
7um,&  omnii  linguaconfiteatur  ei ,  ac  juflum  judicium  in  omnibusficiat, 
&inignem  mittat  Spiritus  nequiti<£,  &  Angelos  transgrejjoresy  qui  defer- 
toresfacli  funt ,  &  impios ,  &  inju/ios  i&exleges,  &  homines  bla^be- 
mos  :  luflU  vero  &fan^is,  &  quimandata  ejus  obfervant,  &  in  dile5lio- 
ne  ejtis  perfevermti  nonnullu  quidem  ab  initioy  aliis  aatem  cx  potnitentia, 
vitamdonet,atqueincorruptibilemflatum  largiaturt  vitamque  aiternam 
tribuat.  Hadenus  Symbolumlrenaei.  Exquopatet  (i.)  quifuerint 
auctores  fidei  inter  Germanos  receptss  >  nempe  Apoftoli  6c  ipforum 
difcipuli.  Nec  igitur  uni  8c  foli  PetrojPetriq; difcipulisjfed  reliquis 
«tiam  Apoflpiis  ^horunidifcipahspoflDeum>debetGermania 

fuana 


^cclefiA  Argcntinenjis.  i4r 

/nam  religionem:  ( z.)  QLioi-nm  fnerit:  eaconfcfnoj  nempe  Eccle- 
fix  Catholica!  periiniverlumorbemciirteminatarj  iitraembrum  Ec- 
clefineifliusfic,qaicnnqnefidcmillamj!mpleiftitur.  Qn^are&Ger- 
manianoftraprimamembnimtale  fneric,»7e  (j^ja/  tf  ymj.-j.v\eui 
( fic  enim  redliusjquam  r=f/^*j'/*f>  legcndumvideturjpropter  prae- 
pofit!onemc.v,quscumdativo  conftruicur)  iifvy.iveu  ,  'EKKKmfoji 
uKKai  TiTtTt.vKa.jtv,»  u>?\G>s ^jJtSoct7iy,r?ef  enhiti3.ii:]rcnxus c.  5. 
ijax  in  Gcrmamufmdaufunt,  Ecciefu  aliter  crcdunt ,  autalitcr  tradunf, 
Notanduseftpluralis>utfciamus,abIrena!0  Germanias  duas,  pri- 
mamnempe  &  recundamjinCelligi;  confequentia  eft  ab  -^^gidio 
Bucherio  fada»  cum  verba  facit  de  epiftola  Leonis ,  data  ad  unive«- 
fos  Germaniarnm  atque  GalliariTm  Epifcopos;  Duni  enhti  ait, 
Germani.fs  plurium  numero  nominat ;  ntramque  Cifrhenjinam  frimami 
fcufuperiorcm  ,  &  fecundam  inferioremve  necejfario  intcUi^it  \  Roinano 
hupis  feciilimore  ,quomtlUnn  inG^rmaniaTranfrheymia  fcH  B.nhricd: 
legtmus  Amifiitem» ntiHam  Eccleftajn :  H.xc ille lib.  XVII. Belg. C.i4» 
deepiftolafcriptnpoftmediumfeculumqnintum:  Quanto  minus 
i^itur  lecerimus  Ecclefiam  fundatam  in  feculo  fecundo  !  Cura 
hoc  Iren.Tilymbolo  jungi  pollanc  alia»  qux  leguntur  apudalios»- 
pnTfertimTertullianumirecenfrta  in  noftris  Antiqq.  EccKEvan- 
gel.fec.III.arc.l!I.fea.i.§.2. 

§.   2.   Sequitur/y/w^o/aw/N/V-^wW/Wjdcucab  Atkanafio  in  Q^i-zMcMor 
ftola  ad  Jovianum  (onat  Grxcej&  Latme exhibitum :  ( variationes 
vide  apud  D.  Dorfch.exerc.  ad  concil.  Nica^n.  pag.y^T.feqq.)  17/- 

TiV:-Ui.V     itf   iVci    Gi^Vi    'yrcf.TifO.   TetrTOXf BlTCfee  ,  TltVTaV    -(CCTWV  75  Kj 

a.o»aiim  To/»Twi'j  K^Xti  <ivciKuf>icv'lti7<iV  p^^f/rcVy/tr  4-''  '^<i  •3'4»>  >£''»'>/" 

^iVTCt  LHT^  TcljfOfitJ.DVcyiV^iTVriTlV  Ck  TWf  VTIAi Tii  -Trctl f  Cii^ilV  oJ4  ^\>S, 

^fdf  0«,  ^aroit^iov d.hiiBivov  dt  ^ig  Ahn^ivZ yyivviSivra.  i  ti  rroindivTa, 
6f/.oisrtovrcina,Tf)jJ't  it  ra  Tsivret  iyivzro,lctri  ivroo  afctv^i  K^ra  ^ 
l»iyrif.rovS'i'  »'/!/6tfT»<  dv^fco-rviiKjSt*  rvv>'yilifav  a-ariifiav  KanK- 
BSyretfiyvctfKa^OivrctiKfiVctvSfa-r^y^ttvretf-TclOoyrstnycLVct^etvlci  r?  Tft- 
TYiriiJ.ifa,:i^clviKSdvTei  ii(  r^i^^^avHi,  %^  tfyjuivov  'TtaKtv  Kfivau^avrae 
}t^viKfii.  Kjiti  TO^nviviJL&ljdyiov.  lisS  Si  Kiy.vrai'  iw  toh^ot^ 
«Khv,  jyTTfhyivvnQ^vcu  «V,  w>J^  «t/  i^  »t  ovrav  iyiviroi  ••) iB  iTifas 
y^TTo^ariax,  «  ^riai  (pdTKcvra.(  e/i^cw,  riKliTOV,  ndhKoiarhvi  i;  rfirrlcv  lov 
^'orn^i^ir^^ntdvaSiiJLctli^H  >j  KaOsKiKti,  >y  d'7rcTohiKr\Cv.KKY,uia.'^.c.. 

S     5  Credi' 


142  DeSymholts 

CredUuus mttmmOP.amiPatrem  omnipotmtm.mntum  ylfMum  dr 
invifibUtumfactorem.  Et  in  nmm  Demimm  lEfum  ChriHum  FiliumDei, 
€X  Patrenofum  unigenitum  t.  e.  exJMbjUntia  Patris ,  DEum  ex  DEO »  /«- 
menex  tumine ,  Deum  verum  ex  Deo  vero ;  Natum,  nonfa£lumy  confub' 
Siamialem  Patri,  pe  r  quem  omntafaclafuntt  &  qu£  in  coelo  >&qux  in  ter- 
ra.  Qm  propter  nos  homines,  &propter  no^rumfalutem  dcfcendit »  & 
incarnatuseH,  &  bomofa£ius\pajfus  eHy&  refurrexit  tertia  die;&afcen- 
dit  in  coelos :  &  iterum  venturus  eh  judi  care  vi  vos  &  mortuos :  Et  in  Spi' 
ritumfandum,  Eos  autem » qui  dicunt :  Erat  aliquando ,  quando  non 
erat,  &i  antequam  nafceretur»  non  erat ,  Et  quia  ex  iU ,  qu£  nonfunt  ,/4- 
Qus  eR ;  aut  ex  aliajtibilantia ,  vel  ejfentia  dicunt  ejfe » vel  creatum » vel 
murabilem  >  vtl  convertibilem  Eilium  DEI,  anathematizat  Catho  lica  & 
ApofioUcaEecleJia.  Hadenusveifioextom.  i.concil.f.  195. 
DecaKoni-  §,  5.  Huic  fymbolononmaleadjungunCiir  crf«ow/ (^r  ^j^po//- 

i>$M  Cf  ^j-pofes  in  eadem  Cynodo  Nica^na  fadi.     Ita  enim  dividenda  cfle  Ni- 
^j/^Mftt  f aenorum  decreta  Gelafiws  Cyzicenus  in  hiftoria  concilii  Nicafni 
innuit ,  cum  fubfinemi/VoTi/'T«i74«)'  ita  concludit:  tavta  tM.ru* 

(TTvS^et^ivrav  ro7s ayiott  h/i/&>c  -Trctrpiffiv  c4(.K^iiJtcf.^iKav  Sia.rvTaffiai'f 

hoi  ex  elaboratis  a  fan6lu  no^ris  Patribiis  conHitutionibus  Ecclefia^icts , 
paucas  ex  multU  hoc  commentario  defcripftmus.  Ediderunt  autem  &  EC' 
clefta^icos  cauones  (i^iSiulo  S^i  ly  c-KKKnaiA^tKHS  Keti6va.s  iiKoffiv  iP 
aurlf  TH  iv  NtKcua,  a-uvoS^a  »s  k^  &c.  Ntmtero  viginti  in  eadem  Nicantt 
fjnodo,  Gelafius  ecce  dare  fatis  dividit  decreta  Nic.-cna  in  ^tetru^ 
TaffasiSc  Ktivovctsy Si de ^iiis dicit :  rcLvrctr^^sKctQoKiK^tis  CK,K^»ffia,sl<i 
^oyyLArct  \  h£C  Ecclefta  CathoUea  dogmatafunt :  De  his  autem  >  qi'od 
fintr«/!A9/  leges  fanili  Epifcoporum  confeffus.  Vid.  Tom.ll.  conciL 
f.m.459«leqq.  Differentiaautemineoconfiftit>|qaod  «f/tfTt/T»- 
ffHs  fint  dogmata  Eccleftafiica,  fed  canones,  five  o^oi,  ut  aiias^fivece/^o/, 
ut  iterum dicuntur  > fiint  decreta i^  ris  CKK^nffictTiKh  TtKtriiAe,  de 
externa  difciplina ,  five  regimine  Ecclefiiz  >  ut  Theodoretus  explicat  > 
citante  Dn.D.  Dor(ch.  inexerc.  ad  concil.  Nicaen.  fed  III.  pag.94, 
Si  igitur  Diatypofes  proprie  lpe6labant  ad  fidem  flabiliendam  > 
quodBalforeusin  notis  ad  Gelaf.Cyzic.  pag.ij^.cenfet^fequitur 
hArvrrcoTHs  recepille  >  quisquis  fidem  Nicsenam  recepit »  adeoque 
&  Amandumnoftrumeasrecepi(Ie>utpote  quiin  fynodo  Sardicenfi 
^demNica^namapprobavit.    Etiicet  alias  Gelafii  aufloritatem 

Pon- 


Ecflefia  Argentinenfis.  143 

Pontificiiindubiumrevocencproptermulta,  qu^minns  adpala- 
lumipfora.Ti  fcripfic>attamen //«tTi/Ta?-f<r  magni  feciunc»  utpote 
ijuastanquam  venerandum  Nic;tniconcilii  monumentum  Grxcc 
&Latin^cumnotisediderunt.  Nec  omnes  Reformati  fpcrnunt. 
Nam  ^  Mornseus  1. 5.  Euchar.c.4.  &  Hofpin.  hiftor.  facram.  1.  z; 
C.5. & l.f .C.8. & I i.  Et Siitliv.lib.i. de mi(^  c.29.  ipfas cum laude .1I- 
legarunt.     Confer  inferius  fe^^.lU.  de  S.CcEna. 

§.  /.  Symbolum Sardicenfe  habeturapud  Hilariuminlibel-  3-J'*^<^- 
lodeSynodisadGermaniaE-etiamprimaiEpifcopos  mi(Ib  f.  556.  Et '^*^'^'' 
ert  hoc :  SanUa.  fynodus  in  sardica  cengregata  ex  diverfisprovinciti  Ori- 
emalium  farttum,  Thebaida,  y^gypto » PaUfiina,  Arabia»  ?h(xnice,  Syria 
Cale,  MefopotamiaiCiciliaiCappadocia,  Ponto »  PaphUgonia  j  GaUtia, 
Bythynia,  Uelle^ontoy  Afia,  Vhrjgiitduabiu,pifidia,  CycUdum  infuUrum, 
Tamphyliay  Caria,  Lydia,  Europa,  Thracia,Emimonto,  Masfylia  cum  My- 
fiai  Pannoniis  duabus^hanc  expofuimuifidem  :  Credimus  in  unum  DEum 
^atremomnipotemem  creatorem  &fa£torem  univerforum ,  ex  quoomnu 
paternitas  in  coelo  &  in  terra  nominatur.  Credimus  &  in  unigenitum 
tjusfiitum  lyominum  noHrum  lEfum  Chri^m  iquianteomniafectdaex 
patregenitus  efi,  Demn  ex  Deo,lumen  ex  lumineyper  quem  fadafunf  omnia, 
^qutin  calisy  &  qu<x.  in  terray  vifibilia  &  invtfibilia  >  qui  eii  verbumi& 
fapieHtia,&  virtus,&vita,&lumen  verum :  &qm  in  novtsfimis  diebus  prt' 
per msincarnatus eHy  natusex fandavirgine,  qui crucifixus  &  mortuus 
eji  &fep  ulttUi  refurrexit  ex  mortuts  tertia  die,&receptus  efi  in  calo,  &fe- 
det  in  dextera  patrts ,  venturus  judicare  vivn,  &  mortuosy&  reddere  uni~ 
cuii]ue  fecundum  open  ejus.  Cujits  regnum  fine  cefatione  permanetin 
immenfa  fecuU.  Sedet  cnim  in  dextera  patru  nonfolum  in  hocfeculo, 
fed  etiam  infuturo.  Credimus  &  in  Spiritum  fm^um  >  hoc  efiparacle- 
tum,  quem promittens  Apofiolis poH  reditum  in  calos ,  mifit  docere  eos,  ac 
memerari  omniay  per  quem  & fan^ifie^mtur fynceriter in eum  credentitm 
Mnima.  Credimus  infanilam  Ecclefiam,  in  remtsfionempeccatorum  >  in 
ritam  aternam.  Eos  autem  qui  creduntJe  non  extantibus  ejfefilium  Dei, 
yelycx  alia  fubsiuntta,&non  exDeo,&  quoderat  aliquando  tempusyautfe- 
iulum^quandenonerat,  alttnosnovitf^ncia&catholica  Ecclefia.  Si- 
tniliter  &  eos,qui  dicunt,tres  effe  Deos,  vel  Chrifium]nen  eJJeDeum,&  atf 
tefecuUy  nequeChriHumy  nequefiHum  eum  ejfe  DeiyVeleum  ipfwn  eJfePd- 
trm>  &  ^ilim,  &S^iritmfimclmi  vH  innafcibilm  ttlimhyel^oi 


144  ^^  Sjy^iholis 

7ieauc  confiiio^ncquc  Voluntaeet  Vatergenuerttttltum-tanAthemanz^t  fm- 
cLi  &  caiholica  Ecclefi.t.  Orthodoxorum  ne  ,  an  Arianorum  ?  fiict 
ri:  hsEC  confeflio  ?  difputaviraus  fed.  I.  §.S.  Teqq.  fupra.  Certi 
HilariuS5orthodoxus  omniumconfelIioneEpifcop'>hoc  de  confes-^  l 
(loneiftajudicium  fuum  immediate  luhjecit;  Bievibiis  expofitiofi-i. 
dei  huJHSyfed ABSOLUTlSSIMIS» ufa  efi  definitionibus.  Et  paulu 
pofl::  Ex  omni  parte-,  qtU[e  circtfmagere foUcitudo  potuitjhxrcticorum 
ingenits  aiitiis  objhuitur. 
AS}rm'iM/e  §.  (?.  Sardicenfijungamu^Siririienfe.     Nam  &  hoc  recita- 

tur in  laudato Hilarii  libellofol.  m.358.  Credimiis in  unum  Deum'?a.' 
tremomnipotentemytremrem & conditorem  ,  txquo  omnispaternitasin 
coelo  &  in  terrif  nominatur.Credimiis  ^  in  unictmifilium  ejus  Dominum 
noflrum  lEfum  Chrijltm  5  qni  ame  omniafectiU  ex  ?atren.itus  efl,  Deum 
ex  Deo,  lumencx[umine>per  qttemfaclafunt  omnia  in  coeln  &interra  , 
t  viJibiUa  &  invifibilia.     Qui  e(i  verbum  >  &ftpientia ,  &  vita,  &  lumen 
verum  ,  qui innovtffimisdiebHspYopternosincorporatns  eft  >  &natusde 
fan£la  virgine  >  &  crucifixus ,  &  mortHus,&  fepulttu,  qui  &  furrexit  ex 
morttits  tertia  die>  &  afcendit  in  coelum,  &fedet  in  dextera  Patrist  &veH- 
.f      tunis  efi  in  confummatione  fecuU  judicarc  vivos  &mortuos  ■>  &reddcre 
♦     unlcuique  fecundnm  operafua ,  cuj nsqae  regnmnfine  fine perfeverans  per- 
manet  in  Atern.afecula.     Erit  enim  fedens  in  dextera  Fatris,  nonfolum  in 
hoc feculoyverum etiam  inftittiro.     Etin Spiritum  fancitm  > idejl,para- 
cletumy  quem  promittens  ApoJiol'u->  poHeaquam  coelum  afcendit  >  mifit  do- 
cere  eost  &  commonere  omniaiper  quem  &  fan&ificantur  credentium  in 
tum  fynceriter  animA.     Eos  autem  qui  dicunt ,  de  nullts  extantibus  efl  fi- 
liusi  vel  de  aliafibjiantia,  &  mn  ex  Deo :    &  quadnattempusiveifecU' 
luntiquando  non  erat  >  alienos  fcit  fanda  &  catholica  Ecclefia.     Si  qtits 
autem  Patrem  &  Vilium  duos  dicit  Deos »  anathemajit.     Et  fi  quis  tmtm 
dicens  DeimiChriJium  autem  Deum  antefecuiafilitim  Dei  obfecutum  Patri 
in  creatione  omnitm  non  confitetury  anathema  fit.  F.t  fi  quu  innafcibi- . 
lem  Deum ,  velpartem  ejtistde  Maria  natum  ejje  audet  dicere  :  anathema 
ftt.     Etfi  quu  fecundtimpr^fcientiam  vel prxde/iinationenhex  Maria di- 
cit  filium  ejJe,&non  antefecula  ex  Patre  nattim  apud  Deum  ejfe,&per  eum  > 
faclafuiffeomnta>   anathemafit.     si  quis  fubjiantiam  Dei  iilatari  & 
contrahi  dicitianathemafit.     Siqttts  dilatatam  fubjiantiam  Deifilium 
dicatfacere,  aut  latitudinemfubjiantix  ejus^ficutifibi  videtur  ,fiUum  nor. , 
tninet:  anathemafit.  si 


icclefix.  ArgentorAtenfis.  145 

SiqiiUinfttum  vtl  prolativum  verbum Dei  filiumdicat  ianathema 

fit^     Si  quu  hoiiunem  foium  d'cit  de  Mariafilium :  anathem*tjit.     Si 

quu  Deum  &  homifiem  de  M.iria  natum  dicens »  Deum  Inuafcibilemfic  in- 

teltigit :  anai  hemaftt.     Si  quis,  verbum  caro  facium  eH ,  audiens  verbwn 

in  carnem  transUtum  putet>  vel  demutationem  fujiinentem  accepifje  car- 

nem  dicit :    atiaihemaftt.     Si  quis  unicumfiUum  Dci  crucifixum  audiens* 

dealitatem  tjus  >  corruptioncm  vel  p.tsjibilitatem ,  aut  denuitationemi  aut 

diminutionem  >  yel  imperfcdionem  fufiinuijfe  dicat :  anathemafit.     Si 

quu,  Facia.mus  bominem,  non  patrem  adflium  dixife^fed  ipfttm  ad  femet- 

ipfum  dicat  Deum  locutum :  anathemafit.     Si  qmsfiUum  non  dicat  Abra- 

ka  vifum  ,fed  Deum  inn.tfcibilem :  vel  patrem  ejtts :  anathema  ftt.     si 

quii  cum  lac^non  filiuin  quafihominem  coUu^latum  >  fed  Deum  innafci- 

lftlem,velpatrc)ncjus  dicat :  anatbcmafit.     Siquii,  Pluit  Dominusa 

Dominoinon defilio &patre inteUigaty (ed ipfum  a  fe  dicat pluife :  ana- 

themafit.     VluitenimDominmfiltus  a  DominoPatre.     Si  qu»  Dmi- 

vum  &  Dominum  Patrem  &  Filium  •  qu.ift  Dominum  a  Domino  intelll' 

gat*  qnia  Dominum  &  Dominum  duos  dicat  Deos:  aNnthema  ftt.     tion 

enim  ex.tqunntis  vel  conformMi'i<FiliumPatri , fed fubjedttminteUigi' 

mus.     Neque  enim  defcendit  in  SoAomam  fine  patrisvoluntate »  neque 

pluitexfe/fedaDomtno.autoritatefctUcctpatrii:  nec  fedet  in  dexteraa 

femetipfoy  fed  attdit  diccntem  pttrem:  Sede  adiexterammeam.     Si 

qtits  Patrcm  &  Filium  &  Spiritum  fandum  unam  perfonam  dicat    ana- 

themaftt-      Si  qtits  Spiritum  fan&m  paracletum  dicens » innafcibilem 

Deuin  dicat :  an.tthcmaftt.     Si  qutsyficut docttit  nos  Domintisy non alium 

dicat  paraclettim  afilioi  d''xit  iwm  :  Et  alterum  paracletum  mittet  vobU 

pater,  quem  roiraho  eum:  an  .themafit.     Si  quts  Spiritum  fan^m  Pa- 

trem  dicat  Patru  relfifii ;  anatheinaftt.  Si  quis  Patrem  &  F/Uum&Spi- 

ritum  fandum  tres  dicat  Deos :  anatkemaftt.     Si  qtiu  >  quod  didum  ejl : 

Ego  Detis  prtmtisy  &  egoDEm  f.oYtsftmtis  >  &prater  me  non  ef}  Detts  :  ad 

defiruWonem  idolo  mm  di6lum  y  &  eorwny  qui  mnfttnt  Dii » in  defruciio- 

ncm  unici  ante  fectila  Dei  ludaici  diclutn  inteUigat    anathcma  fit.     Si 

quii  voluntateDei  tanqtum  untmi  aliquid  de  creaturafaRumdicatfilitim : 

anathema  fit  •    No«  enim  coadtts  Pater,  vel  natttrali  nccesfitate  duiltts » 

cwn  no!let,genuitfilittm:fed  mox.tit  voluit,fine  tempore  &imp.isfibiliterex 

fe  eumgenitum  demonffravit.     Si  quu  innafcibilem  &  fine  tnitio  drcat 

filittm,tanqu4mduoftne  priHcipio,&  duo  innafcibiiia  >  &  dminnatadi- 

T  €eHu 


14<5  Ve  Sym^ol^ 

cens  >  dfios  facidt  Deos :  mathma  fit.  Caput  enim  qttod  cft  princi- 
fiummntttm:  filitts:  caputautem  qued  efl  princifium  Chrifli,  DEtu : 
itaenimadunum,  qui  eflfineprincipio ,  omnium  principiumy  perfilittm 
miverfa  referimus.  Et  iternm  confirmame-s  Chriflianifmi  intelle^tm » 
dicimus :  Ouoniamfi  quis  Chriflum  Detm  TiUumDei  ante  fecuUful^fiflen- 
tem  &  mmiflrAntem  Patri ad  omiimn  perfedionem  non  dicat :  fed  ex  qu9 
de  Maria natus  efi,  ex  eo  &  Chrifttim  &  Filium  nominatum  effe  >  &itti- 
tium  accepijfe,  utfit  DEus,  dicat,anathemafit.  Hilarius. 
Ve  tonfes'  %.  j.  Recitavimiis  confe/Iionem  »  &  anathematifmos  Pa- 
/iOKeSir-  tramSiimienfium.  Oper^eautempreciumerit  quaedamdillerere 
mienjiju.  jg  j^^^  confeflione.  I.  Diftingiicndum  erit  inter  confefTionem 
"  priorem»  &  pofteriores :  Tresenimapud  audores  occurruntcon- 
fefliones.  PrimagraececonceptaeftaMarco  ArethufaeEpifcopo, 
&c  extat  apud  Athanaf.  1.  de  fynod.  Et  in  Tom.  Ill.Concil.  GalL 
edit.f  iSi.  SecundaLatineabArianisfubdole  fubft  tuta  j  (?«:Ofio 
ad  fubfcriptionem  obtrufa ,  Extat  apud  Hi  larium  in  libello  de  (yn- 
odis :  Et  Cencil.  Tom.  III.  f.  iSj.  Tertiaapud  eundem  Hilarium> 
&:tomiim  conciliorum  f.  1S4.  legitur.  Quam  nos  pauloantere- 
a.  ctavimuseftprimailla.  II.  Intcriftasties  confefliones  magna 
eft  differentia.  Prima  enim  illa  orthodoxum  admittit  (enfuro, 
ficutHilarius  in  citatode  (ynodis  Ubello,  fatis  dextrc  eandem  ex- 
plicuit.  Scholiaftes  conciliorum  Gallicanas  editionis  Tom.IIL 
f.  'So.  hocannotavit :  Bellarm.  lib.  i.  de  concilits  cap.  7.  cecumenicum 
futfieatt,cmprater  orientales  trecenti  d'ampHtts  ex  occidente  Epifcopi 
interfuerunt.  Bx  parte  reprobatum  efie  fcriUtt  quia  fer^:entiam  condem- 
natoriam  in  Photinum  hic  pronunciatam  omnes  orthfdoxi  apprehrunt. 
Voffetidem  confirmart  perboc ,  quodprimam  Sirmianamfideiconfesfio' 
nem,  utpotequanullam  manifeflam  hoerefim  contineat  >  velut  Cathoiicam^ 
UiUritis  interpretam  fuerit.  Quid  autem  Schohaftes?  difcedit  a 
Bellarmini  fententia»  &  Baronium  (equitur :  Audiamu«  iterum 
ver ba  i pfius >  &  rationes :  Ego  tamen  Baroniumfecutus  >  conciliabulum 
fotitiSi  quam  uUa  ex  parte  probatum  conciliumfuiffe ,  yerius  efieputarm  j 
iumi  quod  manifeflumfityinprimaformuUfidei  >  qua  CathoUcaefieindi- 
catur,  nomen  confubflantialts  adfidem  Hicanam  explodendam  omijfum 
ejfe,  eam^veteratorie,  &  perfummamfmmlationem  editamfuifie;  Tum 
eHam>quod  Libirius  confesfmHmprjm4}qH(i  vidib(HurCmholi(a,fubfcri- 


Ecchjl.t  Argentinenfis,  147 

hent-»  Ariatjorum  cowniHnione  follums ,  abunhdte  lcclefitt  CathoUcx 
.merito exciderit.  Hajciile.  CLuBaroniusSiimienrem  confeflio- 
nem  nnllius  faciac,  caufa  elle  videtur  ,  quod  Fiiium  Dei  apparuille 
olimj  &  adoratum  fuillc  Sirmicnfes  dicanr»  quo  ipfo  fruftra  funt  ar- 
gumenta  Pontifidorum)  qua:  ex  illis  locis  pro/uaJ.»5AoAaTfn* 
producerefdlent.  Quod  vero  &  Gaili,uteft  Editorconciliorum» 
PetaviiiscS:c.  eanJem  confe/Tionem  Arianisadlcribant ,  credoideo 
Heii ,  ur  infiilibilitatcm  i^ontificis  Romani  in  dubium  revocent>(S«: 
negent.  Sienim  primaillaconfellio  faerit  Arianaj&LiberiusPa- 
pa  eidem fubfcrip(erit>feq-iitur,Papam  Romanum  h^iefi  fubfcrip  • 
iiire,!.  e.  fallibJlem  efreetiamin  qua'ftionibusfidei>qLiod  nonita 
pridem  ClerusGallicanuspalamdefendit.  Nos>extra  partescon- 
ftiLuri>cenfemas>decretaconciln  Sirmienfis»  quantum  Pliotinum 
relpiciunc,  elleoithodoxa:  nccunqaamaborchodoxisi-n  dubiam 
elle  revoirata,  aut  impugnaca.  Vigilius  lib.  V.  coRtra  Euty-ch. 
Tom.  V.  Bibl.  Pat.  aic :  lUitu  verb  Carholkii  afudsirmiNm  contra  Fe- 
ttmm  CK  toto  Oriente  congrcgatii  quufujficiat,  multipUces  fidei  fM^iones 
iomprchenderei qH.^capud'N'CdHxm  fynodum  >  qura  talu rei necesfit afue- 
rati  nulla  non  funt  omnmofancita,  qfunuUusfidelium  audet  rejpuere ,  aut 
cunctitur  retipereyft  non  vult  cum  Photino  .mathan^tineorufnfententia 
fubjaccre  ?  RncionesaScholiafleprolata?ponobtine"nc>  quod  vo- 
lunt.  Nam  (i.)  iicet  vox  confuhfiantialii  fxientovaHV^ ,  omifilim  ca- 
men  non  elT:>  qaod  ilia  vox  ngi:ificac.  Cenfesfi  funt  Sirmienfes:  Si 
quu  Patrem  &  Pilium  duos  dicit  Detu ;  anathemafit.  Etft  quu  unum  di- 
<ens  D(ttm,(. hrifltm  autcm  Dettm antcfecula Tllium  Dci  obfecutum  Patrt 
mcreationeomnium  non  confitetur,  anathemaftt:  Quid  hoc  aliud  efl:» 
qmmFiliiim  eir.Patri  'fj^.tijav,  falcemfenrenciaHiiarii;  ficenim 
hic  explicat :  'Rerum  nobu ahfdutam  intetiigeufiam  ipfa  illa  nominu  re- 
ligiofa  profesfio  tribuit.  Cum  in  damnatione  fit ,  Patrem  &  Pilmm 
duos  Dos  dicere :  &  rurfum  anathemafit-,  Filium  Deim  negars ;  fubfian- 
iite  diverfie  alterius  a^  altera opinio  iHprddicaitdisDits  duobits  cKcluditur : 
Hoc ,  puto,  vult  Hilarius ;  qui  confiretur  unum  elle  Deum  &  ta- 
men  l^atrem  &: Filmm  dicic>elle  DEnm,  is  confiretur  Patrem  &  Fi- 
lium  elTe  Deum  unum  '//o^V/^i'.  Ac  prius  Sirmienfes  confirencur* 
E.  &  pofterius.  Ad  (z.)  Liberium  primxconfeflioni  fubfcripfille, 
&  ideo  a  communione  exclufum  fuille»  id  vero  prob.mdnm  fuillct. 

T    z  So- 


i4S  T>e  Sy^^^ol^ 

^Socrates  lib.II.  hiftor.  cap.  19.  refert>  quod  Liberius  inexfilium 
pulfiisfit,  quia  noluit  formuiae  Arlmlnenft  ibbfiiribere  j  receptu» 
igitur  fuerit ,  quia  tandem  huic  fubfirripfit.  Sozomenus  lib.  I V, 
cap.  1 8.  in  eandem  fententiam  refert »  quod  Liberius  in  cxfi» 
lium  ire  jufius  fueric  propcer  concilium  Aiiminenfe  Arianum  > 
cui  fubfcribere  noluerit.  Id  q.iodconfirm.itur  exejusdem  Sozo- 
meni  verbis  ,  qus  allegavit  Baronius  ann.  j;/.  §.  40-  Impera- 
tor  enim  compelleye  tentavit  eum  {  Liberium  )  faten\->  Filium  Pa- 
tri  mn  ejfeconjubflantialem  \  At  hxc  verba  in  prima  confe/Iione  Sir- 
mienfi  non  exftabanc»  (td  in  fecunda,  Romana  fcilicet »  quam  cal- 
lideAriani  prima  repudiata  fLibftitueranr.  III.  Epifccpos  Ger- 
manise  etiam  primze  approbafie  confeflionem  Sirmieniem  prio. 
rem,  adeaquepuriorem,  non  pofteriorera>exilhmamus.  Non  po- 
fteriorem;  Hilarius  enim  in  literis  ad  eosdemteftatur,  &laudat 
ipfos  propterea  :  Mijfam  praxime  ex  Syrmienfi  oppido  inpdeiu  fi- 
dei  impietatem,  non  modo  mnfufcepijfe » fed  nunciatam  etiam  ftgnifica- 
tamque  damnajfe.  Sic  ille  fol.  319.  Pofteriorem  Ariani  fuppreffa 
prioremiferanthuc  illuc  fub  nomineOfii,  aliorumque»  qui  in  pre- 
cio  apud  Occidentales  erantiHancigiturnoftri  Germanirecipere 
nolueamc.  Priorerh autem receperuncjquod  patet  (r.}e  commens-  \1 
tario  Hilarii  in  ipiam  fcripco;  difputat  enimexiftaconfeflione&: 
anathematifmis  cum  noftris  Germanis ,  velut  ex  conceflis.  C  2. )  e 
concilio  Agrippinenfi.  In  hoc  enim  damnanint  Euphratam»Samo- 
fateniana  &c  Photiniana,  quacdeindedicebatur»  hasrefi  infedum» 
Receperunt  igitur  decreta  concilii  Sirmienfis,  in  quo  dida  ha?refis 
explofa  eft.  Conf.Dn.  D.Dorfch.  vindic.  ad  Exod.  1 1 1.  c.  2.  p.  57» 
fcqq.  Exerc.adconcil.  Sirmienf  p.  132.  leqq. 
'.fptteam  §.  8.0bfervamusmeritoconfenfumveterisEccIefia»noftrajcutn 
ad  hsdter.  hodierna^in  condendis  etiam>vel  redpiendis  fidei  fu^  /ymbolis. Ad- 
di6fi  fumus  hodie  per  Dei  gratiamcertis  quibusdam  f/mbolis»  &  in 
his  vel  vetuftioribus,utNica:no»  Athan»afianojConftantinopolita- 
no,Ephefino>ChaIcedonenfi;  velrecentioribus,nempeAugufta- 
nxconfeflioni.ejusdemque  Apologia?,  articulis  Schmalcaldicis, 
Catechefibus  Lutheri,&  FormulaeConcordixjparcim,  ut  fummam 
fidei  noftrsexhibeamus,  parum>ut  ab  heterodoxis  diftinguamur. 
Non  fumus  igituc  Independcntcs,  qui  nuUis  fefc  confeffiomim  for- 

mulis 


rer>t< 


Ecclejid  Argentoratenjh.  149 

m»li5addicerevolumns  >  fed  iinam*colligimirs  Ecclefiam>  &  col- 
ledam  limitibus  confeflionum  inverbo  Dei  fundatanim  circum- 
fciibimus  ;  Ut  una  fitomaiumanima&lingua.  Perindeutno- 
^erAmandiis>&  cum  Amando (iio  Epifcopo  EcclcfiaArgentora- 
tenfisjamolimpeculiarefymbolumNicacae  formatum»  «.VSardic* 
explicatiim»  ampIexaeft>»5i:abArianis>PhotinianK>  aliisque  fc- 
«flariis  fe(e  (eparavit. 

Scaio  IIL 

PRINCIPIO  FIDEr,SCRIP- 

TURA  SACRA, 

recepta 

IN  ECCLESIA  ARGENTINENSI. 

ARGVMENTVM. 

Scripturafn  ptcrtim  tjfe  prlncipmmjtdei  credidit  Ec:lcJittj4rgentor4.t(nfis.  Pre^ 
itttur  ex  fjmbolu  prxcedentilus  ,  CS^  tejiimonio  Irentti  §.  \.  Ex  tocit 
Scripfun  n/le^atis  in  Jynodo  NicMa.  ^.z.  Sardicenfi.  ^.3.  u^^rippi- 
nen/i.  ^.4.  Sirmicn/i.  ^.5.  ExhtiUriiUteris  ad  Epifcopos  Germ<*n]/t 
primA  §6.  Con/ecjuentias  tamen  fropterea  non  extermina^iit.S.-^.  Credi.. 
dit/cribturti.  au^orem  e/Je  Deum.Mini /h  os Jideles ,  materiam  iiivnvfn, 
authcntiamdi^inamyjintm.  §.  %.  ^ff^cclicnes  ,ut/(int perftfiio,exclu' 
Jis  traditiomhus »  con/uetudinibus^  malit^  Veritai  filaritas,  Smnilitai  » 
Harmonia  j  Lcilionem  deni^ue  wjit.  §,  9 . 

§.  I- 

DTximus  pra^cedente  (eilionedefymbolisEcclefisetiam  Argen-  Principwm 
tinenfis.     Confequens  eft,  ut  de  contentis  paulo  diftinclius  &/<'"  ^ffe 
accuratius  dicamus )  quo  harmonia  inter  veterem  &' hodiernam-'*''^'^"'^'*^ 
Ecclefiamclariuselucefcat.    Diftinguamustradtandainfideiprin-'^',  j^^*^^ 
cipium>  &  principiata  ,{eu  doomata,e  S.  literis  manantia.     Princi-  hlis, 
diumfidei  Ecclefia  ArgentoratenfisunicumagnovitverbumDei  in 
S.  literiscbntentum.     P3LKt(i.)  ex/^mhlispauloanterecitatif.  Ne- 
^ueeniminiftis  occurrit  ulium  dogmafidei,quodnoninS.literis 

T     3  vel 


15«  '  De  Prmcipio  fidei 

vel  /.«tT*  f^r*v ,  vel  y.cndi  Si^voi<t.y  contineatur.  Prjeclaie  in  hanc 
rem  fcriplit  Irencns,pr,r  feitim  Hbro  III .  ^dv.hxref.Refert  enim  c.4. 
§.  1.  quodBarbari  i.  e.  Germani  noftri  { iit  fupr.i  expliciiimus )  ad- 
eo  inhxferint  traditioni  Apollolicar^qua;  erat  fymbolum  lecitatum» 
nt  velaures  obturarent,  (iquisdealiis,  quaminljrmboloconten- 
tis>di(lereiet.  Et  nequis  excipiat»  militarc  koc  adverfus  Luthera- 
nosjqui  tiaditiones orales  refpuant  >  illi  autem  majores  noihi Ger- 
manieasdemreceperintJ&acricerdefenderint;ideoquercpetimuSj 
qu?  Ireneus  mox  ab  initio  fcripfir.-Now  emui>\ nquien  s^per  alios  d'(po  • . 
fitionem  falutis  no/Ira  cognovimns  >  qrum  per  eofiper  quos  Evdngelium 
pervenit  ad  uesi  quod  quidem  tunc pr£coniaverutJt,poJiea  verb  per  Dei  vo- 
luntatem  infcripturisno[;Utradidernnt->fundamerjtum  &  column.mfdei 
nojlrafuturum.  H.tcille.  Ex  quibus  patec,  quod  Apoftoii  non 
aliadogmatavivoore  docuerint ,  quam  qua-  po(teainipfasliteras 
facras  retulerunt.  Tales  autem  traditiones,  non  alias,  Germanos 
recepi(le»retulitlrena;us  i  Nam  claudebant  aures  ,  fi  quis  alias» 
quam  fymbolicas  >  i.e.  Scripturx  confonas  do6i:rinas ,  tradereti  Ac 
tales&nostraditionesexoiaiIamur>miniraeeas  >  qux  a  S.  literis 
alienasfunt.  Efto  igittir,Germanos/«5  chara£lere  vel  atramcnta 
fcriptam babuiQe per jpiritumincordibts fui  falutem  ,  &fidemfineUte- 
riididiciifei  quod  Irenaus  fcripfic,  non  tamen  didicerunt  fidt msqu.-e 
eratfine  literis ;  Namquod  ipfi  ctediderunt,id  inliteras  amteretu- 
leranc>Apoftoli.  Audi  quid  h-cnjeus  ip(e  fi.ibjungat  traditioni 
Apoftoliciie  in  fymbolo  airervatae  >  c. f.  Traditione  igitur ,  q'u  efi  ab 
Apofiola,fic fe babente inEcclefiai  & permanente  apudnos ,  revertanmr 
ade(tm->qu.tefi  exfcripturts,  afienfionem,  eortmt,qui  &EvangeitHmcon- 
fcripferunt  Apoftolorum ,  ex  quibus  confcripferunt  de  DEO  fententiam  > 
tfiendentes  >  quoniam  Dominus  nofier  lEfus  Chriftus  veritas  efl ,  &  men* 
dacium  in  eo  non  efi,quemadmodum  &  Davideam  >  qu£ efi  ex  virgine ,  ge- 
nerationemiejm ,  &  eam,  qu<t  efi  ex  mortuis  refurreclionem ,propbetans* 
ait  &feqq.  Habes»  unde  traditio  de  Deo creatore  uni verfi, Sc  Chri- 
flo  hominum  redemptore,  in  (ymbolo  comprehenfa  >  defumpta  fit, 
nempeex  fcriptis  Prophetarum,  &  Apo(lolorum>  etCiperfcripturam^ 
Germanis  noftris>  literarum  forlan  ignaris>  non  fuerii  tradita.  Me- 

rito  autem  diftinximus  ante>  propter  terminum  7/o»V/©  j  quo  fym- 
boliun  Nicatnum  utitur,  qui  tamen  in  S.  liceris  KctTafnrlv  nonka- 

bc- 


lEcckJiA  Argcminenfis .  15 1 

betnr»  habetar  tamen  KcLTa.J\ccioiat'i  hoc  modo:  verus  DEus  eft 
unus :  nec  hnbet E.  nifi  unam  ellentiam>  ( quod  ex  priore  Huit )  Pa- 
terautemeftDEus>&FiriuseftDEus>ergoPater  &  Filiusfuntunus 
DEms,  E.  habent  unam  tantumefTentiam,  E.  runtperfon.r  l{j.o^.cncu 
Obfervamns  hoc  contra  hodiernos  terminorum  teclinicorumolo- 
res>  qu!  in  nuda &:  alla  fcripturaj  litera  manendum  eile  cen(ent  >  nec 
ad  novos  termmos  progrediendum » utpote  poma  Eridos.  Sed  idem 
fuit  Arianoium  quondam  poftulatum»  ut  ceflarent  ternriini  eV/tf, 
vTo^Avtf,  Iiu9i7t&,  valerentautem  nudo:  fcripturarnm  litera-,  8c 
omnis  lis  fuerit  compofica  :  mdignum  elfe  fele  damnari  piopter 
voculas  paucas  in  S  literis  non  pr.xfcriptas ;  At  orthodoxi  has  cal- 
lidifiima:  hsrefis  querelas infuper  habentes,  nihilominus  terminis 
fuis  ufi  funtjquibns  elatibulis  .Tquivocationum  elicerent  verfipel- 
lesimpoft;ores>&  iciipturammcarnifices. 

§.  1.  Ex tcftimonnu  &  fujfragiu  fynodicu.     Conftantinus  M.  in  t  (^  -■)/}- 
oratione  ad  Patres  Nicarnos  liabita  definic  ipfis  regulam  examinan'  nodK^HtNi' 
darum,&r  judicandarum  controverfiarum  fidei,nempefolam  fcrip-  " 
tupamfacram  :  Gravee^etumoverb  quam  acerbunii  hejiil/tts  jam  profli- 
gatih  &  ncmine  ex  (liver(o  fe  opponere  audente,  invicemfe  oppugnare»  & 
Utitiam  inimici)}  arque  adeo  rifum  pralfere»  a)0.o)(  t«  Si  st^-^^^ii^.avha.- 
hiy'.liiv)ii  vrfa-)iAci7uv  i  )i,  TH  rTAlctyiH  '!rviv[JLctl0^'  r»v  S'iS'a.7KAKia.v 
a!va.y(>a.-jlov  i/jjvras',  ii/a,yyihiK-  ^  0i(iKoii  )c^  aToToXnt^  ,  x^  tuv  'TrahM- 
av  'Jfo^^nJav  70.  9io-7riff[J.a.Ta.  a-a(^u(  iifjeif,  a^Ji?  Xf">''^  "^  ^^^  <ffcveiv 
CK-JtuSiuH7t  Ti))'  '7fohiij.o7rcicv  iV  a.7ri\affavTif  ifiv ,  iinuvQio-rviv^av 

Klyav Ki&(<nj.iv  rnv  l^inf{j.ivav  7i)V  Kvviv :  i.  e.  Etprafertim  cwn  de  re- 
bus  divinii  djfputcmus,  habeamm  do^rinam  facratujimi  fpiritus ,  Utera-- 
rum  monumentuproditam.  Nam  Ubri  Evangelifiarum  &  Apoflolorum» 
(juin  etiam  veterum  prophetanmi  oracula,  nos  evidcnter  docenti  quid  de  di- 
vino  Numine  fentiendumfit.  Omni  i^itur feditiofa  contentione  depulfa, 
literarum  divinittis  infpiratartm  tefiimoniu  res  in  quefiionem  adduclas 
dijfolvamtif.  Hadenus  Conflantinus>  referente  Gelafio  Cyziceno 
in  tom.  2.  concil.  f  m.  ^6j.  Unde  patet,  quod  fcriptura,  auiflore 
Spiritufanftoconfcripta>&inhbros  Vet-  &  Nov.  Teftamenti  di- 
vifa,fitunica>clara,&fufliciensregula  decidendarum  controver- 
fiarum  Theologicarum.  Quo  fine  idem  imperator  Scripturara 
facraminmediopofuitjutfecundum  hujus  arbitrium  judwia  fua 

Epi- 


15^  Z)^  Principtofdei 

Epircopi  formarent.     NccHubiam  eft>  quin  mandatum  AugufH 

obler  V3rint>  cer  te  piu  s  ille  confefiTor  >  qui  cum  argutulo  Phi  lofopho 

congrelKiseratj&vidor  evaferat:>  nihil  advcrf'  hoftem  protulerac» 

ni(imeramfcripturamjundefymbolumChriftianumeraccolle<5lu; 

f.  378.  jy^.     Et  quid  clarius  illo  Eufebii  ad  Philofophum  refpon- 

fo:  Toit yiy^dmyLivoif  Tii^iuit  ra.(Xii  yiyfit[A(Jiiya.i^!iivv6H,  (xiiii'C,inH 

i .  e.  fcriptu  crede,  qux  nonfcripta  (unt,  ne cogites  qnidem  >  nec  inquiras : 

HiECiUeadverfusPhilofophum  ex  rationefidei  myfteriacavillan- 

tem-  f.  m.  401.     Atque  hiec  mens  reUquorum  etiam  Epifcopo- 

rumeratex  S.  literis  advecfus  Antrigoniftas  difpucantium.     Qupd 

fi  igitur  hsec  Nicsnorum  Patrum  fides  de  principio  fuit  fi Jei>  etwm 

Sardicenfium ,  &  in  his  Amandinoftri>fuerit>  quippequi  nihilin 

fideNic^na>  adeoque  nec  principio  fidei  Nica^n.r,  inno  varunt. 

Sardicenji.  §.5.    Sedde5^ri«c«/j^«dnfpecie  loquamur.     Excant  apul 

Athanafium  literce   Sardicenfium  ad  omnes  Epilcopos  fcrip- 

taE>  fubjedlis  etiam  G.illicanorumEpifcoporum>  Amandiqn e  ,no~ 

minibus,inquibusrationem  reddunc  damnatorum  ^fele,  8c  fa- 

giendorumabaliis>  Arianorum  >  S^iei  70  KiKoLTniAivKiyou  tov  KOyop 

Tiif  dAn9e<Af.     'ATo^roAiKOviUv  TO'o^yyzAi/.x*  ei  rKiiixasXAyyiKi- 

^irai  vraf  0  TTstf eA  et/SiTS ,  a.va.^iiia.  X^u,  r^tToHfXi^Siva,  Ketvavf^y  'J^^jisy- 

yh\a.ri,vS'i{x*a.'yi  Koii/(t>via,ifuTi  vfOf  ffKOjiQ-,  r^ret  '^ravrsT yiXKfa.9 

•sroifiraAi-iSiiiia,  y^  7V^<pcovia.  Xf^^V  '^?0t  BiKtaf  6cc.  Eoqtioiverbum 

veritatiiadulteraverint-jpraceptumfiquidemAponolictimeif :  fi  quisEv- 

angelizAveritvoh'tspr£terid,quodacce^iJ}ii,  anubemt  ejio,  cun  h'u  ne 

quis commmiomm  h.tbeat  ipracipite-  Cumnhilco-imunefit  tembrui^ 

luci,hosprocuhvobisarcete>cumg^nuUafitconcordia  LhriHo  cum  Beli- 

4r(Belial  caveieimerimdileiltynevelfcrib.itis  .ideosy  vel  emm  fcri- 

ftarecipiatts.     In  hiS  verbis  innuunt  Sardicenles>&>q.iicpiftol£e 

fubf:ripfit,nofter  Amandusj  quod  regula  judicandi  h  ereleb  fic  ver- 

bum  veritatis,uth,Treticus  fit»qu'squis  hocviciavert;  Eftautem 

verb.m  veriratisidipfum>qaod  literis  comprehenJerat  Apofto- 

lus,  8c  ante  ipfum  Prophetae>qMippequodnihi!extrafcripciiram 

ipfe  velprardicaverir,  vel  fcripferit.     Nihil  ipft  traditionumairu- 

it  in  rebus  fidei»  nec  Sardicenfes  afluerunc^foliusverbi  vericatis 

menrione  fa(^a>  &  aiidoritate  allegata.     lUuftre  cumprimis  eft: 

«raculua  Paulimui  ad  Galatas  pcrfcriptum>  &  a  Sardicenfibus 

alle* 


T.cclefi.t  ArgentOYatenfis^  I5f 

allegatum.  Nam  repudiat  omni.i  cadogmata^qu.Tcrnnquepr.-c- 
ter  verbum  Dei  ab  Apoflolo  prxdicatum  &  lcnptum  adduntur ,  uc 
folis  facris  literis  ea  gloria  maneat»  quod  fint  principium  credendi: 
Nam  Sardicenfium  judicio  verbum  Dei  adulterant,  qui  pr<eter  E  van- 
geliumPauIinumquicquam  annunciant.  Illi  ipfi  Sardicenfesin 
appendice»  quae  habetur  apudTheod.  l.z-  c.6.  pro  coxternitate 
Pacris  &  Filii,  citant  Joh.  XIV.  lo.  X.30.  pro  poreftate  creandi  Joh. 
1,5.  proParacIetoaFiliomidbJoh.XV.Kj.  Credimtu  y CcnbunZi  & 
mentecomplelltmar  Paraclettm  Sftritum  fmclum>quem  nobtsipfeDomi' 
nus  &promifity  &  mifit:  Innuentesj  ideo  fecredere>^«i4Chriftus 
promiferit,  nempe  teftante  fin.iptura>fidei  fiiaeprincipio. 

§.  4.  Eadem  fa.crarumhterarumau6loritasfuicetiamincon-  ^.?">/'^ 
cilio  A^rippinenft.  Eulogius  enim  Ambianorum  Epifcopus  voluit'^^''-''' 
Euphratam  meminille :  Etfi  angelus  defcenderit  de  cah ,  &  vobn  di- 
ter  prxdicaverit,  quam  vebU  ejlpr<edica(um->anathemafit  •>  ne  perraifillet 
it(t  diabolotn  hxrefin  indacend''m.EundemEuphracam>divini- 
tacisChriftiabnegatorem,vocat/4//«;«Do<f?ow«,dr/f^«/«^rfryo;w;, 
procuIdubiopropterea,quodpreterEvangeliumPauIinumdogma 
demerohomineChrifto  amplexus  fuerit.:ficut  fequentiadocenc: 
damnatusefi,  qui  benedi^um  Dominum  ^r  Salvatorem  nofrum,  audorem 
lucis&vit£->  lefwnChrifium  Deumnegare  aufusejfet.     Smgula  fere 
verbaexS.Iiterisdepromptafunt.    Rom.  IX.;.  Joh.  I,  ^..p.VI.^f. 
ut  dubium  non  fit,  quin  ha?reticum  6c  condemnandum  ipfiim  cei\' 
fuerit  juxta  normam  (ciipturx.  i.  Cor.  XVL21.     MaximinusTrc- 
verorum  Epifcopuseundem  Euphr.itamanathemati  ideo  fubjicit, 
quod  bl.ifphemiam  in  Spiritum  fandlum  commileritex  Matt.XII. 
51.  Marc.  III.  z8.  LucXII.  10.  judicio  exS.  Scriptura,etfinon  ndeo 
congrueinhypothefijformato.     Dyfcolius  Rhemorum  five  Epi- 
fcopus  >  five  Chorepifcopus  >  utexB.  Remigiiceftamenco  probare 
vultGeorgius  Colvenerius  S.  Th.  Dod.  &  ProfeflT.  Duacenfis ;  ex 
Math. X.  ji. oftendit,  quam enormis  fit  hzeretici  error.     Severintu 
Senonum  antiftes  laudat  Er4w^e//V;«  pr^«/jr4,iuxta  quac  blafphemus 
,EuphratasfueritdejeCtus>  refpiciensadMarth.  XII.  }i.  Immemo- 
rem  facramenti  coelefiis  eandem  arguit  Vidlor  Vangionum,  propter- 
ea,quodblifphemaveritinSpiritumIan(5lum.     Valerianus  Anti- 
fiodorenfium  Epifcopus,  in  eodem  Agrippinenfi  concilio  Euphra- 

U  cam 


154  I>^  Trimiplo  Jidei 

tamblarphemum,  &  jufte  depoTitum  cenfuit,  qutaprmorMale»it>o^ 
minum  &  Dettm  noftrum  negarit^cum  per  univerfis  PKOPHETAS  ma- 
mfelleturti\lumantemundicon!iimtionem  fuijftcum  Deo  Patre  »mnip§~ 
tente ;  & quia OMNES  cecinerunt  illum  venturttm  &t,  Supponit  Va- 
lerianus,  quod,qLiae  in  Prophecis  contenta  funt»  fint  vera  >  ut falfuf 
Do^orevaferJcEuphratas,  lecus  credendo  8c  docendo.  Scripturam 
igitur  normam  agnovit,  juxta  quam  dodores  Ecclefiae  etlent  judi- 
candi.  Nofter  quidem  Amandus  de  S.  literis  in  (pecie  nihii  habet 
in  fuo  voto;  dicit  tamen  fefe  prscedentibus  Epifcopis  efe  confenta- 
W«Wj&quidem  liceris  (criptis  ,eoc]uodfalfi  Euphratae dtdodrina* 
negantis,Chriftum  Daminum  Deum  eir?.  Unde  {equitur  &  ipfum 
habuifle  fcripturam  pronorma  judicandi  hasrefes  & hazreticos  con- 
demnandi» 

§.  j".  Hilariusliniibellode  fynodisconfirmat  hancGerma- 
fjorum  noftrorum  fidem>N<<wi,  inquitypoji  multum  &  gravemiomniunt 
tioftrum  ob  e,is  rest  qua  irreligiose  abimpiii  gerebantur ,  dolorem  j  ex  eo 
intra  ms  tantum  cemmunio  dominica  continetur  >  ex  quo  hts  perturbationi' 
bus  vexari  Ecclefia  ccepta  eft->  ut  exulent  Epifcopi »  demutentur  Sacerdotes  > 
flebs  terreatur ,  fides  periclitetur  i  humano  arbitrio  ac  poteftate  do^rinte 
dominicdi  decretaftatuantur.  Hae  fides  ilUfa  veftra  neque  nefcirefefi- 
tnulat ,  neque  fari  pojfe  profitetur.  Sic  ille ,  doccns»  quod  Germanis 
noftris  etiam  id  difplicuerit » yJ  humano  arbitrio  acpoteftate  doSlrin* 
domimca  decretaftatuantur :  E.  placuit  di vino  ftatui.  Et  paulo  poft: 
Siquidre^umatqueexdo^rinis  Apoftolicis  deprehendetnr  i  nem»  ambigit 
tm  interprttantu  in  eo  ejjegloriam,  fed  autorU. 
Sirmiftji.  §.  6.  Synodi  Sirmienfis  decreta  &  confeflionem  a  noftris  quo- 

que  Germaniae  prima?  Epifcopis»  conlequenter  abEcclefiis,fui(fe 
recepta|,  feciione  praccedente  §.  7.  oftendinfKis.  Eandem  autan 
{ynodum  Scriptaram  (acram  proprincipio&normafideihabuifle> 
pono  oftendendum  erit.  Patct  autem ( i )  ex  fymholo ,  cujus  arti- 
culi  e  facris  literis  funt  deprompti.  (2.)  ex di£li4  Scriptura ,  quaeallc- 
gant.  Eph  III.  i;.  Joh.  XV.  z^.Gcn.  1. 26. XXXII.  28.  feqq.  &c.  &c 
{^.)Ex(onfequentiis.  Anatbema  drcuntiis,  qui contenta in SS. lite- 
ris  pervertun t>  aut  negant,  e.  g.  Si  quu ,  ficut  docuit  ms  Dominus  >  non 
alium  dieat  paracletum  a  Filio  ( dixit  enhn :  Et  alterum  ParacUtum  mit- 
tet vohii Pater,quem rogabo eum :  Joh.  XI V.  i(» . )  anathemafit  Ana- 
thema  dicimos  iis»  c^ui  aliud  CvangeUum  >  ^uam  quod  praEdicatum 

ab 


EcdepA  AYgeMoraUnfis.  155 

abApoftoHs&inliter.is  relanim  eft  Gal.  I.  9.  docent.  Verbiim 
igicur  Deijin  rcriptiujs  contcntuimeftnorma&rcgulacredendo- 
rum  >  velnoncrcdendouni. 

§.  7.  Ca-terumfo/i/^^wfwrr.*  quoque  attcHdebantur.  $,z{\.Confe<^ueu. 
bunt  Sard icenles  ad  omnes  Epi fcopos :  Qai  fep^ant  fUitmi  a  Patre  >  '**' 
^  verkum  a  (HOpatre  alienant ,  ^«7««»;  ejieof  ab  Eulefia  Catholica  fepa- 
rari,  & alienos  ejje aChriniatto nomine.  SintvobUigitur  atiathema ,  eo 
quod  verbum  veritatu  adulterarunt.  Pr<eceptum  fiquidem  Apojlolicum 
efl:  fiqutievangeUzaverit&€.  GaLl.o.  Verbum  veritatis  eft  ver- 
bum  in  S.  literis  contentum,  quale  ApoftoUis  Paulusprxdicavit. 
Et  in  id  verbum peccarunt  Arianijfeparantes  Filium  a  Patre, & 
verbum  a  fuoPatreabalienantes;  Neque  tamen  id  totidem  literis 
&:fylbbis  in  S.  iiterisexcabat,  (eparandum  nonefteFiliumaPa- 
tre,  necverbumaPatreabalienandum»  ut  hjereticusforet>  qui  id 
fiiceret ;  peccarunt  igitur  confequenter  ,  negantes  l(ji.o^a-ie.v  Filii 
Dei.  In  concilio  Agrippinenfi^  plerisque  confequentia;  approbatcC 
(Imt.  Innrprimis  illuftre  eft  Vaieriani  p:\ulo  ante  cirati  teftimonium. 
Dixic  cnwnper  UNIVERSOS  Pr^phetof  manifeQatum  ef^e->  Filium  Dei 
ante  mmdi  coiMtutionemfM^e cum  Deo  Patreemnipotente  &  OMNES 
ce<:intj[e  itlum  venturum  ,  &  fati  pro  totius  mundtfalute.  Si  evolvi- 
mus  Prophetas,diferta  ifta  verba  non  in  venimus  apud  ullum,opor- 
tfit  igitur  cmfequenter  ipfos  (cripfift^. «  adeoquectiamearaellefcii- 
pturam  Propheticam >  qua; per  confequentiam eiicitur. 

§.  8.  Patet  hinc ,  ut  fpecialius  aliquantodeSS.  literis  loqua-  Scri^ur* 
mur ,  II.  Aucler  fcriptura  > nempe  Deus> &  quidem Spiritus  fan^tif»  ^-  '»*«?*'' - 
quemCoiiftajKinus  M,  expreflit.     Ille  ipfe  fpiritus  >  quo  dic^ante 
ic  infpirante  facri  amanuenfes  fciipferunt.     Maximinus  Tre- 
virorum  Epifcopus  in  concilioAgrippinen(j>  alUgituius  ditlum  ex 
Matth.XII.ji.praefatur:   Dei  &DomininoRriSalvatoru0reprolat4 
«/?>  fententia  fcil.  qua:  Mathsi  l.c,  exftat.     Habet  igitur  Deum  au- 
(Slorem.     Sardicenfesin  literis  ad  EpiCropos  omnes  credere  CeCc 
dicunt •//0«^'*»'  Patcis.&  FiHi,  motos au6loritate  didli  Joh. X-jo. 
Ego  &Paterunumfumus,  'irt  >i  kfsi^uvi] (xci^njiyiquia  & facrofanfia > 
feu  divina  vox  <//xij(Jer,refpicientes  ad  Chriftum  Deum,  qui  protule- 
ratdi(^um.     Paulopoftappellant3^fi'd»'?«i'»K»<//v/«4wvo«w.  Mi-  Mwjjfrt: 
m^ri,  ncmpe  PpophelK  in  V.  T.  &  Apoftoli»i5cEvangelift^  in  N.  T. 

U     1  Nam 


Materta. 


I5<S  'DeVrlnctpiofidei 

Nam  eorundem  nientioncm  idem  Auguftus  facit.  Fideliter  hos 
retulifle  verba  Dei>  &  fcrip^iis  comprehendiife  in  concilio  Agrippi- 
nenfiteftaturMaximimisTreverenfisjdum  didum  ChriftiaMat- 
tha^o  c.  X 1 1,  j  r .  annotatum  >  wocatfententiamyficttt  Dei  &  Domini  »•- 
^riSalvatomoreproUtae^.  Matthyusigiturbona  fide  annotaverit 
didum  Chrifti  y  fecus  non  hic ,  ied  ahusjprotulillet.  Eodem  ten- 
ditDffcoHi  votum:  Qut  Chri^mt  DcumnegatiinEccle^anonpote^ 
permanerejdicenteDominononro  Chriilo  ( Matth.X. )  qui  menegaverit 
ctram  hominibusy  &ego  negabo  eum  coram  Patre  meo,quie^incaliS' 
Supponit  &  hic  Epifcopus,Matthajum  verba  Chrifti  bona  fide  retu- 
lifie»  aiias ut  teftimonium  Chrifti non  potuiilet  laudare.  Et  ita  fe- 
fe  res  habet  cum  reliquis  omnibus  di(5hs  >  qu.-e  tanquamaDEO 
profe(5bi  exfan<5tis  amanuenfibus  referuntur.  Materia  vei  exter- 
na,  quae  funt  literae>  8c  fyllabae ,  &  integri  hbri  j  Nam  literarum  di- 
vinitus  injpirataruw  te^imoniu ftari  vult  Caeiar ;  vel  interna» qux eft 
do£lrmafacratiijimi  (piritur,  de  articulis  fidei>  ut  cft  articulus  de  Chri- 
fto.  Ancatalogus  hbrorum  canonicorumdefinitusfuerit>incon- 
cilio  Nic-eno,  difputat  Dn.D.  Dorfch.diflT.d.  fyn.Nica?n.p  Si.  Id 
certum  eft>  quod  facris  literis  in  concilio  Agrippinenfi  accenfue- 
rint  fcripta  Prophetammy  in  quibus  de Chrifti  sterna  nativitate,  ad« 
ventuincarnemj&pafiSonerelatumfit;  ut  patet  ex  voto  Valeria- 
ni ;  fed  & Evangelijiarum ;  Namex  Matt.  XII.  31.  Marc.  III.28.  Luc» 
XXII.  lo.teftimonium  Chrifti  allegavit  Maximinus.  Epijiolas 
quoque  Pauli'» ut  eft  ea  >  qiiam  ad  Galatas  fcripfit.  Nam  ex  cap^ 
1. 5).allegatlocumEulogius  Epiicopus»  quem  ipfnm  etiam  Sardi- 
cenfes  inliteris  ad:omnes  Epifcopqs>&-alterum>  qui  2.  Cor.  Yl.i^' 
extatvproduxerunt»  Torma-,  quae  eft  authentia ifta  divina ,  qua  facra 
fcriptura  abaliisnterisdiftinguiturj&  fidem  ab  hominibusmerer 
tur>etiamcontra  ftanteau6ioritateAngeIica.GaI.  I.ji.Eft  enim  v^y- 
bumveritatUiqwoiictt^imxs ,pTt »'  /«f*  <pmi)i  quia  facrofan^avox ejf, 
juxta  Sardicenfes :  perquam  anathema  dicendum  eft  vel  Angelo, 
fententia  Nica^norum»  Sardicenfium >  &  Agrippinenfium  Patrum. 
Tinii  >  qui  eft  inftraerefidemhominum  >  &vera  a  falfis  dijudicare. 
Nnm  Conftantinus  ea  propter  juxta  fcripturam>itanqiiam  normam,, 

jtffeahnts:.  voluit  judicari>  qud  deDee  judicandum  eflet  ? 

utptrfcm»        §.  9.  AffeiliQmsiquxCiintperfi^iQi  Nm  prttterEyangclhtm 

m 


-Tprm^"^ 


ttnn^ 


EcdefiA  Argentinenfis.  157 

m  S.  literis  contentiim niliil  v»Iebant  audire  vel  Germani  apud  Ire- 
n;rumlib.i.c.  5.  &lib.  3.  cap.4.  vclNiccEa:,velSardic£e»vel  Agrip- 
pii^a.*.  HilariusEpifcoporumGermaniarprimsE  ly.6-\n(^%-  inlitc- 
risadip(bs»  Siit»  cotictuf9sfu!jfc  hxreticos  fcripturarum  /(udQritatibus, 
f.  327.  opp.  Irena^us  quidem  lawdat  traditionem,  lib.  i.  c.  2.  &  5.  Ced 
intelligit (ymbolum  Apoftolicum,  cujus omncs  articuli  eraiit in S. 
literis  vel  x«tT«f  pnrov  contenti,  vel  kata  S^tAtctdv  fubintelleifli :  ne- 
cjLiaquam  autem  eam  ,  qax  prxter  &  contra  fcripturam  fapit: 
Nam  hanc  in  harreticis  adverfariis  fevere  caftigac ,  &  repudiat  hinc 
inde  per  fuos  libros.  Vide  diuta  faperius.  Alii  confuetudin(s(o\ci\X. 
allegare»  fed  >fi  maU  fuerint.rejiciuntur  ab  ipfo  Hofio  in  concil .  Sar- 
dic  can.  i.Sednec  ratio  aliquidaddat  ;  'Hzm  feditiofa  contentiont 
remotaex  folis  SS.  literis  vult  litem  examinari  &  difceptari  Con- 
ftantinus.  Hic  vero  non  excluduntur  termini  technici ,  fi  idonei  & 
S.  literis  conformes  fuerint :  Conformes  autem  funt ,  fi  res  ipfa  ter- 
minis  iftis  fignificata  in  S  S-  literis  contineatur.  Qua  de  rc  alibi  lo- 
quamu r.  Ejl  veritas :  C\  enim  Spiritus  fan^us  per  Trophetas  pradicavit  FtrlfM^ 
dijpofitionesDei,  & adventum Chndiy  8cns.tivit3itemi  &:  mortemjut 
perhibet  Iren.  lib.  i.  c.  2.  Si  os  domini  locutum  eft,  quod  in  S  S.  lite- 
ris  habetur,  ut  furfragio  fuo  cenfet  Maximinus  Treverenfis  in  con- 
cilio  Agrippinenfi;  fiSpiritusfan(5lus»qui  eftSpiritus  veritatis,/jfr 
animam  Pauli  locuttts  eft,  &  organum  corportsperfonuit  >  quod  Icribunt 
Sardicenfes  ad  JuhumEpifc.  R.:  utBaron.  an.  347.  §.24.  exCre- 
fconii  coUeillionej&Hilariifragmentis, refert,utiquefcripturani 
oportet  elfe  veibumyeritatu,  quod Sardicenfes  iterum» fed ad  ^Egy- 
ptios>perfciipferunt-  E({cLnirafi  qun»  etiam  con(equentiisfub-C/-«^/V-iir* 
fternitur.  An  JEfus  Nazarenus  eftet  verus  DEus  Patri  c^e»V/^  ? 
in  concilio  Nicaeno>  Sardicenfi ,  &  Agrippinenfi  definiendum  erat : 
Definiri  pofle,  &evidenrerqiiidem>Conftantinuscenfebat,&  hoc 
nonmododeluce  N.T.cenfebat^  fedetiamdelibrisPropheticisin 
V.  T._  Nam  veterum  Vrophetarum  orasula  nos  evidenter  docent ,  quid. 
dedivinonumtmfentiendumftt:  ait  Conftantinus.  Luci  comparant 
Sardiccnfesin  liceris  ad  omnes  Epifcopos  >  6c  propterea  invehun- 
tur  inadverfarios,quodadtam  cia-ri/Iimam  lucemcaecutiant.r^v- 
taftquidem ,  (cribunt,  eorum  ejijfultitia,&famdenjistenebr'ts  earum 
mns occa^4t4,  ut LUCEM  VERIT ATi S  cernerc  nequeant.    Quam 

U    5  aucein 


158  T>e  Vrincipo  fidei 

a;uem  lucem  intelligunt !  Scriptmae.  Nnm  eveftigio  fiibjungiint.' 
Ntf«  tnteUigttnt,  quofenju  di^umjit  \  ut  &  ip/i  in  noh  unum  fint.  Di- 
«flumefthoc  &  fcriptnm  Joh.X  VI  \.  zi.  Peigunt :  y*®»f  iV«,  J^ta. 
7ih :  PALM^iefiiCurunum :  id  quod  ex  ipfa  literaper  confequen- 
tias  acuri  oftendunt.  Secuti  Irenrrum  >  cui  pra;dicatio  veriratis 
lumenejliubiciuelucem,  &illuminans  mnes  honines  j  qui  volunt  ad  co- 
gnitionem  veritatis  ven:re.  Ex  quibus  didis  apparet  ( i. )  quod 
Deusjquantuminfefceft^intendatOMNF.S  homines  iUuminare 
lumine  fui  verbi ;  et'ampertinaces  hsreticos;  fecus  Sardicenfes 
ipfos  ftultitia?,  cascitatis,  contumacias  non  accufallent ;  (  i.  j  Qupd 
culpacaecitatisfitinhomine,  cuJLismens  itaeft  occjecata>a/  lucem 
veritatu  cernere  nequeat.  (3.)  Qupd  etiam ilia  dogmata  clare  in  fa- 
aisliterishabeantur,  quae  attencum  le6torei-n  requirunt»  6c  per 
con(equentias«?iiciuntur,vel  declarancur.  Inter  enim  Sardicenfes 
orthodoxos»  &  Arianos  lis  erat  de  '(xr^yU  Patris»  &  Filii  Dei :  Ifti 
producebant  pro  (eCe  didum  Chrifti  Joh.X.  50 :  Ego  &  Pater  unum 
fumus :  Arianij  inftantiam daturi , opponebant  didum  Joh.  XVII. 
verf  II.  ubi  Chriftas  pro  fuis  Apoftolis  & ca^teris  fidelibus  Patrem 
fuum  orats  ut  &  ipfi  unum  fint,  ficut  Chriftus  &  Pater  unum  eftent: 
Orthodoxiregerebant>cavillumverbis  Chrifti  palam  reclamare; 
Divinamenim  vocem  a{Vf</3&)faccurat$diftinxiIle,  iater  e/e  unumjSc 
elle  in Deo  unum :  Non  ait :  ficut  nos  unum  fumttSi  ego  &  pater :  fed  ut 
difcipuUinfemetipfis  conjun^i  &copulati  unumfintfide  &  confesfme» 
ingratiaitem  &pietate  DeiVatru,  &Domini  acServatorts  no(lricon- 
fesfione&charitateumm  ejfeposfint.  Sic  illi.  Pr^miferant  aliud 
refponfionis  fus  fundamentum,  nempecoUationem  aliarum  fcri- 
pturarum»in  quibus  Filius  diceretur  verbum,  fapienria,  virtus,uni- 
genitus :  Hinc  enim  patere  >  quod  alia  fit  ratio  unitatis  inter  Pa- 
trem,  &Filium ,  quameftinterDeum&:fideles>  qui  neque  Spiri. 
tus>  neque  verbum>  neque  fapientia ;  neque  virtus,neque  unigeni- 
tus dicerenrur.  Unde iequitiir  (4  )  ut  claritas  fcriptunie  nobis 
pateat>  alia  quoque  ejusdem  locaelleconferenda.  Etiamemergit 
leiliodcuCus  S.  literarum.  SienimDeusper  fcripturam>  utlucem» 
vult  otnnes  homines  illuminare>  utique  omnesquoquehomines 
SaaaitM.  ^  ^'f^^^s  "^  debent,  ut  ilinhiinentur.  lib.  i .  c. 5.  ECifan^itas.  Nam 
Sardicenfes  in  litcris  ad  omnes  Epilcopos  di«5ium  Joh.X.  30.  vocant 


"BcclefiA  Argenttnenfis,  159 

h?av  (pavHi>  fanelm  vecem.     Harmoma  deniqiie  inter  veibuai  ^xx-^'**^'***^' 
dicatum  &(criptum.     Nam  Iren.  l^ib.  i.  c.  2.  pr<<(/i<;4r^<?«fjProphe- 
tarum  vocat  ipforum  fcripturas  >  unde  fymbolum  erat  deprom- 
ptum. 

Scdionis  IV. 

THEOLOGIA  ECCLE- 

SIAE  ARGENTORATENSIS 

ARGVMENTFM. 

Dijferitur  de  tirticultijideu  SjmMtt  lieeh<tt  ali^utd  addere,  §.  i ,  ^gmen  dum 
eit  Theo-logia,  in  cjua  ante  omnia.  notandifunt  termini ,  di^er/tmode  ufur- 
fati.  §.  2.  Deiexi^entia^  ejfentia.  S-  3-  Perfcn*.  §.  4.  ^ua  diJHnguun- 
tur  chAraHeribut  perfonalibui.  §.  5.  Smnt  autem  Pater,  Filiui,  (S*  3/r- 
rit$tsfanfim.§.  6.  .AttrihutaDeialiafunt  abfoluta,utJfirituaUiM,in- 
<iiJil>ilitai,Jtm/>Hcitau  dtternitai ,  immutabilitM .immortalitoi  .iKJimm. 
tas,  immaiftoj  ■■,  ..^liarelati^a,  ut  omniprafentia,  •mnipotentia,l>onitM , 
mifericordia.jufiitia,  tmnifcientia  ,fapientia,  ^oluntM  ,  WritM ,  perfe- 
&io,  majefiM,  beatitudo.  §.y.  opera  di^iinafunt  prdtdefiinatio  ab  €terno 
faSa,  (^  intemperecreatiot^gubernatio,  §.%.  cultue.§,\Q. 

§.  I. 

EX  facris  literis  deducuntur  articuli  fidei »  &integrumcorpus-C*y2M-yAr 
do(5lnn.x'  Catecheticas  &  Chriftianae.    Irenxus  enim  lib.  i.  c.  z.  ^^J'^**^^' 
ubide  Germanorum  {ymbolo  agit,  &  articulisinipfocontentis,  ^*^^*^*^, 
\3X\^-xx.?r9^hetM  ,  percjuosiftse  difpofitmes  Dei  fuerint  prsdicataF.^fij 
Non  autem extabant  tum  nifi  (cripta  Prophetarum.     Ufitatis  vo- 
cabulis dkeb2intmtraditio,priedicatio,fides,do^riHai  pracefta  Evan- 
gelicay  LeXiVeritas :  quod  ex  prnecedentibus  Irenaji»  &  concihorum 
allegatisconftat.     Probe  aucem  obfervandum  eft  >  quod  quidem 
fymbolafuaefideiconcinnarintveteres»  ut  fupra  aliquot  recitavi- 
mus>attamenfuperftitio(einipfis  non  adhaeferint,  utnihilmuta- 
rentaddendo,  vel  explicando  pro  rei  ncceffitate.    Irenjci  fymbo- 
lumpotiilimaquidemfidei  feu  fymboli  Apoftolici  capita  retinet» 

fed 


i$9  Ve  TheologU 

UA  Limennon  jisdem  plane  veibis  recit.u  » nec  in  folis  illis  dogma- 
tibusacqiiielcitj(ed  qu.rdam  additj  ut  collatiofacile  oftendit.  Idem 
obfeives  in fymbolo  Nicjeno,  quippe  in  quo  vel  maxime  terminum 
c/zo»y/0"inreruerunt»»?<:mordicusietinuerunt  adverfus  Arianos , 
utilitateEccIefia^terminumiftumexigente.  Quare  j:^m  tum  no- 
ftri  Gcrmani  cenfebant  fymbolum  Apoftolicum  non  prajcise  fic  di- 
ci»quodabApoftolisinhacforma  s&numero,  &veibiseiretprar- 
fcriptum,  alias  pie  &  reverenter  retinuifient»  (ed  dogmata folum 
fcriptis  ipforum  efle  confentanea :  Nec  peccnre  >  qui  vel  explica- 
tionis,  vel  neceflitatis  gratia  aliquid  addidedt.  Illud  infuper  ob- 
fervatum  velim,  quod  alii  fideinortrs  articulifintmagis,  aliimi- 
nus  neceffarii.  Nam  non omnia  dogmata  Chriftiana  fymbolis  in- 
cludebantur,  fedea,  qu^  maxime  vel  controverfa»  vel  neceflaria 
<enfebantur.  Hilarius  ad  Germanosnofluos  perfcribens»putat» 
principalem  ttojlr^jpeifidem  ejfcindifferemem  in  Ftitre  &  Filio  diviniu- 
tufubfianiiamconjiteri.  f.  318.  opp. 
^erum  §•  2.  Dividunturarticulifideivulgoin  tres  clafles,  quarnm 

frimaclM.l.-xuEOLOGlAM^oncctmt.     In  qua  duo  potiilimum  obfervanda 
Jts  ejiTheo.  ^^^^^  ^  ^  j  Termini.  Vocabulum  DEus  To^Canuov  eft.     Notat  ei:im 
Itaoccur-  Deunn  verumiWUn  (ymbolo  Nicxno  dicitui  j&nuncupativum.Syn- 
runt  (\.)    onymum  eft  Lumen  >  quod  ibidemdicitur.  Terminis  jam  tum  ute- 
Termint.     bantur »  etfi  fenfu  nonnihil  diverfo » quam  hodie  ut.mur.     D^lle- 
rit  de  hac  materia  Hilarius  f.  324.  ad  noftros  Germanos :  Oma  > 
a.]enSi  frequens  nobismmcupatio  effentia  ac  fuh/iantia  necefaria  eji ,  co- 
gnofcendum  quid  eft,fignificet  ejfentiay  ne ,  de  rebus  locuturi,  rem  verborum 
nefciamus.     Effentia  eft  res » quA  ejl ,  vel  ex  quibus  efti  &,  qu<t  in  ea ,  quod 
maneatifubfifiit.     Dici  autem  effentia,&  natura,  &  geniis,^  fubjianti4 
unimcujusque  rei  poterit.  Troprie  autem  effentia  idcirco  ejidifla,quiafem' 
fer  eft.     Qua  idcirch  etiam  fubiiantia  eU  >  quia  res  >  qu£  eHineceJfe  eH 
fubfiHat  infefe ;  quidquid  autemfubfislitiftne  dubio  ingenere ,  vel  in  natu- 
ra,vel fubsjanttamaneat.     Cum  igitur  ejfentiam  dicimusfignificarena- 
turam  >  velgenus  >  vel  fubHantiam  inteUigimus  ejus  rei ,  qiuJn  huomni- 
husfemper  effefubfiHat.     Haftenus  Hilarius;in  quibus  tamen  unum 
vel  altefumdefiderari  polfet»  vel  certeexplicatione  opushaberet> 
fiad  hodiernam  philofophiam  referretur.     Vide  Dionyf.  Petav. 
T.  I.  Thcol.  dogin.  lib.  i.  c.;.     Senfus  faltem  bonus  eft,  ut  per  iub- 

ftan- 


"EccUfiA  Afgentordtenfis.    '  wJt 

(lantiam » eflentiam»  natutam»  genus»intelligatur  ipfa  Deitas,ut  eft 
communis  omnibus  tribus  perlonis»  G^uindiffierens ,  utiHilarius 
loquiamat,  Perinde  obfervationeopuseftin  voce/;v/><?/?/i/»j.  Ho- 
dielignificat  diftindam  five  perlbnam » five  perronalitatcm ;  olim 
vcrbfignificabatcttamHaturam-  Difcas  hoc  cx  Saidicenfium  ad 
omncsEpifcoposepiftola.     NamPatresibi  congregati  Valentem 

&Urraciumhc'Ereticosvocant,quodcontenderent>/^at(Z»f;f**«''*''7«<f 
vrc^tcirn<-,  diverfas  effe  hypo/ia/is  Patris*  &  Filii ,  ■&  Spiritm  ftnCli  >  & 
easfeparatas  ep.  Theodor.  L  i.  c.  8.  hift.  Ecclef.  Unde  patet,  quod 
orthodoxis  jJToV«t(7/$-idemfuerit»  quod  eflentia,/icutetiam{efedc- 
cjarant  in  mox  lequentibus  verbis:  Nss  hancpercepimus,&  dtdicimus, 
ix  hanc  hdemns  Catholicam  traditionetm  &fidem » &  confesfionem » ///- 

Av  eiva.t  C-rdi^aa-i-yiVVciyTGi  oi  <ufiriKot  KaiaUfr^ocAyofivxa-ty  Unamefft 
hjfpojiaftn -,  quam  ipfi  hxretici  epntiam  vocantt  PMriSy&JFilii^&spt- 
rttusfan^iy  &,ft  qiuram,  quafit Filii  hypajiafis  ?  priofitemur ,  eam  effe . 
^«4;»  &Patrttfolam  ejfe  in  confeffo  sft.  Hnec  illi,longe  alio  fenfiuquaro 
quo  poftea  veteres ,  &  nos  hodie  voce  hypoftafis  utimur.  Obfer- 
va  cont-em>onem  de  termims  efle»  Sc  itaquidem»  ut  haer^ticos  dicant 
orthodox'  5  qui  terminis  abutebantur ;  Definant  igitur  hodierni 
fyncretirti"  exagitare  Theologorum  controv«riias  rertis  ^juibus- 
dam  terminis  a^das ;  Nec  enim hoc  ifti fecerimtprimi ,  (ed  etiam 
ante  ipfos  antiquiflimi  Dodores  Ecclefiae;  Nectam  determinis» 
quam  rebus,  quarum  ifti  figna  funt»  difceptatur  hodie»  8c  difcepta- 
batur  olim  a  Sardicenfibus  ad  verfus  Arianos. 

f .  ?.  Sit  igi tur  (2.)  Res  ipfa ;  nempe  Dei  i.Exiftentiayqu^m  crc-  f  2. )  ftec 
didiftenoftrosinpropatulocft»  quippe  qui  crcdiderunt  in  DEiunV*A' •*'('»•:> 
creatorem. i.Bfentia»  Vox occurritin  lymboloNicacno.NamFilius  ,*^^'^' 
dicitur dle natus  «t tTh  iaia,< » ex  ejfentia  Patris.  Quac  vox  poftea  in  fj^ 
aliisfymbolisfacpi*repctita€ft.HancPatris,Filii,&Sp.S.crediderunt 
unam.  Non  a. ifxtaUi perfonas  crediderunt  /1*  Tnf  avupaviAv» ic,  rtw 
if/.6voi<iv  9propter  confenfum  &  c§ncordiam,(]wx,i\idicioSAiScenC\utD, 
eft  Arianorum  jSAtfVipH/x®-'  ^  ^n(pQa.fi/.iv»iff/.tivtia.,blajpkema,&cor' 
rupta  interpruati^ ;  apudTheod,  i.  1.  hift.  c.  S.Sed  propter  ifniratena 
dientiac  :    No^  &  credimtis »  &  afftrmamus ,  &  intelligimm  divinam 
hancvocem:  Fg»  &  Pater  unum  fumus ,  de  unitate  fuhftantia  (^ta  7i]r 
7h  j.ToTa.Tiastyormti.)  qUteinPatre&FiUtmicaeft:  utilliipfimox 

X  fub- 


i6^  *  Tfe  Theologid 

lubjungunt.  Vind^cant  affertionem  fuam  ab  inftantiis  adverfariou. 
rum,  quiregerebantj  itacirePatrem&Filiumunumj  ficut  difcipu- 
los;  atkosnonefTentiaunumelle»  fedcoiicordia:  E.Bi.p.liudelTe: 
Eqo&PaterunumfDmas,  nliudjfideles  in  nol/iiunumCmt,  qui  non- 
funt  vdverbim  .velfapiemi.iy  vcl  virtiis:  ilcut  ego  Filins umgenittis. 
Apud  Iren.lik  r.  c.i.  ik  lib.  ?.  cnp.  4.  credunt  in  unum  DEunty 
eumque  Patrem?  Filium»  &  Spiricum  fandum  :  Et  Sardicenfes  in 
epiftoia  fua  fynodica  4«^f/jm<tdicunt  Aiinnis»  qui  (epttrabant  Fi-' 
ItHm a Patre*  & verbnm a  f.io  P.ttre abalientbant , ftatnentes  nimirum" 
aliamPatrisjaliamFiliiellentiam^quc-E  tamen  una  eflet»  Impri-' 
inisidurgebantNicseni  ,c^uibusPater  tV  Filius  erantDEus  c/uo«- 
o-/©"»uniusejusdemqueeiIentia?»  Agrippinenfes  eandem  obcau- 
fam  Euphratam  anatliemate  percuflemnt,  quod  Chrijium  Deum  ne- 
gaJfet.Vt^debcemtm  {it>non  nifi  unam  trium  perfonarum  ellentiam 
ipfbs  credidiHe.  AbHilariodicitureflencia  velnaturai«ii|ffrf«/^ 
indifcreta  >  ftmith,  indufimilifyaqualis.  Et  probe  ob{ervandum>quod' 
idem  Epircopus,adverrusSabellianos  difputans^poprwwcuique 
jyevCona.mmfubfiantiam  atcribuat,  noneo  fenfii ,  qitod  triplex  fit  ef- 
ientia>fed  quod  cres  fint  perfoniE  realiter  inter  fefe  diflindta?  s  qua- 
rum  unicuiqueeflentiadivina  competat :  neque  adeo  folum  nomf- 
nibus  difl&rant.  Atqite  hoc  modo  femetipfe  interpretatur  in- 
feqq:  idcircb  tresjubjiantittsefe  dtxerunt  (Antiocheui,}  fubfifientium: 
perfonas  perfHbfiamias  edocentes ,  nonfubjiarttias  ejfe  dixerunt ,  fubftjien- 
tiuinperfonoiperfubjiantias  edocentesynon  fubfiantiam  Patrii,&Filiii  & 
Spiritusfan^idiverfitatedisfimiUsejfentiamfeparantes.  F.j^^.Eflautem 
illa  Dei  eflentia  fpiritualis  ;  NamDews  e^Spiritus ,  dequoicerum! 
dillerit>explicans  confeflionem  Sirmienfemf.j^r. 
(i.)Pey/o~  §.  4.  (5.)  per/o«^autemtreseosdemcredidifle  palam  eftex 

»-e  plures,  (ymboloIrenaei;Nam  exp^refse  nominant  Patrem  univerfi  conditoi-' 
»  mp  res.  ^^^^  Filium  hominum  redemptorem  >  &  Spiritumfandtum » qiu"! 
per  prophetas  locutus  fit.  Similiter  Nica^num  fymbolum  profi- 
tetur :  Credimus  in  unum  Deumt  Patrem  &c,  Et  in  unum  Dominum  le- 
fumChriftum&c.  Et  in  Spiritum/an^um&c.  Qute  ipfa  Sardicen- 
(iumquoqueconfefliofadl-aefl;.  Nec  aliter  Agrippinenfes.  Nam 
Vi(51:or  Vangionum  ( ut  unoexemploilluftremus  j  invehitur  in  Eu- 
phratem  ,  cjuod  tlajphemmt  Spiritm  fan^um  >  negando  Chriflum 

Bem» 


Ecclefix  Argentmenfis.  i6i 

VEum,  DEf  Vllium  :  Claie  -xprimens  Patiem»  dc  Patiis  Filium  >& 

^bucroqLiediftindam  per(o.  amSpiritiisfandi.     HilariusinlibeU 

lodelynodisproeademdilbndionetriiim  inuna  ellentia  perfbna» 

rum  difputac.     Invehiturenimin  Sirmienfem  blaIphemiam,con- 

querens>/<i  mtatum  aclaboraiumfuiffe,  ut ,  dum  Pater  unus  ^  folus 

i>mniumDeui.^rxdicatur,  DEus ejfc Filtus negaretur t & dum  de  homoufio 

&  homoeufio  taceri  decernitur,  id  dccretum  ejfe , ut  aut  cx  nihilo »  ut  crca- 

turay  aut ex alia ejfentia  iUt confequentta  creaturarumt  &  non  exDEO 

Fatre,Deus  Filtus  natui  confirmaretur.  f.^iz.     Quibusverbisdifpu- 

tat>  quod  non  unus  &  folus  1  ater fit  DEus>  {ed  &  Fdius  ab  ip(o  ge- 

nitus :  diftindx  igitur  funt  peifona: , etfi elTentiam  eandem  habe- 

ant.     Clarius  f  515-.  difcemitur  {]oh.y.  16.) perfonaaccipimiSi& 

dantti>neipfefitidem  unns  &fi)lus.  Cujn  enim  ( jaxtaconfe/Iionem,in 

quam  commentarium  Icribebat)  anaihema  fit,  qui  folitarium  atque 

unicum  in accipientis  & dantis  profesfione  crediderit :  Non  potcfl  intelligi 

idem  atq\  tinus  afe  accepife,  qui  dederit. Nf 7;  enim efl ipfe  folus^qui  vivit* 

^  per  que)n,q!ita  alius  cflfibi  vivens,alius  profitensfe  viverepcr  auQorem: 

Et  ununi  atijuc  cttndem  nemoprofitebitur  y  qui  vitautatur ,  &  per eumfit 

^auffa  vivendt.  F.359.  producit  decretumSirmienft  §.  13.  quoanathe- 

ma  dicitur  iis ,  qui  verba :   faciamus  hominem  >  «0«  Patrem  ad Filitm 

dtxiffe ,  fed  ipfum  ad  femetipfum  Deum  locutum  contendebant:  Et 

§.  \j.fiquts :  pluitDominus  a  Domino,nondeFilio  &Patreintclligat,fed 

ipfum  a  fedicat  pluufe^anxtbemafit.  F.  jz^.folvitobjedionem^fumpta 

exidentitateeflcntix:  Si  Fiiius,  ajebant,  eftejusdemjCujusPater, 

eflentiir» erit  &  idem  perfona :   l<ieque  enim,  quia  indifcreta efi nafceM^ 

tis  k  gignente  divinitas,  ideo  ipfe  efi  &  generator,&genitttsy  cum  non  pof- 

ftti  nifi alius atque aliiis >  effegenerans  &generatus :    hJeque  rurfum  diifi- 

miits  effeposftt  natrn  &  generans.     Anathema  erghefl>  quiinPatre& 

tiHonatHrafimilttudinem  ad  abolendam  Fiiti  perfonalem  fignificantiam 

prtedicabit.     Et  ne  Spi  titus  Cmch  oblitus  efle  videretur,  f.  334.  idem 

cum  Antiochenis  damnati>w/>if/4m«>  quas  veritatem  Patruy  &  Filitj 

&  Spiritus fanHimminum numero  eludebat  >  ut non fubfislente  cauffa  um- 

uscujusque  nomints  ,  triplex  nunctipatio  ehineret  fubfalfitateuomimm 

unionemtut  Paterfolus atque unus  idem atque ipfe  baberet  >  &  Spiritus  S. 

iiomen,&  Filii\  Quod  SabeUiani  contendebant.     Pauio  poft  re- 

fuiat  eos  >  qui  FiJium  dicebant  Paracletum. 

X    i  §.;.Per- 


i64r  VeThedogta 

<?t4*  luts  ^'^'  P<rfo*^3ediftinguuncurCW<«<Sm'^«yperfonanbus,qiT<3« 

baientc^ffi^fonalesfigmficaHtias  &  proprierates  vocat  Hilarius  f.  319-  Quibas 
raaeres      contradiftinguitur  pfr/tf«4/«««;o.f.35o.vel  umoferfona-yNam  f  jf^ait 
ferfenMiet.  perfonasdivinascflTe  unum,  nonunimperfom,  fid dqnalitatenaiHir*. 
Vel,  ut  paulo  poft  ait :  mnperfon<efmitate  >  fedgenertf.  f.  5^4.     Sunt 
velinternr.veiexteririr  Interni  >  utin  Patre  generatio  a<5Viva,  ia 
Fiiio  padiva» in Spiritufando proceflro.     Pacrem  genuilfe  Frliuna 
modo  ex  Hilarirverbis  audivimus  ,  dum  kribit ,  F//iw»  Deum  ex 
Veo  Patreejfe  natnnu  Qiiod  latius  in  explicando  (ymbolo  Sirmienfi. 
deducit ,  refutans  prjefertim  eos,.quide  pracdeftinatrone  ^  prx(ci- 
encia  iblum»  Sc  non  de  vera  nativitate,filiationem  Chrifti  incerpre- 
tabrantur.  Vera  autem  eft  non  corporaliiicwvc{Dms(\i  kicorpore*>fed 
^iritmlisy  ucifol.^zp.  exorientaiium  confeflioneoftemhc.     Idem 
caftigac  Arianorum  prstextum.     Prxtexebanc  Arianr>  non  opua 
eile,  noffemodum  filiationis >  utpote inenarrabilis  myfterii ,  qua- 
re  nec  inquirendum ,  vere ,  an  metaphorice  Chriftus  ell&c  Fi* 
liius  DEF:  Num  quidenimcjaxmilie,  fiinenarraURs  ejl*  rdeo  & 
sgnoraHla  efl  ?  Fol.  ^ff.     Obiervenc  hoc  >  qui  hodie  qtioque  mo»- 
dos  ,  etiam^  revelatoy  >  myfteriorum  divinorum  prorcribunt  „ 
BC confenfum^fcil. inter parces obtineant !  frenarus  farrtUE Ofub- 
|ungir  R//«w,  Paicr  autem  fic  dicitur^  gigiTendOj&Frl  ius  >  quod  ge- 
nicus  fit.     Nicatnum  fTmbolum  Filium  vocat  ex  Patre  natuni,unigt<' 
nitum,i:  e.  exfuSflantia  Patris,  Deum  exDeo ,  Ittmen  ex  lumine.    Sirmi- 
«nfes  in  (ymbolo-Patrem  appellanc  ingmitum,  &hoc  cermino  ipftri» 
^ifi^ngHunt  a  Filio  genito.  EJe  vocis  autemhujits  varia*  acceptione 
vid.  Petav.  Tom.  n.  Theol.  dogm.  c  i.     Aliti  invifihilis  1  fl«  dicituB 
apudlren.iT)  fymb.cum  Fihus  apparucritin  carne>  Spiritus  S.  \n 
«olumba :  Si  qui*  Abrabam  non  Vtliunhfed  ingemtum  Deum,aut  Patrem 
€jwividife  affeveret ,  anathema  ejhl  Spiricusfan^licharadleFclare 
quidemnoHexprimitur;  Necemmeacuracontroverfiacrat,  atta'- 
me»  dumSpiritus  exprimitur  aPacre  &  Filio  diftindlus,  participiali- 
tervoxiftafirmenda  eft,  proe0>qni  fpiratur ;  cum  vox  nominali. 
ter  accepta  communis  fit  Patri  &  Fiiio,qui  &  ipfi  funt  Spiritus* 
Procedit  autem  ab  utFoqire>  non  Patre modo ,  fed  &  Filio  r  fic enim 
Sardicenfts :  Credimm  &  mente  compledimur  paradetum  Spiritum 
fanitum,  t-Trtf  riMV  dvros  «'  Kwf/©-  )^  iT^yyAhetiQ  K)  e-a-e/t^c^s»  ^em  no^ 

Ms ipfe mmim  &prmiff{  &mifih    Apud  Theodoi.  1. 2.  c.  S.    Si 

m&t 


Bcelejta  Argentoratenfi^.  165 

mifit  Filins  Spiritum  fanclum  >  Spiritus  ab  ipfo  miirus  procedit; 
Nam  principium  mi(lionis,eftetiam  principium  proceffionis  ab 
aeterno.  l'anlo  antedixerant;  Nunqudm  Patremjine  Filioi  neqne 
^liumjme Patrefutjfe ,  nec ejfe pojfey  quodeHverbum  >  ■jvivixA  U  Ix"^^ 
finefpiritu.  Ab  actcrno  igitur  Spirituscft  verbi  perlbnalisSpiritus, 
adeoqueab  ipfoprocedit.  Externi  charaderes  funt,  ini^atrc  qui- 
dem,  creatio  &cali  &  r^rr<«,quam  i^i  fpecialiter  adignant  confellb- 
res  Germani  apud  Irenaeum»  &  Nicaf ni  in  (ymbolo ;  Additur  vox 
invifibili»  j  Nam  F/lius  incarnatione  fadus  eft  vifibilis  Deus.Etiam 
hocnotandum,  quodpryF///«wfuum  lefum  ChriJIum  DEus  Pater 
hoc  univerfum  crearit ,  ut  ordo  &  diftinclio  perfonarum  etiam  in 
opere  creationis  eluxcrit.  Filti  autem  eft  incarnatio,  8c  quae  por- 
r6ipfamconfequuntur,ut  eftpaflflo,  refurredio >  afcenfio, adv«n- 
tus  ad  judicium  &c.  In  Spiritujan^o  eft  oeconomia  Ecclefias ,  m- 
fpiratio  Prophetarum»  revelatio  verbi  :  Germani  nodnper  Spiri' 
Uimf  ut\(]i\c  CAn6t\\m,  fcriptam  habebant  in  cordibus fuii  falHtem,icft' 
rentelren.lib.  III.  c.4.  §.  2.  In  quod  blafphemiam  commifit  Eu- 
phratas>DeitatemChrifti  negando.  Spiritusille  Sc  efficiumjiium 
^ordinem  habet>quo  diftinguitur  areliquis  perfonis>docenteHilar. 
d.fjrnod.  f.  ^Hj". 

§.  6.  Diftinfliusigiturde  pcrfbnis  divinis  loquendo  l.Pa  •^'A*' 
If r  cft>  cu jus  Deitarem  extra  controverfiam  ponebant  ipfi  etiam Ari-  ^^  ^^IJ^ 
ani,&  Photiniani.  W.Filiu^:  De  quo  an  Deus  eftet  ?  maxime  difcepta- 
batur.  Orthodoxi  autem conftantcr  Denm  ipfum  aflierebant.  Patet 
cx  verbii ;  Nam  vocabant  DEftm  &  DominumJuum,ut  apud  Irena?um 
infymbolo;  Etcjuidemcumaddito>Deumwr«w,  ut  Nicazni:  Fi- 
lium  Deii  natmn  ex  Patre,t.  e.  exfubjfamia  PatriSiDeum  ex  Deoi  lumenex 
luminei  Duoaliasfunt  genera  FihorumDei>  aliuseftnaturae>  alii 
gratix ;  Chriftus  eft  Dei  filius non  gratiae,  fcd  naturae>  verbum  verum 
Ftlium  ajfirmamuii «/ m'  i^  «^''"«f  oiKoiirti  ^o^TfoffttyofivovTeu  >  fednm 
Jicut  cateri  FiliiappeUamur,  ita  Pilium  dicimus  j  tfttia  iUi  aut  per  hwtc 
Tegenerationitgratia  Deifunti  aut  f a>  quod  digmfiant  >  filii  nominamur» 
non  autem  ob  unamfubjlamiam,  qua  ejl  PatrU  &  Filii.  Benediftin- 
guunt  Sardicenfcs  Patres  apud  Theodor.  lib.  1.  c.  8.  in  litcris  lyno- 
dicis.  Imoanathemadicuntiis,  cfii  Aocch^int  ,tx  alia  fubjlantia  » 
vcl  ejfenm  cflc»  quam  qu«  eft  Patris ;    Ex  attribum  qu«  iiint :  £ter- 

X     5  w><ffe 


i6<5  Delheologid 

nitas :  Nam  denuo  anathemate  feriLinc ,  qui  dicebant  :    Erat  aii- 

quandoi  quAudo  nonerati  & antequam  nMfceretur,  non  erat:  &  quia  ex 

iiiiqus  non funt,facius  ejl :  ficut ipforum  verba  recitat  fymbolum  Ni- 

caenunj-     Igiturlymboli  Nicxni  fententiaCliriftas  femper  fuit» 

nec  unquam  tempus fuit  ante  ii>fum }  Nam  genitus  efi:  ex ellentia» 

quaexternaeftjBon  autem  faclas  eftexnon  entibus>uccreaturae, 

Valerianusinconcilio  Agrippinenlirefert,  Eophratnm  etiam  Lai- 

corum  lubfcripcione  damnatum  »  quli  primordulem  Dominum  & 

DEum  nojirum  negat:  cum  per  univerfos  Prophetas  m^nifeftetur ,illum  an' 

te  mundi  conjlitutionem  fuiffe  ctm  r:eo  Vatre  omnipotente.     Si  igitur 

Chriftus  fuit  ante  mundi  conflitutionem  ,  ante quam mera  eft a-ter- 

nitas  ,  (equitur  sEternum  fuille  DEI  Patris  Filium.     Sardicen- 

fes  in  Hteris  ad  omnes    Epifcopos   negant  vcrbum  Dei  tx  Ma- 

riainitium habuij^ei atpoze quodiicxcernum:  contra,dicunt  femper 

fuiftecum  Pacre,apud  Theodor.  l.z.  cS.  Sirmienfesdiftinguuntin- 

ter  prsedeftinationem  &  generationem :  Negant  filium  elleabjctet- 

notantum  ratione  pr^deftinationis;  quippe  quifueritgenitusex 

Patre  anteomnia  fecu^a.     Can.  y.     Aciiones  divin<£idem  teftantifr: 

Nam  fua  ipfius  poteftate  ^j^fr  evafit  amorte,  &:noftraaliquando 

corpora-excitabit  ex  morte.  Creutio  ipfius  eft  opus.  Nam  DEus  Pa- 

ter  ejlfabricator  casli  &terr£,  &  omnium»  qu<t  tn  eUfunt ,  per  Chriflum 

lEfum  DeiFiliumi  juxta  confe/Iionem  Gerraanorum  apud  Iren.  l-  3, 

lti.si>iri.   c.  4.interqu2omniaeciam  nosfumus^^;KwrK7«ejus. l.c     III.£/? 

Spiritiisfancltu.     Hujus  ipfos  Deicatem  &:  perfonalicacemcredidis- 

fe,  ex  argumencis  aliquot colligi tur ;  Credebant  in  ipfum ,  quod  in 

Iren2i>&  Nicxno  ly  mbolo,  «5<:in  appendice  Sardicenfes  confitentur. 

Credimus  ,^tv\tts,&  mente  comple6timurParacletum  Spiritumfandum* 

quem  nobii  ipfc  Dominm  promifit^&  mifit  :  &  hunc  credimus  miffum 

Non  credimus  autem  nift  in  verum  DEum.     Unde  Athanafius 

prcEclarefcribit  in  epift.  ad  Afric.     'Sicma  fynodm  blajphematores 

Spiritus  S.  dicentesque,eum  aeaturam  effe,  fubvertit.     Jslam  cum  Fatres 

ftatuiffentdefideinTiliumi  idflatim  adjeclumvoluere:  Credimus  &in 

Spiritumfan^um,utperfeAam&plenamde  S.Trinitatefidem  confesfio- 

nemque  abfolventes,formam  ejiu,  qua  in  Chriflo  ejl »  fidei ,  &  doUrinam 

Catholic£Ecclefia  exhiberent.     Quaj  quidem  verba  eo  faltem  va- 

lent,  c^odiNicxnuCredendo  in  Spiritumfandlum.confequentet  fta- 

bili- 


I 


iitiS. 


Ecclejtit  Argentinenfis.  i6y 

bifiveiintipfius  Deitateir:  Idquod  Epiphanius  hrcref.  74.  beneob. 
fervavit ;  Nonfiut,  inquiens >  tunc de Spiritu S-  qtufiio ;  tj  tanien ,  cum 
KiC(en4 Ijnodiis  dixiti  &  in  Spiritum  fandfm  >  c^  non  fimpliciter  d>Mwn 
ejly  fed  inunamglorijicationemi  &  in  mamnnitatem  Dcitatu,  &  in  unam 
ioejfentialitatem,  in  triaperfcila  >  unam  vero  Deitatem,  imam  effmtiam , 
unam glorificationem, unam dominattonem  avoce&crcdimtts,  &  crcdi- 
musy^credimtts.  Hxc  ille.Credebatitautcm  >  quod  jam  in  V.  T. 
locutus  fueritpeiPiophetas,  utblafphemiam  coiTimittat,quisquJs 
id  verbuma  Spiritu  (anclo  reveIatumadulteraverit>quodfecerat 
Euphratas>totiesb!afphemi;rfl3gitionotatusabAgrippinenfibus. 
Sed  &communemcum  Deo  Patre  &  Filio  honorem  decerneb.int » 
fic claudentes epiftolam  ad ^gy  ptios :  Orate  pro  omnibiis  nobU ,  ut 
(just  a  nobii  reclefunt  conflituta  ,  ea  rata  nabilia^  maneant ,  ut  credimtu , 
kneficio  Dei  Patrisomnipotcntis ,  c^  Filiiunigenitiejusi  Dofnini  noftri  kfu 
Chrifii, & Spiritus fandii  a »  /c;^«t  ^i  7«>  euavcti  d[Mtiv :  cuifit  glorix 
infecula.  Amenl 

§.  7.  >4rfr/^«r4divinafunt:5p«7V«<i///.f!<.  Tnnuiturinfymbolo  TsJ^''''"'- 
Irenazi >ubi  Filius Dei  dicitur  elJe  incarnatus ,  clarius  alibi.     Hanc   "JiftiutA 
enimuijrebant  OrientalesEpifcopiin  fuaconfefl1one>declarataab«/('i.)  spi^ 
Hilario,  &, ut  videtur ,  a  noftris quoque Germanis  agnita>& rece  ritualuM. 
pta,dum  tale  anathema  formant :  Si  quts  intelligens fimilem  fccundum 
ejfentiam  Filiim ,  ejus ,  cujtts  &  Filitis  intelligitur,eundem  dicensFiliumt 
qttem  Patrem-,  aut  Patrem  Patrts,  aut  per  emanatiomm->  autaliquampas- 
fionem,  qtiemadmodtm  corporalesfilios ,  abincorporali  Patre  incorpora- 
iem  Filium  fubfifiemem,anathemafit.     Haec  illi.  Ailerentes  tncorpora- 
lcm  elfe  Patrem ,  &  incorporaletn  quoque  Filiufn :  Id  cp.iod  Hilarius 
inexplicationeprobnt:  Perfecla, mquiens, nativitas efi ,  &  cumna- 
turitfimiilttdine  manens,  nonconceptu&partiicorporali  corporaliter  in- 
choatayfed  fecundttm  ejusdem  natur<z fimilitudinem  incorporalisfiiius  ex . 
incorporali  Patreftibfiftens.  Igitur  natura DEI eiXincorporalis ,  ficut  &  , 
ipfa  filii  nativitas.     Spirituahtatis  confequens  eft    invifitbilita^  'jibilitM.  ' 
NecenimSpiritusvideripoteft:  Undelrenajusinfymbolo  Patris 
»«v//t^i/Mmeminithb.i.  c  2.     Diftiteri  tamen  nohimus ,  quodPa- 
ter  KttT  i^^x^^v  fic  dicatur,  ide6>  quod  non  apparuerit  in  carne  >  ficut 
Fihus.     S/wp//c/r^f,quaecompofitionem  omnemrefpuit:  ^^^^^  ^^(1^],^"*' 
tas',  Ekicet  ex  voto  Valeriani  in  concilio  Agrippinenfi :  Nami&^^.j^^^^^^ 

Pa-  »fi/fu,. 


i^g  De  Theologia. 

Patrem  &Filiam  Afitemundt  conjiitutionem extitilTe  allerit.    Eodem 
tcnduntverbaOiie:italiiimapu.i  Hilarium :  siquuinaHquotemfore 
Vatrem  DEum  unigeniti  Filri  inteUigat  >  &  non  fuper tempora » &  fuper 
9mnem  bumanam  exijiimattonem  unigenitum  Filitmfme p.tsftone  extitk- 
Je  :  quaji  pratergrediens  Evangelicam  prxdcationem ,  qtu  temporum 
qutdem  intercapedinem  de  Putre  &  Ftlio  ajpernuta  e}i;fideliterautcm 
ms  docuity quoi  inprincipio  erat  verbiam&c.anatbemafit.  De  hac ipio- 
rum  confellione  Hiiarii  judicium  hoc  eft :  Piaprofesfto  ejl ,  Patrem 
ncn  intra  tempora  contineri  :  omnem  entm  inteUigentia  fenfum  excedit 
intemporalu  paterni  mminU  verit.ti,  i^fi  ipfa  p.uerni  nominis,  per  quod 
wiptujihilis  ongo  nafcentisefi  i  reitgioja  confesfio  efi:  non  tenetur  tamen 
in  tempore,quia  non  potefi  dterntu  &  in^nittuDEHs  pater  intelligi  tempo- 
ralis.     Hxc  ille  adveiTus  Arianos  >  qui  (latuebant,fuille  tempns^ 
quoneneraiFilius ;  At,c]uifuerictempus>cum  ante  mundi  confti- 
tutionemjquol^ater&Filiusfueruntjnullumexticerittempus?  Et, 
qui  Pater  aetcrnus  fuent,li  won  &  Filius  reternus>  Patris  correlatum? 
Confirmatur  fequentibusmoxverbis.     Nam  Orientales  ita  :    Si 
quufcniorem  tempore  Patrem  dicat  Filiei  exfe  unigenitOi  jimiorem  autem 
Filium  Patre,  anathemafit.     Subjicit  Hilarius  :  Similitudo  ejfentia 
configurataingenere indiferens quoque  docetur in  tempore,Ccq(]   Senfus 
eft :  cum  eadem  fit  Patris  &  Filii  ellentia,  neuter  iine  altero  exifterc 
poteft.     Sequunturfententiamfymboli  Nicseni.  Inhocenimana- 
thema  dicitur  iis»  quidicunt,  Erat  aliqtundo ,  quando  (FiWus )  non 
€rati&,An(equamndfceretur>nonerat:  His  enim  voluntconfiteri, 
FiliumellePatri  fuo  cojeternum.     Sicut  aurem  DEus  non  habct 
tcrminum  a  parteante,ita  nec  aparte  poft:  ^ibf  «T?  J/sVots  Cvo» 
{livH  rihQ-  j  D Eus  nunquam  termintm  admittit.     Statu unt  Sardicen- 
(es  in  appendicc  !    Utrumque  fimul  profitentur  verbis  mox  (e- 
qucntibus :  Credimus  etiam  hunc  { Fi  ium )  fempery  acfineinitio » &/i' 
ttejine  regnarecum  Patre,regnum^ejtisnectempus  hakreiquodejiniatur, 
7te(,  unquam  definereyquiai  quodfemper  efi-,  nec  unquam  ceepit  ^/f(?>  nec  deji- 
(s)immu.  nerepotefi.Hxc\\[\,lmmutabilitas  abeodem  Hilarioallcriturperlbnis 
M^ti/oi.     divinis :  Approbatenim  Antiochenorum  phrafi  didlam  inconverti- 
bilem,  &immutabilemdivinitatis,&ej}iinti<ti  &virtutts,  &glori<e  in- 
commutabilem  imaginem.      Qupd  fi  imago  Filius  eft  incemmnta- 
bilti,  &  inconvertibilU  >  opottet  &  Patrem  Fiiio  tjj.Qijicv  talem  elle. 

Im- 


Ecclefid  Argentinenfts.  "    itf^ 

Imniutabilequodcft,etiamw;won4/eeft»^««<iiifow  tikr.mfi  neas  *  ^^  ^  ,^_ 
"qutruiit  Nicitni  iu hctrvyrajn ;  tom.x . coiicil. f. 458.     Hamo  eft  martaiftM, 
«nortalis»  ^^Oi H  uOoivuTO^,  DEusver^ immortaiti , ajiinc Sai-dicenfes  C?  )  ^»/- 
inepiftola  fynodica  apud  Tiieod.  l.z  c-8.     Infmitas  ab  Hilariocla-  *"''"^ 
fftairerta,  cwiDcusAinfimm&tternusVater:  Abeodem  immen- ^^'"'^''^ 
/itasprobatp.r:  Cum  enim  Sirmienfes  lanjcillent:    Si  qm  fubjian- 
4iam  Dei  diUurt  &  contrahi  dicity  anathemafttfipfe  hxc  annotavit: 
Contr.'^':,diUtariycorporalis  efifosfto  :  DEusAHttm,  qui  Jpiritus £fi ,  & 
(^iratyubivuU,u»nfefer  demHtationemfubflantiitautdiUtatiaut  con- 
trabit :  Ide6  fcilicets  quia  immenfus  eft  :  Infinitus  c^itnmenfus  DEus 
hrevibusbumanifernmii  eloquiis  vel  intelligi  nonpttuti  vel  oflendiS.i^j. 
Quarenec  locorum  fpaciis  comprebendu 

f.  8.  Hadenusattributaaijfbluta.   Sequunturrf/4//r4,qiiiE**^''^'*'^^''' 
funt:  Ommprxfeistia.     Eft  Dei  praefcntia  gratio(a  in  Ecclefia,  ut ''^.^^'^^^ 
in  baptifmo « in  quo  virtute  Dei,in  aquis abfcondita,  nempe  Spiritu  S. 
fandificamur ;  Et  chrifio  induimur  juxta  diatypoiin  NicasHam.     In 
S.CarorfidemSalvatorpraElenseftcorpore,  utdfi'<t  ^i^cixe^at,  divina        .^ 
menfa  propterea  .dicatiir.    Omnipotentia  :  Nara  confeilor  Irenaei^^;^ 
Deum  t^itrem  vocat -ravToKfclrofa,  omnipotentem,  utpote cr-eatorem 
.coeli  (Sc  cerr.e:Eodem  titulo  exoxnat  Deum  confellor  Nicanus:  folum 
-quidem  l^nuera  exprirauntvficut  ^  Valerianus  in  condlio  Agrip- 
-pino^  fed  uon  {bliun  inteliigiuit»  eoquodFilia5ipfius»^Spititus 
ian;^us,fintejusdemeflentiae  &  poteftatis  cum  Patre  »  ut  eft  apud 
Hilarium.  Confirmatur  ex  Irena^i  fymbolo.  In boc ejiim  confellbr 
probtetur  Chriftum^wof»;  carjiem  humaKt  gtneris  ede  refufsitatu- 
r«w,putaexmortuis,quodnonfacei.eporeft,.nifiis  j  quieftomni-       .     ^ 
potens.     Bo«//4f  elucetexoperecreationis »  quod  fymbola  extol-  ^}Cy^  /^. 
lunt ;  &  gubernationis ;  Nam  Sardicenfes Patres  dicunt»  ie£e  cor\- Jiitin  C^ 
soczX.osi\.\vSt'\\\conc^\i\mx^?n@-^i*<Tvvi'-yH7i){,gratiaDHcoopie'  omn)fcicm^ 
tantt»     Sub firvem vovent :  n^ti&^Tr^ovaia.  KoLQafftu^iivt  Cfxdi<a>c,  <&-**'*' 
luujKTrtf  J*i*(puxrtT]«  ♦  Divinaprovidentiafanclos&lcetos  vos  conjervet. 
Etexdileclioneiinqna.  faivarKli  ^'«crfeverantjjuxtn  fymbolum  Ire- 
nqi,Nam  non  nifi  bonum  amatur.DecIaravit  (eCe  ifta  diledlio  in  operc 
incamationis.     Hampropter  emintntuflmam  erga  figtnetttumfuum  di- 
ieBionem  Filius  DEI  carnem  alTumpfit:  quod  in  eodem  (ymbolo 
laudaLut.1,1 1 1  c.^.Iren.  £t  miftricordia, quae  &  ipfa cluxit  cxoperc 

Y  in- 


Omni/cl 


T^tS  DeTfjeotcgU 

incamaticnis  Chriifi,  &  noftrar  redempcionis !  Quo  ip(o  etiafn/». 
y?i/MDeideclarabatur,utpotcqu2  pcccataalienain  proprio  Fiiio 
ultaeftjqui  &  ipie/a/^wwaliquandojudiciumfa^flutuseitfconfice»' 
teryinbolokenxi)  adverfus  diaboios , /»;«/?^^tf  hotnines^.  0191»»- 
ftientiaex  praevifione  rerum  futurarum  evincicur.  In  (ymbolo  Ire- 
nfeiconfitetur  confeflbr  Spirittanfim^m ,  qitipsr  Ff(yphet:if  pfi£di(4^ 
vit  difpofitiofics  Deii  ^adventumr^eam,qi*£e(iexvirgint->^eHet>atie>' 
«fWj&retiquaChrifti  fac^aj  opoitet  igitur  Spiricinn  fen€iumea> 
fcivifiSe  ante ,  qiiarn  implerentur.  Nica;ni  Patres  in  SiATvroKrif^ 
T.  2.  concil.  f.459.  referente  GelafIo> Cic  crednnt ;  mimr mundmfA" 

Ql(S  ejfy^ia  'JnvTT^SyvafftV  rrfUyva  5^  c  ^iOf,oria.fActfT^7yi  0 a.v'i futr^ g- 

fer  providentiam.     Frdcggnoviremm  DEm  qmdpeccattmis  ejffi hmo-^ 
Libere peccavit homo >  &  Deus  tandem pra:vidit y  fgicur  praevidet 
&  praefcit  etiam  contingenter  futura^     Simul  inde  elucefcit  /4j»r- 
emA;  Namfapicntifiimeomniafecit;  volmtas;  N^m libercfecit: 
xATarn»  <£/SoKia.v  ri  'jrtnshfifictmdumSemptacitum  Dei  Patm.Filio  da- 
turimmenfapoftpanionemgloria  :  aitfymboUimapudlrenaeum- 
Hilario  notante>  DEus  eft  SpiTit\iS)Scjpiratyu6ivtU(;   f.  34i.Agrip- 
pinenfis  concilii  Epifcopus  Maximinus  art>  volumatem  Dei Patriii (^ 
homini  nojhi-  lEfu  chriJii,volui{fe  fy  nodura  convenire,innuens,unaBSi 
«fle  DEI  Patris  &  a(?>»  ,  qub  fcil.  DEuseft^ voluntatcm.  Confirma»' 
jnaturafynodoSardiGenfi.     Namhajsinfua-appendiGefoi.^^.  t.  j, 
concii.  difputat  adverfus  caviUum  Arianum  >  quod  didhim  Chrii- 
fti:  Ega  &  Fater  Hnurn  fumus\i   eludere  ftiidebat ,  diGensJ*/<«'T»V 
cv[ji(pavlAVi  ^7nv  cfAOveiai',  pTopter  confenfiim  &concord'iam  dle  ununni;. 
ipfi  fubjiciunt :  Jiultam  &abje^am  iftorumfenmtim  omnesCathalisi 
improbavimus.  Qma  Jicttt  mortdeshominesfolent  >  mmaltercari  ccepe- 
nnt,infefifts  ammisdtjidererac  pofieareconcttiari-.ficdisfiditm  acdifie»- 
fionem  inter  Patrem  Deum  omnipotentem ,  &  Filiumy  inciderep&fie  dieunt^ 
^Hod  velfujpicari  ,:aut  animofngere  eft  ahfurdltsftmum.     Nempe,  quia 
wna  eft  eademqueutriusque  perfnnae  voKintas.  Sirmienfes  %  zy.de- 
€crnunt:5i  ^««jFilium)  r* /««Mrf  Deijamjuam  unum  aliquidde  creatu- 
raifa[iiimdicatyanathemaft!.Si  quis  natentt  Patre  dicat  liliumnatum» 
mathema  ftt.  Non  enimcoadits  pater,  vetnaturali  necesfttate  duilus,cum 
fioUet  >genuitFilium  y  fedmoxyutvoluit  ,finetemporsy  &impasfiBiliter 
tfcfe  efimgenitmdmon^rajfit,    Orthodoxwn  hxc  fenfijm  haber^- 


Ecckfa  Argiminei7Jis.  vfi 

•pofiimt )  nempe IiiMic  s<qaod  Pater non nolens , ied  volensgenuerit 
FUaoai ;  Ncmo  n.  faitjqLii  ipfiim  cogeret i  Inde  tamen non  fequitur» 
qiiod  pGtueiit  noiigignere.  ka  autem  liber  eft,ut  iple  vmr/r^ ip(a  fit:  yent4u 
Nam  lervat,  qucpiomifitin  (uo  verbo,  &a-edim">qu^in  verbofuo 
^ixit.  Suprain  articulodeicripturafacrajfideiprincipio.diftum 
<ft,quonQodo  verbo  ifti  crediderint>nempc  quia  proDei  verbohabc- 
fcant.Credidit  in  unumDeumPatrem,juxta  fymbola.ipfi  igiturDeo^ 
ifta  de  lefe  teftanti ,  ciedidit  >  quod  non  facit  >  nrfi  is,  qui aliquenj 
pro vcrace habet  /  EtjficreditipfiprGpter  iiIe,proiprahabetveri- 
tate.  ferfecli»  eidem  competit,ut  petfeclfis experfe^e  fit  natusa  cum  ^'^'5'* 
«xPatreFiiiusnaTceretur.  Majeliatempvoditgleria,  in  qu&Chzu  ^^ '' 
ilus  eft  venturus,  &  itaquidem,  \xx.Qmm  ipfigenucurvetur,  coeleHmmt 
Urreflrium  ,  &  iKferorum  >  &  omnis  itngua  confiteaturei :  qus  verba 
funt  fjrmboli  Ireniei.  Addit  claritatemt  quia  beati  fplendebunt, 
multo  magis  igitur  ipfe  >  qui  daturus  eft  :  In  claritat^  receptus  in 
gloria-y  irteftapudlren.  I.III.C.4.  iti  fymboloGermanorum.  La- 
txen*  quod  vocatur  in  'f)'mbolo  Nic^eno ;  Naxn  lumen  ex  lumine»  i.  e. 
Fiiius  ex  Patre  natus  cft.  Aliud  lumen  eft  \kIvi-ov ,  nempe  verbum 
Dei,  quo  illtiminantur  homines,  juxta  Irenai  fymbolum.  Agmen 
daudat  beatitudo ;  Quz Deo a  piiori competit>  utpote  a quo homi-  seatUud^. 
«es  beatitudmem  accepttiri  funt :  fymbolo  Irensei  coa£terrt.e. 

$.  9.  Opera  dlvina  funt vel  arterna,  vci temporalia;  ^ternum  ^'Of>sra.ut 
«ft  crdinatio  incarnationis Chnfti,  &  noftrs  falutis.     Innuit  hanc  ^''*'^'fi^' 
irenafus  in  fymbolo>cum  laudat  Dci dij^ofttiones ,  quasfaciebatde 
incarnatione  liii  Fiiii,  &  redempdonegeneris  humani.     Scilicet 
prxvidit  Deus,  »t/  a/xAfT-tiirrt  0  ivSpar^  ,  quod peccaturusejfethomo» 
utdicuntNica-niinquadam  fuaDiatypofi.  Creatui:  Eft  opus  qm-CrcAtie. 
dem  totius  Trinitatis  ;  Nam  &FiUuscy?c*f4r<jr>ju^tafymbGlura 
Nicznum.quod tamen  DEO Patri potiflimumadfcribitur :  Etenim 
Ecclefia  noftracredidit  Jtpud  Irenxiim  in mum  Deum  Vatrem  omr.ipo- 
tentem  t  quifecit  coeUm  ^  &terram  i&  maria,&omnia,qu<eineiifwit, 
PerindeNic^ni  credebant  inunum  DeumPatremomnipotentem»omniu 
vifihiiium,&  invifibHiumfu^orem.     EfFecftus  creationis  funt  (i.)  Aii- 
^e//,qui  diftinguuntur dn  Archangelos  (k  in  Angelos  vulgares,^ 
Sardicenfibus  apud Theod.  i.  2.  hiftor.  c.  8.     Nam  Filium  Dei  vo- 
caat  opifkem  &  fadlorem  ArchangehrHm&  Angelorum:  manifefta 

Y    t  diftin- 


I7t  DeTheoUgU  'm 

diftititSlione.    (2.)  Itominesy  Nam  &  hi  iaterra  funt.    (3.)  Rf- 
liqua^,  uc  adra.     Nam  fol  vocacur  creatura  Dei  >  apud  Irensum. 

Cuhrtiat,  Qcationis  confequens  eft  gubernam  rerum  «reatarum.  Laudat 
fymbolum  liensfi  Spiritum  fan(5him  ,  quod  pw  prephetoi  pradicave- 
nt dijpojhiones  Dei ,  &  advemum  ,&eam ,  qu^efi  ex virgincgeneratio- 
nmy  Oportec  igitur  Dco  airs  fuifle  humanum  genus , cu jus  gratia 
ifthxc  revelavit:  Ec  FiUum  Dei»<]ui  aliquando  judiciumhabitu- 
rus  eft  jufium,  juxta  difcrimen  judicandorum :  Hoc  ver6  cilra  pro- 
videnciamfieri neqwit. Di(pofitiones  Dei  in  curanda  Filii  incamatione, 
&  humani  genens  redemptione,ipfeiubjungit<.  4.  ElogiumDei» 
quem  vocarat  fabricatQrem ,  &faUorem,  & rmtritoremhujusuniveT- 
fitam.  Sardieen(es  Patres  in  fua  adomnesEpifcoposepiftolapro- 
fitencur»  fefeconvocacos  fuifteTiff  x^f*'"®'  ^  •&s»fl-i/j'fef5  »j-»f  ,grati4 
Vei  cooperantf, 

7.  c»tita.  §•  10.  C«f/ayuni  &fali  Deocompetit.     In  fymbololrenaci 

folius  quidem  FiHi  Dei  fic  mentio>uty^ca«^«w  beneptacittm  Tatris 

fnvifibihiomntipfi  genu  cwvetur»  ccetgfiiunty  terrtfirrtmi&  infermrum» 

&0}nnii  lingua  confiteatur  ei:  Ced  quia  ex  beneplacito  Patris  is  ipfi  hcN 

nor  debetur  is  ipfiPatri  debebitur.In  canonib^Nic^nis  decernitur  t^ 

Safav  HctdAfOv  TiidSi^tmunwDeopuriffimumm  fefto  pafchatrs  exhrbcn- 

dum.  Can.f.  Ahbi^nempe Can.  zo,  iubentur  ftantes  rtfV  (^X'*-^  *'=»"e'- 

^ifoveu  Tti  5-4«  y  vota  perfotvi  Deo.   Sardicenfes  in  epiftola  ad  >€gy^ 

ptios  meminerunt  Qioai0fiA< ,  pietath  in  DEum :  &  in  epiftola  ad 

'omneshiidzntfirvo^Def.     Claudunt  Epiftolam  doxologja;  »  v 

io^et  fif7ertuavets,  eifjtriv 9  ctttglma  i»fecuta,  Amenl  Audis  hicneN. 

mcB  uttius  EJei  >  nullius  vel  Angeh ,  vel  fandli ,  vel  fan^ae  a, 

quos  •sretgiS^gai  noftri  Pontificii  DEO 

adiungunt. 


SedicJ^ 


Ecelejid   Argentinenjis.  173 


Sedtionis  V. 

CHRISTOLOGIA  EC 

CLESIAE  ARGENTORA- 

TENSIS 
ARGVMENTVM. 

Articulm  de  Chri/loex  SS.  litertiefi  ccgnofcendus.  S.  i-  Nemma  Chrtjit  funt 
^erium,  ^irtm  Dti,  lumen  C^c.  §.  2.  Natur*  dusfmnt ,  di^ina  Q?  huma- 
na,  ^uarumhac probatur  ex  mmimbw.partibm,^ affeftionibte*  huma- 
ni*.  §.1.  Incarnationii  mjfierium  ,  juxta/itMdefcrifitiones,  caufu.C^ 
affedienes.  S  4-  Verfona  una  efi  f>er  unioncm  perfonalem.  §.  5.  Communi» 
naturxrum,  (^  idiomatum  ,  cujmtriafuutgenera.  §.  6.  Primum.  §.y. 
Secundum.§.%  Tertium.  §.^.officiafunt  tria,Prepheticum,fteerdeta' 
le.Regium .uni^erfale  efi meritum  Chrifti.§.\o.  Statm  efi  duplex,  ^el ex- 
inanitienif.  §.iu ^el exattatientf.  §.i2.^d  «juern  Jpeilatjudiciumtxtrt- 
mum.§.  13. 

Dlximusde  Theologia,  quar  in  Ecclefia  Argentinenfiebcinuit.  Chrifiolo. 
Sequitur  Chriftologia» &  ipfa  abArgentoratenfibus  prifcis cre  / '*.  '•  ■^'* 
dita.  In  quanotamus  (i.}mmina.  Vocatur  «  ^<x?t^ov  iujiliHit,  pttM'''^*^'*"' 
i»C^ri/?«wi>aPatribusSardicenfibusinliceiis  adomnes  Epifcopos, 
EtB4r^4riGermani  dicuntur  inChrifium  (redidtffe  i2t.h  Iren.  l.^.contra 
h^veCc.:^.{i.)principium  reveUtitnti,  fcripturam  (acram  cum  V.  tum  ^.  Prmci- 
N.T.  Nam  Spiritus  fanckus  per  Prophetatpriedicavit  di^ofitiones  Dei ,  pium  r«9f- 
(5r  adventum,&  eam^UA  eB  ex  virgine,generationemi&paiJienem>^  re-  '*"«»*'• 
furreclionem  k  m§rtuis ,  &  in  curnt  in  coelos  afcenftonem  dileiii  lEfu  Chri' 
fliiDemimnofiri,8cCeqq.     Uti  habet  Irenxus  infjrmboloi  Scive- 
runt  igitur  jam  in  V.T.articulum  de  Chrifto.  Confirmatur  ex  appa- 
ritionibus  Filii  Dei  in  V. T.  Si  quu Tilium non  dicat  Abrahs vijum,fed 
Deum  innafcibilemi  velFatrem  ejusdicati  anatbemafit.     Si  quis  cum 
lacobnonfilium  qujfi bominem  coUucfatum ,  fsdDeum  imafcibilem ,  vel 
Tatrem  ejus  dicat,  anatbema  fit:   Ita  Sirmienles  $.  if.  &  i(J.  decer- 
nunt.     Oportet  igitur  Filium  Dei  elle  cognitum  fidelibus  in  Vet. 
Teftamento. 

Y     5  §.1.  Ntf- 


XtdtwrA. 


^.  suhje^t     §.i.(3.)Sul>je(^um.Ne»z#«Chtrftieft  v^^^«;)i.Cuma«tefn  aliniilfit 
Komen.      verbojii x^^otpif «KOt^^aliud  •JT«s-«tT;*o»'>  quoL Lini  hoc  eft Chriftus>iftud 
fermo  prolatus»  ideo  Hilarius  damuac  H^reticos ,  perinmtes ,  qujn- 
tum  in  ipfis  eR-j  Dei  Filium.  Verbumtjfe  tamtmi imfaentes,  prodcuntem 
fiUcet  ex  loquemii  ore  fermonem  a  &ful>slajitiva  vecit  incorporalem  fa- 
mm  \  ut  Deo  Patri  ifliusmodifit  verbum  Vilius-»  cujitsmodi  per  infitam  ne- 
bii  loquendi  naturam  verbttmomne  profcrtur  iu  vocem.     Traus  ergo  hxc 
omnu  tn damnxtieneeU :  qu£  Deum  vervuin»  quod  in principit  apud  Deunt 
erat  >  tanquam  verbum  ejfe  infit<t  ac  proltt£  v^cisyajfinnet.     Exegefis 
hcceftcanonis  Sirmienfis  V[II.  quo  ftatuebant :  S.iquiiinfitum  & 
f-rolativum  verbum  Dei  Filium  dicat,  anathema  f,t.  Perionale  ergo  ver- 
bum  eft »  habens  eandem  >  quam  Pacer  >  ellentiaan  divinam>  &  dt- 
ftindam  perfonalitatem.     Dicicur  &  Sijvetf/.if  nTetlfCx  >  virtus  Pa- 
trti  a  Sardicenfibus»  apudTheodor.  l.i.  c.  8.      Lumen  ex  liunioe 
Deo  accenfiim>in  cencilio  &  (y mbolo  Nica^no. 

§.  3.  N4/«r^duaE  funtjdivina  &  humana.  De  i^a  [Qdi.l^.6.  di- 
dum  eft.  Hafc  vero  probatur  ex  nomimbu<s-  vocatut  eaiim  ab 
hac  natura  homo  >  qui  propter  nos  homines  >  &  propter  noUram  faltt. 
tem  defiendie  ,  &  incarnatus  efl  >  &  homo  fadus  :  m  habent  veiba 
fymboU  Nicaeni  :  Ex  causfis  :  Nam  ex  virgine  generationem  ha- 
buic:  Eidem  trJbuiturr<«yff;  Namdiciturcv(7*f^,«9«f:  incainatus» 
ab  Irenso:Ibidem m<:arKe dicicur  coslos  cowCcQndiSttEx affeSi^nth* 
kumanU.  Nam  pa^fm  eft,&  mmuust  &  refurrexitamortuisyjiixta.  (ym- 
bolumrrensi^  c^NicjEnorum^&faiFragium  Valeriani  in  Agrip- 
pinenfi  concilio :  Et  Sardicenfes  in  epiftola ad  omnes :  Deus  pro  iW» 
( hajceticis }  &pr6  nobis  otnnibiis mmemfubiit>&adfcendit,:il^i\dAthi' 
naf.  t.i.opp.  f.  7^1. 

§.  4«  Incarnatio  igkur  eft  illud  momentum  >  quo  accepit  hu- 
manam  naturam  inhypoflafinfua^drvina:  natiira:.  Vocaturboc 
myfterium  ''iyt.ovo(j.Uy  di^enfatie»  ab  Irenseo  in  (ymbolo ;  Et  quidcaa 
Dei,  ut efficientem  agnofcas ;  «Asu<r/f,  adventusinon  ille  ad  judiciuffl* 
<:ujus  deinde  merainit»  fed  in  carnem  i.e.  eum>quem^f«^rf^w  ex  vir- 
gine  fccuta  eft.  Dicitur  &  adunatio  hvninis  oum  Det.  1.  c.  Nicac'- 
num  {ymbolum  vocat  defcenfum ,  defcendit  enim  ^  &  incarmtus  e^,  & 
hotnofaiius.  Ilii  ipfiNica?ni  Pittres  all^anteo  nominePfahisver- 
ba*  ucutpraedicic  to  ^iT^wjhKcLTelffci^icAdiin  ^ikov^^ia^  f*vT»fiovf 

furu' 


tKCitinatio. 


EccleCm  Argintinenfls.  i^y 

fufurtm  ep»  fecHndumcarmm  «anomU  myjimum  r   jrpud  G«iafiiim> 
Tom,  1  condl.  f.  4j8.  Ittmporatio  appeilacur  ab Hilario f.  ^^i.opp. 
Habemas  nomina.     Ejfiiitnst^  Deiis  j  Eft  eninrv  incarnatio  di^en» 
fatiofeu  dfJpofitioDeiy  apiid  tren.  lib.  i.  c.  2.  Mnei exa.i  fanUa MariOr 
ijci  vocantSaFdicenfes  in  liceris  ad  omnes  Epilcopos :  vir^o  in  ipfb 
partuexiftens,nannChriftusDei  Filins  ex  virgme  geneyationcm  fu' 
Jiinuiti  juxta  Cermanos  noftros  apud  Iren.  lib.  III.  c.4.     Materia 
cfthincFiliusDeijindehumana  natura,  quam  allumpfit  ex  Ma- 
fia,  quaj  eft  Mater.  Forma eft 4JII/0 ,  dicitur  enim  ^««pKftjdfV ,  insarnO' 
l»B,in  lymbolo  Irennri.Quod  non  ita  intelligendum  cft,cj\iafi  carnem 
iblumaiTLimprcritjnecanimamhoininis,  (tA  quod  caro  airumpta 
apparuerit^non  anima.    Non  autem  fadus  eft  caro  per  transmu* 
tationem,redpeFfonalem  unionem.     Nam  poftincarnationem  adi- 
huc  Dm  vocatur  m  eodem  fymbolo,      Conftat  humana  natof- 
ra  exanima&corpore;  utramquc  igitur  partei^alTumpfitAo>©  ? 
Nam dicitur  homimm adunafe DEV.  hen,  1. 1.  c. 4.     Kwar  eft  noftraf 
falus.     Jimo  fadVus  dicJEitr  in  fymbolo  Nic.rno»     Et  incarnatw 
tffe  pro  mjira  fafute,  ut  h.bet  fymbolum  hvna:i  ;  vel  ,  ut  Nicac- 
num  rpropter  ms  homifies &  propter falutemmjiram  defcendi^e,  incar-r 
itatuseJfe,&hom»fadiis.  Impulicipfwmnoftridiledlio;  Namfroptsr 
m'tneni«fimam  efgafi^ntntum  fmm  dilediommieamitfH£€Jfet  exvirgi' 
pe->  generatiomm  fujiinuit :  juxtaconfeffionem  Gf rmanorum  apu^ 
Iren. lib.  1 1 1.  cap.  4.  Etiam  impii  & reprobi  fimt  figmentum  Dei» 
cjuare  &  prohis  Filius  Dei  aftiimpfit  caBnem»j-<if>c<w9eiV  «f/a  ^iKa.y^fu-' 
<!rid.v,  earoftilas  ejipropternofiri  dile^ioneminpnt  Nic£Enrin  S^aTv 
'jrmtTi.  f  438-  com.  lo^conciL   Eandem'  naturamhumanamretinuit 
«tiam  poft  incarnadonemj  &morCera  >&:  allumpcionem  in  coelos» 
Conficemur enim apud Iren^umTHc iV7<tfKov Ik r^i  ipa.yis clycl\ii4ivr 
ht  earne in coelosafcenfioncnt,  In  can.  iS.  concil. Nicajn.  (orpus  Cbrijiii 
«ommunicantes  accipiunc,uc  &  fangimcm. 

§.f.  Exhisduabus  nacuris  hdaeCtPerfonaan^^icli/SfarQ^rS'  P^rfon», 
Kam  credimus  intmum  lEfum  chrifiumiTilmmDei-»  apud  IrenJ.i.c.2, 
Ita  ut  non  fic  gemina  perrbna,ex  JEfii  &Chrifto  compofica ,  uc  non- 
nulli  dclirabanc:  Necww.^/w/iowojfed  &verus  Deus,  utValeria- 
mis  aic  inconcilioAgrippinenfi.  LJnionemdumaudis»ilolitrans- 
aneuationeiB  cogicace :  si  fw  yjrhm  Mrof^^maHdimt  Vfrktm  im 


176  T>e  Chriflelogid 

carnem transUtumputet,  vel demutMionem  fujltnentem  accepij!e  Cdmem 
dkati  anathtma  ftt\  Ita  Sirmienfes..flpiKi  Hilarium,  qui  lacius  de- 
cretumexplicac»utinframoxverbadocebiint.     Neque  tamenet- 
iamduas  perfonas j  Irena^us qaidem eam Germanorum noftrorum 
fidcmfuille  dicit»  quod  Chri(tus  per  fe  hominem  adunaverit  DEO  (lip» 
1 1 1.  c.  4. )  \x\generatime,  quam  ex  virgine  fupnuitiqi^a  formula  eciim 
Sardicenfcs  utuntur  in  litens  fynodicis  ^  cum  dicunc ,  Spiritum 
fan^uminChriftononellepaflum.  «ax  eoiif^caTQ-,Qv  bnfu^ttro, 
ov  a.Af^tt^iv  CrK  M*f/*f  T«f  Ttcf9'tv»,fedhomo  >  quem  induit ,  &  ajfumr 
pftt ex Mariavirgine }  referenteTheod.l.z.c.8.  Qu:c  phrafis  faveret 
Neftorio ,  fi  tum  quidem  ita  elaborata  fuiflet  materia  de  perfona 
Chrifti,  utpofteafuit,motiscontroverfiis,anteqaas  pnties  fecurius 
interdum  locuti  funt.     Confer,fiplacec,noftram  hiftor.  Ecclefiaft. 
fec.II.art.3.  §.3^.  fcqq. 
Commftnio         ^.5.  Hxnc  Ceqi\it\jv  communionaturarumy&commttnicatioidio- 
^""'."'.'f'matum :  quaediftribuitur  in  3.genera»quorum  pnw«;»concretis  five 
ematum.  perlonje>Iivenaturarum  tribuitalcerius,vel  inx  natura:,prcEdicata. 
Ctnw  I.    c.  g.  IE/w  Chrifius, Filius  DEL  efi incarnatWiDei  eft generatio,  panfio» 
mors, rcfurredtio :  apud  Iren.  l.i.  c.  2.  JEfus  Chriftus  eft  Filius  Dei* 
exPatrenatuSi&c.juxtafymb.NicajHLim.Infignisloc^eftSardicen- 
fium  inepiftola  adomnes  Epifcopos  apud  Athanaf  tom.  I.  opp. 
f.y6i.  Deusyfcr\bunt,qui pr,efidet Ecclefiis ,  pTohxieticis  & pro  nobu 
tmnibmpasfus  efi,  &  in  adfcendenio  omnibus  nobU  adfcenfum  in  coelos  do" 
navit.  Mori  dc  adfcendereeft  proprium  human.T  natura? ,  &  tamen 
DEO>  qui  Ecclefiis  prnefidet,  Optimo  Maximo » tribuitur»  oportec 
igitur  aliquam  eflc  idiomatum  communionem.     Adduntur  autem 
|)articulidiftind;ivae.  e.g.  Oeconomia»  myfteriumfad;amf/?/^f««- 
^«wMrwew/jajentibusNicaenisinJ^/etTyTTftia-f»;  netribuaturdivinaff 
velhumanx  naturjB  in  abftra<flo  aliquid,a  quoabhorrent.  Sardi- 
cenfes  fimiliter  negancSpiritum  (an6tum  in  Chrifto  eflepaflum,  af- 
firmantes  paflum  efle  hominem ,  quem  Chrifius  induit,  &  affumpftt  ex 
Maria  virgine ;  bominemi  quipati  pofeti  e^e  pa/um*  Srt  hbfa-Tr^  fl»'«- 
T#f ,  5«  li  li  d.SavetrQ'  t  quia  homo  mortalis,Deiu  vcrb  immortalis  ;apud 
Theodor.I.i  c.8.Intelliguntautem.Jsoc  aT-ct^y.oi',  Deum  non  incarna- 
rttw,qualis  erat  &:eft  SpiritusfanAus  >  quem  p.nflumefle  nonnulli 
Ariani  delirabitnt:  Si  quis  unicum  Tilium  oei  cructfixum  audienst 

Dei' 


lEcckfiAArgentordtenJis.  177 

Bettatem  ejus  corruptionem,  vel^.t<fibUitatem  >  aut  demutatmemi  vel  di- 
minutionem ,  vel  interfcclionem  fuftinuijfe  dicit  >  anathemafit ;  Decre- 
tum  eft  SirmienfiiiiTi.  Cui  Hilarius  (iibjicit  (eqnentem<^^f/3-/i/: 
Abfiilute  efienditur ,  cur  verbum ,  licet  carofa^umfit,  non  tamen  transla- 
iumfueritin  carnem.  Cum  enim  h<tc  pasfionum gcjiera  infirmitatem  car- 
m  ajficiam,  DEus  tamcn  verbum  carofa£lus  non  potuif  demutabilts  ejfe  pa- 
tiendo.  Kon  enim  idipfum  efipati  &  demutari :  qtiiaomnemcarnem 
p.fsfio  cujnsg^gcneris  demutet  fcnfu,  dolore,  patientia .  tolerantia^  Verbtmt 
dutemi  qttod  c^rofailam  efl,  licet  fe  pasfioni  fubdiderit  j  «9«  tamen  demu- 
tatum efifasfibilitatepatiendi.  Js!am  pati  quidem  potuit  pasfione.fed 
pasfibtlitate  poifibilts  efie  non  pottiit  ■>  quta  poifibilitas  natura  infirmt^ftgni- 
ficatioeH.  Accuritediftmguit  inter  naturamdi"vinam>&  verbum» 
naturs  concretum.  Iftam  negatefle  paifam  >  hocaffirmat,  dum 
aller it  pa^fionifefubdidijfe ;  &  pati  pottujfe  pasfione  j  Ut  adeo  verbum 
vere  fit  palliim  >  etfi  fecundam  camem. 

§.7.  Secundumgenus  humana?  natnra?  in  abftradlo  tribuit  axio-.{jtf;y«/  /  (, 
mata  divinas  nnuraj;  uteft  objeiflum  elle  fidei :  Credimus  in  lEfum ; 
]  Elus  autem  eft  fecundum  utrnmq;  naturam:  Efl:  prjefentia  gratioia: 
In  baptifmo  n.baptifatus  induitur chriJlum:  juxta  diat^pofinNica?- 
nam :  E'R  TiiJ.i:v  ff^ixa,  i^  X(j.a.  >  fretiofum  corptu  &  fangm  chrifii: 
Adoratio\  Namideb  (puta  fecundumnaturamhumanam;  exaltatus^ 
&  ventarus  eft  omnesque  reiufcitaturus,  ut  i^Gomnegenu  curvetur, 
ctxlelhtmiiterreUrttimi & infemorum ,& omnis lingua confiteatur  eiy  & 
judiciuM  jufium  in cnmibusfaciat.Qux  opera mere  divina  funtjCom- 
petunt  autemChrifto  juxtn  humanamnacuramjquia  ATiT-flj^gycTsjciotK 
TiTArfcsijuxta  beneplacitum  P<7fr/<com{ietunt,  Iren^eoeodemcon- 
fitente.  Bene  Hilarius  adconfeflionemSirmieniemnotat:  Con- 
fcrvatur  dignitas  divinitatu ,  ut  in  eo ,  quod  verbtmi  carofa^um  efli  dum 
verbum  carofitrnon  amiferit  per  carnem  >  quod  erat  verbtim  >  neque  trans- 
latum  in  carnemfity  ut  verbum  effc  defineret :  fed  verbnm  carofaClum  efi, 
iit  caro  potius  inciperet  ejfe,  quod verbtim :  Alioqtiin tinde carni  in  operibtts 
virtutes  ?  in  montegloriam,  in  cogitationibtts  htimanorum  cordium  fcien- 
tiam?inpasfiomJecuritatem  finmorte vitam  ?  Subjedum eft  caro ,  ab- 
ftradumnaturajhumanje>  cui  fubjunguntur  prcTdicatameredivi- 
na^nonquafi  caroin  divinitatem  fit  transmutata,fed  quod  perfona- 
iiterunitafit^o>'«,&  exinde  divinorum  axiomatum  fit  particeps 

Z  fail:a 


^7  8  Z>^  ChriftolffgU 

fadla.  Coafirmaturabcxerdtiodivinae  majeftatis,  quod  clariflTm^ 
patefietinjudicioextremo.  NamChriftusfecundum  carnemex- 
altatuseftetiamideQ,  nt iu^umjudicitmin  ommbus  &dxmonibus» 
&:  hominibus/^t^J-^r;  Non  poteftautem  ;«>7«wfac€re judicium  nifi. 
ille>  qiii  omniumcordanovic,  &fa(5l:a  icitJ&  five  virtutes  remune- 
rarij  mt  peccata  punire  poceft ;  quod  non  poteft  nifi  omni(cius ,  & 
©mnipotens.  Cum  igicur  iudicium  (it  Chi  ifto  datum,qaatenus  eft 
Filius  hominis  r  etiam  qua  Filio  hpminis  data  erunc  requifita  j.udi- 
cisyi.e.omnifcientia&omnipotentia.  Etiam  indepatetjquodpas- 
fusfitprototius  mundi  faiute  >  j^alTus  autem  fecundum  cainem^ 
quareoportetcarnemaccepifte  intinitam  ex  Deitate  virtutem,  ut 
fufficeret  expiandisomniumpeccanVtScrecupecandacfaluti.  Adde 
praefentiaminbaptifmo:  Namquotquotbaptizatffumusj  Chri- 
ftum  induimusyprofitentur  Nic.xni  in  flia  quadam  ^ia.rvjaj^^nixsi 
debapt.fe6l.5  §.io.  expIicata,Chriftusexdivina&:humanaconftat 
natura,  ut  {ecundum  utramque  induatur>&  indutus  prasfensfit; 
Etiam  praefentiamin  %,  Coena  >  in  qua  ipfaChriffi  carne  &  (angui- 
nefruimur  j  vide  inferius  fed.  6.§.  ii. 

CtBftt  m.  §.  8.  Tenium  genus  ofticii  c«V©T«AgV/>t«tT<*  eftert  de  concreto 

peribnae  v  vel  natur^ ;  ut  cum  Chriftus  dicitur  imamatifs pro  nofira 
falutey  mjler  Dominus ,  nafter  Salvator ,  cVc. 

€^c'm,  g.^.Eftautem officium  triplex:  Propbeticumim quoChriftus  ver- 

bum  nobis  D  EI  annunciavit.  Certe  Maximus  Treverenfis  alle- 
'  gat  Chrifti  didum  in  concifio  Agrippinenfi.  Sacerdotaie  eft  » 
&  confiftit  in  obedientia  cum  adiva,  tum  pafliva  :  Ifta»  dum' 
loco  noftri  iegem  implevit  ;  hac  :,dum  paj[m  eji ,  juxtalrenasi». 
fymbolum  »  Agnus  D  El  faiiw  >  toUens  peccattm  mundi  ;  juxca 
^iATvrraoiv  Nica^nam :  qui  carnem  pro  nobis  pasjioni  &  mortt  trx. 
didit>  ut  nojiram  falutem  procurarety  quod  moxfequitur.  Regium 
nomen  dedic  K^^jficut  appellatur  c.  i.  Iren^  lib*  i.  Propterca  & 
tegnum  magni  Dei  &Salvam'tsnofiri  lEfu  Chrijii  laudat  ea  ipfa  S^iatC» 
fajis  f.  455?.  Regnum  eft  ajternum,  quod  &imtio  &fine  caret^  ut  e^ 
Marcelli  (ententia  a  Sardicenfibus  laudata :  tom.  ?.  concil.  f.  ^6.  Et 
ab  ipfis  Sardicenfibus  repetita  afHid  Theodor.  1. 1.  c.8.  AthanaC 
t»  L  opp.  f  7<J4.  Declaratio  hujus  majeftatis  regiae  erit  in  dieex^ 
sxcmo»  qno  omnia  fiiio  genua  cumbumur  caleftiun);  terreftrium  » 


Tc€lej?£  Argintdratenjis.  179 

&  inferorum;  qiiod  facere  Iblemus  erga  eum»  cujus  majertatem 
Regiam  veneramur.  Subfcribenteipfo  noilioAmando. 

%  10.  Hinc  patet ,  quod  llt  nofter  Mediator  &  Salvam ,  Do-  Mediatit. 
mmus  no/ler*  DomtKus  liftis,  Salvator  DomiMm  m/ier,  &  quidem  tmtis ; 
Eft  enim  miu  lEfni»\v\  quem  credit  (ymbolum  Iren£Ei;0?»ww;//;  Nara 
fajfuse/tpro  totius  juundi  falt4t€y  al?erente  Valeriano  in  fynodo  Agiip- 
pinenfi.  Cui  (uflfragantur  Sardicenfes,  &  inter  lios  nofter  Aman- 
clas,  duminliterisfuis  laudant  Dotnlnum, qai pro  iBU  (ha:reticis) 
&pro  nobii  omnibus  mortemfubiit,  &  per  feipfum  omnibtunobis  afcenfum 
imosles  donavit.fim.].  concil.  f  yi  Cardinalishiceftfideinoftrarar- 
ticulus,  &  baiis  omnis  folatiij  qaod  novimws  omntum  elte  Chriftum 
Salvatorem,  nccaliumprajtereumerte.  In  hoc  capite  ditfeiimus 
^  Calvinianis^quiChrift'  raeritumad  (blos  eledlos  reftiingunt  j  & 
a Pontificiis ,  qui  ChiiftoS^.lvatori  ^Mediatori  unico  adjungunt 
five  collaterales ,  five  fubordmatos  mediatores»  interceftbres>&:  ex- 
piatores  ,  quorum  merita  ex  merito  Chrifti  vira  meiendi  mutuata 
ruppleanc,  qnod  in  eo  deficit-  Nos  ver6  cum  antiquis  noftris 
Germanis  credimus  Salvatorem  efte  Chriftum  unicum,  &  eutn 
vmniumi  quippe  qui/><«jf/«  fit  pr^  totius  mundifalute,  adeoque  &  pro 
hxieticis,<5c  pioorchodoxisi  Omneshoraineseramus  inpeccatis 
martui  &  defperati  >  nemo  fe  ipfe  liberare  poterat ,  adeoque  nec  ad 
ruifalutemquicquam  conferre;  DEus  autem  omnium  mifertus , 
FiHum  mifitj  qoi  pro  omnibus  homofijretj&incarneallumpta 
moreretur ,  &  morte  vitam  fingulis  recuperaret.  Confirmatur 
alio  nou  minus  illuftri  Sardicenfium  teftimonio,  quodhabeturin 
fynod  caa-d  Epifcopos  omnes  apad  Atlianartom.i.f.75.     Efienim» 

VL\t,  qui  ECCleflU  prafldet DEfUy  ^Ut  CTTif  7tirav  y^  'Tra.vtav  vfxar  ^AVctTiiV 

C-jcfjif'.vi'proillis[haircuc\s)&fren»OiiOMNlE\XSmo.''temfubiit,& 
in  adjcendendo  virtv  nixiv  OMNIBUS  mbu  adfcenfum  in  cotlos  danavit. 

%.\\.Statiu€^  vel  exinrinitionisidum  nofttam  alTumpfit  carnem*  statKt  exi- 
6cpro  nobupasfieni  & morti  tradidit^  uc Nicasni  dicunt  in  S'ia.7VTmH :  namiionM 
fa^tu  qtiafi  bomo  fme  adjutorie  VCBSJjumiHansfuamipftus^arneNt  nsque 
ad  mortem,  mortem  autem  crticts:  1.  c.  £  458- 

§.  ii.     Vel  c^  exaltathnU  \  q\.K)  fecundum  hentplacitum  Pa-  (^^exdlia- 
trU  invtfibilts  omne  genu  curvetur  coelefiium »  terrefirium ,  &inferne-  tionu. 
fum  .  juxta  fymbolum  Irenari.     Refurrexit  a  morcuis  ;  Nam 
Caccchumenus  Irenaci  ctcditrefurreBionem  a  mortws;  fed  fecundum 

Z     1  huma- 


i80  T>e  ChriflologU 

humanam  naturam>  refunexit  emm  non  DEus  in  hmine  >  fed  homo  in 
DEO :  fcribuntSardiceHfes  apud  Theod.I.  i.  C.8.  Refufcitaturus  no- 
flraquoquealiquandocorpora,utcfl:  apud  Gelafium  in  j^ia.Tu^o^ 
ffn  f.45S.  Adfcendit  in  cxlot, ncmpe  fidereum>beatum>Dei  majefta- 
ticum:  incUritate recepm inglotiayaiBarbzn  credunc  apud.Iren. 
1.3.  c.  4.  &reverteturaliquandor/efa?/;* /«^/or/4.  Cur  ?  Irenxus 
confitetur :  ad  refufcitandam omnem carnem  humani generu  -,  virtute- 
igitur  Chriftirefurgencmortuij  Adrecapitulandauniverfatulkc-^ 
rum  apud  Irenxum  confitemur^ 
i(/  inum  ^       Tudicium  exercebit  univerfale  >  credimusenim  oppor- 

tuno  acdennito  tempore>  TstcTrt/  k^  '^^kATo.rrav ,(nnnes  0" deomni' 
Bus  judicaturuniy  cum  Sardicenfibus  noftris  in  hteris  fynodicis. 
apudTheodor.  Iib, 2.  c. S.  lufium  ;  Nam  piftum  judicium  in omni' 
Bits  faciet  *  &  in  ignem  mittet  Jpiritus  nequitidn  &  Angelts  trans- 
grejfores,  &impios,  &  injujiosi  &exlegesi  & homines  Iflafphemos ;  jujiis 
verb  &faniiis,  &  qui  mandata  ejiis  obfervantt  &in  dileUione  ejus  perfe- 
verantrvitamdonabit:  jtixtalrenxi  /ymbolum.  Igiturnonjudicabit 
juxtaexternafblum,  (edc^interna>cogitata,&fada.Ibidem  con- 
fitemuryquod  pracepta  ejmfervantibm  >  &  in  dileSliene  ejus  perfeveran- 
tibus  vitam.  ajternam  daturus  fic :  noverit  igitur ,  qui  ex  animo  & 
cordeipfum  dilexerint;  hocenim  pra?cepit :  Qu.t  omaia  infe- 
rius  explicabimus.F^nr^m ejijudicare vivos&mortuos»  ait Nicajnum 
lyn>boIum.Mortuos  nonmftatu>(ed  ampliationejqui  fueruntmor- 
tui.  Refufcitabitenim'  quosdam  utfalvator ,  quosdam  ut  judex; 
Venturus  enim  eft  Salvatoreorum  >  qut  Salvantur»  &  judex  eorum,  qui  ju^ 
dicanturr  adeoqueetiarautSalvatorexcitabitfalvandos,  ut  judex 
condiemnandos.  Judicii  hujus  duo  erunt  a6tus  >  alter  abfbludo- 
nis>alterdamnationis :  Abfolutionis  erit>  jujlorum  iftn6lorum ,  & 
qui mandataDMI obfervarunt ,  & in dile^ione  ejus  perfeverarunt :  Ven- 
rurtis  enim  efi  Salvatoreorumy  qui  ftlvanturt  ut  confitentur  noftri 
apud  Iren. 1. 2.  c.  4.  His  juftus  judex donabit vitami& mcorruptibi- 
temfiatum  largietur;  vitamque  aternamtribueti  nt  in  iymbolo  Ire- 
naei  confitemur.  Condemnationis  eritimpiorum;  Venturusenim 
t{{judex  eerum,  qui  judicantury  &  mittens  in  ignem  aternum  transfigu- 
tatores  veritatu»  &contemptores  Vatrufui,  &adventus  ejits  j  juxta  fym- 
lolumGerflQanorumapudken»  \.-yc^^..    Diabolis  quoqueliiumi 


I.cclefid  Argemineiijis.  igi 

irrognbit  fiipplicium  ;  Spiritalia  enim  nequitia ,  &  angelos  trans- 
frejjbs  atque  apojiatas  fa{los  &c.  in  ignem  aterHum  mittet:  cum  Iren.xo 
eonficemur. 


Secfbionis  VL 

ANTHROPOLOGIA  EC 

CLESIAE  ARGENTORA- 

TENSIS 
ARGrMENTFM. 

Momfi  in  ft.Uu  inftitutieniifuit  creattu  ad  imMgjnemDei.  §.  i.  Sedfraude 
DiaboVi  eandem  amiftt ,  in  peccatum  tapfits.  §.  2.  Reftituitur  merite 
Chrifti  f>er^erl>um,  ifucdinemnes  efficaciter  agit.  S-y  Et  Minifierium 
Eccleftafticum,  cujta  explicantur  deftriptiones ,  Cf  Miniftri ;  Eftficient 
caufta,  nempe  uni^fer/a  Ecdefta.  §.  4..  Dt^ifto  in  Epifcofos  ,  Presbjtdros  ^ 

^  Diacents,  nttUa  Epifcopo  Romano  prArogati^a  jurisdiilionis  c6n- 
cejfa.  §.  <).  Ejus  potefta^  e/i  ^et  ordinis  ,^el  ju}-isdiffionis  ,ftti  qua 
eft  poteftai  cla^'ium.  §.  6,  Objeilum ,  ijuodfunt  Ecclefta\  (^  Ji- 
nis.  §.  7.  Adjunfia  '^el  animi  ,  ^cL  ctrporis  ,  ^el  ^ita. ,  9el  fiattts,  ut  eft 
conjugiums^  ceelibatt*i.  §.%.  Contrariajunt  fuftenfto,^clremetio.§  ^. 
Et  facramenta,  eju*funtdue,Eapt]ftntti.  §.  ic.  Et  £»c/>ar}ftia,utrit*s^ 
namrna  ,  defcriptiones  ,  caujft ,  effeHtti  ,  adjunfla  bre^iter  cxpiicantur, 
§.  II.  His medits producitur  illuminatio.  §.  12-  Eit  cenWrfte  ,juftiftcatie  , 
Filtatio,  Myfticaunic.  §.n.  Reno^afie ad  ^arias  ^irtutcs.  §,i^.  Termi' 
ntts  eftmors  ,  quamjetjuitur  rcfurreflio ,  Chrifto  refufcitaturo  ,  C^judi- 
cium  exJremum,  mcjuo  aliijal^abuntur,alii  damnabuntur.  §.  15.  Ccettts 
credcntium  prsi.d\fla  dogmata  dicitux  Ecclefta,tjUA  dejaibitur  ex  Gelafto. 
S'^6.  Etcftenditur,^mandum^erAmembrumfuiJfe.§.\y,  Etdi^idi- 
tur  in Jjntheticam ,  ^  repraftntatt^am  in  cencilii6  coUeilam  J  (jua  ec. 
taftone agiturde  cottciliis.  §.\i  Sjnthetic* accuratior deftnitio ex  Gelafti 
Sierbis formatur,fumpta acausfts.  §.  19.  jiffeflionesfuntunitas.  §.  20. 
Sanftitat  in  deflrina,  cuitu,  moribt*s,ftu  Virtutibttt.  §.z\  CatholicifinttS 
dofirind,  loci,  temporis.  §,  2  2.  Ndticjunt  degmata  cum  facris  literis  con^ 
^enientia.  §.  zi.CentrariaJi/nt falJadegmata,C^ h*refts :  ^uarumtX'- 
glicantur  audores,forma,  adjunfla.  §.  24.. 

AKQeaTohoyiA  confidcrat  hominera  iuxta  quadruplicem  fta.-^^^W*/.- 
.        V    .   fl.      ^     .       ,  '._,•'.       A     1  ■  Stattttl. 

tiun    ( 1.  )  InjUtwmvs,    Innuicur  ab  Eulogio  Ambianorum;^/,-,^,,-^^ 

Z     5  Epi-  nit,. 


182  ^^  AnthripologU 

Epircopo » Ciim  In  concilio  Agiippinenlidicatr  Tylaholtis ,  qui  ahin^ 

itiofuit  5 qui  periit  primtis,  &  Cdteros  perdidityipfe  hodie  in  Euphrataper-^ 

ftflit.  Privatio  piajfupponit  habicum,  oportec  igitur  integros  quon- 

dam  fuiiIe,quos  deinde  perdidit  Diabolus ;  quos  autem  ?  Caterost 

ait  Epifcopus,  dubio  procul  omnes  eos  intelligens  >  qui  perierunt ; 

perierunt  autem  non  mododcemones  >  fed  &  homines  >  quorum 

unuseratEuphratas,  in  quo  a.dhi\cd\m  perfijiehat.     Igitur  &ho- 

mines  pridem  fueriint  in  ftatu  integritatis »  ex  hoc  lapfi  in  fta- 

tum 

t.,  T>eJhtU'   ■      §.1    (i.)  Defltmtiottii.     In  tali  homines,&ow«wquidem> 

fjMff.       fuilTcinnuitlrenaji  fymbolum,cum  confitetur  ChriftumellfeincaF- 

iiiLtampTofalute  mflra:  falute  qui  indiget»  in  ftatu  damnationis 

eft»fuerintigitur  omnes  komines »  proquibus  eftChriftus  incar- 

natus  &  paflus»  &  mortuus»  in  ftatu  xttmx  mortis  &  damnationis. 

Chriftus  &pro  illii  ( haereticis  perituris )  d^pro  nobu  mortutts  eH  >  fcri- 

buntSardicenfesadomnes  Epifcopos.     Meritum  liujus  lupplicii 

«■  tr3.tpecca.tum:  Homoevatreuspeccatorum  yvTTivduvQ^  diJictfTnfAdi-  ' 

Tuv  >L,  Tii  Twf  <p9of rtf  S^aKeict  ivixh^''-^^  *  ^  ohnoxius fervituti corruptiO' 

m,  Etfiperbaptifmumdeinde  afcendat  liberatus  ahhacferv!tutet& 

peccatoyfanusfiiius  Dei » &  hares  gratia  ipftus  >  cohxres  autem  Chri^t : 

utiNicaeniin/^/rtTi/TwfiTHloquuntur  tom. i.concil.  f.457.  innuen- 

tes :  meritum»  nempepeccatum;  meriti  fupplicium»  nempe  cor- 

ruptionem  Sc  fervitutem  ejus>  iram  Dei)  &  jpternam  mortem,quam 

illiipfiNiCcTni  memorant  in  verbis  fequentibus;carenciam  filia- 

tionis  divinx»  ajterna? hrereditatis »  myfticae  unionis  cum  DEO: 

Utriusque  fubje^lum ,  nempe  hominem,  &c  omnem  quidem ;  Nam 

quotquotbaptizanturreifunt  peccatorum.     Au^or  eft  diabolus» 

judicio  Eulogii  pauloante  laudati;  Dicuntur  spiritus  nequitix»  3c 

Angeli  transgrejforesiqui  defertoresfadifunti  \i\  fymbolo  Irenaei :  quo 

iplb  innuitur  Angelorum  iftorum  priftinus  ftatus  ;  quia  funt  defer- 

jflmejus;  privatioenimhabitumpraefupponit.     Habitus  ille  eft 

dubio  procul  bonitas,  «f^«/r;<eoppofita »  ut  adeo  in  bonitate  Creati 

fintAngelideindedcfertores.     Abfit  igitur  DEumJincrimen  vo- 

«are,  tanquamipfe  vel  diabolos  male  creaflec»vel  peccaci  au^flor  ex- 

tkiflct:  Diabolus  fponte  lapfusin  exitium  fecumabripuithomi- 

fiemmalcobfcquiofum:  Homo  autem  inpcccata  lapfus  tenebras 

fibi 


EccUfuArgentinenfis.  ij^ 

fjbi  jpfeoffnndit  j  &  in  mortem  fefe  pra:cipitavic  >  iiide  nonnifia 
Chafto  lucis&vita  aunorehbeactudiis, 

§.  3.  (3.)  Kf/?/w/(?««ftacumDeounicedebemiis.  Nambene-^  ^^j^if»- 
di^um  Dominum  & Salvatorem  noftrum ,  auclorem  lucis  &  viu ,  lEfum  ''T^^  * 
ChrtflumOEum laudat Eulogius  in conciiio  Agrippinenfi ;  Per lu- CferiHm,*^ 
cem intelligens  veram  Dei  agwitionem»  unde  vita  emergit  cum  fpi- 
ritualis>  tumarterna.  Opus  autem  eft  prafcipue  Spiritusfandi, 
cjuod  confitebantur  noftri  Barbari  quondam  Germani)/;«c  CharaHe- 
re  vel  atramentofcriptam  habentcsper  Sfiritumincordibus  fuiifalutem, 
reFerente Iren.  lib.  III.  c.  4.  Medium,  quo  utitur  >  edverbum  D  E I , 
quod  Irenxo  eft  traditio  l.l  I  I.c.4.  &:,poftquam  GermaniarumChri- 
ftianifmum  laudallet»  eft  lumen  >  &fr<tdicatio  veritatu  >  ubique  lucens» 
& illuminans  emnes  hominesi  quivolunt  ad  cegnttionem  veritatis  venire. 
lib.  I.  c.  3.  Nimiium  homines  per  naturam  funt  in  tenebris  >  nec 
cft  aliud  medium,  quo  ordinarie  illuminentur ,  quam  verbum  Dei^ 
verbum  verum  ,  verbumclarumjverbum  illuminans»  &quidem 
i>w»^/omnin6homines,  quotquotfibi  ipfi  non  defuerint  volunta- 
ria  contumacia.  Faceirant  igitur  Enthufiafts  &  Svvencofeldiani  > 
obmutefcantPontificiij  quiverbodivinotenebras  inducunt;  f^d 
&  Calviniani>qui  plerxque  hominum parti vim lucis  divins  dene- 
gant :  Prifcis  noftris  Germanis  verbum  Dei  erat  lux  illuminans 
omnes  homines,  quantum in  fefe  erat. 

§.  4.  Verbi  hu jus  prxdicatio  commifla  eft  Mimflerio  > quod  ^'  'i^''^'* 
dicitur  religiofum  facerdotale  nomen»  can.  Xl.Sardicenfi^/efa/wsyo/j^^^;^^^, 
fan^ificati :  uti  Paphnutius  vocavit  in  conciho  Nicaeno ;  Clerusi ut  /u/um  C^ 
in canonibus Nic.T^nis perfacpe appellantur.  hfai facerdotes  dicun- £ccle/!a, 
tur  in  y.  diatypofi  Nicicna,  quo  fenfu  ?  vide  infra  fed.7.  ^KKh.nijia.s *'^<^*'» » 
irfoi^coTis,  Ecclefu  anti/ittesi  ficappellatlrcnaeus,cum  lib.i.  c.  3. 
Germanorum  fidem  recenfuillet.    pi^yioi  Ta.Tifis  iKKKix^icts ,  fanSi 
Tatres  Ectlefiafiici  dicuntut  in  g.  diatyp.  Nicama.  Epifcopale  Minifie- 
rium  nuncupat  Hilarius  in  libello  de  fynodis  ad  Germaniae  Epifco- 
pos.  Si/>^«T«f>o/ ,  commtnifiri  a  Sardicenfibus  in  literis  ad  omnes. 
Cujuse)^«^«y>Deo  fubordinata^cauifaeft  lotaEcclefiajdivilamy?^- 
tumpoliticum  >  quem  hac  tempeft.ite>  qua  Amandusfiiit,  habuiile 
jusvocandi>exemplononunodoceripoteft.     De  populi  poteftate 
manifeftumeftconciiiiNicxni  decretum  in  epiftoia  iynodica:  sl 

quem 


^54  ^^  Anthropologia 

quemdiqtuindoexiis,  qui  in  Eccleftaverftntnri  diem  obire  contigerlt^ 

tumin  defun^i  honorem  provehi  eosy  qui  adfciti  fnnt»  modo  idonei  videan- 

turi  K)  2  f^AOi  cfjfoiTo,  ai/j'44H?'^0KT®'  a.-j-roliy  ;i)  ^7<psAyli^ovr&' rH  rni 

KeiQoKttclf  'hKi^ttvSf^Ai  ^tkOtth.  i.e.  Et  fjopulus  eligat  y  fujfragante 

una  C9nfirmante  CatheUc<e  AlexandriaEpifcopo :  Vide Theodor.  lib.  2. 

hift.  Ecclef.  c.  8.     Decietum  hoc  eft  fynodi  oecameniCciE ,  non  con- 

fuetudo,utBellarminuscavillatiu :  l'r.-Eceditenim  Uo^i  vtfum  efty 

veldecretumeft.     De  poteftate  fimul  ordinis  facri  patet.     Etex- 

emplum  efto  Euphratas ,  quem  Agripplnenfes  >  interque  hoset- 

iamnofter  Amandus>ab  officio  removerunt,  fubftituto  Severino.. 

Eledi  &;vocatiEpi(copioy^m4^4«/«rabomnibus>  fifieripoterar-» 

Epifcopis  provincia?  >  lin  obftaret  aliquid  >  faltem  a  tribus  j  vide 

can.  4.  concil.Nicaeru 

Queddi<ft-  ^    ^_  Divifum eratmni^enimm  Epifcepos,Vresfyterosi&Diit' 

Ep\rcopos   conos.     Servatius  innuit  in  concilio  Agiippinenh  >  dam  meminit 

C^Presbj'  Epifcoporum>Presbyterorum>&  Diaconorum>quibus  prxfentibus 

teros  O"     damnatus  efletEuphratas.     Sardicenfesliterasfuasinfcripferunt 

Diacomot.  py^^^^/eyi^,  &:X)i<«fo«i*  Alexandrinis>pluribus  inlcripturi ,  u  plures 

fuilfent  ordines.     De  Arianis  conqueruntur ,  quod  fuos  fecerint 

Diaconos  >  Vresbjteros  >  d"  Epijcopost  in  literis  adomnes  Epifcopos. 

Epifcoporumaliierantprimarii>K*T5|o;);:»)i/  fic  didli ,  aliiChorepi- 

fcopi>  reveraPresbyteri>nifiquod  vices  Epifcopi  fuftinerent.  Vide 

can.VIII.concil.  Nic.  Epifcopi  iterum  dividebantur  in  Patriar- 

^has,  Metropolitanos>  &  fimplices  Epi  (copos.     De  h  ac  diftinjfrio- 

ne  agit  can.  VI.  Nicnenus ;  Dum  Alexandiinij  Romani  >  &  Antio- 

cheni  PaWaTcliarum  fines  conftituit,&  ordiuat,  ne  quis  prster  fen- 

tentiam  MetropolitanifiatEpifcopus.  Nequehabebat  Romanus 

Epifcopus  quicquam  in  reliquos  Patriarchas  poteftatis>  quia  fyno- 

dus  Nicaena  voluit  ra.vcivBi^a,  cra^i^rAlf  o^KKnvieut ,  fua  Ecclefiis 

fervari  privilegia.     Zofimus  equidem  in  concilio  Carthaginenfi 

VI.c.5.prodiicere>nefcioquem>Nicsnumcanonem  fatagebat>  in 

quo  de  appellationeadfedem  Romanan>  cautumeilet  >  ied  impo- 

fturaerat  ;  Vide  Chami.  tom.  5.  Panftr.  lib.4.  c.  5.     Necjuvat 

PontificiosAthanafius>quiRomamivit  adjulium,  cum  adverfa- 

riisfuis  coramipfocertaturus :    Idenim  non  eft  fadum  ideo,  quod 

Julium  ordinarium  agnofceret  judicem>fed  quia  Eufebiani  ipfum 

coram 


EcclefiA  Argentinenjis.  tff; 

tforatti  Jnlio  erant  caiumniati »  quoriim  iple  calumniascorarneo- 
.demarbitrodiluereyo!cbac.     Reftrnnc  hoc  Sardicenfcs  in  liceris 
adomnesEpircopos;  quomcdoEufebiani  frriptis  ad  Julium  literis 
Athanafium&paraftausiallo  deriilerint,  deinde  aucem  aliis  pro 
.  Arhanafio {cribentibus  ipiifibi  maleconfcii  comparere  decredavr- 
rinr.  Nihil  conqueruncurSardicenfes  de  violaca  Poncificisemineta- 
tia,  ieddefiaudulentiamodo&nequitiaj&malaconfcientiaAria- 
norum.  VideD.Dorfch.  exerc.adcoucNic.  §.rii'  p^Si.Ecquaj  nos 
inferius  ^^di.  VII. §.  <>  &  lo-  difputamus.     Sed  uc  propius  ad no- 
ftrosaccedamusiob{ervandumeft,quod  Jelles  Nemecum  Epifco- 
,pus  MartinumMoguntinumin  concilio  Agrippinenfi  vocecfow/f- 
.niorem,  innuens  ucrumqueeire  Presbycerum ;  Valerianus  inead.m 
iynodo  reliqnos  vocrvit  frutres,  uc  njqualicatem  innueret:  Sardicen- 
Tes  m  literis  lynodicis  |alium  Roraanum«uncupanc  imwn  fratrem* 
,&  Coepifopum.  In  literis  ad  eundem  datisJaudani:^i//ec1«/iwaw/M- 
,mm :  Archidnmum  &  PhiloxQnum>]egatos  Epifcopi  Romani>vo- 
.cant  fnos  Compresbyteros  \   Alibi  fe invicem  dicunt  commhiijlros ,  in 
iynodica  nempe  ad  omnes  Epifcopos  quib'  hceris  etiamjulius  Ro- 
;manus  AntiRes  per  Archidamum  &  Philoxenum  fubfcripfic.In  hac 
Achanadum»  etti  Pacdarcham  Alexandrinum»vocanta<f£A90>'  ly 
trvt^ffrnfyov  ,  fr4trem  ,  &  f^mmrtifirum ;  permde  ut  Julium  eiya.' 
myirbvK;  ffv»^f^\hpyov .  dile^um&c-omminiflrwn. 

S-  ^.  Porf/?rf^Epiicoporumeratduplex,ordinis&jurisdi61:io-^'  fiatet 
tnis.0^^i»Meratpra'dicatio  veibi,  adeo.uclaicisne  legerequidem^''''^^'*''''* 
ex  ambone  >  vcl  canere  liceret>perNicafnam  Sia.Tij-ru)siv.  tom.z.   "^^  '"'"' 
concil.  43<?»£aque  orchocloxa.;  NamEuphratas  propcer  hetero- 
doxiam  remocas  eft  abofticio;  Ecadminiftracio  facramencorum, 
qviod  per  fe  manifeftum  eft  ;  vid.  tcan,  iS  conc.  Nic.    lurUdi^io' 
nHeratvelincerna,  vel  externa;  ifta  concernebaCf/^Vf/:  quarnm 
alceraeracligans,  alterafDlvens:  Ligans  feriebat  enormes  pecca- 
tores>fiveexclexo>fiv€expopulo,  (euLaicis;  qui  propterea<«'xot- 
vavnroi ,  communionefprivati  dicebantur  can.  f.  Nic.  In<:juo  ipfafai- 
men  cnnone  illa  ligandi  poteftas  {iiis  limicibtvs  circumfcribicur; 
Nam  fi  quis  auc  exEpifcopi  pufillnnimiCr.te>autcontencione»  aut 
alioaliquovitiofui(letabje6l:us,difFerebaturlis  in  concilium  Epi- 
icoporum»  (qnod  annuatimhabebatur)  «!^<iifcutiebatur :  tcI  loiaZ- 

Aa  T* 


i$6  1>€  Anthrofohgh 

TA  t,vn'^\i.*rA  i^iTa.l^MTo  ;   deprehenfa  jiifta  cxcommanfcatfooiV 

caunz  approbabatur  jiidicium  Epifcopi  j  nec  recipiebatur  ex- 

communicatns  >    nifi  Epifcopo   volentc.      Solvens   erat  facul- 

las  remitcendi  peccata  >  &  peccatorum  pcenas  (ive  xternas  >  tive 

temporalcs.     Dicebantur  recift ,  quibus  remidto  contingebat. 

Exrfr«4poteftasrecipiebatmagis&  minus.     Nam  Patriarchjc  & 

Metropolitani  majorem  caeteris  habebant  poteftatem.     Nicasn* 

can.  Vf .  ftatuunt ;  aHtiqm tonfuetudo  ferveturper  /Egjptum ,  Libyam, 

^PentapoUm,itaut  Alexamiriniis  Epi/copiis  3  Ta.v7av  t^tkv  ^y^av  ri\¥ 

ef  Kff/<*f >  omnium  Imum  habeat  potejiatem :  fcilicet  in  ordinationibus» 

difciplinis  Eccleliafticis ,  conciliis  convocandis  &c.  Nulkm  ibi  prac- 

rogativamhabuit  Epifcopus  Roraanus.     Innuunt  id  Sardicenfes 

in  fuis  ad  omnes  Epifcopos  literis.     Referunt  enim ,  quod  in  con" 

cilioArtamabomnibusfimnl  Epifcopis,&imprimis  abOfio>fue- 

rint  evocati>  citati»  exfpedlati  y  nulla  mentionefatla  Pontificis  Ro- 

mani»  qui  pro  auoloritate  comparitionem  imperalTet,etfi  adfuerint 

legati  Epilcopi  Romani.     lidem  Sardicenles  in  literis  ad  Juliui» 

cundem  datis ,  mentionem  quidemfaciunt  literarum  fynodicarum 

rpG  millarumj  &  petunt,  ut  aliis  quoque  Epifcop;  s  comraunicet,  (ed 

Siculis  modo> &  Sardis ,  &  Italis  •  ru4  excellem  prudentia  dijponerf 

iebet,  ut  per  tuafcripta,  qui  insiciliaiqui  inSardmiai  inltalia  funtfra- 

tres  nojiriiqua  a^afunt,&qu£  defitdta,cognof£ant>&ne  igmrantes  eorum 

(  Arianorum )  accipiant  literas  communicatmas,  i.  e.  epijiolia,  cjuos  ju- 

j^afententia degradavit.    Hxc  illi  ad  }ulium> foKus  Italiae>  Sardiniaf> 

&Sicilia?>Epifcopoifti  fubje(5larum>Ecclefiarummentionem  facienr 

tes.     Infcriptio  Iiterarum>Sardica  ad  omnes  milfarum ,  harceft  : 

fan^fynodm  per  Dei  gratiam  Sardica  congregata  omnibm  Catholic* 

icclefi^Epifcopis  ^vT^trm^yaisyComminifirtSi  dyATnioU  dS^i^^polsidile-' 

Sififratribui  in  Domino  falutem.     His  litccis  (ubfcripdt  etiam  l« a/^t- 

*pdf*yt(,  lutius  Rom^  Epifiopus.     Hic igitur  eft  conwninifter  &  fratet 

reliquorum:  Repetiturinipfa  epiftola;  Nam  Epifcopi  fubfcri-pti 

vocant  Athanafiiim&MarceHum  «^«fcTMTWf  d$iK^»s  Kj  fft/M«T»f- 

yiii  dilcilosfratres  &  commimfiros.    Et  rurfus  Julium  woea.ntdile^ 

Sumfuum,  &ffvhhHT>sfyov,  eommmifirum ,  in  hteris  iisdem.    Exag^ 

gerafit  contutnaciam  ex  aetacc  Ofii»  qui  &  ipfe  intcrfuit  concilioy  & 

copiaEpifcoporum^^uaeadccat^nciQO  Epifcopi  Romani  aa<5torL- 

tateni 


Ecclejid  Ar^entmenfis',  \t7 

tat«m  in  argumentiim  deducebar,     Diftin^aa  eratpoteAas  ab  ho 
nore,  qiiod  difcas  ex  can.7.ubi>£li£EquidcrnEpiicopo^o«*/'cn- 
biiitur»  fed  falva  Metropolicani  dignitate. 

§.  7.  Obie£ium erant  Eccle(iae,&  linguli  in  Ecclefia  auditores,  objeaum 
Namcan,  i(J.  Nicaeno  Ecdefi^quidem  Miniftri  lUis  parocciis •>&/;"" "'^'^^^*'* 
fub  pcEna  depofitionis  vctantur  evagari  in  alienas :    Quaiequid 
€tiam  in.Sardicen(i  (ynodo  ftatutum  eft  Can.  14.  if,     Hinc  nati 
canonesderefidentiajUtvocanthodicEpifcoporum;  a?quumenim 
cft, ut  paftor  ranneat  apud  fuum  giegem.     Im6  propter  aburura 
vetitcT  etiam  funt  translationcs  ab  una  Ecciefia  in  alteram  ;  can.  if. 
Nicaen.&can.i.  Sardicenfi,  ubicauila  interdi<5li  allegatur»  Epi- 
(coporum  translocatorum  avaritia,  Cive  ambitioifivedominatus 
Fi»u  &  tffediis  erat  fides  in  Deum  fincera:  Namab  Apoftolisper  J''*'"^ 
manuum  quafi  traditioiiem  fidemacceperuntnoftri Germani  apud  ^^^  "*' 
Iren.lib.T.  c.  1. 

§.  8.  ^///««(3;«erantvelanimivelcorporis.     AntmUKaX.CoKx-^^i*'*'^'*^ 
daeruditio.  Namcan.  2.  Nicajno  prohibentur  abEpi{copatu  >  vei  ^'J  "««"»'• 
PresbyreratUjNeophytijqni  nohdnm  fatis  gnari  erant  myfterioriun  (^elcorSttr. 
divinornm.  Vi  de D.  Ger  h .  d,  Minift.  §•  18 j.  Corperit,  ut  integritas  ;/U/imu. 
N.imqui  femetipfinbfciderant,  ab  hoc  iacro  Minifterio  removc- 
bantirr.  c.  i.  Nic.  vit£y  erat  lK)nefta,  &  minime  fcandalofa  :  TO>«i 
«i'ftT/A«T7ij'  iKS^iKsi  nKuSt^iKfi  6KKXijv:et,  quiaiqued irreprehenftbileejij 
defendatEccle(iaCatholica,']uxtzNicxnos  can.9.  ubi  vctat  Presby- 
Xirns^-)Vo(iciicitLVi^iTekafyJiMexa}H{tte,     Hocfinei  ubi  in  fiifpi- 
•cionem  clicujus  vel  h^refis ,  vel  fceleris  veniilet  Ecclefias  miniftcr » 
iit  Athanafius>  Afclepas,  Marceiius»  &  innocens  eflet ,  daba  V  tur  li- 
ter«  vel  ab  integris  conciliis,  utaSardicenfi,  adfingulas  TTAfoiKietu 

WiyiVaj-KHy  «it«V«f  &ftXA»l?-/otf  7*<  AetWf  TOicf/B^iTKoVB  7y,v  KetSAfOT»' 

Tct,  jynTcv  fjt.iv  iX^v  ^ffKOTov,  )^  Tfov^oKAVi  paroectits,  ut  populi  cujusif. 
t.cclefi£cognof(ant  fui  Epifcoplfinceritatem-^umquepro  Epifcopo  dfrhabt- 
ant,  & exlpeiient  :<]i[x  \ctha  fiintSaidicenfium  in  literisadomnes 
Epiicopos.Hdem  vctueruntlapfos  adordinem  cleri promoveri.  c.io. 
Ethunc  mulicres fubintrodu^las  habere  »  nififorteautmatrem,  aut 
Tororem,  aut  amitam>  vel  aUas  fiifpicione  carentes.  c.  3.  Qui  ta- 
men  canon  non  e6  inteUigendus  eft,  quafi  ipfaj  ctiam  conjuges  clc- 
rofuerint  prohibitap.  Mcmorabilc  cft ,  quod  Gelafius  in  hiftoria 
4  Aa     I  con- 


U«  Be  ^nthrophgid  l| 

ciiii  Kicaeni  c.  51. 1 2.  concil.  f.  449.  narrat  dePaphnutfo  ,  cum^»- 
creni  Clero  conjugalem  «vi-c/ctf  vellentprohibere  >  furgens  ip(e  in 
medio  Epifcoporum  conventu  magna  vocedixerit:  //>i  /SdfuKsti 
WK  ^vybp  rav  hfaiJ.ivuv'  Ti(j.iQ^  y6  ipii7iv>  «  ^tf/vt^cy  TO.at,  Kj  »  ko/ti; 
aijAcriQ^ :  No///« gravare  )ugtm  EccleftaJIic$rum.-  Kam  honorahi- 
lesi  inqftit,  funtnum<e.  apud  omnesy  &  thsrits  immactdatus.  Kolite  Udere' 
'Ecclefiamnimto (everi  jurisexcejftt:  Nmemmomnesi  ait ,  ferrc  pojfunt' 
vitaillud  inftittaum^  (fuod  omnibns  ajfe^Hbtu  vacat ;  nemo,tit  opimr,in  dt- 
ftitatefervabitur,fimartti  finguUftnspriventur  uxoribus.  Virorumcttm 
futs  uxoribus  confuetudinem  egapraclaram  continentiam  efje  dico,  necpt^e^ 
fipararieamf  quamDEus  confunxit,  &  quam  femel  cum  leclor,  aut  can- 
tori  aut  laictfs  ejfet,  uxorem  duxit.  Hxc  illuftris  Marr-yr  Paphnutius»' 
L^ntaefficacia,  ut  deea  quaeftione  reliqui  EpKcopi  abftinuerintyfua' 
cuiquelibertate  reli6ta..  Nec  valet  effugiiimPontiiiciorum ,  cpiod; 
folumde  jamconrugatis  fitPsphnutiofeimoyminime  deccelibibus:: 
Nam  ratrones»  quas  coniugii  patrorais  adfertsfunt  univerfalesjde- 
ftmptasab  imbecillitate  humanjE  camis;?  periculo  fcandali  >  hone- 
ftateconjugii.  "    :f'r)Mjv.; 

C***  ^mr  §.  9.  Comraria  funt  fufpenfioab  officfo'»  vei  etiara  remotio. 
Intermericaremotionis  pr^ecipuumerat  h^refts»  quippe  cujitsgra^ 
tia  Euphratasdeponebatur :  Apoftafia ;  Namlapfi deponi  jubentnr 
can.  10.  Nic.  Caftratio  voliintaria.can.  i.  Vfura  acceptatio.  cap.  17. 
Pertinacia  in  d^oifisi-TrnTKoTici. :  can.18.  Decernebantautem  con- 
ciha  de  merito  remotionisj  ut  Sardicenfe.     Nam  Airanos  Ta^- 

•4.H(p«  KctSfMV  tl  dyta  ffVVoSl^  ttTO  T«r^aXOT«^>  K)  iKftVdLfXiV  fJ.i\liS)VOV 

^  a.urisi ^7K0yr\i(^f/.y\ fic«w><tAXa(otw<f e  KQtvavia.ifj.ira.  rav  Ti^av a.uTHiKtti- 

A^i'^t^ » facrofandafjmdus  communi  calculo  ex  aucioratos  omnino  ab  ef- 

fcio  Epifcopatm fubmovit :  decrevimtisque,eos  non  modo^Epifcopos  non  es- 

fe  y  fed  ne  dignos  quidem  fidelium  communione.     Ita  Hofius  nomine 

imperatoris  fynodo  prajfidens  j  &c  Epifcopi  Ecclefiaj-um ,  etiam 

Amandus  noftrae  Epifcopus,  in  literis  ad  omnes  Epifcopos  exa- 

&    ratis.- 

iCue  fucro!-         ^.  lo.  5rffr<iwf»frf  funtduo  bapdfmus»  &  Euchatiftia.     De^ 

^^"Tsa-   ifto^gregie  loquuntur  Nicaeni  in  aliqua  fua  ^ia.r\jmaixH  \  verba  fic 

i^ifmnm.    hiabentrcsfetTSrfV'*^*''^'?'^/^*^©^*      TO  fia.Tltff-i/.A  rifjav  ^ro7f  ai^ti-- 


Eccleptx  Argcvtinenjis .  189 

Totf    XjS^rKTl  KfiV^lofJLiUnV  t9  -^^K  J^VVttf/IV  ,   C*   Jt)  TVifJ/JiCtTI  «tj » Jy  J^Tt/fi 

^«t-T  t-^iKn  )iy.a.(  el  hfo)  SiSaffKK7i\6yoi.  is/ ■^  "nt^n  n  /5ax7/^orT©-  >  ^ 

?;»T/rH7«/S«fcT7/^0//;J'K,  (T/rt  THf  liftf^^CT^tAWireAif  »  TAHfJJ   oS  dyiAVfJiH  'tS 

^i'5u//«tT©-'  «^TO  ■3-a»  wi/foV  !'£'»  Trt  utTrtTst*'      'AvTOi  yi:r<p>)7h^ctwl'i'C^H 
Vfj.u{  (vTViUfj.eniitylaiii^Trvil'      KatsV/C*'^*'  At?"  «"^  "^  ^<t'T]t'C'<.fMiv@' 

VTH/SvvQ^  dfJ.a.pTVfi<i.Ta>V,3C,Tri  rTlf  (fOofeii  S^H^.HX  iviyJfA'iV@"        '  Avi?- 
^iTcu  Sii?^i{jSii>aSeifT7is  TiloioLVTiif  S^\itx;y  >c,  Tnf  cif/.siCTiaf,  uO{  t» 
^Ji^  j^y.A»;foj'c// g^- ;^aVtT/ rtt/T«  >£>0Fafr  7t/>>cA);f-cvo/.<©' tP»  ;/{■/?*<>  iWT  V 
tvSuaa.fA.iv@-  rov  ;\^p/S"o)',){rtS^r>i3f«'^'7«''*  s^o/siV^^f/roV  iBAvV^miy 
Xf^ov  inS^uij-eL^i.  i.  e.   De  faudo  baprifmate.     Baptifma  nojimm 
non  oculu  corporU  confiderandum  efi,fed  mcntts.     A  quam  vides ,  confide. 
ra  virtutem  Dei  in  aquu  abfconditam.     Infin^lo  enim  jpiritu  &  igne  ba- 
ptizari  nos  docet  Evan^elium.     Jn  pde  eniin  baptiz^iHtii  >  &fide  baptizA- 
riy  perfacram  tnvocationem.  plenafunlbficatiom  Spirmuy  <&  igm  ((ivinir 
aqu.u  confidera.     Ipfe enim, inqitit  (  Matth .III.}  baptizabtt  vos  in  Spi- 
ntufanclo  & igne.   Defcendit  itaque,  qui  baptizatur,  reus  peccatorutm  & 
ol/tmitufervituticorruptionts:,  &  afcendtt  Uberattis  ab  h.tc ferritute  t  & 
peccato,fa^usfilius  Dei,  (<^  h.tresgratideipfiusi  coh<tres  autetn  Chrijii  >  in- 
dtitus  ipftm  Chrifium ,  ficut  fcriptim  efi :  omcunque  m  ChriJIum  bapti  - 
Zaucfiis, Chrifium indwftts.  Gai.  III.  Ex  vcibis  mocio  reciCatis  eiid-  ^  -^  ^^^ 
mus-  prarcipua  baptifjni  mGmciua,     Nam^  iiinc  patec  racramentr;.//V.«/«r 
i.  Nomen,  baptifmLis  7  cp.iod  a-  ^efnl/C^eiv  defcendic;  Nam  Catechu-  Nomen^ 
menus  immergebatur  aqiirr»  vel,uti  Nica?ni  \o^\xcM.wx  ,deftendebat-, 
pucaiwbaptifterium,  vel  fluvium.     II.  D<;/?«?rrtf >  quod  ficfacra-^^'^"''" 
meiuumrationiablcouditum,  IbU  autem  hdei  manifeffum»  con- 
ftans  ex  re  cerrenajquafefi:a<:^\i,&  recoslefthnempeSpiricu  iandlo, 
«kigne  virtucis  divinaerQuicuHq'  aqiia  ita  fandihcata  addito  verbo 
inftitutioiiistingiturj vel  mergiturCatechumenus  credulus  abEc- 
clehaeMiniftro,merfus  apeccatisfuisj&peccacorum  poenis  libe- 
ratur,emergens  fihusDei,  hsres  vit2a:Cerna?,&unituscumChri- 
fto.     H^cdefinitioconftatexfuogenere»  &:difFerentia  fpecifica. 
Gtnus  eft  facrameHtum,quod  quidem  Nica:ni  non  exprellerunt,  rem 
ipfam  tamen  dederunt,dum  negant  ocuhs  polle  perdpi>quippe  my- 
fterium  abfconditum»&  foli  menti  fidehs  hominis  manifeftum  elle. 
Unde  fimul  doccnt,  quod  fit  principium  cogmfcendi,  nempe  verbum 
Deiii^i-S^iiceris  contentumj ex  hoc enim  nafcitut fides»  quo  fine et- 

Aa     5  Kiia 


190  De  AnthropologiA 

iamallegantaliquot  fcriptui\E  dida.     Diffcrentia  aucem  rumituc 
Ca.uJfA,  ut  partim  a cauflTis,  partim  ab  effedis :  A  causjis»  8c  qindemprincipaU, 
pnnapa  ^^  ^^^^^  Chriftus ,  Spirifu  nos(S«rigtiibaptizans,utprxdiKerat  Jo- 
hannes.     Etiamfiautemjohannes  de  baptifmo  flaminis  miracu- 
lofo  potiQimum  loquatur  >  accommodari  tamen  per  metaphoram 
aliquam  didum  poteft  ad  baptifmnm  aqua?,  ut  per  ignem  intelli- 
MtitcrUles  gatur  virtusDeii  cum  aqua  conjuncla :  Materiali » qua:  duplex,  vel 
ex  qua,  vel  circa  quam ;  Ifta  iterum  diiplex,  vel  cerrena ,  vel  cgeIc- 
ftis  j  Terrena  eft  aqua  >  dubio  procul  folr.  t*^  nati va :    Neque enim 
pva:terea  meminerunt  ahus  aUcu jus  materi^e» fi ve olei,  fi ve falis, fi- 
vefalivKi  {edrf^«<«>»  vides>ajunt,  inaqtus  abkonditam  Dei  virtu- 
lem  laudant »  aquas  confiderari  volunt.     Nec  ulla  nos  necellitas 
cogit»  ut  ab  ufitato  literae  fenfu  recedamus,  alias,quamnativas 
aquasjintelligentesil»  <!</«.«  ^e/««rf/f«y  nativas,  non  Metaphori- 
cas.     CcEleftisjcft  Spiritus  fan6lus  &  ignis  divinae  virtutis»  cum  aqua 
con jundiffimi.  Abfconditi  in  aqua  dicuntur  non  inclufive  ;  Spiritus 
enim  fanclus  ubique  locorum  eft,  (ed  myftice  >  quatenus  pecuHari 
praefentiaemodoadeftSpiritusaqu^,&cumip(aadunumlavacrum 
unitur>utipfeSpiritusfan6lus  modo  nobis  imperfcrut.ibih  efFun- 
daturfuperbaptizandum,  uthodiemoseft,  vel  adoperiatimmer- 
Jum>  quod tunc receptum erat.     Materiacircaquam  funt  homines 
pridem  rei  peccatorum,  obwoxii  (ervituti  corruptionis,C3rentes  fi- 
iiarione  Dei,  &h,Treditate  cKterna  ,&unioiie  cum  Deogratiofa. 
lUudNicaeniclareexprimuntjhspcinnuunt,  dum  docent,  per  ba- 
ptifmum  dcmum  hominem  recipi  in  numerum  filiorum  Dei,  &  hac- 
redum  e jiisdem,  &  cohajredum  Chrifti ,  unitorum  ipfius.     In  qua 
miieriaquiaomnesomninohomines  five  minorenncs,  five  ma)o- 
rennes    ver(antur  >   omnes    quoque  aditum  habent  ad   bap- 
/er«7></«f/»  jjfj^yjjj,     forma  confiftit  in  adione,  qua:  eft  recitatio  verborum 
inftitutionis»  &precum;  Et  immerfio  candidaiti  in  aquas.     Ifta 
indigitauir  pevfidem  baptizantis  8c  baptizati ,  per  quam  intelligere 
videntur  Nicfenifymbolumfideijquod  perquaeftiones  &  refpon- 
fiones  recitabant  in  actu  baptifmi,  item  verba  inftitutionis>quae 
proferebint:  innominePatris^&Filii&Spiritus  fandti;  Accede- 
hztfacrainvocatioi.e.pTeceszdDeutnfnCx.     Hrc  innuiturper</^- 
fiendereinaquaSidcvidsniutinmi  b^ptitieria,  velflumina , aUiori 

m  r- 


Bccleftii  Ar  gentimnfis.  191 

iricirgine,iitinip(adercendendiim  ellet.  Hosa6tus  confequeban- 
tni-  ejfc^ftSi  quosordinisgratia  dividere  podiimus  in  pnvativos,  ik  EfftdM  . 
in  politivos.  Privativos ;  Nam  afcendebat,  qiii  baptizatiis  erat » libe- 
ratttsafervitute&peccato.  Antca  crat  reus  peccatotum.  Igitnr 
laborabatculpa,  qua:  eft  peccatum»  vel  0.^*0.^7 i)[xcL7eti  peccata.  Puto 
innui  &  originale  &  adtualia;  Ex  pcccatis  hifce  emergit  reatiu , 
quem  peccator  contrahit  apud  Dcum:  Ex  reatu  nafcituryfmrwj 
corruptienu,  dum  homo  propter  peccatum  a  peccato»  &  diabolo»  ^ 
mortercdigiturin  fervitutem:  utnon  faciat  nifipeccata>  quorum 
gratia  ztewx  corruptioni  fit  obnoxius,  Quod  fi  autem  fervus 
cft  pcccati»  libcratus  eft  aDeo,  &  a  fiUationeDei;  fervitusenim 
fpiritualis  &filiatio  Dei  una  confiftcre  non  polliint ;  Qupd  fi  au- 
temFilius  Deinoneft,  necha?reserit  Dei,  nec  cohafresChrifti :  cu- 
jusigitur?  diaboli;  Namhujus&  Filiuseft  peccator.  Ab  hisma- 
lis  liberat  hominem  baptizatum  aqua  baptil^alis;  Et  donat  ipfum 
filiatione  Dei  per  fidem,quam  vel  accendit,  vel  fovet»  &a?tcrna  hx- 
reditate»  quaz  eft  fihorum  Dei ;  Et  cum  ipfo  Chrifto  conjungir, 
quippe  quem inftar  veftimenti  induit  homini » &  unit  intime.  Ad- 
verte  igitur  v/w  baptifmi,  quod  aqua  non  nude  fignificet  talia  benc- 
ficia ,  fed ejfjcitti  non  quidem in  fe>  &  per  fe »  fed  per  virtutem  Dei  in 
fe  abfcondicam :  Nota &c  hoc,  quod  ifta a.qi\x  virtus  fit univerfalis 
crga  omncs ;  Nam  ^«or^wor  baptizati  fumus  >Chriftuminduimus. 
Adjunilum  c^fan^itas  :  Nam  iHiipfiNica2niin<r/*TVT&<rfi  dicunt.  -rf<^«»^«: 
Tb  aytov  Hf^riipdLfjLiv  ^ATli<TfjLti,  fandum  fufcepimus  baptifmum : 

£.1 1.  Alterum  facramentum  cft  £w/wn/?M.Cuius  etiam  mentio- '  f'^/*^ 
ncm  faciuntNica?ni  mleqacnti  <r/«tTt/?rei«7«>cujus  ctiam  verba  lub- 
jieiamus :  Ticulus eft : «feilMf  9fi«if 7f *T«^wf,X;  n  eV  «tuTMr  y.vrnfi^  >rA 
cafjLdrQ'  K)  r6  eiiix<tr&'  ri  ?cf' «"»•  dedivinamenfa,  &de  e^  quod  in  jpfa 
^flmyfierio  corporit  &fangumiiChri(ii.  Scquuntur  jam  ipfa  vefba: 

i^THf  flfteif  Tf«tTl^»f  "TetA/j^XtfVleiiilflrt  jMnTrJ'Tfcx«/oi4J'«  eifrui  )c,  tiSt»' 
'JtffialtfTrHVuf  v§oaiX<»l^'iVy''-^  v-^affttvns  i)fJiav  thV cT/tf Ko/ct KiT/Vh  von~ 
ffaiAiVKU^K^^lnsiififCiiiivttslfifyril^nt  rbv  afxvovTV^iHyrOv aifovlu. 
Tr,v  a.fjLAf}i(tv  nlxo7fCB>adyT«f  utt»  rciv  iifiuv  ^v*>i^iv»v'  K}  ro  riy.io¥ 
tl,ii7H<ra>fjLA  ly  oufJLttdhHQa<?\.a,(xQctvovrets  nfxctfiTif^ivfiv  rctvra.  iii/ou  ret 
Tnf  ttfxilifAf  ctvet9uaiaf  7V(jt.lio^a, ,  Stctnro^  )8  In  wcMu  h&iJ.^AvoiJLi9' 
^  Qhtyo}/,  tvA  yva^Kv )  eT< ««  eiV  irhnvixovnVi  4^'  iii  dytAfffxov'  i.  e.  Ite- 

rum 


592  T>e  Anthro^ologiA 

'rumttiam  hk  in  divim  menfa  nc  htmiluerintentifimmadpropofitftm^ 
tJinem,  &poculum :  fed  attollemss  mcntcm,fide  intellrg/imns  fitum  infa- 
crailU  menfa  agnum  Dei  >  toUentem  pecc^tum  mtmdii  incruente  afacerdo-, 
tibus immolatum : &pretiofum  ipfms corpusi  &  fmguinem  verefumcntest .,. 
credere  hxc  ejfe  nojlra  refurreclionis  fymiola.Propter  hoc  emm  neque  mtil- 
tum  accipimits,  fedparum,  utfciamiis>  quod  non  fatietati,fedfanciimoni& 
fumimtts,  Ha6lenusilli>  refei-ente  Geiafio  in  a6lis  tom  Il.con-;- 
ciL  f  457.  Genuina  elle  hxc  concilii  Nica:ni  verba»  &  fententiam» 
Capitonofter  Argentoratenfis  quonciamTheologus  celebeiiimus» 
nomine  &  jujfu  ZvvingliiyOecolampadiiiCafparis  MegandriiC^  ftto  con- 
fenTas  eftjhis  verbis :  Porrb  ciim  Luthero,&  Hlitis  Ecclefits,  in  verba NI- 
Cy€NICONCILII,QU^  SUPER.  COENA  DOMlNlSAN- 
CiEKHNT  &nttncindialogoOecolampadii nuper editttextJntyCON- 
SPIRARE,  EADEMQUE  palammslruEccleftuASSEVE.kAK'E» 
kaudgravabmur  i  modo  Itberum  permittatur  >  ut  quuqueea  interpretur 
pro  CAptu  Eccleft£ » juxta  acceptum  donum.  Ham  de  induftria  (emper 
uti  inexpticatts  &  obfcurioribus ,  ut  nonfacit  ad  adificationem,ita  in  Ecde- 
fiunefiatt  SpiritusDomini  per  Apofhlum  Paulum  canit.  H^c  igitur 
£ond:tio  difertim  apponatur :  SI  NIC^NUM  DECRETUM  7<i^'- 
fjeum concordiafnedmm vtfumfuerit.Hxcilie  tom.I^MSC.Aigg.f.  ju  . 
Exquibus  patecquodiplagenuinaconcilii  veibanon  repudiaveril 
ied  de  fenfufoUun  disquiri  volueric.  In  fua  autem  iterum  membra 
Cujui  e-     arcicidum  difpefcamus.I.Now^w  eft  d^x^^f'^^^  '•  ^^'^od  aliquoties  €x- 


narrttntur 


pieflere  Nicsni  Patrescan.  18.  (iic  diclum  a  fine,  2ratiaru;n  a^iioncb 

nomma,      r  ,  rni  li-  r-v- 

quam  Deo  debemus  propter  beneticia  in  ilto  epulo  exhibita.     Di- 

citur  dCi>pBd^i3vviaticum can.i^^ScKitvapictcommuHio l  c.Item  -reoafof^ 

dejtnitio ,  ^^^/^r/oJ.cJwfe^ifowftWcan.y.il.D^^wir/opoteflconcinnaTihajct  Eur 

chariftiaelH«crametum>in  quofubvifibilib^hgnis>panis  &  vini>in- 

Tifibile  Chvifticoipus  &  fanguis  abEcclcfisminiftiocommiinicau- 

Cibus  exh  betur>  in  remiflloneinp^ccatorum,  &  gloriofam  refurre- 

dlionem.     G^«aieftfacramentum>  feuMyfterium;  mens  tn\rci.at- 

tcUenda  eft,  utfide  inttUigamus fttum  infacra  illa  menfa  agnum  Dei ;  fu- 

pra  igitur  rationem  eft,  &  vere  myfterium :  Differentia  fumitur  po- 

materU  ,   tiffimum  a  materia  >  qua?  vel  terrena  eft ,  vel  co^Ieftis  :  lerrena  ert 

Stel  terrena  panis  &  vinum :  quae  quidem  totidem  verbis  non  exprimuntur  a 

Nicsems;innmiHtur  tamen)Cunnneminciint  ifti  T«i  Tf  sxirf^usi-tf^rfl- 

^ofitas 


EcclefiA  Argcntine  nfts.  1^3 

^o/fM  ,  quac  fiint  panis  &  poculiim  :  M»  tJ  TpoKHixim  afra  k, 
r^  •jrolnfia  TttTreivaf  Tfcffix^y.iv ,  monetdiatypofis  Nicaena  «^  A«- 
militer femiamus  d€propofi(opane-,&poculo.  Quod  liic  TcirHvafbtt' 
tniliter  eft,  id  alibi  aAfniKut  carnaliter  appellat  >  cui  opponit  Trviw 
fjiArtKaf  jpiritualiter  i  Theodoietus  dial.  i.  diatypofis  nofti*a:men- 

temexpreflit:  M»»  th  (p uVf*  r^yf  fiAiToi/.-tvav Tf  0 Jt^^dv,  el>^u  S^tei  T«f 
7av  ivofxarm  iva}\\etyit( Ti^-iveiV  tJTc*  T«f  ;;t«c'/"7"©-  yiyivnfjLivn  fiiTA^ 
fioKM  >  non  attendere  eorumy  qud  cernuntur,  fulfjiantiittfed  per  neminum 
enaUagen  credere  «» qu<efaila  eft  pergratiam ,  mutatiom.  Cernuntur 
autem  panis  &  vinum  :Haec  igitur  per  rd  Tf oKeifxivct  intelliguntur* 
Praeterea  aim  diatypofis  dicit :  «  toKu  httiJL^ij/o^iv ,  non  nmltum  fu» 
mimus,  innuit  panis  &  vini  fiibftantiam,  quod  parum  inde  fumatur, 
ne  videatur  conveniri  propter  explendam  famem  &c  fitim » cum  ta- 
men  inftitutum  fitepuliim  pro  (andificatione.  Vinum  fumebant  e 
^w«/«,ut  patet  ex  literisSardiccnfium  ad  omnesEpifi:opos.  Res 
fQr/<?/?«,qua:fubexterna&:terrena  contineturjeftcorpus  &fanguis  ^eUeoieffM. 
Chr i  fti,  quem  agnum  Dei  vocant :  verba  clari flima  funt :  pretiofum 
tpfm  corpm  df  fangmnemvere  fumentes :  nullum  volunt  tropum,five 
inobjedo.qaodfiimitur:  Namappellantf^oyp/»  &  fanguinem\  five 
\n  modo  fruendi ;  Nam  dicunt  vere  fumentesyUt  adeo  Chriftus 
vagnusDeicum  corpore&cum  fanguine  fuo  prajientiflime  adfit, 
diftribuatur»  &  fumatur.  In  canone  X VI 1 1  noiunt  Presbyterum 
a  Diacono  corpus  Chrifti  accipere  j  docentes » corpusClirifti  revcra 
diftribui.  Imprimis  memorabile  eft>  quod  dicunt,df^«tt;«  Dei  infa- 
cramenfaefefitumi  utdefinantTropiftajinceeloChrifti  carnem& 
fanguinem  quxrere ,  cum  fita  fint  in  ipfa  menfa.  Forma  eft  diftri-  ^^'«''* 
burio  &  fumptio.  Diftribuentes  ordinarie  erant  hfili ,  facerdo- 
W/  ,voceexV.T.inN-T.translata>Epi(copi&Presbyteri:  Nam 
indignanturNicjcnijquod  in  quibusdam  locis  Diaconi  Presbyterig 
Euchariftiamporrigant,cumtamen  Diaconi  non  habeant  potefta- 
temofferendi-  can.  18.  Perordinempoft  Presbyteros  (Disiconi)Eu- 
chariftiam  acctpiant  >  J»  to  ^jkoth  S'tS^vT&'  AVToif ,  «  tS  TftrliuTifK, 
aittBfifcopoeihautPresl;yteroporrigente.  Itaillidecemebant.  Prius 
autem,  quamdiftribuerent>«^m^4»f,&  prsparabant  diftribuen- 
daper  quandam  confecrationem,  qua  peradaChriftusdicebatur 
^^msincruentemaSiUUii  videDn.  D.Doifich.diatyp.  Nica?n.p.i5>S* 

Db  Agnuni 


^4  t)i  Anthropologid 

Agnum  fic  prafparatum&porrcduai4f(;»pt«^4»f  hofpites,puta  orCr 
quo  «omedebant  non  panem  modo  &  fanguinemv  bibentes>  fcd  et- 
iam  prettofum  fpfius  corpus  &fanguinem.  Apparct  cx voce  TA»tf-fxo- 
pnfatietas ;  quae  tum  fit><:umflr<  cibum;  &:potum:  fumimus.  Fink 
&f^«(fl«i^e(lremiflio.peccatorum, & hisdebitoium  fuppliciorum. 
Innuiturttibusj  velduobu&veibulis;  -reihirKavTaZ^A.  Iterum  et- 
i4/;iib/c:  quaeverbanos  revocantad  prnccedenteradiatypofin,in  qua; 
die  virtute  & efficacia  baptifmi  egerant> dicentes:  Conftdera  virtuient: 
Vei  inaquis  abfconditamr,  Item  :  plenof^  fandificatione  Sptritm  &igm 
diviniaquasconfidera:  Etrurfus :  Baptifatus  AdfcenditUkratUiafer<^ 
vitutepeccati;  &filiu  Dei:  aunumeratur  &c..  Hxc  verba  immediatS^: 
fequuntun  ifta  :.  Td^tv  kav  tav9a  ::  Iterum  etiamt  intelli-ge  >  talia 
(peremus^ut  adfeo  in. Euchariftia perinder  virtusi divina  praefto fit »> 
&.  Spiritus  (antflus  nos^fancflificet»  &peccata  remittantur  >  &  fervi- 
tus  noftra  definat,  contra  incipiatadbptioinfihos.  Dei ,  aeterna  har-^ 
Kd;tas>&uniomyrtica.  Hancfatisciar^exprimunt^cumcorpus 
6c  QLngmnemChvidi  voczntrefurreiiiontsnonr^fymhla,  innuentes». 
<j|.iod  uniointer  fubftantiam.Ghrifti.  &.noftraminrercedat>  cuju*^ 
vinute  corpusnoftrum  aliqnando  refurredurum  fit.  Vide  D.Gerfj;. 
de  Co3na  §.  Z13.  c;2o»  Ukimusfinis,  querrcexprimuntjeft/«i«5i- 
ficatio'.  Obfignatapromifliionedepeccatisremiflis;  &  fada unio>- 
necum  Chriftoad  vitamaeternam.  Iof«jcft'«jfwy4>iHquareponc- 
bantoblata ,  &  difttibucbantconfccrata;  /«f« /rffM  dicebatur  ab» 
adjuncliisrcorpore  nimicumj  &  fanguine  Ghrifti ,  qua?  in  ifta  menfa 
reveraecantprsfentia..  Videprohxe  demenfisEucharifticisdis- 
ferentemDn^D;  Dorfch.  diatypi  ad  concil.  Nicacn.fed.  5.  pag.  97; 
feqq-  tfecesfttas^  S.Goenas  tribuitur  canon;  X III.  Nicaen.  Statu- 
unt,nequismorituras,&pcEnitensprivctur75TeAeuTtf/8  ly  dmy' 
KaioTaTniitoliiiiultimi&neceffariiviatici^. 
His  medin  ^  ^^  Hadenus  cauffae  cum  principalis^,  tum  minifteriales- 

^  &  organicae  nominis;|  in^ integrami  reftitucndi.     Ratio  formalis  eft 

(ij  llluminatio,  quamdepracdicatlrenaeuslib.  i.  c.  3.  cum  verbi  di- 
vinipra?dicationem  intcrGermanosfaftamcomparatcum  foJciUt» 
quemadmodum  foi  univerfiim  mundum  illuminac,ita  pr^dicatio  ve- 
ritatisubique  luceat,  & illuminet omnes homines,  qui  voluntad  cognitio- 
mm.veritat'u venire..  Germani igitur noftri  illuminati  funt,  &  iliii* 

minat- 


Necesjiu-^ 
tit.. 


lUttminO' 
tioj 


Ecclefid  Argetttmenjis,  i^ 

nhinati  credidenmt,  verbo  Dei,  tancjtiam  lumine>fele  pricfem  rn  te- 
nebris  verratos/eireilliiftratos.  Gratnitum  hoc  elfe  Dei  benefi- 
cium  Niciisni  in  dogmatico  de  diatypofibusfermone  doCenc.  Ad- 
monent  enim  fingulos  CiiriUianos  ad  honefta»  vitaj  ftudium>  utpot* 
Jlluminatos  gratuico  :  VenttenimadnosDominusdicensiEgo  fumluxt 
ego fumveritM :  iKAiJiiTas  «Atf/San/ec  tj?»'  x^f'*''  <i>^^  S^ta.KetjjLciT^  J*i7 
MjMstf  (fuhd^cu  riiv  X^fv  >  fi"(  Ubore  accefimus gratiam, fed cum  labore 
eportetnosgratiam  confervare.  Nempe  prxveni t  nos gratia  illumi- 
nationisnihiltalecogitantcs  ,quarenullumTJoftrum  efl:  meritum. 
Gelaf  hift.  concil.  Nicxn.  c  50.  t.  2.  concil.  f.  43^.  Si  qui  autem 
non  illaminantur,cauftaeftpenes  ipfos  ;  Tantaftquidem  eJiapudnoH' 
muUos  ftultitia  >  &  tamdenftstembmeorum  mens  exccecataiWa.  ijlk  S^w,- 
Bajty  ]^iiv  70  <pa><  Twf  rtAw^sirff,  ut non posftntvidere  luccmveritatis ,  fcri- 
bunt  Sardicenfes  noftri  ad  omnes  Eprfcopos  de  Arianis  percinaciter 
incredulis,  ^  innuunt>quodveritas  in  feiefitlux>potensillumiiia- 
,rehomines,l'ed  iiomines  ade6  excoecatos  efte>  utnec  vehnt,nec 
poflint  lumen  iftud  admittere.     Theodor.  1.  2.  hift.  c.'8. 

§.  i;.  (1.)  Co«m/?a>  quaj  fitpcenitendo.  tx  paenitentia  vi- Con^erji», 
lam  donare  Deum  hominibus,confiteturfyirib©lum<jermanorum 
apud  Lrenazum.  Utitur^vocabiiio  (jilttvciAf ,  quod  fignificat  mu- 
tncionem  mentis*  utalia ,  quatn  prius  /mentefint  converfi»  feu  poc- 
nitentes.  Ha?cautcmpcenitentiaabfblvitur  duobus  adlibus  ( i.) 
refipifcemia,  quam  ipfa  vox  innuit?  ut  didum :  (i-)fide :  quam  colli- 
gimus  ex  fru<5lu  poenitenti.T  >  qi-ii  eft  vita  aeterna.  Symbolum  enim 
Irenxi facecur,DEum quibiudam expxnitentiavitamdonare ,  7oi/\i Cn 
HiTcLvotA('(lmvx^?'f<*-(^'--v©^\  uti  gneca  (bnant :  vita  aucem  eft  ex 
fide.  Habac  II. f.  ucfides ficpars pcenitentia^vivifica?.  ( j.)  Itijiifi- luftififAtl» 
catio  :  A(51:us  hic  egregie  defcriptus  eft  fuprain  verbis  Nicaenas 
4.diatypofis.  Inde  patuit  juftificatiohis  cawfla  efficiens  princi- 
palis,  quae  eft  DEus  Pacer,  cujus  tft  virtus;  Filius,  quem  induimutt 
&  Spiritus  fan(flus>quobaptizamur:M/«rm<«7«caufIa  remotaeft  ho- 

mo  UTrtJ^ui'©-  «i/>t'Zf7);//*Taf,  ic^  7»  r7]f  ipSoi'a.s  ^HKildi  h/iyjyiiv^,  retti 

peccatorum>  &  obnoxitts  fervituti  corruptionuyut  adeo  de  fuo  nihil  ipfe 
confcrat;  proximaverocfthomojamfidelis;  fidemenimbaptizan- 
fii  illi  ipfi  laudawt.  Fom^/^ ratio  confiftens  inablatione  peccati» 
&mortis,peccato  debita?>  &  m  impntatione  juftiti£EChrifti,qui 

B  b    2  ideh 


196  Be  AnthrofologU 

ideo  carnefnfum  pro  ntbis  pasfioni  &  morti  traiidtt »  Iva  r»k  »/us7if «tr 
ffo)]n(ictv  TftiyiJLArivffmat  tut  mftrAm  falutem  frocuraret.  Dum  ait 
diatypofis,pro  «»^inmjit>nos  debuiire  paflionero  &mortem  prop- 
ter  peccata  fiiftinerej  dum  veroait,  Chriftiimfiiftinendoprono- 
bismortera  falucem  nobis  acailifte,docet>  raottem&paffionem 
Chrifti  nobis  jiuftitis  locoelle  imputatam.  Confirmatur  ex  induitio^ 
m-y  Chriftus  enim  induitur  fide»  appropriante  fibi  meriia  fui  Sat* 
vacoris,  &{ictegente  turpitudinem  peccatorum.     Juftificationis 

riHatk.  conCequens  eft  (4,} TlUatio,  Nam  liberatus  ab  hac  fervitute  &c  pec- 
cato>qOfw-^«i»Fi//V»D«  evadit.  Regeneratur  igitur  per  ftdem, 
aqua  baptifinali  operante ;  Nam  Fihi  DEI  reddimur  per  fidem ;  ut 
mensnoftra  novas  vires  accipiat ,  DEus  vero  nosadoptec  in  filios. 
Hoc  fine diftinxeruntl Sardicenfes  inter  Filium  DEI  unigenitum» 
Cbriftum,.&  fideles tS  a.vctytvvA^X'^?'^,  re^enerationis^ gratiatdes  » 
apudTheodoc.  l.i.  hift.  c.  S.Etconfequenter  haeredes ;.  Nam filius 
talisDeieffetiam  KKnfovo^Q-xharesi  <rvyK\nfcvoiAQ-  ^i  ;^fi$-S)WA<e- 
resautemChri^i-j  UrndefimuLpatetex^r4ft/f  omaiia  hafcfieri ;  Nam 
homo  fic  juftificatus  eft  filius  Dei  Sc  hcres  £a6iii&X''f'^'  * '"^  ^gratia 
ipy?«j,rcilicetutfirmafitpromiflio  >  (limraobili  grati^  fundamen-' 
^       to  innitatur.     Filiationem  coniequitur  ( ^-  iMyfiiea  unia:  Nam 

^^  induitur  Chriftus  y  inftar  veftimenti  *  appropriatur ,  inhabitat  >  & 
quaft  unum  fit  cum  homine  fideli*  Nicaena.  6,  diatypofis  cele- 
brat  riiv  a-aryiftov  rm  dyiav  a.uni/.i\av  (/.{IvatAv  tfalutorem  fan^orum 
ejus  ( Chrifti  )  mcmkorum  particigationem  ,  quam  fideics  fiifci- 
piunt. 

xtHcfitttio,  ^   j^^  ^^  j  Remvatioxocztat'7ro\i7iUKA9afa.puraconverfati(ii 

4 Nicjenis  J^utlvTrva^iv^  Eft opiis Chrifti >  qui  nos liberavic amorte 
Scpecc&WiUtin  mvitateviucumipfopofsemus  amiiulare  in  soele^ilu» 
mine%  ot  habetdiatypofis  6.  Nicajna,  Ille  adefii  ubi  cor  &  puravitts 
inftitutioin kfmilitateconfervatury  ut  moxab  initio  iictrwruffiaxv  di- 
cunt.  Norw^juxtaqiiamambulandumeft,&bonaoperafacicn- 
da  >  funt  maiidata  Deiin  S.  literis  exprefla  Kufi^Ufeu  ^avcuifdcra  Dei 
loces'y  ut  dicunt  Nictn.diatyp.  2.  ade6  utDeo  obedientes  fint*<co- 
h^hrts  r»  9m%AvrZyfe(j^aces vocis Dci; quodibidem  dicuntlrenaEi 
fymbolum  vitam ceternam promittit  >7<eV ht}oK<*s  {  ^ii)  nrnftiKta-i* 
^c*  Tjrtj-e^Vj»  ctyT»«r/«t/iA«{*irnw/>  frMpta{DEl}  ferrami&us ,  &in 


TxclefiAArgentoratenJis.  1P7 

chdriiate  ejuspemanentilrus :  Igicurmandaca  liominiim>qiia  talium, 
faceflknc.  CaufaimpulfivahmukuT, dWedioDei-y  manans  ex  be- 
neficiis  homini  pra^fticis»  imprimis  per  Chriftum  Redempcorem, 
&  Salvacorem,  quod  Nicofni  diacypof.  6.  innuunt.  Dividuncur 
opera  juxta  decalogi  Mofaicitabulas»  indiIe<5lionemDei,  &  pro- 
ximi.  Ad  priorem  enim  cabulam  fpedlant  opera»  qu^  immediace  ad 
Deum  referuntur,ut  Cunt(i}Tim9rDci,dile^ioiScfiducia  fuper  omHia. 
Allegacus  eft  paul6  ance  Irenici  locus  ex  fymbolo ,  ubi  mcmoran- 
tmfervamesDeipraceptainempeextimoTeHUAii  Et  diligentes eun~ 
dem>utfiliiparentem:  (i.)  Otltusnomimdivini,  &  randificatio  > 
uted facrainvocatioy  quamNicajnicelebrant  indiatyp.4.  Adorath 
quamFiliofuoPacera:ternusdecrevit,confitentc  (ymbolo  Irenaeii 
Fitau:emadoratio  vel  lingua>  velge(iibus>nempe  curvatura  ge- 
nuum.  Laudatio  Dei, cujus  oppofitum e{S.bla^hemiai  vitium  odio 
dignum.l.  c.  Pww;  bene  Nicaeni  indiatypofi  prima:  -sra^i^ivtTa- 
fji.i9et  Tttii £x<*^f  etyial^na-cfud  excrceamur  in  faniii^antibus  precationi- 
bus :  fol.  43f.  tom.  1.  concil.  Precesenim,  peTgunt> fanitificant>fi[di' 
vinum  verbum  adoremus.  Sed  &  vafa  facra  in  pretio  habebant.  Un- 
de  Ariani  anfam  calumniandi  fumpferunt  Macarium  Athanafii 
Presbyterum  >  velut  facrum  calicem  fregiflet ,  &  Athanafium 
ipfum,  qui  Hbnim  facrorumcombu(liHet,utpatet  exliterisSar- 
dicenfium  ad  omnes  Epilcopos.  Multo  magis  innocens  invtolata^ 
religio  fit,  ut  Epifiroporum  Germaniae  primae  >  iaudante  Hilario  dc 
iyn.  f.jif.  (5.}  FmW/odieifacrae(epcimae,aliorumqucfeftorum, 
decerncnte  concilio  Nicajno.  confeTCSin.zo.Adpofferiorem  fpcdant 
&  quide  in  genere,diledio  proximi.  Sardicenfes  in  lireris  ad  omnes 
Epi(copos>ipfosvocant<*>«t^«T»f  «tJ^tA?»?,  dile^os  fratres  \  tom.5. 
concil.  f  ;o.  Quxdeinde  in  fuafefefpecialia  pra?cepta  diftribuit , 
quac,  fi  fiunt,  juWttia  dicuncurabIrena?oinfymbolo.  Suntautem 
(i.)Ho»oyparentibus,  &  qui  parencum  locofuncdcbitus.  Huc 
fpedlant  omnia  decreta  fada  in  honorcmCleri,qualia  mul  ta  depre- 
hendas  incanonibusNicaenis.  Sardicenfes  in  literis  adomnesEpi- 
fcopos  indignantur  Arianis»quod>licec  ab  Ofio  evocati,tamen  non 
comparucrint  >  Ofio,  qui  &  ob  avi  longi:ndintm'>&  confesfionem  fuam , 
^  §btantos  fuos  labores  TTeiatif  diS^i< ei^i& ,  omnireverentia  drgnus  erat, 
hwdwX  ^fi^weiTtif  0*vif^ilf>  religiofisfimQsregesi  interquos  crac 

Bb    5  etiam 


19$  De  Jmhropohgiii 

etiam Conftantius ,  reli^ionis  vecae liofti<;&  pet(ecinof »  nihilomi- 
nusipfiumSardicenfes  Uatres  honoiabauc.  CompetitaucemMagi- 
ftiatui>providere>ut  religiobene  ^e^e  habcatjqirodilli  faceie  ftudue- 
runt,  dumfynodumSardicam  convocarunt,  celebi:aiitibus  inftitu- 
tum  Epifiropis  orchodoxis.  Dehniebant/ot«/«,nempeSardicamj 
«vocabant,  quos  vcllentjEpifcopos  concilio  interfuturos.  (i.)  fn^ 
g*  cxdis  ,  &  vitiorum  analogorum.  Canone  I.  concilii  Nicafnt 
prohibentur  ab  oidineija.ci:Oifi^uifamfeipfta^fciderint>  utneque  in 
Clero  tolerenturrecepti»ncquerecipiantur  nondum  recepci.  Sar- 
dicenfesinliteris  adomnes  Epilcopos  m/«^«  notant  Arianorum» 
quod  in vincula  conjeciftent  innocentes»  &  exftlio  muldadent,  imo 
^mtfr/f  affecillenc;  (j.j  Tugafcorjationum  yScomms  edam  fufpe- 
^x  familiaritatis.  Nam  in  eodem  concilio  can.  j.vetantur  mulieres 
ffuni7AK7oifubintrodu6l(e,ad  fugiendam  libidinis  fu ipicionem;  (blurfi 
autem  permitcunturinaterjforor»  aut  amita,  de  quibus,uipote  con- 
ianguineis,nullaefufpicionesfacile  oriuntur.  Sardicenfes  notant 
denudatas  abArianis  perfecutoribus  virginesiquod  impingat  in  pra:- 
ceptum  de  caftitate  (ervanda.  (4.J  Abftinentia  a  furco,&  analogis 
vitiis ;  Namcanoueiy.  damnantur  li  r>iv  TMofi^ietyj^  ^nv tti^^foKi^ 
^itty  SiaKWTif,  qui  avaritiam  &  turpia  lucrafe^antitT. ■impiimis  fi  fue- 
xintdeClero.  Neautemveifurarijvelturpiter  lucrari  cogarisa 
fanxit  fynodns,utiaborarent  finguli»  d\a.typ. 2..(f  .)Veritatis  Rudium ,: 
iimulatioenim  &  diffimiilatio  haud  ofcure  improbantur  can.  i;.  8c 
10.  Nicaeno.  SardicenfesacriterinvehLmtur  inArianos»quod  ca- 
lum  "iiis  fi.iis,&  fycophantiis,«S<:  falfis  literis  vexarint  AthanafiumSe 
ahosorthodoxos  sutpatet  ex  literis  ad  omnes  Epitcopos.  Ciirti 
verononnunquamfalfoalicujus  fceieds  homines  poftulentur»  id- 
eoq;  tefics  laudant  non  fingubs  modo  pr^eftantiores.Ied  3c  intcgras 
Ecclefias :  &  rJif  !t^.»S^a.f  hoyov ,  veritat'urationem,)\\\t.^ quam exa- 
minarevelintlitem.Multumhucfacit  coliatioaiflorum»  quod  ob- 
fervarunt  iidem  in  cnuila Marcelli.  Cum  enim  ahcu jus  erroris  ab 
hoftibusinfimularctur,  prolatafuntipfiusfcripta » (Scleda  >  qu<tan~ 
taeAerent,&  fubfequerentur  inillu  qu<tfiionibusi  &  inventa  ef{  bona  &  re- 
Cujut  ter.MafidesiJiius  viri. 

minm  eji  ^.  ly.  Terminusrenovationis  cft mors>qi.iamm/«;w voiJant 

'^'"■■^'9'*^'"Nic«ni  can.  u.Ncccftomnimoda  hominis  abolitio:  Nam  refnr^ 

jeejuitur  ^  „. 

HfHrreai:  ^^^*'* 


Ecdefim  Argentinenfis.  199 

nciio  fequetiir.     In  fymbolo  Nica:no  crediderunt  refurredlionem 
non  modo  Chrifti,  fed  etiam  noftii^Chriftorefufcitante^quippe 
veimwo  adfufcitandam  omnem  carnm  totiiu  humanigeneruWzhtxmi 
igitur  caufam  efficientem  >  nempe  Chriftum  >  eumque  adeoipfiim  > 
qiii  judex  futuruseftomnis  carnis ;  fed &:meritoiiam,qui  idemeft; 
Hoc  enim  fine  fuam  ipfe  carnem  pro  nobis  tradidit»ivrt  tHv  ^iA^Tifeuv 
9ult)§i%v'7r^ct.yiActTiv(r»T«jyUtmJlrAmfaltttempro(,urareti Ccut diat.  6. 
dicLint  Nicacni.     Nempe  moriendo^  &  refurgendo!)  ut  immortales 
t^t  nos  faceret^&  ab  arterna  mortcliberaret,  ficut  ipfi^mox  (emer 
explicantex  i.  Corintl*.  XV.  25.  Philipp».!  1 1.  lo.     Habet  autem 
Chriftus  fiiaor^4«4,quibusadexternam  vitam  noftra corpora  pras- 
fervat»  nempe  baptilnium>  &  unionem  myfticim  i  In  hac  enim  (pe 
fan^umhaptifma  percepimusr  &  falurarem^  fan^orttmefusmembrfirtt^ 
particfpationem  fiifcipimus,  ajunt  ilh  ipfi»  Nicaeni  mhctTvraa-H  alle- 
gata »  ubi  ex  profeilo  de  refurredione  agunc.   Subjedum  refiirre- 
dboniseritcarohominisjeaipfa»  quacceciditr.non  autemanima» 
cjuippc  qu^  eft  immortahs:Nam  tfV<trjjyaw,qua  voce  utitur  fymbolum^ 
Irenxi,  fignificac,  iterumfifiere,\xx.  ftet,quodolim  ftcterat:  F/««eft  as- 
fimilatiocumcorporeChriftigroriofb;  ficenim  (juxtaPhilip.  IIL 
v.io- )  oportet corpusnojirtm^o^a.^nvaj gtorijicari  tficut  ejl  corpus  Do^ 
minii  utmalitiam,  & eatiqu<tnunc  funr->p<tifiones fufcipere  nequeaty  li- 
bermnamorte  &  peccato\fanilum, utinnovitatevita  cum  tpf»  posfimuf 
4nnbulare  in  coelejii  luminr,  fempercumipfa  Chrijhfregnantes:     Cor- 
pus  Chrifti  poft  refiirrsdlioncm  novis  indutum  qualitatibus  cni*. 
tuit, fimihter &nos refufcicabimur ,  ut corpus noftnim pio  peccato» 
induat  fandtitatem,  pro  morte  vitam ,  pro  tenebris  lucem.     Prius 
autem,  quam  his  fruamur ,  habebitur  judicium  extremum;  In  qiio  ludidum 
fudex  erit  Chriftus>  Filius  DEI,  qui  ecoeluventurust^  ingloriaPatrtft  ^xtremum.. 
quamFihus  Hominis  pra?  fefe  ferec.     Objeilum  judicii  erunt  omnes 
pcrfonae  ccEleftesjterreftres,&  infernales>quippe  qnaeomnes  genua 
fuafledentcoramiftojudice:  venfurusejl  judicarevivos,  quos  dies 
noviflimus  deptehendet,  dctnortuosy  ut  in  fymbolo  Nicsno  profi- 
temur.     Forma  judicii  erit  duplex>  pro  duplici  objeiflio  >  abfolutio  r 
&  condemnatio :  Condemnabuntur/^«>/r/«  nequitia ,  Angeli  trans^ 
greJforeSi&  hominesimpii,  injujii ,  &  ex  leges  &  bUjphemi-,  transf-- 
giiratores  veritatUi^contemptoresfatrtscocleJiti ,  &  adventus  Chrijii  j, 

uc 


200  T>t  Anthrofologu 

ut  ade6  non  vitiatantummoialin  fint  meritonaaeterna:  mortis,  fed 

etiam  haerefes»  &  errorcs  in  fide  Chrirtiana ,  jiixta  lymbolum  no- 

ftrorum  Germanorum  apud  Iren.  1. 3.  c.  4.  H.tc  enim  peccata  arter- 

num exitium promerentur  j  contra>qui  ;«/?i  fuerint  >  juftitia  Chri- 

fti  per  fidem  fibi  imputata>  &fan^i ,  &  mandaforum^divinerum  obfer^ 

vanteSf&indiledioneperfeverantes.,  illis  continget  vita  azterna  j  Ex 

^mwtamen;  \^2irciVitamipfisdonAbit  ■x,Afisa.iJi.iv^exgratia\  «>- 

Qa,((rUv  ^afintireui  incorruptibilitatemlargietur :  uti  praeclare  confi- 

tetur  (ymbolumIren(ji.Confirmatur  aSardicenfibus,cum  ad  omnes 

Epifcopos  fcribuHt :  Eft,  qui  Ecclefiitprdfidet,  DEtis,  qui  pro  illU  &  pro 

nobifomnibus  mortem  fubiit  t  &  in  adfcendendo  omnibus  nobis  adfcenfum 

in  coelos  donavit.     Dicitur  mortem  fubiifle  pro  nobis  >  nos  igitiic 

^  morte  hoc  ipfo  liberati  fumus,  &  vita:  reftituti ;  dicitur  &  adfcen- 

fu  fuo  adfcenfum  nobis  donafle ;  quod  igitur  adfcendimus  in  cob- 

lum  i.  e.  falvamur>  debem'  adfcenfui  Chrifti.Contra,  juftitiam  ex- 

ercebitjudexinimpiis  condemnandisiquippequos  fuo  ipfbrum  & 

optimo  meiito  poenas  darejubebit:  Eft  enimvita  quidemaeterna, 

gratiajfedftipendiumpeccatimorseft.Ex  didlis  patetconditiovitae 

aeterna^i&xternas  damnationis.     Felicitas  iftius  confiftit  quoad 

corpusquidem  in  incorruptione ,  qiioadanimamveroinimmuni- 

tate  a  peccatis;  quoad  utrumque  in  vita  jeterna,  flitura  fine  mor- 

te ,  fine  peccato ,  fine  tenebris ,  in  regno  cumChrifto,  &conver- 

fatione  jucundiflima»  ficut  Nicaeni  in  diatyp.^.  prohxe  confitentur. 

Contraria  omnia  erunt  in  inferno ,  cujus  dolores  per  ignem  depin- 

guntur  ,  »K  to  cltavuv  '^vfTrii/.^n,  in  ignem  aternum  mittet  judex 

Diabolos  &  homines  damnatos- 

VeEcdeJta         ^.   \6.  C.xtushaecejusmodicredens dicitur Ea/f/?4:  C\ce\\\m 

GelafiuSjvelpotiusNicaeni,  iftoreferente,  fubjiciunt  articulo  dc 

relurredVione:  rAVTAT^^iKa.QohiKi^ionKh^tiia.t  ra.  S^oyixetlA'.  h<ecEc- 

clefu  Catholica  dogmata  funt.     Quse  autem  fitEcclefia:  ratio.fub- 

jedisexplicant  verbis :  Mia.  nC^cKMiria,  iv  i°a.voifi  riaurviu  ^ynf. 

cv  7«tuTH  j<)7ri/5v/y.*  ro  aytov  ^^TravaTavilcu'  ai  ii;a  ravrnf  ttvat  aipi~ 

j-fif,  asiX^vfftv  oiav^gaiioii^K  fifft  ^t$a(T)f.a.Kiai  rtt  erariif&'  nfxavyij^i 

tav  eLToTOKav '  tfAXet  n  'ZaravS.y  Kj  n  Toj^bt  dvlav  n  i'lA^6h\S'      ld  y^ 

V\i}a.'iaVKfi>^i)vavirif(f%i)liAri  (MhSanK^iatv^^tva.  dtfihairajt  rav  dv~ 

^SairmrnvivlaiC^am'  i.e.  VnaefiEcclefiaiHcoelo,eadem  &  in  terra: 

Etin 


'EcckfiA  Argentinenp.  2©i 

tt  In  hac  rcquiefdt  Spiritm fan£ius.  Esrefes  autemy  qu£  exfra  hancftmt* 
quaihabenthomines ,  non  funt  doclrin^tsalvatormoifri, ueque Ap^tolo- 
rum yjed  Satan<£  >  &  patris  eorwn  diaboli.  Oua  autem  funt  boa  efes  lu- 
dteorum  &  Gracortim,  alio  docent  modo,  ut  veram  vitam  hominibus  aufe- 
rant. 

§.  17.  Hujiis  Eccleiiaf  memhrum,  &  illu'ftie  quidem»  fuille 
Germaniam  nolkam  piimam)  teftatur  non  uno  in  loco  Irenjeus 
LugdunenfiumEpifcopus  Gallicanus.  Lib.i.  c.  z,  (cribir:  Ecclefia 
fcr  univerfum  orbem  itsque  adfnes  terr£  feminata  >  &  ab  Apenolit ,  &  a 
iifcrpultieormmaccefit  eamfideni,  qtt^e  efi  m  unum  Deum  Patrem  omnipO' 
rr«/ew.Recitatoad  finem  lymbolo,  c.^.ad  (peciales  dcfcendit  Eccle- 
Has,  quas  TopicM  vocant»  (iib  Cutholica  cc? itentas ,  &:  exprimit  eas  , 
qux  in  Germaniis fundnt.r  func,  qux  in  Eiberis-,  qua;  in  Celtis ,  qurt  i« 
OrienteyC\\.\x'm /E^^pto ^  c[\.\x.  mLybia,  c\wx'\nmcdio  mundi:  omnes 
lamen ad ««4w;  Iped.ntes  Catholicam,  propter  unitatem  fideiin 
fymbolo  comprehenfe.  Repetit  lib  IIL cap.^.cumitadifleiit: 
Jantaigitftr  ojfenfiones  cumfntJ.hcc non  oportet  adhuc  qu^rereapudalios 
veritatem  qnam  facile  eft  ab  Ecclefia  fumeref  cum  ApoRoti ,  quafi  tn  depo- 
/itoriumdives,  flanufime  in  ea  contukrtnt  omniayqtufuntveritatUfUti 
Qmnt^ ,quiciinque veliti fumat cx eapotumvittt.  Huic  Ecclefia:  etiam 
^ccew(ctBarbar'tcam ,  quametiam  Germanicam  noftram  efle  lupr» 
probavimus :  eamque  antiquufimam,  uti  iterum  Irenaeus  lib.  j.  c.  4. 
vocat. 

§.  18.  Dividitur  Ecclefiain  triumphantem,  Sc  militantem,  ^t^iijio 
iit  ex  Gelafii  loco  allegaco  dilcimus;  H<tcin{yntheticam,&re-f^^^'*' 
prajfentativam.     Hanc  conftituunt  concilia,qux  Scfynodi  dicuntur.yj^^^,^^^^ 
AuHor  primariMs  eft  DEuS)  fecundarius  Magiftratus  politicus.  Sar- 
dicen(eshoccoi;ficentur  inliteris  ad  omnes  Ecclefias  fcriptis:  fic 
enimilli:   riiJfX^V^©'  TSds^tf-t/j^gf^fcj-»»?  ,^c4t;Tc/e/di,Ve/SiVotTo/  Ba- 
ciKfii  (TViryttyjv  \^j.ii  &c.     Cooperantc  DEIgratia ,  reltgioftsfimi  prin- 
cipes  nos  ex  diverfjs provinciii  ^  civitatibus  in  unum  convocavertmt\,  cupi- 
entes,  ut  fan^afymdus  infanBorum  civitatem  conveniret,  quo  omnu  con- 
troverfia  prxcidereturi  &  eie^o,  quidqutd  pravafidei  effet ,  fola  in  Chri' 
^um  pietoi  ab  omnibus  retineretur,     Venertint  quoqtie  ex  oriente  Epifcopi 
wfolfdtTivrioCfttvrohiy^TavXiTi^i^a.TavlSctjiKiavi  ad  idtnUigatiA 
religiofisfnnu  Imperatoribtu :  Ex  his  verbis  patet>  quod  Magiftfatus 

C  c  jws 


202  Ve  ^mhrdpologU 

jiisracrommhabeatexgrntiaDeuqaodqueMagillratus  fit  defini- 
redeconciliis/of«w>ubi  lic  conveniendum ;  m^rmrfWjdequaagen- 
dura;^«cw,  quirefpiciendus:  Verfonxs ,  quz  evocandas;  adeo  ut 
I»A/©"  Poj/^iKjJulius  Rom:e  Epifcopusiisdemillisliteris  fubrciipfe- 
rit,adeoque  confelKis  fuerit>  & i^fe  efle evocatum  authoiitate  Cac« 
(area.Conf.  Socr.  lib.  II.c.iS.  Sozom.l.  i.  c.  lo.Theodor.  Lz.c.y» 
Haec  adeo  clara  func,  ut  Laurencius  Forerus  Jefuital.  V.  antiq.Pap» 
part.II.  c.4.p.iS<?.  ingenueconfelfusfuerit:  S)<1^  Dico^nniK^ 

tclbagre  gufammcnbcruffimg  i)cf?@art)iccnrifcl5cn€ort^ 
cilii  jcpc  Durc^  t>cn  ^cfc^t  t)c§  ^cpfcr^  Confiantii  unt^ 
donflantie  gcfcfec^cn/  flc^cn  wit  Cat^olifcl^c  nicfet  in 
2(brct)t  unt)fotJiclbc^cu^cnaucljt)icobbcnamtc/3if!ori^ 
fcljrcibcr/  ^amvi  Patribas  t)cg<Sarl)iccnrifcbcn€onctIii/ 

gat* rccfjt.Hajc  lUe.  Addit  quidemjiilium  Poniificem  Romanum 
perEpifcoposaliquotapud  Conftantem  fblicitaffe»  ut  audtor  fratri 
ellet  convocajidi  concihi,fed  hinc  N.  C-  j  Daf  Julius  Dicfcr  ^tX^ 

famtun^  gurncmflc  mt>  aUcrcrffc/wicwoI  mittclbarc/ 

^2}rfacb  ^iVC^iU^  S^X) :  preces  enim  erantsnonmandata,  Epifco- 

pi.  (^'tlicfec^ifcljoffc fcint) allDortcn  bcp tJcm .^cjf^fcrgc;^ 
n?€fm/  unD  i&nc  ^cbctcn/  cr  tt?olIc  fcincm^ruDcrDcm 
:^cpfcr  (Eonflantiofcfjrcibcn/Dag  mm  cinCondHum  folte 

anf^ClIcn  *  Sic  ex  Athanafii  Apologia  citat  verba  ipfe  Jefuita^ 
Nec ipdim  juvat  j  quod.  Julius  datis  literis  orientales  Sardicamia 
conciliumevocaveritt  Fecitenim  hocjulfu&aufpiciis  Imperato- 
riss  quem  ante  de  concilio  cogendo  per  miflionarios  rogaverat.. 
Vr^fes  in  eodem  concilio  fuit  UofiusAb  H/jfi^wwEpifcopusjCuifub- 
fcripfit  lulim  Romae  Epilcopus  per  Arehidamum&PhiloxenuniJ 
legatos>utapertafitaudaciaGietferiinMyftaSaImurienfic.i<>.as* 
ferentis>  Hofium  tenuiileofficiumlegatiPontificii;  Nec  enim  ul- 
lumhujus  rei  veftigium  apparet*  fedpotiuscontrarium,quiapoft. 
Hofium  ip(e  Julius  fubfcripfit  per  dit5los  legatos  Archidamum&: 
Philoxenum.  Unde  Forerus  in  utramque  partem  l.c.difputat>, 
nihil  certi  habens  >  quod  relponderet. 
l.i'  ^nthe^  §.  i5>.  DidumeftdeEcclefiarepraflentativabrevifllme.Syn- 
iii»m^  theticas  ( i.)  Definitio  hxc  efle  poteft :  Ecclefia  eft  coetus  hominum» 
beneficio  Spiritusfan<^i  ample<Sentium  lanam  Chrifti  &Apoftolo- 

ruiB 


'Ecclefu  Argentinenfis.  205 

Tum  do(5lrinam  >  diftin^lus  acoetii  h^reticorum ,  &  Jacla:ot:iim>  ca- 
•Ijax  vitac  jf ternx.  Innuunt  hocSardicenfesPatresj  cum  mox  ab 
initio  lu^EpiftoLx  ad  omnesEcclefias  fcribunt.yipe  muUumq^  infervos 
Bei  re^£fidei\cultor€s  audaciam  fuam  exercueruntAriomanita.Op^onunt 
hscreticos  Ariomanitas  (ervis  DEI,  &  redas  fidei  cultoribus ;  Hi 
igitur  funt  verae  Ecdefiae  membra.  Ejficiens  autem  Ecclefix  eft  Spi- 
ritus  fandlus»  paracletus>qui  in  ea  gratiola  fua  pr o^fentia  requiefcit: 
PracfeseftDEus  •rfoii-ctiJ.iv&'  tuv  oitKhmtmv  K6^iQ^ipr<s.fidens  Eccleftti 
VomimtS)  uti  loquuntur  Sardicenfes  ad  omnes  Epifcopos ,  putames 
Chriftum,quiproomnibusmorcemfubiit>  utcapitis  nomen  non 
mereatur»  nifi  qui  nos  ^edemerit.  Eorma  eft  profeflio  orchodoxr; 
Chrifti  Sc  Apoftolorum  dodrinse;  Nam  perhanc  ab /;^yf/r  >  quac 
extra  Ecclefiam  eftidiftinguitur :  MateriaGini  cilvyXeiv<^vTis rm  of- 
^Jif  So^iH  )K)7vy THf  KASoKi^rf  d(i.Kh.wff\As StS'a,JK<iKiii.v  KttrixovTii :  uti 
loqiiunturSardicenfesin  epiftola  ad  Alexandrinos ,  tom.  5.  concii. 
f.  44.  Et  in  literis  ad  omnes  Epifcopos  mentionem  faciunt  /»a»» 
Tv^ilsyr&v  TiivTrifir  (puha.rllvrav  tyiv  '^fStv » fervorumDei,quifident 
tu^odiunt  re8am :  Et  paulb  poft ;  cfQoS^o^avy  reite  credentium ;  rh  if- 
Om  Avlt7rti^[j.ivuv  So^nf.veriefententiaaddi^orumiquihusoppoCiti  func 
hxretici  v69,v  uTro(ia.»^ovri( SiSa.sKcL?astv  i  Jpuriojn  fupponentes  doclri- 
nam,  uti  loquuntur  Sardiceiafes  in  Hteris  ad  ^gyptios.  Dyfcolius 
in  concilio Agrippinenfi dixit :  QuiChriftum  Deum negat > in Eccle/ia 
mn pQte^  permanere :  Innuens  faU jm  dodtrinam  a  vera Ecclefia  ex- 
cludere.  Et  7ri^o),fideles:  fic  didi  partiraa  fide,quam  credunt>articQ- 
lis  nimirumfideiinfymboloApoftolicocontentis,  quosfidem  ap- 
pellant  apud  Iren.  lib.  i.  c.  2. 5.  &  1. 3.  C.  4.  partim  a  fide  >  quam  de- 
ferunt  divin  is  dogmatibus  >  in  tinum  Deum  credentes  fabricatortm  ca- 
li&terra:  Homines  orthodoxi  dodrina>  &fandi  monbus>  ut- 
pote  in  quibus  Spiritus  fandus  requiefcit.  Diftinguuntur  in  Cle- 
rum  &  Laicos.  Nam  canon  V.  conciHi  Nicajni  meminit  in  Khvpv , 
)y  n  heuKi  la.yixAr@- ,  ordim  Clerici  &  Laici.  Tin»  eft  vita  a^tema  » 
quae  extra  Ecclefiam  non  dacur,  (ed  aufertur. 

§.  10.  Affeiliones  Ciint:  Vnitas.     Nam  dkant 'Nkxni ,  una  ^feahftee 
ejl EccUfia;  Eft  autem  unitas velhnguarum ,  vel  fenfuum  Sctnen- «'  «w>*» 
tium :  Haec,nonilIa>intclligitur.     Praeclar^  dillerit  Irenasus  lib.i. 
contr.  haeref.  c,  f.     Poftquam  ^iim  fymbolum  apud  Germanos 

Cc     i^  quo- 


204  T>e  AnthropologU 

quoqn?  receptum,  recitaflec , fubjicit ;  Hmc  pddica.ttomrn  tum  ac» 
teperiti  &  hancfidem,  quemadmodum  prjtdiximus ,  Ecclejia,  &  quidem 
inuuiverfummundumdi^emmata,diitgentercttfioditi  us  hct  otKsr  «iV.»- 

Cct,  )y  "fto/iuf  5r/rgy«  TttToii,  af  (Aia.v  4'^PC''''  ^  '^'^^  dv}»v  i^nffet  KafSiitVy 
}^a-vix^uva{lcLvreCK»fvoseix^^tS<lffKHt  lyf^J^j^iS^afftVyoxiv  ro/^i  Kix,- 
%ixiv)i '.  )^-yb  ai Kp ro?Kca-ij.ov ii-i'JL>  tKJoi  AviixiM' «X\* n <f'vvet.f/.is r^f  t^^- 
SiTia{{Jt.ict)yr,ctvTti:  quaft  unam  dontum  inhalfitans  ,  & fitnili/er credif 
w,videlicet>  qttafi  unam  animam  babens,  (funumcor  ,  ^  fonfonanter 
hac  pradicat,  &  decet,  &  tradit ,  quafi  unum  posfidens  os.  Nam  etfi  in 
mtmdo  loqueU  disfimiles  fttnt ,  fed  tamen  virtus  traditiontsuna  &  eadem 
efi,  Hinc  patet  diftindio  inter  diverfitatem  linguarum,  Sc  fenten- 
liarum;  illacumveraEcclefia  poteft  confiftere,  haccminime.  Eft 
enim  Ecdefiauna  indivifainfefe,quod  dodtrinam  attinet  >  quam  in 
fundamentalibuseandem  profitetur»  pr^Edicat,  docet»  5c  traditj  vel- 
ntunaomniumelletanima  &:corunum.  Im6>fifieripoteft»etiam 
in  excernis  c.rremoniis  eonvenire  allaborant  orthodaxi.  Extat 
20.  canonNicxnushic:  Ouoniam  Junt  quidam  in  die  dominico genua 
fieclentes,  &  in  diebtu  Pentecofies  j  ut  omnia  in  univerfis  \locu  confonamer 
Qbferventur,  placuit  fancloconcilioi  fiantes  domino  vota  perfolvere.Statio 
tivegenuflexioeracindifferensc^remonia,  ficuc  ^celebratio  pa- 
ichatos  dieXIV.vel  XV.  menfis  >nihiiominus  placuitNicxniset- 
iam  in his harmonia.  Sardicenies  petunt  aliorum  fubfcriptionem: 
Vos  quoque  Hudeteifratres^  &  comminifiri  mfiri  infacru  obeundU ,  utjpi^ 
rituprafenies  in  nofira  fynodo  fitffragium  conferatts  per  vefiraf  fubfcriptio- 
nes-,  que  ai  omnibits  utique  faerorum  Minifiris  concordia  fervetur.  Hajc 
illi  in  liieris  ad  omnes  Epifcopos.  Divifjt  autemeftcontraabomni 
alioccBtu  heterodoxo>  velhominibus  heterodoxis.  Irevxotefte 
JKb.3.  cap.  4.  adeo  noftri  Germani ,  Barbari  licet  habiti,  ftuduerunt 
(inceritati  Apoftolicae»  &  abhorrebant  ab  hajrefi,  ut_^  quisannuncU- 
ret  ea-,  qua  ab  hmtieitadinventafunt,  proprio fermone  eorum  coUoquensy 
fiatim  concludentes  aures,  longe  longiusfugerent  >  ne  audire  quidemfufif- 
nentes  bUjphemum  coUoquium  >ficperiUam  veterem  Apofiolorum  tradi  • 
tionem,  m  in  comeptionem  quidem  mentU  admittebant,  qtiodcunque  eorum 
fortentiloquium  efi.Nicxni  in  quada  ^ietlvTraffH  dicunt>quod  hicretici 
^niextra  Eff/f/?<«»;>propterea,quod  nec  eodem  modo  doceant&:  cre- 
dant»  nec,  ficut  illi>  ralvemur^    h\  concilio  Agrippinenfi  Euphra- 

tas 


Bcclejia  Argentinenfts.  205 

ta$  propterea  a  communione  Cacholicje  Ecclefia?  excliifiis  efl:>  quod 
haerefin  piobaiet:  Dy fcolius  ipfum  ne  quidem  '\nx.tx:  fratres  am- 
plius  numerare  volait  Epilcopos.  Si  quis  epijlolxs  ejm  per  CathoU- 
(am  Ecclefum  attulerit  i  lommtmtone  privetur :  cenfet  Valerianus  iii 
eodem  concilio.  Sardicenfesinfynodicis  fuis  exponunt,  quo  fine 
Sardicamedenrconvocati^nempeidc^OjiVctcraaA  (xiv  Six^voioL^otiou- 

'irctvTav i(,iiKa.T\^oLiiquo omnis controverfia prxcideretur  >  &ejedo,quid' 
quid  prav<e  fidei  ejfet^fola  in  Cbrijium  pietas  ab  omnibus  retineretur, 
Tom.III.  concil.fol.  jo.  Iniisdemliterisreferunt,quodmonue- 
rint  Ecclefias,ne  lupos Arianos  Epifcopos  appeUarentiixtiJ^i  Ikuh  koivu- 
yixy  rtvci-Trfcf  duTtsiX^^i  [^"^^  ^iX'*^'^^^'"'  '^5'  tstoip  yfct./jt.i/.etTAt 
/uH<f « yfA^HVT?U  tft/T»V,  nequeuHam  cum  eis  communionem  habeantt  aut 
eorum  literas  recipim  ,  aut  vicisfim  mittant.  In  (equentibus  vetbis 
rationem  hu jus  lui  decreti  reddunt  ex  S.  literi s  Gal.  I>  9.  i.Corint. 
VI,  14.  Conqueruntur  de  Eufebianis>quoddepofitosob  Arianis- 
mum  receperintj  promoverinc » ablegaiint  Apoftolos.  Nec  prs- 
termittendum,  quod  H.Tteticos  expreffis  nominibus  appellaverint 
Sardicenfes  in  literis  ad  omnes  Epifcopos,  ut  eo melius  6c  cognofci> 
&  caveri  potuerinc  Hilaruis  in  iibello  de  fynodis  ad  Epifcopos 
Germanice  fcribens  >  ita  ipfos  laudat :  Tenet  etiam  nunc  invi^a  fides 
vejirajpedabilem  confcienti^  fu^gloriam,  &  nihilfubdolum,  nihilambi- 
guumt  nihiltrepidum  agere cententa  .ftcure  in  Chriflo  Ubertatis  fu£ pro- 
fesfmeperfifiit ,  ab  eorum  fe  communione,  qui  Epifcoposibla(phemiisfuii 
tontradicentes  i  in  exilio  detinent ,  abftinendo  ^neque  fe  inmjufli  judicii 
reattim  per  affenfum  dtsfmulationts  fubdole  aggregando.  fol.510.  opp. 
lit.  D.  Pr.^clara  laus  noftrornm  Germanorum  !  Paul6ante  idem 
iaudaverat,  incontaminatos  eos  &iU<efos  abomni  contagio  detejianda 
h£refeosperf}itijfey}tegata  Satttrnino  Ariano  usque  ad  hoc  tempus  toto  jam 
triennio  communione. 

§.  21.  AlteraprincfpaIisEcclefia:afFe*5tioeft/4Mfl//4if:  Eccle- sa»ai/M. 
fia eft  vel  fynthetica  >  vel  reprsfentativa :  utraque  vocatur  fan(f>a} 
Repr^fentativa,ut  fynodus  Sardicenfis>Vocaturenim  iyU  )i,fjAyci>.;\ 
ffCvoSQ-^f^nlla  & ?tiagna  (ynodtis in epiftola  Sardicenfium  ad  Afros  & 
i£gyptios  apud  Athanaf  tom.  I.  opp.  f.761.  Rntio  redditur  in  in- 
fcriptione :   >) ayiA  vvyoS^  » x*t«  ds»  X«*f " «'■''''«/^-3 ^7ti.,fMiciafjn- 

Cc      5  9dt^i 


206  T>c  Anthropolegia  ^ 

ndm,  qu£ ingTAth  Dei  congregAta e/i  Sardicx ;  quibiis  verbis  innuitiir^ 
carfuttclA  iic  fynoius,  nempe,  quiA  gratia  DEI  congreg.ita  fuit. 
Sanditaiem  autem  debct Spiritui  So  qui  m  ea requiefcit :  ut modo ex 
NiC5cnis  audivimus :  Et  confiftit(i.)  in  docirina,  quam  findamcolit» 
xitpoteChrifti&  Apoftolorumbcneficium  >  (]wqA  fan^os  rcdditho* 
minesi  co  utentes.     (i.)  In  cultu;  ut  funtfefta>diesdominicai 
Pcntecofte,  pafcha,  de  quibus  canon  lo.  agit.     ( V )  In  moribm  vcl 
virtutibus  tabulae  five  piimi,  nt  eft  Zelus  pr®  orthodoxa  religione 
adverfus  EuphratamdeclaratuSiConftantia  in  veritaceaflerendarO 
gloriofacBnfcientix  vefiraincomuffam  ftabiHtJtcml  ofirmamfideiti  petra 
fundamine  domum  l  O  intemeratavotuntatis  ilUfam  imperturhtamque 
confiantiam !  exclamat  Hilarius  de  virtuteEpifcoporum  Germaniac 
primae:  Perfeverantiainea  confervanda.     Prapclara  ifta  Germa- 
norumnoftrorumlaus  exftac  apudlren.  lib.  i.  cap.  3:  prsdicatio- 
nem  veritatis  Ecclefia  diligenter  cttflodit  >  etiam  qua?  funt  in  Germanik 
y««^4/<e:Quomodoigitur?  idemexpiicatlib.  3.  c  4:  Barlfariiemm 
Girm^nispqutsannunciaveritea»qu£  ab  hxreticu  adinventafunt ,  pro- 
prio  fermone  eorum  coUoquens » fiatim  concludentes  aures,  longe  longius 
fugienttne  audire  qnidem  fufiinentes  bUfphemum  colloquium.     sic  per 
illam  vetcrem  Apofiolorum  traditionem  ne  in  conceptionem  quidem  mentk 
admittunt,  quodcunqne  eorum  portcntiloquium  efi ;  neque  enmt  congre- 
gatio  apud  eos  >  neque  do^rina  infiituta.     Sciveruntigicur  Germani» 
Deo  deberi  &  animum ,  &  fenfus  >  organua  hominum  ad  virtutem 
cxercendorum;  S<.  quod  fciverunt>  etiam  fecerunt.     In  concilio 
Agrippinenficumfuo  Epifcopo  Amando  adfuerunt  nonnulli  Ar- 
gentoratenfes ,  ut  patet  ex  hifioria  Beati  Servatii  Epifcopi  Tungrenfts. 
qu2E  habeturtom.  II.  concil.  f.  6s)9.  Sive  fecunda: ,  ut  eft  charitas 
erga  proximum>  patrocinium  miferorum  ,  qua  virtute  excellue- 
Tunt  Sardicenfes  erga  AthanafiumEpiicopum  AIexandrijc,&Mar<* 
cellum  Ancyrogalati.T>quibus  patrocinabantur  adverfus  Arianos 
perfecutores,  fcripcis  literis  &  ad  Alexandrinos  (eorfim ,  &  ad  Epi- 
fcopos  omnes.Etquas  porro  virtutes  in  EpifcopisGermanis  depre- 
dicatHilarius  inlibello  defynodis.  Dile^ii  ftnsfratribus  fcribuntSar- 
dicenfesinepiftolaad  Alexandrinos.Irenaeus  lib.  3.C.4.  teftaturde 
noftris,  quod  & fapientuftmifint  &  placeant  Dco ,  connrfantes  in  omni 
jufiiti4 i  & cafiitAti ,  &fapientia.     Sapientiflimi,  propter  veritatis 

pro- 


Eccleji£  Argeminntfis.  207 

piofeflToKem,  placentes  Decpropter  Zeliim  in  ea  confervaHda; 
i^Hfl:i,erga  proximnm,  &  cafti  erga  (emetipfos. 

§.  21.  C<r/ibo//c//;««f  denique accedit.     Cathelieaml.ccleCiam^^^^"^'^ 
bndat  Valeiianus  in  corcilio  Agrippincnfi>  diim  vetat>nequis  Ea-'^'-^'^'"^' 
phrntx epiftolas  per  Catholicam  EccUfiam  ajferat.     Sic  autem  dici- 
tur  ratione (  h)d6clnn£i<\\i2s  univerlx  Ecclefinc  eadem  cft :  Innuit 
Iiena:us  lib.  i.  contr.  hajref  c.3.  l^oftquam  enimfymbolumGer- 
manorumrecitairet^fubjungit:  nToVKii^v)^et  Tctf «A«(pr«t, ;^  T«fJ- 

■1.,  f<  /  ^  /  ,w  (>#  . 

tnv  luv  "71  t?'ii'»af'Tfci^af/.HiH  wc>tA.»il:<  iKenrrif  cji ef^u  tu  Kctrfjtu  d^iiff^^ttf. 

fiivth  h.inc  igitur  pr<cdicafionem  &  ham  fidem ,  ut  fr<cfati  fumiv ,  adepta 
Ecclefta,  quamvts  difperfa  in  umverfo  mundoi  iiUgemer  confervat,  ac  ji  in 
una  eademque  domohabitaret :  Ea  igitur  eft  Ecclefia  Catholica ,  quae 
Catholicam  fovet  dodrinam.     Multus  eft  inhac  raateria  Irenacus 
adverfusnovatorcsh.Treticosjimprimisautemidagitlib.III.cap.r.. 
feqq.     Difputabatur  acriterinter  orthodoxos  &  hareticos»  utra 
pars  veram  Chrifti  dodrinam  teneret  l  Utraque  fibi  allerebat  >  Sc 
orthodoxiquidem)  adfcripturas  provocantes  j&ruamindefidem 
probantesjheterodoxi  vero  ad  orales  &non  fcriptastraditiones.Or- 
thodoxiigituretiamin  hocadverfariiscondercendentes&  ipfiado- 
ralem  &  continuatam  ferie  non  intercifa  traditionem  provocabant, 
adEcdefias  abApoftoUs  fundat3s»&  harum  Presbyteros  abApofto- 
lisad  eausquetemporacontinuatos:  Dicebat  Irenajus  (edifcipiu 
lumfuilfe  Polycarpi,  &  hunc  Apoftolorum :  Tolycarpus  autem  mn 
folum ab  ApoHolif  edodm  &  converfam  cum  multu ex  e'u ,  qui  Dominum 
noiirum  videriintyfed  etiam  ab  Apojiolis  in  Afta,  in  ea  ,  qua  efi  SmyrniSi 
Ecclefia  confiitutus  Epifcopus,  quem  &  nos  vidimus  in  prima  nofira  <ttate, 
&feqq.c.5.  §.3.  Si  igiturfententiamChriftifedtabantur  Apoftolit 
ApoftolorHm Polycarpus,  Polycarpi  Irenaeus»  Irenaei  noftri  Gerrr.a* 
ni,  Germanos  extitifi^econfelforesCatholicaedodlrina^  certiim  eft.. 
Nicxni  Patres,  poftquam  aliquot  ftia  dogmata  piopofuilTent»  fub- 
iungunt :  TetuT*  l7is  Ka.So?,iK»s  CKK\naia,(  to.  SeyfjLATA  :  h<ec  funt 
CatholicttEcclefadegmata:  refi?rente  Gelafio  tom.z.  conc.  fol.439, 
Donatianus  Cabillonorum  Epifcopus  in  fynodo  Agrippinenfi  hoc 
tulit  fufFragium :  Inpace  negavit  Chrtfium  DEum :  Et  ideo  confiat  EU" 
fhratam  nonejfe  Catholicutn.  Cathohcusigiturdicitur  ab  orthodo- 
xxdodtcina.     Sardicenfes  in  literis  ad  Akxandrinos  exaracis>  con- 

que^ 


208  Ve  AnthropolfigU 

querebantarde  Ariaiiis)  quoApcrfcLjuere^nur  omnes  tihique  orthodox^ 
fidei  homines  i  &  Cathalic^  Ecclefu  dedrinama  Patribus  traditam  fer- 
vantes,qiio  ipfo  docebantjqaid  membrum  EccleCix  C-atholic«  face- 
ret,nempe  do6Vrinaaborthodoxis  Patribus  accepta.  Etin  literis  ad 
omnes  Epiicopos  decernunt :  quije^arant  Filium  a  Patre,  &  Verbum 
ajUQ  Patre  abalienant  >  'X.ccfit^iSK^  r»f  KaQoMiirif  <^K^.n<rict<i aquum ejl  eos 
ab  Ecclefia  Catholica  feparari ,  ir  alienos  effe  Chriftiano  nomme :  Igitur 
veradeChriftofidesconftituitCatholicum»  &Chriftianum:  falfa 
autem  AcathoHcum  &  haereticum.     Habitus  enim  &  privatio» 
quodajunt,verfanturcircaidem.     (i.j  Locorum:  EaedCatholi- 
ca  Ecclefia»  qua:  hinc  inde  per  orbem  difperfaeft  jquarelren.tus 
i^^CAm  dicit Iv  o\a rcS Kcjij.a  J^iiffTrAfixmjv  inuniverfo mundo dijperfamt 
utin  Germaniis  >Hiberis  >Celtis,  Oriente>^gypto,Lybia»»Scme- 
diomundi»  verbo  Dei  ubique  lucente,  &c  homines  illuminante. 
lib.i.c.5.     (3)  Temporum.,  Nam  dicit  idem»  quod  dodrinaml 
Patribus  acceptam  Ecclefia  <>%^5Aa?  ^t/AaW/t,  diligeuter cuftodiat ;  ut 
nimirum  perpetuo  duret. 
Nou.  §•  13.  Nor^eEcclefi^verreexdidisfacilecolliguntur.     Alle- 

givimus  ex  Irenxo,&  concihis,  Nicsno,  Sardicenfi,  &  Colonien- 
fiteftimoniadodrin^orthodoxa?,  perorbemdiileminatc-E  ,  ex  qua 
doclrinay  velut  ex  nota,  judicium  faciebant  de  orthodoxis  &  hetero- 
doxis.  Amandi  noftri  votum  hoc  fuit :  Siquidem in  prafenti ,  ^«4«- 
doEuphrata  a  ^.Epifcopu  fententiam  accepit,  me  inter  ipfosfateoreffe 
confentaneum  >  qui  epiftolU  meis  ad  eundem  deponendum  cenfenfi,  fecundum 
falfam  doBrinam  ipfius  >  qui  Chriftum  Dominum  DEum  negat,  merito  in 
ipfumfententiam  collatam  effe  conFiat ;  adcujus  damnationem  confentio. 
Sicille.  HaEreticumigitarEuphratamelfecngnofcebatexdodri- 
naipfiusperverfa^&indignumEccIefiacenfebat»  quod  hujusdo- 
tSlrinam  deferuiflet  manifefte,docens,do6trinam  efte  notam,  ex  qua 
vers  Ecclefiae  membra  a  falfis  difcernerentur.  Sardicenfes  fimili- 
ter  de  Arianis  ad  omnes  Epifcopos  judicant  :  is-aa-Av  toiwv  Cimv 
ciya9i[xa.i  S')^  to  KiKctTtiMvKivai  rcv \oyov  rvii  a.\vt^^j.{ ,  fintvobiiigi' 
tur  anathema »  eo  quod  verbum  veritatis  adulteraverunt.  Sicut  is;itur 
falfa  dodlrina  eft  nota  ha^refis,  ita  vera  docli  ina  Ecclefia:  verje.  Par- 
allelus  locus  eft  in  literis  Saidicenfiumad  i£gyptios>  qui  f\c  fb- 
nat;  fepemuUumquelhfervQs  DEl  re^afidei  cultores,  audaciamfum 

exet' 


IBceleJi^Ar^entoratenlts.  209 

txercuerunt ArtomaniUivoBnvy^ >  ^' &J.>^ovTi: liS^aa-KA^iaiv »  dumfpu- 
rum  do£irimmfubjiciunh&  toti  in  hQ€funt,ut  ortbodoxos  ejiciantjzpad 
Athaiiaf.  tom.  i.  opp  f.760. 

§.  2^4.  Contraria  Ecclefix  ver.-c  eft  harefts,  5c  hacinfedli  hae-  f^*>''A  '• 
rctici.  Innuitur  hacc  oppoiitio  a  Pattibus  Nicacnis  indiatypofi,^  "^"" 
■cujusfuperius^.  11.  verba  rctalimus.  Hxrefes  enim  &  extra  Ec- 
clefiaraelTe  dicuntur,  &  diverl'amic<5larido<5lrinam.  Sardicenfes 
fuffiagantur  in  hteris  ad  omnes  Epifcopos  datisrQupniam  enimA- 
riani  deitatem  Chtiftinegabant»  tcquum  ifli  ceniebant,  ees ab  Ecclefia 
feparariy&alienosefeaChriRiano  «owiwrTantumigitur  abcft,ut  fint 
Chriftianihacretici>ut  ne  «ow/W  quidemiintdigni.  Notaautem 
(i.)  i4«florfwprimarium  diabokim  >  utpotequod  dod:rinaharretica 
non  fic  Dei>  aut  miniftrorum  Dei  >  fed Satan^ & Patris eormn  diabtlt  ♦ 
juxta  Nicaenos :  quibus  fuiViagatur  Eulogius  Ambianorum  Pr.rliil 
in  concilio  Agrippmenfi,  cum  dicit :  Diabolus ,  qui  ab initio  ftm »  qui 
feriie primus»  &  caterosperdidtt,  ipfe hodie  in Eupbrata  perftflit,  Eu- 
phrat.t«,fuit  hajteticus  ;)cf'S"c//*x®' »  ^  aujSborem  errorishabuiile 
dicitur  Satanam.  Secundarii  autSbores  funt  ha?retici»c[uosCer- 
mani  noftii  apud  Iren.  lib.  ?.  c.  4.  vocant  transfiguratores  veritatis  & 
-contcmptorh  Vatrii  (CUndi  )&  adventtis  ejus.  Sardicenfes  apud 
Theodor.  \ib. 1. ca.p.S.vocAiilviper.i^ ex ajfide  Ariana :  eosdcmou^i- 
riKuy  ff\i9»ixitj)£reticorumcohortem  nuncupant.  InliterisadJuUum 
EpifcopumRomanum  eosdem  defcribunt^quod  fint/«piy?^/j^«<tf/f .', 
furtumfacientest  &  rapientes  per  infidias,  &i;anes  h^rettci ,  rabidofuro- 
re€xcitii  infani,  oblatrantesy  tom  5.  concil.  f.41.  Diftindtionem  au- 
temfacimic  inter  rchirmaticos  &hxreticos,  utrosquetamen  liii^ 
coloribus  defcribunt.  Inliteris  ad  Ecclefiam  Alexandrinameo- 
rundem  fcii.laudescanunt,  quoingeniofint.  NamconquerunCur 
de  iplbrum  t«5c«'« &  Tetf «f >/*  arte  3c  vafricie » ied  &  de  crudeHtate » 
quod omnesutique  orthodox^fidei  hemines & CathoUca  Eccle/ia  dodri- 
nam a  Putribits  traditam fervantes  rT^SciiC^ajiv  iheiv&iv  k,  S^iukm  ,  ffude- 
ant  exagitare  & ptrfequt ;  unde  &  lupi  dicuntur ;  in  literisad  omnes 
Epifcopos.Urq-,hocfpeciofius  faciant^mendaciis&calumniis  ftude- 
re  dicunt,ut  eft  diabolus  ipforum  pater  mendacii  quoque  pater.ww- 
nuUtsfalfts  criminibus  circumvenerunt ,  alios  extrafines  fuos  relegarunt  > 
altos  in  ipfts fuppitciu  ajfumpferunt.    Horum  &  fimilium  fceleium  fi- 

Dd  bi 


2.  lorma. 


21  o  Ve  AntkropBlogia. 

bi  confcii  evadunt ImifugAi quod  in  eadem  epiftola  memorant  >  r e- 
ferentes,  quomodoOrientales  Arianiad  dicendam  adverfus  Atha- 
nalium  caulTam  evocati,  comparerenoluerint>aTf6'T«V/;^f£y//£»'a 
T^-otpstg-zTt ,  'mlmefi'ucausff[wationil^tsuJl,  Pellaces  funt.  Nnm  Eu- 
febiani  recepcos  Sz  promocos  Arianos  foverunt,  utimpictatem  dife- 
minarenti  Utiiisquediffmdcrent  )&  piamfide/H  cormnperent :  utrefe- 
runc  Sardicenfes  iidem.  Capuc  rei  eft  falfa  doiflrina  ,dillenciens  ab 
ea,  quamChrirtus,5c  ProphetiE>c^Apofto'i  docueruntjin  facris  ho- 
die  literis  concenta  s  id  quod  Nicasni  in  diatypofi  fua  clare  ex- 
primunc.  (r.)  Fom»i  hicrefisexdiclisfacileehcitur.  Nempejdis- 
fenfus  a  dodrina  Prophetarum  &  Apoftolornm ,  impingens  in  arti- 
culumaliquem  five  uniim>  uteft  articulusdeChriftcfiveplures- 
fundamencales,conjun{5bus  cum  pertinacia,pellacia>&  aeterna  danv- 
natione.  Dieicur  v6S@^  i'i^cLaKa.hix,  adulterina  doBrina  a  Sardicenfi- 
bus  in  epiftola  ad  omnes  Epiicopos,  eKcitataKcira,  rtit  o^Qtis  mhiair 
adverfis  reciam  fidem.  Et  ^eyoy  dKnQe^us  verbum  veritatu  ■>  quod 
Arianos  KiKWTrnMuKivcu  adulterafe  dicunr.  Noca  confequemiM» 
quibuspremebancArianos.J«^^^/«/^fi  impietatem  cenfebant  Ger- 
manias  pr;mE  Epifcopi  apudHiiariumdeiynodis.  Fortentiloquium 
^.fifui.  ijjenr,  apnd  Iren.  hb.  3.  c.4.  bUjphemiam.l.c.  vocant.  (3.)  F/«k> 
igitur&effedus  eftdamnatio.  Hafrefes  enim  veram  vitam  homi- 
nibits auferunti a']umNic2£m  ;  Sardicenfes  vocant  ^uviniKpifov  Tfc- 
Bijtv,pefiiferumpropofittnnt(y.a.>^ov  «Ts  eV  lKi$fo  th?  ia.vrav  ^-^yjisr 
^iKa.ra  rns  o:i.KMaia.(  ii/.ii^xf-vavro  >  qua  tamenmaguinexitium  fuarutir 
animarumrquam  in 'Ecclefiam ferunt :  eisdemcenfentibus.  Unde  & 
anathematib'percutiebanturh£ereticijvelutdignimaledic5tione,& 
indigni  communioneEcclefiaes  wr;«^«4;«ya«r,iuxta  Nicxnos.  Adjun- 
3um  efl,  malitia ;  Nam  Sardicenfes  increpant  yLox^i^fav  cufi<nvflagi^ 
tiofam  hxrefin,  in  literis  ad  omnes  Epi/copos>  ouffavvyLovinfeUcuji- 
mam :  'Af «'«  fi.aMAv  Ariifurorem  increpant  paulo  poft  :  Exempla 
recitant  orthodoxi  in  literis  ad  omnes  Epifcopos.  Apud  Athanaf  ti. 
i.  'jCi.  Frudtus  hi  erant  dodrina; ;  icelera  ewim  nuUa  alia  decauffa  >) 
iitii  Tiiv  ^uffmviAov  ojfitTiv  quam  propter  nefandam  harefin  Aria^ 
mm  QQmmifirmi :  r<jribunt  1.  c. 

Sedio- 


Bcclejitt  Argemlnenjts.  211 


Sedionis  Vll.        . 

OBIECTIONIBVS  AD- 

VERSARIORUM 

ARGVMENTVM. 

In  hac  feiliOHe  froptnuntur  objeniones  ad^crfxriorum  in  prAcedentihiu  tnttu 
d<tS'\i  Contra  fcripturdfUcrg,  ferfcdtonem.  §.z.Et  libros  Canonicos. 
§.  J.  Minifierii  EcclcfiajHct^^ocationem.  S*  4.  Potcfiatim le^itimamin- 
temam  C3  cxtemam.  ^ .  5 .  SubjeSionem  Ma^Jiratm  debitam.  §.<3.  Con- 
jugium.  §.  7.  .Aequalitatem.  §.  8.  Pro  eminentia p/tpuli  ex  titult*  ,judi. 
ciu,appcUation\bttt,  ^'icariU pap^.  §.  9.  Refpondetur  ad  ftngula.  §.  10. 
CtntraTheologiam,  §  i\.  Chrifiolo^iam ,  O*  infj>ecie  DeitatemChrifii. 
S'\z.  Ctmmunicatjoucm  idiomatum.  ^.13.  Pro  Maria  ^ir^ine.  §.  14. 
Pro  Jacrtjicio  mijfatico.  §.  15.  rejpondetur  adfn^ula.  §■  16.  Prounajpe- 
cte BucbMrifiia.  §.  17.  Pro  tranjfubjlantiatione.  § .\%.Contra prajenttam 
rcaiem.  §.  19.  Pro  meritnoperum.  §.zo.  Pr» praceptu  t^iangelicps.  §,2i. 
Pro  elcflitits  operibu4.  §.  22.  Contra  militiam  C^  ujuroi.  §.  23«  Pronotit 
EccUJtA.  §.zi.  Et  cenctlierMm  attileritate.  §.2$. 

ABrolvimus  harmoniam  inter  Argentoratenfiiim  Eccleiiam  pri-  finHdi^ 
fcam,  & hodiernam  >  quantum  prjecipuosfaltem  ficiei  articu-  "'*'^°*''*'*'' 
iosattinet;  Removimusetiamimpedimentaquxdam,  ubioccafio 
feuebat»  quae  confenfui  videbantur  obftare  ;  Non  tamen  omnia. 
Adverfariiei3im»qui  antiquitatem  nobis  invident  >  fibi  veroarro- 
gant,  nullum  non  iapidem  movent»  ut  hanc  noftra:  Ecclefiae  glo- 
riam  eripiant.  Proferunt  hinc  inde quajdamj  qu^  ipfis  in  fpeciem 
faverevidentur,&rfunt>  quiiftudfibiglaucoma  objici  patiuntur» 
quare  operae  precium  erit  explcrare » quid  rei  fubfit. 

§.  2.  Sacram  fcripturam  canonicis  V.  ^  N.T.  libris  compre-  ^h'^^'!»*^^ 
henfam  principium  nos  fideij  &  judicem  controverfiarum  Theolo-  ^^^jpf^J 
gicarum  adiquatum  (latuimus  j  Pontificii  vero  fuas  nobis  iaudant  yam  pro 
traditiones,  &  decreta  Poncificum  Romanorums  velcertelibros  traditioni- 
Apocryphos.     In hac  hsre/i  noftros  quoque  majores  fuille>dicunt  ^**'* 
iftij  &:probaturiuiit  e  literis  Sardicenfium  ad  Ecclefiam  Akxan- 

Dd     i  drina», 


213  Vindicix. 

<innaro ,  in  qiiibus  nofter  qiioqae  Amandus»qui  concilio  vel  fnter- 
fuit ,  vel  fubfcripfit  >  conquericttr  de  Arianis  >  La  enime^rum  ars  & 
vafriciesfmtifemperquehujttspejlifen  propofiti fiiere ,  ut  omnes  ubique- 
orthodoxtefidei  homines,  &  Gatholiu  Ecclefudo^rinam »  r«v  ^^  rSp 
KTttliear  AVTcii  '^^S^oQHirAv,  i  Fatribus  traditam  fervantes,  exagitent  > 
& perfequantur :  fic  Sardicenfes  tom.  III. concil.  f.44.  Et  in  appen- 
dice epiftolae  tertias  apud  Theodoret.  lib.  1.  c.'6.  hiftor.  Ecclef.  ( quae 
exarataeratadomnes  ubique  Epifcoposr&fubfcriptumhabetno- 
men  etiam  noftri  Amandr )  legimus  fequentia  verba :  Nw  hanc  per^ 
cepmuti  &  hanc  habemus  ka^o^ikhv  f^^ovtv  Catholicam  traditionem ,. 
^fidem,  atque  confesfionem  ,  unam  ejfe  CT'Sa.7iv  >  quam  ipfi  haretici 
iffidLv  vocam Patrisx&  Filii,  &  Spirkusfan^i,  Utroque  in  loco  habes 
rraditionem ,  8c  pofleriore  quidem  foco  aliquam  de  voce  technica^ 
jtj.,  adi.  flatuscontroverfiaeinternos&Pontificioseft  detraditioni- 
busafacraicripturaalienis,  an  iflatparipietatis  affedu  fintreci- 
piendae?  quodrK)snegamus»ipfi  veroaffirmanr.  Locusaliega- 
tusloquitur  dealiquo  fideicapite,  quod  in  SS.iiterisfundatumefl  >• 
c^uare  a  ftatu  controverfiac  abludit.  Loquitur  enim  de  dogmate  y 
quod  AriAniimpugnabant^idvero  eftdogmadeo^o«?/at  Patrrs  8c 
Filiis  quodin  SS.  literis  clareefJefundatnm ,  ipibsnonputoPonti- 
ficios  eile  negaturos.  Ad  2.  ^t..  eodem  argumentum  vitio  laborare. 
Laudat  enlm  nobis  aliqiiam  ttaditionem  >  quam  ipfe  facrx  Kterac^ 

■  ,  nobis  revelarunt »  nempe  Patrem,  &  Filium,  &  Spiritum  fandtum» 

unam  eandemque  kabere  uTcTAffiv.  i.  e.  fubftantiamjfeu  eflentiam» 
Abfit  enirn»  ut  peryxeVetj-/»',  perfonalitatem ,  juxta  ftylum  hodier- 
num.intelligamus.^    Im6rpfa.etianivoxi/V«'r<t7/f  infcripturis  oc-^ 
currit^ 

x/  librU  ^*  h  Librum  SapientU  extra  canoncm  collocan t  orthodoxi ; 

^w/|pf^/&*r  Sardicenfes  auCem  in  appendice  literarum  teftimonium  indepro- 
ducunt pro Deitate Chrifti comprobanda , nempe ver ba  Sap. V IL 
v.ii.  Omnium  artifex  Sapientia  docuit  me.  Si  igitur  liber  i  fte  valet  ad 
comprobanda  fidei  dogmata,  incanonem  utique  referendus  erit. 
i^.  Veteres  roultos  citant  libros,  ad  comprobanda  fua  dogmata , 
quos  tamen  pro  canonicis  nonhabent  vel  ipfi  Pontificii.  Evol- 
vatur  vel  unus  Bellarminus  libro  primo  de  verbo  Dei,  ubi  de  tertio 
&  quarco  £sdr«e>  aiiisque  libris  agic  >  Sc  ulcro  facecur  >  eosdem^  li- 

bros 


'Ecclefia  Argenthenfts,  2iy 

fcroslPatribusefleallegatos,  neqiie  tamen  pro  canonicfs  velab 
ip(is>  vel  a  lefe  efle  habicos.  Probaverant  jam  Sardicenfes  ex  Joh. 
X,3o.XIV.  lo.  Dcitacem  Chrifti,  &  IfjLovoixv  perfonarum>iilu- 
ftrationisautemgratiaaddiderunt  locumSapienti^>quod&  Evan- 
gelici  hodie facimus>qui  tamen  librum  pro  canonico  non  habemus. 

$.  4.  Miniftris  DEus  utitur  in  plantanda  fide.  Minifterii  I.  ele-  iiMiniftt^ 
(lio  &  vocatio  videtur  penes  folum  ordinem  (acrum  fuifle,  juxta  riumfro 
can.  6.  Nicacnum,  in  quo  fancitum  leeitur :  iDud generaliter  clarum  0"^  ^*^'** 

Tcr  nfjnyitXficvvoJ^Q' ufi(r(fixiiitip^v{u^(rk<rTcv :  quodfi  quii  prater 
fententiam  MetropoUtanifa^usfuerit  Epifcopust  hunc  magnafnodus  de- 
fntyit  Epifcopum  e/e  non  oportere.  Quae  verba  hoc  viden tur  velle , 
penes  Metropolitanum  fuille'  jus  vocandiyita  ut  legitime  vocatus 
non  faerit,  quicunque  ipfb  diflentiente ,  vel  nefciente  fuerit ;  Con- 
tigit  etiam>  ut  Epilcopi  (edibusfuis  quondam  pulfi  reftltuantur» 
id  vero  penes  folum  ordinem  Ecclefiafticum  fuiile  ex  liteiis  Sar- 
chcenfium  ad  Ecclefiam  Alexandrinam  patet.  Nam  in  his  Alc- 
xandrini  jubentur  recipere  Athanafium^  fuum  pridem  Epifcopum» 
fedab  Arianis  ejcdlum  :  abdicareautem  Gregorium  ifti  fubftitn- 
tum :  Gregorium  quidem,  qui  illegitime  ab  hdtreticis  ,Epifcopm  confiitU' 
m  efly  (jr  in  vejlram  civitatem  ab  Hlis  deduilus,  ab  univerfa  facra  fynodv 
de  Epifcopatu  ( tametft  revera  nunquam  pro  Epifcopo  habitusfuerit )  depo- 
ftum  ejfe  >  vejiram  unanimitatemfci  re  voluimus.  Quae  verba  prae  Ce 
ferun.t  poteftatem  iynodi  ex  Clero  colledtx  >  removendi  &  reftitu- 
cndi  minifterii.  ly.  ad  i.  In  conftituendo  minifterioEccIefiaftico 
requiritur  concurfus  omnium  trium  ftatuum»  adeoq;  &Ecclefiaftici; 
quareiniqiiumforet ,  excludere  Metropolitanum  aliquem  ab  ifto 
zdu,  nifi  pr.Tgnans  caufla  id  coegerit  j  Idqueeo  minps  probandum 
eIIet>quodaudoritateMagiftratus&  Ecdefias  id  juris  Metropoli- 
tanis  confiimatum  fucrit,  ut  ipfi  Epifcopos  ordinarenc.  Hinc  vero 
nonhcetconcludere>penes  folos  Metropolitanos  jus  vocandi  fuis- 
fe:  Idenimverbafequentiaftatuerenosvetant :  fm  autem  commu- 
fii  cun^orum  decreto  rationabili  >  &  fecundam  Ecclefiaflicam  regulam 
cmprobato,  duo  aut  tres  propter  contentionespreprias  contradicant ,  xf  *- 
Ti*Tft»  ri  jZv  vrKH»vt»v  4wf®'>  obtineat fententia  plurimorum.  Penes 
pluresigitur, nonunumfolum,  erat jus  vocandi.    iji.  ad  2. Conci- 


214  ^VmdicU 

liumaudoricatcCajfarea  eratconvocatum^nec^Jubium^qtiin  Cae- 

far^  vel  Vicarius  aliquis>l^ri'fes  concilii  fueric.    Hac  igicur  auclori- 

tate  Jiimaci  poterancGregorium  abdicare  >  &  Athanatium  rellitue- 

re, faltem  de^larando>uteripfoium digniorefletEpifcopatu.Ipfam 

enim  poceftatem  penes  Politicum  Magiftratum  fuillepatet  exea- 

dem  epiftola,qua  fcribunt :  Vreees  nojlras  ad  religiofisfimos  &Aman- 

iufimosDeiimperatores  retulimHSiUt  illorum  humanitaseosy  qui  adhuc, 

graviter laboranti  &  affiigunturi  relaxari  jubeant :  innuentes,  quod 

poteftatisid  fit  politiciMagiftiatus. 

(^  )  Tote-      ^^  Il.Pfl/^y?<^eft  velinternavelexterna.Iftacftclavium>L''«:  vide- 

y^  etn  r-  ^^^  ^^^  aibitrio  Epifcoporum  fuilFe  adminiftrata.Namcan.y.Ni- 

cacno  ordinatur :  jye  iis»  qui  excommunicantur,five  in  Clerofint  >  five  i» 

Laicorum  ordine,  ab  cujusqueprovincia  Epifcopis)  obtineat  fementiafecutt' 

dum  canonem  jubentemi  ab  atiii  eje^ost  ab aliis  mn  admittt.     Et  inlite- 

ris  ad  omnes  Epifcopos  :  oKfira.[xivdecrevimmieos  (  Arianos)  non 

modo  Epifcopos  non  ejfetfed  nedigms  quidemfidelium  communtone :   Sic 

Sardicenfes  :    ^.  ad  i.poteftatem  excommunicandi  corapetere  Epi- 

fcopis^certumeftj  (ed  non  competit  ipfis  abfolutnm  ejus  admini- 

ftrandc-E  arbitrium.  Idqaodexeoderacanonemanifefte  patec.Eve- 

ftigio  enim  additur :  Exquiratur ,  num  impotentia  animi  >  autpeni^ 

nacia  >  aut  aliqua  alia  indignatione  Epifcopiftnt  excommunicati.     Vt 

igitur  iftudconvenienti  inqutfitione  examinettiri  rede  placuit  qmtannis 

perfingulasprovincias  buin  anno(ynodosfieri,ut  omnibusprovincit  EpifcO' 

pufimul  in  unum  locum  convenientibits ,  hujusmodi  quxfiiones  excutian^ 

tur.     Ex  liis  patec>  non  licuifte  Epifcopis  pro  fuo  prorfus  arbicraCu 

claves  gubernare.     Ad  i.  idem  refponderi  debec.     Neque  enira 

proruamera  voluntate  Epilcopos  nonnuUos  excommunicarunrj 

fed  jufli  a  vei-bo di vino :  5/«/ vobu;  inquiunt> anathema ,  eo quod ver- 

bumveritatu  adulteraverunt.     Praceptum  fiquidem  Apojielicum  ejl.,fi 

qufs  Evangelizaverit  vobtsprAter  id  dsrc,  Gal.  h  9.  cum  hts  ne  quiscommU' 

nionem  h^beat,  pr<tcipite ;  N//;i/  communione  luci  ctmi  tenebrU  <^c.i.Qo^. 

VI.24.  Jubenteverbo  Dei  poteft  Epifcopus  &  debecofBcium  fuum 

facereeciam  publiceexcommunicando:jun»5latamen  fententia  toti* 

Et exter}t<tYi.cc\t{iz.Externa  poteftas  verfatur  inter  alia  etiam  circaconvoca- 

tionem  conciliorum.Videtur  quidem  Agrippinenfe  non  ex  auclori- 

tateMagiftratus  politici,  fed  Ecclefiaftici»  convocatum  fuille.  Neq; 

enim 


'EeckfidArgentmenfis.  215 

ciiim  inacSisiilla  fic  mencio  iftms;  hic  folnm  dicicur  cenfedi^e  in 
Agripfinenftumeivitate :  Sed  rz.  a  ceftimonio  hiftorrco  negative  N. 
C  praTertimii  commiinis  reclamet  praxis.     Solitas  fuiire  fyno-  ^ 

dosablmpeiatoribusindicij&quidem  tiim  qnoque  temporis  >  id 
obvmm  efl:,&  fupra  probacum.Unicum  fufficiat  teftimonium  repc- 
tiille,  cjuod  eft  concilii  Sardicenfis  in  epiftola  ad  omnes  Epifcopos : 
C»operante  DEl  gratia  ipfi  quoque  religiefuftmiprincipes  nos  ex  diverfis 
provinciu  jr  civitatibiif  iu  imtim  convocarunti  cupientes ,  utJanBafynedus 
in  Sardorum  civitatem  com-emret :  Et  paulo  poft :  Venerunt  qtioque  ex 
oriente Epifcopi >  ad  id  cr  ipfi tnjiigati  {rrfol^cfTrivrii) a religioftsfimii 
Imperatoribtts.  Imperatoris  igitur  mandaco  Agrippinenfem  quo- 
que  coiville  fynodum  merito  cenfemus. 

§.  6.  SpeiftathucHI.  £xf»;/)rw,quamClerusRomanuspr:c- C3J£A:far* 
tendit>3cpaciociniumleputatinveniire  in  literis  Sardicenfium  ad/''***'' 
Ecclefiam  Alexandrinam ;  Ck enim  fcribunt :  Treces nojiras ad  reli- 
gioftsftmos  &amant'ufimos  Dei  Imperatores  reiulimus,  ut  illorum  humd- 
nitxs  eos,  qui  adhuc  graviter  laborant,&  affiigunttir,  relaxarijubeatiCorr- 
Jlituatquc,  ne  quujudicum-»  qui  publicafoltm  curaredebent ,  aut  Clericffs 
jtidicet-,attt  ttUaratione  in  pofterum  fub  prdtextu  Ecckfiartmi  qutppiam 
contrafratres  moliatur ;  fedmiusquuque  citra  perfecutionem »  aut  vim» 
autfraudem  [prout  optat,  &cupit )  vitam  inftitttat ,  &  cum  quiete  &p4' 
(eCatholicam&  Apoilolicam  fidem  fequatur.  Hxc  illi.  r-.  Fallacia 
eftadi6lo(ccundum  quid  ad  didumfimpliciter:  Petuncenim  Sar- 
dicen(es  eximi  ab  injufta  judicum  poteftate ,  a  quibus  vim  &  perfc- 
cucionem  patiebantur ;  minimeautem  ab  ()»/«/ poteftate. 

§.  7.  IV.  Ca'//^4r>wordinifacrovidetur  impeiari  aNica?nis  r^J  Cte» 
Patribus.  Nam  canone  3.  imerdixit  per  omnia  magna  fynodus ,  «0»  ^'^*''** 
EpifcopOi  non  Presbyterot  non  Diacono,  necalicui  omnino,  qui  Clero  in  f/?> 
Hcerefubintrodu^amhaberemulierem:  nififorte  aut  matremi  autforo- 
rem ,  aut  amitam ,  vel  eas  tantum  perfonas  >  qua  fujpicionem  ejfttgiunt, 
Quac  faniSlio  repetitur  apud  Gelaf  c  32.  §•  j.Si  igitur  non  licuit  ba- 
bere  muliercm  ffuvHVetKTorjquantominusuxorem  ?  Rt.N.C.Cum 
muliere  cnim  <ryf  Ho-tfJtTw  vivere  fufpicioncm  gignitscum  uxore  nut- 
lam  i  Quare  cum Nica-ni  decernere  vcllent ,  non  oportere  Ecclcfia- 
jlicosjfive  Epifcoposifive  Vresbyteros->five  Diaconos  yfive  Subdiaconos ,  att 
diQs  quQsfunque  faeri  illfw  Qrdinis  cum  uxoribttsfu^domire,  qu.ts  jam 


21^  VindicU 

4inteA,  eum  Lmi  ejfent»  duxijfent  i  jurgens  in  medio  Epifcoporum  conrtn- 

tu  di  vinus  Paphhutius,  magna  voce  dixit :  nolite  gravare  jugum  Ecclejia- 

fiicorum.     Uam  honorabiles,  inquitJknt  nuptia  \apud  omnes ,  &  tborus 

immaculatus,     Holite  Udere  Ecclefiam  nimiofeveri  juru  excejfu.     Nfl« 

€nimomnes,aitiferrepojfunt  vitailludmftitutumy  quodomnibus  affe^i- 

bus  vacat  &c.  Relatio  eft  ejusdem  Gelafii  cap.  52.    Hinc  patet,non 

omniumirtamfiiiflTelententiam.  ImoPaphnutiuseosdem  in  fuam 

pertraxit :  Viri  enim  confilioperfuafus  Epifcoporum  coetus  de  qnajiione  ex 

tMUit,  &  eorum  reliquit  arbitrio,  qui  volunt  tx  mutuo  confenfu  a  propriii 

conjugibus  abjiinere  >  eodem  narrawte.  Excipit  quidem  Bellaiminus 

qucEdamlib.  de  Cleric.  (ed  rcfelluntur  rationes  abalioPontificio 

Gabriele  Vazquez.  tom.  IV.part.  5.  difp.  26-7.  c.  4.  poft  Medinam, 

Efpenfaeum  j&Cromerum,  qui  hiftoriam  probant, 

Cs.)  Di^i-  §•  ^-  V.  Divifi9incertoserdinesineinpeEpi(copotum,Vre&-' 

Jionetnor-  by tetorum, DiacoHorum.Subdiaconorum', Exorciftarum >  Acolu- 

dinet         thorumXe(3onun»JioftrisquoqueGermanis  vidctur  innotuille,  ^ 

placuille.     Conciliutn  Nicxnum  diatypof.  1.  f  43<J.  tom.i.  concil^ 

comparat  Epifcopos,  iMpoteCapita,  Domino ;  Presbjreros  Seraphim ; 

Di^to«oyCfierubim;  Mm//?m(qaos  videturreliquos  iutelligere» ) 

Diaconis.     Idem  can.  16.  mentionein  facit  non  modo  Presb^  ter&rum 

&c  Diaconorum  >  fed  etiam  reliqui  ordinis  EccUfiafltci.    Concilium 

Sardicenfe  quxdamfanxit^e  Epifcopis,  PreslfyterUi  Diaconut  &  leRo- 

nhu.  can.  10,     IdeminepiftolaadEcdefiam  Alexandrinamcitat 

&d>ffe-     rvx<>vTct  MQ{^-ov  T^  "cAwf K,  vulganmgradum  Cleri ;  innuens,alios  elfe^ 

ur^Epi^o.  ^wpeiiores> alios inferioresgradus.     In  fpecie pro  reali inter Epi- 

pos^Pres.  fcopum  &  Presbyterum difterentia  videntur  milicare Nic.tni  can  S, 

hyteros.      ubi  non  tantum  Epifcopus»  vel  Piesbytcr  appellantur »  (q^ etiam 

ifte  major  pr^t  hoc  cenfetur  »  dum  unus  tantum  in  una  civitate 

Epifcopus  permittitur;  non  autem  plures  Presbyteri  pr<5hiben- 

^*  !•      tur  :  cumqualandlioneconfentitcan.^J.  conciliiSardicenfis.  ^.  r, 

ingenere , neceflitatem  Ecciefia;  phira  poftulare oflicia  >  ceitum eft.. 

Nec  improbam',fi  Ecelefia,neceflitate  vel  utilitate  fua  ita  exigente, 

plures  f  aciat  ordines  vel  minifteria.ut  rite  Oinnia»&ordine  gerantur 

inipfa:  atq;  hoc  volunt  allegata  teftimonia:  quareextracontro- 

verfiaeftatumvagantur:  Internosenim  &  adverlarios  quarritur: 

An  ordines  ifti  fintfacramentales,  inftituti  &  diftindi  vel  aChrifto, 

vci 


EccUfi£  Argentdrdtenfis.  zVf 

vel  ab  ApoftoHs^eo  fine  >iu  lubfcrviant  Ecclefiarextra  ufiitn  neccs- 
fitatis»  vel  utilitatis?  Hoc  ex  miHo  aliegatorum  teftimoniorum 
probatur.  Urenim(i.)'«j!J^^'^fi»gLilaexciitiamus,Nic£Enadiaty-  (t.) 
pofis  quatuor  (blum  recenlet ordines,  non  plures  >  feu  feptem :  Et 
quos  recenfet  non  dicit  elle  divinitus  (\c  diftindlos »  &  facramenta- 
les^  velgratiofos.  Neque  canon  decimus  (extus  iddicit.  XXn- 
de  nec  Sardicenfes  nobis  obftant,  quippe  qui  plus  nondicunt^quana 
quod  nos  largimur»  nempc  elle  inter  Clericos  quosdam  gradus  > 
quorumalius  eftEpifcopatus ,  alius  Presbyteratus»  alius  Diacona- 
tus,  alius  le<fioratus »  quales  etiam  in  EcclcfiisEvangeliosobfet- 
vantur;  Hoc  ver^  probandumfuillet :  ellciftos  gradus  jurc  divi- 
noin  totidcm  ordines  diftributos»  \\t  non  pauciores  fint»  vd  pliues» 
omnes  vcr6  peculiarem  gratiam  conferant.  Quod  difcrimen at- 
tinctEpifcopos  intcr&Presbyteios^idfatemurin  hacEcclefia' aetate 
fuiflc  obfervatum  ;  fed  qujeritur  :  An  dcjureclivino?  Ordinis 
gratia  unum  reliquis  Presbyterum  effe  Prjefc»5lum,  quiEpifcopus 
diccrctur » 5c  externam  Ecclcfii  alicujus  particularis  occonomiam 
i-egeret,  ambabus  largimur  manibus ;  Ncquc  concordiacfua  ratio 
facileconAitillet,  fi  pluiesejusdem  Ecclefia?  Epi(copi,  vcl  fupcrin- 
■dentcspariporeftateexternnprajfuiilenti  ut  ade^  opus  fueritali- 
qviem  prxeire»  caf teros  huic  parerc  juxta  leges  &  ordinein  prarfcri- 
ptum.     Quo  decelebris  eft  Hicronymi  ad  Evagrium  epiftola. 

%.   9.    Epifc9pi  Ro»w«^cminentia  prajtcnfa  peculiarcm  fibi  lo-  (^  )  Et 
<um  depofcit.     Prinafs  ApoJioUrum  Pctrus ,  & ab  ipfb  Epilcopus  *»>f'*">^*^ 
Rominus  diccbatur.     Sic  enim  legimus  in  hijloria  Beati  Servatii  ^!^fTJ,'; , 
y^ifcopi  Tungrtnfii,  cujus  qu^dam  annexa  (imt  z(k\s  conciliiColo-  g^  tiiuUi: 
nienfis  tom.i ■.  concil. f  698.     Initur conciliumi placuit  fupplicationes 
dirigi  Hmam  adprincipem  Apefiolorumi  qumturqueLegatw :  qui  tan- 
dem  Secvatius  fuit  eledus.     Habes  Principem  Apoffolorum»  Epilco- 
puraRom.inum,inhiftoriaServatii»quiuna  cum  Amandonoftro 
AgrippiHienfi  fynodo interfuit ;  Et,ne  tcmere excidille  vox crcdcre- 
tur,repetiturcveftigio,quomodoServatiu-S4</  Apojlolerum  Princi^ 
feminterpellatir  dir^ilus  fuerit  a  populo:  Quo  finc?    Supplicatjonis 
<;ratia,pioprer  pra:di<5lam  Hunnorum  irruptionem.  Sed  hocmini- 
«num  efti  habuifle  cnim  eundem  Epifi:op.  Romanum  judicandi  po-  ^  '*  ^'^' 
i;eftatem»cti5m  intcrEpifcopos  Africanos  &  Afiaticos,Sardicenfes^^^^* 

£e  viden- 


aif^  Vtndicu 

Yidenturasnoflereinliteiis  ad  Alexandrinos.  Siceiiim  fcnhnnc 
jEquitas  jiidiciifratris  &  Coejfifcopi  nofiri  luiti  liquidufime  apparult ,  qui 
'  mn  temerario  confiUo  yfed  cum  matura  deliberatione  aft<Ti\>  fmtentiam 
tulit.  Jiiliiis  igitur  Romanorum  Epifcopus  judicavit  interAria- 
nos^  &  Achanaiium,  & defmitivam  lentenciam  tulic.  Fecit  hac  in 
caulla  Athanafiiis,quodcanonLeruusconciliiSaidicen()s  ipfidede' 
%thn^[L' ^^^'  Sicenim  Hofius  in  eademiynodofanxic*.  Si  qm  Eoifcopmm 
in  aliqua  negotio  condemnandus  vifmfueriti  ^  exiflimet ,  fe  non  malam  , 
fed  bonam,  cau/am  haberc,  ut  etiam  rurjm  judicium  renovetur ,  ft  vefirs 
dileciionividetur, TriT^v  re 'A-rortfA» rnv  ^v»iji.m  T/|Ujii7a,t/.tf , ^  >-p«t(pHj'eu 

nP^TtiTavTaif  Kfiva.vzav^lnhia  •rw'^7y.6'Vu'Vuiynii,  u^iSia.  TavyHT- 
ViOvTav  Tfl  feTitfPj^ftf  ^xitO^Tray  y  ei  S^ioi  >  dvctvia&iivcu  7O  J^iKaTtifiov ,  !y 
ihyva/xova.f  avni  '^x^oh  Vetri  ApofliUmemoriam  honoremm-,  ut  ab  iuy 
^ui  judicaveruntifcribatur  lulio  Romanorum  Epifcopa  >  &  perpropinques 
frovinciA  Epifcoposiji  o^usftti  juiicium  renovetury  &cognitores  ipfepra- 
hat.  Gaudentiusalius  Epifcopus  in  eodem  conciiio  fuffragatur 
dicens :  nonpriminCatb^dram aitus fubfiituatur,  idp fx.1,  orav  'PaiJt.au" 
m  ^TKoyrQr  ^yviie^rKTtiOfovl^iviyKAiqttamRonanus  Epifcopus 
ioujfa  cognitafcnientiam  tulerit.  Locjuicur  de  catu  Epifcopi  depofi- 
ti>aniplirubftituendus  ficalius?  Negat  Gaudentius ,  niii  lata  ab 
Epifcopo  Romano  fententia.  Can.4'  Ofius  alio  canone  priora  cla- 
rius explicatj & confirmat, ficenimiliecanonequinto:  Ftacuit-,ut9 
fiqwsEpifcopm  delatm  fuerit-,  congregati  eptsdemregianis  Epifcepi  eum 

"*  ^^^du  moverint,  y^  oi/TSf  dtKciKiactfJiiv©^  KATcttpvyrt  tri  tOv  juct «ctf /o)?*- 

TOVTtii^PaiJLajaiKM.Kf^nyfxs^irKovoViiy  fi^hnQeiii dvn SictK^xcfjj S^iKruoir 
TiitvcuvoiAh»  civct,viaaat.SK^duT^  tHv  i^t7ci<riv  to  rTftiyyi.etT^  >  yfa.(pH\r 
thToktok  avfiri<rK(,'7rots  KciTa^taay)  3cc.  Etvelut appellans confttgerit 
4d  beatisfimum  Roman£  lcclefi<&  Epifcopum*  &  velit  ipfum  audire ,  &  jtt. 
fium  ef^e  exifiimaverit  efm  rei  examinationem  renovari ;  Coepifcopis fcri- 
kre  dignetury  qulfuntpropinqui  provincia ,  ut  ipfi  diligenter  &  accurate 
fingulaperfcrmentur> & exveritatisfide  de  refententiam  ferant.  Si  qutf 
^utempo^ulet,  fuum  negocium  rurfm  audiri  >  &  adfuam  fupplicationem 
^  Remanormn  Epifcopum  Kfiveiv  ^o^niv  judicare  vifum  fuerit,  ut  a  proprio 

latere  Presbyteros  mittatf  &fit  inpotefiateipfim ,  quodcunque  rede  ha- 
kreprobaverit.  ExdicaismanifelUvideturpaterejquodadEpifco- 
pum  Romanuoa^ab  aliis  Epifcopis  fuerit  appellatHm.    Et  ne  quic 

exci» 


^ccleji£  Argcntinenjts.  219 

excipiat^liocefle  intelligendum  deiis  folum, qui dioecefi Romani 
Epilcopi  erant  fubjedi,ideoq;rubjunguntde  vuano  EpifcopiRo- 
mani  >  quem  habuerit  ThellalonicaEj  qiiod  videtur  innuere  Apia- 
rius  in  concilio  Sardicenii  cen.zo.  juxca  explicationem  fcholiaftis 
ad  l.  c.  concilii,  fol.  75.  tom.  5.  Vicarim  >  lcribic  >  Komani  Pomifi- 
£tsfedebat  Theffdontcdii  utpatet  exepijlola  84.  LeoniSi  qua  fcribens  ai 
Anjjiafium  lhe(?alonicenfem  Epifcopu>n  ,facit  ettmper  orientem  Romam 
Tontificu  Vicar!um,ficut  ejnspraiecefforesfuerant  vicarii  fuorum  prtcde" 
ceforum  'Rom.morum  Pontificum.  Vt  hanc  jpeclarenty  Thejfalonicam  ex 
tota  Gracia  Clerici  confiuebantiibique  diutius ,  quam  oportebat,  harebant. 
Vicarium  PontificU  apfstlo ,  cui  in  longinquas  &  remmores  provincixt 
atnandatoFontifex  Komanus,  re  fervarisftbi  causfts  majoribus ,  judicanii 
{^regendi  Ecclefijsillasvicemfuam  aut  ordinarie  i  aut  faltem  adtempus 
dde^avit.  Ex  quo  fane  illtdhisftmtts  Cardinalu  BeUarminus  lib.  2.  de 
'Rom.Ponttf.c.  lo.apitsfimc  concludit  yfummim  totius  Eccleft.tjudicium 
ad  fedem  ApoQoUcampertinere » ipfum^  KomanumPontificemdemanda- 
tam  ftbi  a  chrifiototiiu  EcciefiaMonarchiam  optimo  jure  femper  tn  Ecclefta 
ufurpajfe.  Sicut  enim  ex  eo »  quod  adprovincias gubernandas  mittuntur 
pr^oregesymdcmque  ciim  refervatione  majorum  caitfartmi  judiciadelegan- 
tur,  pr£did.trtimprovinciarum  fttbjc^io,  ipfttis  veroregif  potenas ,  jurisdf- 
^io  &  dominium  recle  coUig/fur :  itaqwquiexeo »  quod  ApoHolica  jedcf 
yicarios  habebat  inomnibttsfere  longinquts  regionibtu ,  vel  vices  fuas  ai 
tempus  alicui  committebat-, gravioribus  negotiuftbi  refervatiSi  re^e  infe^ 
rimusyad  ApeilolicamfedemtotittsEcclefidregtmenacjudiciumpertinere, 
BclUrminns^pr^di^o  loco.  Hjec  Scholiaftes.  Fuerit  igitur  noftra 
quoque  Ecclefia  ArgentoracejTfis  fubjefla  Pontifici  Romano, 

§.  \o.  Recitavimus  argumenta  ex  titulis  ,  judicvis>appelia-  4..Ex^ic4. 
tionibus»  vicariis,  qusproeminentia,  &pra!rogativaRomanorum'''*f- 
Epifcoporum  poftent,  vel  -folentjproferri :    Supereft  ut  refpondea- 
mus,  ^quidemadr.teftimoniumexSurioallegatum(i5enimeft  ^^*^'  ^^^*- 
ex  quo  laciniam  iftam<ittexuerunta6lis  Colonienfibus)  Non  eam 
mererifidem,quamTes  tantimomentirequiritjvelipibrummetPon. 
tificiorum  judicio.     Sic  enim  Baronius  anno  ^^fT.^.p.  &  ex  ipfo 
Scholiaftes  ad  concilium  Agrippinenfe  tom.  1 1 1.  concil.  f.  70(?.  an- 
notant  *.    JJac ,  qit*  de  legatione  Servatii  adfedem  ApoRolicam  aSurio 
Mdjeclafuerantyfulfe^ttfideifumi  tumiqtiodnemo  jcrimritin  hujus  lega- 

EC      2  '^-  ttQHU 


/  , 


220  VindicU 

tmu  aServ4th  ohlu  mmineritt  tumyquodExHperiumTohfanam  Epi- 
fcopum,  qui  hic  mmindtur,jt^  Theodofio  anm  Chniii  594.  vixiffe  coniiat, 
Sicipfi  Pontifidi.  No»  igitiir  indigne  ferent  >  fi  &  nobisfu(peSU 
fidei  fit ,  quod  de  principe  Apoflolorum  in  allegatis  Surianis  objedlum 

Ke^.adz.  eft.  i^::.  ad  1.  Jiilium  de  Achana(k)  judicmm  tulifie,  largiamur. 
Quid  eniminde  ?  An  audloritas  divinitus  Epifcopo  Romanocon- 
celiajudicandi  pro  arbitrro,  &ex  juredeEpifcopisaliisa  ficqui- 
dem  Pontiftci»  putant  >  rednulloantiquitatis  fiiftragio,  Fiducia 
caufiae»  &  ftudio  probandne  innocenti.c  Athanafius  non  verebatuc 
judiciumfiibireEpifi;opi  Romanireotemporeorthodoxi  &  finceri, 
&auxilium  confratris  implorare>perfequentibusipfiim  Arianis. 
Taleverojudiciumetiamsqualisabafquali,  velfuperior  ab  infe- 

jj^,  ^  j.  riore  admittere  poteft.  ^.  ad  5.  quod  canones  Sardicenfes  (pe6tat> 
oftendimus  jamfuprapag,i3j.quoloco  apudantiquos  fuerintha- 
biti.  Sedeorefpon(oian>nonutamur;  Videconcii.  Milev.  c.zt. 
Etcan.plac.  j.&(j.decret.)?8.  Etcan.Presbyt.decr.i)S.&  izj.u^. 
M.  Ant.  de  Domin.  tom.  1.  de  rep,  lib.  IV.  cap.  8.  $•  H-  cum  ipfi  fe- 
metitaexplicentjutnobisnonadverfentur.  Hofi'enim  itadeiudi- 
cio  Romani  Epifcopi  loquitui ,  ut  arbitrio  Epifcoporum  permittas 
iftud  decernece » vel  roinus,  Schomrem  fedisPetrinae  exiftimet  r^on 
autem  }tu  aliquod ;  Nec badlenus probarunt  Pontificii.quod  iftud 
decretum  concernat  omnes  cachetirae  Romans  Epi(copos>  qyieun- 
que  fLierint>&  nonpotiusfolum  Julium>ejus  temporis  Epifi:opum> 
orthodoxum»  }uftum,  Athanafii  fautorem>aquibus  virtutibusfuc- 
ceiE>res  mukumdegenerarunt :  Perfonale  (xph  efle  privitegiumi  nm 
generaU  iecretum  difcimus  ex  Ivone  an.  1088.  epift.  j p,  Ha?c  vert» 
inter  nos  &  Ponti.ficios  quasftio  non  eft :  An  in  certo  aliquo  cafii 
EpifcopusRonaanusexarbitriononnullorum  Epifcoporum  poflit 
deligipdex  >utpote  extra  partes  conftitutus  >  inter  alios ,  qui  alias 
ipfius  dioecefi  fubjedi  non  funt  J  largimur  hoc.  Sed^an  de  jure  or- 
dinarieque fubfint  l  Vide  M.  Anton.  de Dom.  I.  de  rep.  EccleClib- 
IV.  cap,8.  §.  35^.  Sin  vero  decretum  loquatur  de  EpiTcopis  &  Cle- 
ro  occidentalij  fub  Patriarchatum  Romanum  lege,  vel  porius  con- 
fuetudine>Ecclefi<iftica  fpe6lante>  icerum  nobis  non  obeft  >  qui  no^» 
vimus,quid  de  diftindlione  dicECcfeon  in  concilioNicafnoftatutunt 
£c»    £cat  ceru  pars  Ecckfi»  Caiholicx  alicui  Pauiarchx  adfcri. 


r 


Ecelejia  Argentimnfis .  221 

t.i,  \  quojuxta  regimen  externum  gubernabcitur >  adeoque  fubur- 
c.iiias  Ecclefias  regebatEpifcopus  Romanus  >  anhoc  autem  jure 
&poieftate  divinicus  accepta?  An  poteflate  abfbhua  ?  Anfblus? 
quibusdequasritur;  Negamusid.  Necallegata  teftimoniaaffir- 
inant.     P/4f«/f»dicunt,  nullo  divino  mandato  alleg^to  ;  voiunt 
«/wEf»//t«/'o/ judicioadmoveii,  ut  ipftdUigemer  &  accurate  finguU 
ferfcrutemur  i  &  ex  reritatu  fde  fentmtiam  ferant :  folus  igituripfe 
nonfuit>quirejnm  judicata  (ententiamdenoyodicerevoluit,  (ed 
etiam  reliqui  Epifcopi-     Concihent  autem  Pontificii  cum  allega- 
tis  canonibus  decimum  tertium  ejusdem  concihi ,  qui  fic  (onat ; 
Boc  quoque omnibus  placeat*  ut,fi DiacontiSi  vel  Vresbyter  >  vel etiam ali^ 
4lutsexCtericiifitexco7timunicAtusi&  adalium  Epifcopum  qui  eumno- 
vit,  confugerit,feientem€umaproprioEpifcopoelfe  communione  motim» 
nonoportereEpifcopo  &fratrifuo  injuriam  facientem  ei  communionem 
fribere&c,     Inhisverbis  prohibentur  Epifcopi  quicunquefintj 
nec  enim eft  diftiti6lio>  recipere  ab  aliis  excommunicatos.     ^.  ad  ^C/?-  "d^ 
4.  tempoieLconisPapjEThellaloniceniem  fuifle  vicarium  Roma- 
ni  Epifcopi  fi  concellerimus  >  cauflSj  noftra?  nihil  derogat>vid.M, 
Ant.  de  Dom.  tom.  1.  hb.  4.  c.  11.  §.  17.  derep.  Ecclef  quianobis 
qunsftioeftdeconcilioSardicenfi>an  jam  tum  temporis  fub  pote- 
ftate  Romani  Thellalonicenfis  fuerit?  canon  allegatus  plusnon 
probat,  quam  ne  Presbyceri  vei  Diaconi  diutius  in  ifta  civitate  ^ 

commorentur,  (  quodfrequentius  fieri  iolebat)  ficut  necinaliis 
civitatibusdebebant!  domefticis  fundlionibusomiflis.  At  quid 
hoc  pro  audoritate  Epifcopi  Romani  in  Theftalonicenfem  ? 

$.  II.  Contral.  jheologiam  ^  quidemrr/wwrmobjiciatquis  JU-^rtictim 
Antitrinitarius  illud  ex  liceris  Sardicenfium  >  quo  non  niCiunam  ^^-^  I!' 
in  Dcitate  i>V(?V«£?/r  concedunt,  damnatis  iis  >  qui  tres  credebant :  UgUtn, 
Contra  4/f  r;^«/;«,quod  (blus  Pater  fit  invifibilif,non  Filius,  nec  Spiri- 
tus  fandlus.     i^.  ad  (i.)  hypoftafis  ipfis cadem  eft  cum  eflcntia.  Ad 
(i.)  invifibilis  eft,  quia  non  apparuit  in  carne  >  vel columba ,  ut  Fi- 
lius,&  Spititus  fani5lus.    Videquac  diximus  fupra  lcd-  z.  §.  4. 

§.  12.  II.  Chrifiologiam.  Praeterea,qu*ruperiusp.i47.&^'  f^^'^ 
148.  difculTa  funt>  objici  polfet  contra  Deitatem  C  hnfti  ex  appendi-  "f J^^  T^ 
ce  tQitix  Sardicenfium  epiftoliP;  quod  fcribunt :  tie(  quuquam  negatchri/^iDeh 

Ec     }  P4-fatem, 


^2  ViKdicia 

Titrmy  Tiiio  maj«remi  mn  fropur  dim  hypofiafm  iVelpropterdife- 
rmUm,fed quiAipfum  mmtn  Pairu maJM  eji  j  quamjilii.     In  quibiis 
verbiscontra[iierrorescommiffieIIevidencur>SabellianorLim>  Sc 
AnomaEorum }  iftorum,  quiaFiliusne  quidem difFw rre,  &  hypofta- 
Q  quidem  a  Patre  dicitur ;  Horum ,  diim  minor  Patre etiam  quoad 
divinamnaturamalleritur.     Qualequid  legas  etiamapudHilar. 
lib.  IX.deTiinit.  InconfejIioneSumienriFilius  dicitur  efle  Patris 
adminifler  in  cceationej  fic  enim  (onatcanon:  Si  qxu dicens  DEum 
Chriflum  ep^fed  eum  antefecula  Filium  DEl ,  &admmiflrum  Patruai 
univerfitatii creatiommmnfuiffe confteatur ,  anathema eflo :  Et  paulJ> 
poft:    No»  autem  ejttsdem  ordmu  Patrem  &  Eilium >  fedVilium  Patri 
fubje£lum,arlfitramur.     Etiterum  :  Neque  a  fe  plmtt  cum  penesVA' 
trem  au^oriios  fit.Kmfas:  Caput  &principium  FiliiefiDEus.Lx  quibus 
omnibus  patere  videtur,  eos,  qui  fymbola  ifta  fecerunt  fua  >Deitati 
Rf/?'  I'     ^ Majeftati  Chrifti  derogaile.  ^i.  ad  ( i.)  Sardicenfes  negant,aliam 
ellePatris,  &  aliam  Filii>  vTc^aa-ty»  quia  t;3-iVafl-/f  idemeftipfis» 
quod eilentia :  unde &  difFerentiam»  fcilicet  elTentialem,  earundem 
perfonarum  negant :  Quare  nuliam  in  elfentia  >  eiusdemque  altri- 
butis>agnofcunt  ina?qualicatem  >  fed  inordinefolumj&ioriginei 
quxeftaPatre  ,  non  a  Filio>  veiaSpiritufanclo^cuj-yisutruisque 
Pacer  origo  eft,Filiusautem  Spiritus  iandi.Nec  (bli  Sardicenfes  lioc 
iefpe6tu,  Patrem  dixere  Fiiio  majorem ,  fed  etiara  ille  omnium  con . 
feilione,  faltem  in  articulodeChriftiDeitate>  orthodoxus  pater 
Achanafius.     Nam  lib.  t.  adv.  Arianos  diferte  fcribit  Patrem  elle 
Filio  majorem> /;*  rvv  i^a.v7i  n  vAiipQ'  yivvntnv ,  quodFiitits a  Ptsh- 
tre fu genitusi  &inIibrocontra  Apollinaiem  apud  JohannemCy- 
panfliotum,  nuUaaUaremajoremfeipfoPatrem  (Filius;  dicitmifi  qna^ 
tenus  Fdiusj  &  Patrem  honorans.     C(;nfer  Bafil.  lii>.i.  contr.  Eunom. 

2.  f.  ^f.  lib.  III.f.7i;.Gregor.  Nazianz.orat.jf.  ExrecentioribusDio- 

ryf  i'etav.  Theoi.dogm  deTriniti  lib.  II.  c.  i.t.i.  Ad  (z.)  Admifti- 
fier  eft  Filius  Patris  non  fubjedione,  fed,  liceat  hoc  ucitermino» 

1«  cooperatione ;  in  quantum  omnia  per  ipfum  fada  funt.     Ad  ( 3. ) 

non  eft  ordinis  ejusdem  l^ater&  Fiiius,  quiaPater  prima  eft  Deita- 
tis perlbna, &  fonsTrinitacis ;  Filius  lecunda;  Pacri zute m efi ful/- 

4.  ;«(!?/« lecundumhumanamnaturam.     Ad(4.'PenesPatremeft4«- 

Qmtas ,  ratione  originis  j  omnia  eniraFilius  habet  aPati^^cdam 

pocc- 


"Ecclefia  Argentinenfis.  223 

poteftatem  pnniendi  lontes.     Ad(5-}Capuc  eft  Pater  Filiifeain-      ^' 
dam  liumanaam  naturam  confideratus. 

§.  u.  CommmiCAttonem  idiomatum  infrin^ere  videtur  illud  ^^-^  '  '"' 
Sardicenfium,cum  inappendicenegant,  vtthumDei  eiie  palKim  &  communi- 
mortiuim ;  Et  panlo  pofl: :   U  ( Filius  Dei)  p^//«  nm  e[i  ,Jed  homoyc^ienem, 
qucm  induiti  quem  aj[wnpfit  ex  Maria  virgine,  hominem ,  qui  pati  pojfet, 
quia  homo  mortMis  j  DEus  vero  immortalis.     Rcfurrexit  autem  non  Deus 
in  hominctfed  homo  in  DEO>  quem  &  fxtnfuo  donum  obtuUt  >  qticmque  a 
peccato.&interitu likravit.     Hrc  verba  videntur  infringere  non 
modo  unitatem  perfonx  Chrifti ,  dum  aliura  faciunt  hominem  » 
aliumDeum  ;  vemm  etiam  communicationem  idiomatum»  dum 
homo>queminduit5pa(luselIedicitur>  nonDeusimmortahs:  Cui 
anathematifmus  CyriUi  manifefte  reclamer,       thi.  Dixeritquis»      Br. 
TheodoretunrNeftorianiimf  rufpeflumifta  confinxiflein  favorem 
(tiae  (edx:  Carterum  quia  fuperius  hanc  appendicem  Sardicenii- 
busalleruimusjhocrelponfo  uti  nonpoirumus:  (ednecopuseft. 
Nam  verbum  incelhgicur  «(retf^co»',  ficut&  Spiritus  fancfljs  ^tja^KQ^ 
eft.     Negat  appendix,verbum  aVetpKopeiTe  paillim»  iicut  nec  Pater» 
&Spiritusfandiis  pafti  funt :    at  hociprum  &  nos  negamus  >  qni 
credimiiSj  verbum  eftepalFum  in  came»  quaminfuamhypoftaiin 
airumplit»  non  Pater ,  nec  Spirirus  fandlus.     Unde  nec  Fihus,  qua 
JDEusjpaftus  eft  >  fed  qua  homo,  etfi  DEus  ver^  paiFus  fit. 

$.14.111.    ANTHROPOLOGIAM.  VidenturPontificiis '^^;^^j"^''* 
quredamfivete, quardamaHis:  fi.jS^w^/r^Mariaevirginis:  »t6  f^  r^  ip^o' 
ti-!TO  Tr,{ct-)fct!  Maf.-ctf  mnenimex  fan^la  M^rw  (utiftialIeverabant)/^«<?//^/e 
Verbo  Dei  initium  attribuit,nequefinem  ejns  regno  conjlituit  >  fed  regnum  Maiix, 
ejus  initio  &  fine  carere  fcriptis  pradidit  :  fcribunt  Sardicenfes  ad 
omnes  Epifcopos,  &  extoUunt^cl/r^/m  Marix,  quafi  vel  peccaco 
non  fuerit  infedla»  vel  jam  in  coslis  conftituta  hoc  titulo  veneranda 
foret.i^.Mari-am  virginem,Deimatrem»&jamincaElis,judiciocha-      i^ 
ritatis,  anima  triumphantem)  vocari  fan6lam,non  improbamus. 
Sandi  ficata  ilia  erat  fanditate  Meflijr,  fui  Filii»  per  fidem,  qua  ipfi" 
fandlitatemapprehendebat ;  Et  efticacidima  operatione  Spiritus 
fandi  fele(^a,  &  elevata»  ut  Filium  Dei  fandliflimum  conciperet,&: 
parereti  Nec legimus  fceleribus  ipfam  fuillededitam>  fed  potius 
iaiidlimoniae  ex  animo  ftuduiile ;  quare  optimo  jure  fandla  vocatur: 

/ed 


124-  VindicU 

(cdhocipninec  exPontificis  alicujus  Romani  canonizatione  ac- 

cepit,  neque  (bla  privilegium  poflidec ;  Multi  enim  fuerunt  >  &  ad- 

huc  funt,  qui  vera  fide,  &  Chriftianis  virtuubus  prxditi  funt.  Cer- 

te  in  illa  ipla  fynodica  epiftola  etiam « «>.i<*  cryVo<r®-  laudatur ,  ut  de 

aliis  taceamus. 

(z.)MiJfa-  §,  jj.    Ci. )  Mij^/icoyrffr/^f/o  videntui  favere  Nicarnum& 

tKoftcru  Sardicenfe  concilia.     Nicacnum;  Nam  canone  i8.  hxc  legimus 

'         verba:  Pervenit  adfan^m  mA^numque  conciliwn  ,qHodinqutbiisdam 

Ucis  &  civitatibm  ?resbytertsgratiam  facr^  communionis  Diaconi  forri- 

ganti  quod  nec  regulay  nec  confuetudo  tradidit.     T»?  i^^isictif  (*»  lyjvrAc 

irf7(pi?fiVi  To7(  iTfof^ifKTi  S^iS^crou  r»  trafxnrixf^^f  ^^^^  hist  qui  fotC' 

flatem  n$n  haknt  offerendi  >  illi ,  quiofferunt ,  Chrifti  corptts  accipianf, 

Uecnon&illudinnotuittquodqttidamDiaconi  ante  Epifcopos  (Xx^^e'- 

tUv)  facraoblatacontingant.     Ex  quibus  verbis  patet,  quodEu- 

chariftia  dicatur  oblatio>  adeoque  facrificium.     Clarius  idem  dici- 

lurindiatypofiejusdemNicxn.T(ynodi,qua:  de  Euchariftia  agit. 

Namlaudatagnum  DEIinS.Coena  a^lTCDf  v-tto  rav  h?ieivQvly.iv»Y» 

incruentekfacerdotibusimmolatum  :  CanoneXIII.  ;ipnd  Gelafium, 

(acra fymbola ,  quibi:«s>  veluti  viatico,donarijubenturmorituri- 

€ntes,dicunturTfo/®3faobIario.     Verbacanonisintegrafunthcrc: 

Dehts,  qui  ex  hac  vita  excedunt ,  vettts  &canonicalexfervetur,etiam 

nunc,ut,fi  qttis  decedati  domimco  viatico  nonfraudetur :  qtiod  fi  dejperatus 

communione  fumpta  &  hojlia  percepta  iterum  convalefcat  ifit  intereos, 

qui  orationum  tantum  participes[unt.     Omnino  ver» ,  cuictmque  mori' 

turo  p€tentiEuchari/iiam,Epifcopus  cum  inqtufittonetribuat  hoftiam.  Ita 

illerSardicenfei  Nam  eadem  voce  vfoT^a^aoblatio  utuntur  in  epifto- 

la  ad  Ecclefiam  Alexandrinam.Confirmari  po(Ie  videtur  ex  vocc  ft- 

ccr</o/>quautunturNicjEniindi<5la  ^tetrv-rairH :  vocantenimeos, 

quicaenamdiftribueredebent,/5ff^f,yiffr</o/w.In  concilioAgrippi- 

nenfi  Valerianus  Epifcopus  confacerdotes  Epifcopos  laudat. 

g^j,  $.  \6.  i^i.  ad  i.QuidfitofFerreipfeiIlecanonexpIicat,nem- 

pc,corpus  Chrifti  alicui  ponigere.&manducandumprzcberefub 

(pecie  panis.     Panis  fc  vinum  dicebantur  apud  veteres  oblata>{eu 

<5rfotf-9ofet>quiaafidehbusinu(umEcclefiafdefuis  bonis  donaban- 

tur>&ofFerebantur;  id  quodexhocipfocanoneclareelucet.dum 

Diaconi Euchariftiam  i.  e.  SacrABblatAiXxih^unvis  interpres  ver- 

tit. 


'Ecekji^  Argentoratenjis.  225 

tib  diainturcontingere :  adus  aiitem,  qao  ifta  lacia  fymbola  com- 
municantibiis  pr^ebebantur,  diccbatur  cMatio  :   Nec  invenimus 
privatam  ullam  miilam  apud  veteres  nollros  nominari,  aut  pro  ob- 
lationeEucharifticaelIehabitam>quodtameninternosconcrover- 
titur.  Confer  Orig.  con^  Celf.  hb.  VI I.  Cypr.  d.  oper.de  EleemoH 
Paulinumin  epiftola  de  Gazophylacio  apud  Mornx.  d.  Euch.lib.i. 
€.  f .  Cafaub.  Exerc.  XVI.  §.  j  r.     Ad 1 1.  tefponditB.  D.  D.Dorfch.     ^. 
exerc.  ad  concil.  Nica?n.  p.  198.  Summaeft:  5J«f  fe./.f/?  agmmmA- 
{iatum  ( in  ara  crucis )  ad  tolkndapeccata  mundi  etiam  ^dfacram  \men- 
fam  parare :  id  quod  l.  c. allatis  in  medium  locis  parallelis  proba- 
tur.     i^i.  adj.  qiiidfit  TfoTtpofcifeuoWrff/o  ipfe  iilecanonexplicat>    '* 
nempe  itficj^tovviaticum»  8c  Koivafia.  communio  >  qu.t  verba  fignificant 
fanclidlmum  cibum>  &  potum  Eucharifticum  morituris  pra^beri 
folicum.     Sumusinhisterrisviatores»quare  opus  habemus  cibo 
5(:potu>quem  inracrameiitoEuchariftiaenobis  inftituit»  ^iporri- 
gitChdftusmanuMinftri.     i^.  Ad  IV.Sacerdos  Grxce /tfsOf  di-    ♦• 
cirurafacris  quibusvis»qua"tra(Sat»utetiama  fufis  precibus,facri- 
ficio  fcilicetl.^biorum,  ficdici  poflit.     QuareN.C.eftfacerdosE. 
facrificii  Miftatici.     Dicatur  &  facerdos  ratione  veri  facrificii  > 
jiempcChrifti»attamen  ne  fic  quidemadverfusnos  quicquamob- 
tinebuntadverfarii ;  Nam  &illeracer4oseft,  qui  madkata  diftri- 
buitin  facroepulo.  Vide  B.  D-  Dorlch.  Myfar.  Mif  cap.  ^.  feqq. 
B.  Dn.  D.Dannh.  Chrifteid.  p.iy f.  ifS.  8iz.  945. 944.  ^^  ,  ^.^ 

§.  17,  [^  Pr»  «/;4/fm>,nempepanis»  videtur  pugnare  ca-j^^^;^. 
Tion  18  NicsEwus ,  cujus  fupri  §.  ij.  verba  adduximus  j  Nam  folias 
cor/)or«  diftributi  i5c  accepti fit  menti©.    i^.    Corpus  per  (ynecdo- 
chen  Ecdefiafticam  fignificat  totum  illud »  quod  in  communione 
accipiunt  communicantes  »'explicante  Cafaub.  exerc.  Anti-Baron, 
XVI.  §.  H'  adeoque  corpuscum  p3ne,&  fanguinem  Chrifti  cum  vi- 
no  exhibitum.     In  hanc  (ententiam  ipfa  fefe  (ynodus  Nicajna  ex- 
plicatdiatypofide  S.  Euchariftia-     Infcriptio  mentionem  expres- 
fam  facit  tS  (rw/aatT©-  k^ tv  anxa.r^  ra  yjt^i,  corporis ^fangmnu  chri' 
Jii\  Ipfadiatypofis  dare  &  diftiniSte  nominatafToi/^^TOTHf/oc,  pi- 
nem,  &  poculum,  innuenscumpanecorpuSj&cumvinopociiHfan- 
guinem  Chrifti  diftribui » &  accipi. 

Ff        '  §.18.^4.) 


226  VindiciA 

\%jrra»s.  §.  i$.(j^,)  Pro  tr4njfu^jlantiatme  loqui  yidctar  vncahuhm 
>*^-^'*^'"*"x6r<&L,quodinlaudatadiatypo(ile2itiir,  dicitenim:  T/rei  vonvauiv 
kcUrmxf      >i-t^^o^Tnf^nta((^.wtis7fa.'7riC,nt  tvv  a^KtfKTO^fc»:  pat  tv.teUlgamUi 

fitwninfacraiUatmnfaagnumiUumDe'fy  fifitus  eft  inmenfa,  opor- 
tct  loco  illi  efle  prsCentem,  qaod  fine  tranfliibftantiatione  fierine- 
quit.     Ri.    VocabalamKa<£^;<iffyf  nonfemper>neque  nece(Grio 
notat  fitum  corporalem  >  fed  etiam  in  genere  qaamcunqne  praffen- 
liara,  quod  aliquot  exemplis  fubje6lis  demonftravit  D.  Dorfch» 
&  fide.     exerc  ad  concil.  Nicaen.p.  197.  §.  fi.     Pro  tranfubjiantiarione fide- 
ii»m.        lium ineflentiam  DEI,  quas  fiat  in  bapti(mo,videtur  fa<;ere  illud  Ni- 
caenorum  in  diatypofi^.  cum  dicunt,  t)]v  juTtjfiov  Tav  a.-)  iuv  a.vn  ijli- 
hav  iiiTwitty  tyVo/extV*^*  •  interpres  vertit:  Salutarem  fandorum 
efns  membrorum  participationemfufcipimiis :  Sed ixiTisffix  notat  ejfen- 
tialemmtttationem&  converfionem ,  quare  efl^ntialiter  mutamur  in 
baptifmo.    ^.  VoxiMTvcrta  notat  communiter  participationem  9 
)Mr  .titexXeno-phontis  pjed.  S.  docetStephanusinLexicoGra:co. 
Jacarportt  §•  '9*  ffO  P^o  abfentiacorporis^&fanguinis  Chrifti  in  Sac. 

i^ ptrigui-  Coenaj  &fruitionemeie  fpirituali,qu2 fit  per  fidem, facere  videtur 
Mf  CAr^/^r.  eademdiatypofis»cum  vetat  intentos  nos  ejfe bumiliter adf^ropojitum 
panem&poculum :  pbensy attoUimentem>TrUHvo»ra[MViUt  fideintel- 
tigamus  fitum  infacra  iUa  inenfa  agnum  iUum  Dei  >  toUentem  peceata. 
tnundiy  quae  verba  videntur  infinuare>quod  corpus  &  fanguisChri- 
fti  nonfintinterra>fedmcoelo  >quorfum  mentes  attollendajfint» 
quod  fit  fidementis,  Ronore  corporis.  i^.  Diftinguendum  eft  in- 
ter  ea>  quae  (unt  fupra^os  loco ,  &  qua?  my fterio :  beneficia  regnt 
gratiae  funt  £upra  nosmyflerio  c|uidem>  quia  tranfcendunt  captum 
mera:  rationis;  non  fimtautem£upraIociim>  (euprajfentia,fed  j^uxta 
iios>imoinnobis:  ItaagnusDei,  qui  tollit  peccatamundi,««^Tae 
lir  T«f /feftff  Cnam  Tf«ftTfc^M<,  jaeet  infacra  iUa\menfaBicharifticay 
adeoquepraefensnobiseftinterra,  fedoculus  corporis  ipfum  non 
videt>etfiprae{entifKmum,  fi^des  igituratroUendaeftadpromi/no- 
nem  Dei  veraciflimi>  &  potentiffimi,  qui,  cjuod  promifit  >  prsftat  > 
f6  'XMe  "  ^poteftexhibere,quodrationoftranoripoteftcapere» 
iiioperHm.  ^.  lo.  (6.)  Promritisoperum.  Allegari  poilet,  cjuod  (eri- 
buntSardicenftsad  Ecclefiam  Alexandrinam :  ijiiusmodi  poijpones 
fars  martjirii  fm,  &  iftimmdi  yefir^  ftnfesfignfs  h  afAi^oi  7vyx<^vttn 


Eccleji^  Argentinenfis .  227 

fiotturehntmrcede,  atmpr^emiaa  D£o  recepturiftm.     lideminap-  . 

petidice diftinguunt inter  Filios  Deis qiioinm  aiii  tales Cmtpergene- 
ratimtfgratiam,  alii  S^tsi  to  KaLTa^tuBnyau,  quia  digni  h^tbeanmr.  Suo 
xgiturmeritovidentuiadoptati  lu.Acl^r.jmercesaliaeftgratiaejalia 
debiti:  Paffiones  pio  Deo  &veritateexantlatas  hflbiturasefleali- 
quam  in  ccElis  mercedem»  fed  no  fuo  merito,  vei  ex  debito»fatemur; 
Eftenim  sTAdAcppr^cw/Kw,  ut  interpres  vertit»  quali  decertantes  in 
agone  dona^itur  >  verum  cx grattiita  Y^'\  promi/Iione.  Ad  (2. )  ^. 
DEumnonnifidignos  adoptaie  in  filios,  certumeft;  iedqiiisdig- 
nos  iplos  facit?  an  (eipfi?  minime  j  dicuntur  enim  K<tTA^ta9»v<u 
dignijieri,  puta  aliunde  :  unde  autem^  nifi,  quod  prscedentibus 
verbisdixerat,aFiIio  Dei»perq«iem  regeneranttir. 

§.  21.  (7. )  Pr» pr^ceptn  Evangelicu :  objici  poflet»  quod  in con ■  (7  j  £0-««w 
cilio  Agrippinenfi  Severinus  Epifcopus  dixit:  Egocenjentioeundemi'^"'^^''^ 
(  Euphratam}  juxta  Evangelica  praceptajure  abEfifc^patu  ejfe  deje-  ^^-^"^' 
ilum.  Nullum  igitur  videturdiicrimen  efle  inter  Evangelium  & 
legem,  tanquam  hxc  prajcepta  pracfcriberet,  iftud  minus.  Coa- 
firmaturvotoEulogii,  quieundem  Euphratam  %  Vat /<//«w  do^9- 
rem »  &  tign  fuherforem ,  quatenus  benedi^m  Domimm  &  Servat*- 
rem  no^rum,  au^orem  luctt  &  vita,  Ijafitm  Chri^um  DEum  negare  auftu 
€Jfet.]E(um  igitur  ede  Domimim  &  Deum»  lex  erit ,  atque  italex  Sc 
evangelium  erunt  unum  idemque.  "Ri.  Sicut  vox  Evangeliuni 
fumitur  vel  generalius ,  vel  fpecialias  ,ita  &  pricepta  Evangelica; 
generalius  Evangelium  notat  univerfum  novum  inftrumentuin  • 
«um  omnibus  fuis  promiflionibus ,  ^praeceptis;  fpecialius  vero 
■opponitur  prxceptis.  Geacralius  h.  1.  fumitur»  quia  di^tum  Pau- 
li  Gal.  I ,  p.  extat  in  novo  inftrumento.  Sic  3i  pra^oeptiim  Evan  - 
gelicum  vocatur  illud,  quod  vel  in  Novo  Teftamentoextat»  vel 
inateriammutuaturcx  Evangelio,  ut  praeceptumdefideinChri- 
ftum  deavflf «Toj' ; prsceptum  igitur  eft legis  ftridc  fic  did;pi  ma- 
tcriaver6eftEvangelii  llegediftindi.  Lex  quoque  fumitur  vel 
generaliiK,  proquacunquedo(3rina»  vel fpccialiu6,pro  praeceptis 
<livinis. 

§.  2t.  (8.)  Pro ele^itiii operibttSi 8c qviidem  ipexe^vinaiionihus  (*')  £if^'' 
religiofis>pronunciare  videtur  Ofiuscanone  XI.  Sardicenli.  Men-  "««/«'^'^9^ 
«ionem  enira  facit  eorum»  qui  ex  aliaprevincia  in  aliam  profcifcuntur, 

Ff    i  JAlia- 


228  Vtndiciii 

jaflAtioftUgrdtUproprits  laudibus  feYVi€',ites>  n  QfiiTy.e^a.i  y.<5<i>y/«uT«>  4ar 

nligiowigratia:  legeshisprsfcribit  ,quales  fefe  gerere  debeanc; 

■P)L  Oli.isdicitquiciem,quidnonnullifacerefolitifiieiint>  noii  au- 

temdicitjqaam  ^f«f  idfecerint:  imb  potius  iraprobate  videtur» 

{icutiftos»  qui  ex  ambitione  hincinde  vagabantur. 

{^g,)Co»/r^         §•   ^3*  ij)Contrx7m[itiam&ufurafipugnzi:e:videmri8ci(i^m 

tmlitiAm.    quidem^canonXil.Nicaenus:  quippe  quoii»  qui  militiae  cini^u- 

lum  depofuerant»  ad  eandem  verd  re vertuntur,decennium  excom- 

municantur:  Hanc  vero  canon  XVII.  qui  vetat  «y«r<t5 accfperc- 

^.  Ad  I.  dirt.intermihtiamipram>  &vitiamiliticc  adhaerentia;  Mi- 

litiamipfamnondamnabantChriftiani,  fed idololatriam  ipfiapui 

Ethriicos  adha^rentem.     Praeterea  ,  aliud  eft  militiam  damnare  » 

aliudlevitatemmihtis»  qui  exmihteClerus>exCleroiterummiles 

evadit,  (ine  urgente  necellitate.     Ad  (2.)  dift.  inter  ufuram  mode- 

ratam»  &  nimiam  j  Nicxnus  canon  improbat  non  omnem  ufuraroi- 

it^L-TThion^icLv  &  cu^foKifi!ia.v  ,  habendi^cupiditatem >&  turpe  lu- 

crumr  uti  {emetipfeexplicat. 

(10.)  Pr»         §.i4.fioO  Ecciefia  eft  vel  (yntheticayvelreprcEfentativa.Iffa 

xa/f^  Ec^    £^as  habet  «0/4^5 quas  Pontificirdfeunt  inter  alias  eile  etiamCatho- 

^**        licilmums&Apoftohcifmum^     Sardicenfes  certe  inliterisadEc- 

clefiam  AIexandrinam>cum  adverfus  Arianos  fcribunt»  fuos  vo- 

cant  orthodoxafidei  hmims ,.  &  de^rinam  dicunt  CatbQlicaEfdefite: 

paulo  poft  jufc«nt>  ut  pra  omniBuspdem  Eeclefid  retineant :  Claudunc 

epiftolam,dicentes  :  Ecclefiam  Cathoifcam  nequaquam  diifimulanter 

€tm  if*agere>  qui  ipfam  ojfendunK     In  appendice  iterum  adverfus 

Arianos ailerunt :    Noshanc pereepimu^ ,  &dtdicimHs  >  &  hanc habe' 

mus  Catholicam  traditionemi  &§demr  atque  confesfiwem.     Paulo  poft 

dicunt:  Stultam  &abj.eSlam  ijiorum fententiam  Catholici  omnes  imprO' 

bavimus:  quafi.dicerent>Chara6terjquonosab  iftisdiftinguimur» 

eftCatbohciimus^qnoifti  carenr.    ^  Catholicifmus  eft  velno- 

minahs,vel  realis»  iftiim  voco  nudnm  nomen,  huncremnomine 

jaotacam  j  iftam  fibi  &  ha?retici  arrogant»  ut  Ariani,  ^k  aiJL(fi0Af^vfft 

hiyovTis  6«twT«f  ;i(f /r/ctKbV  iTveu)  non  dubitantfedicercChrifiianos:  quod 

in  hac  ip(a  appendice  de  Valente  &  Uriacio  conqueruntur.  Hunc 

appellododrinamapudfideles  ubique  locorum  &  temporumre- 

ceptam;  HocverolenliiintcUexetuiitSardicenlesi  Namlaudaont 

7^ 


Ecclejid  Argentinertjtf.  22  p 

rris  kaSoku»!  ziLKKfiTiaf  iiIa.ffKa.htuy  ^  do^rinam  Eccleltx  Catholi(,e: 
^3i\x\oi^(^7rkivf,derfiEcc[eCix  Cathoticne  urgenc ;  innuentes ,  non 
eflTe  Cacholicam  Ecclefiam,  nifieam»  quae  fidemexfanadocftrisa 
hauftam  retinet  & fe<ftdturj  qno  (enfu  ultro  largimur  notam  Eccle- 
fiaEedeCatholicifmum.  Si  deprehendamus  hW  KctOoKiKiivi^et-^nTo' 
hiKtiv  -jrkiv,  Catholicam  &  Apojiolicamfidem  iCtiam  veram  deprehen- 
&ih  Ecclefiam  cen{emus,Succurrit,dum  haec  fcribo,quod  Bellarmi- 
nus  lib.  H I.  de  P.R.  c.  4.  objicitex  Origene  homil.  28.  inMatth.de 
G^m<i«»quoque>qaorump/«r/7?/i  tum  temporis  nondum  audive-  ^ 

rint  Evangehum,  utobtineatjAntichiiftumnondum  veniffe.  ^l.  dift. 
inter Gcirmaniam  parvam  & magnam>in  hac Evangelium  nondum 
plenoorefuilleprajdicatumconcedojnegodeifta.  Confernoftras 
Antiqq.  Ecclef  Evang.  art.  IlL  fe6l.  y  ^  66.  art.  VII.  §.  penult, 

§.  ly.    Ueprdfmtativa  Ecclefia  funt  concilia.     In  quibus  con-  £/ Cend. 
fiderari  poflunt  (i.)  memltra.  quae  videntur  fuille  ibli  Epiicopi ,  ut-  ^'orum 
potequodfoli  hi  legantur  fufTragiatulilTe  inconcilioSardicenfi&  J^^^^*"-^ 
Aprippinenfi.     Yjl.  N.  C  folorum  Epifcoporum  fit  mentio  E.  foli 
interfuemnt.     In  conctlio  Girthaginenfi  temporeCyprianihabi- 
to  fola  Epifcoporum fuffragia  &  nomina  leguntur  defcripta ,  & ta- 
inen Cyprianus  ea  de  re  fcribens  dicit :  Epifcopasconvemjje  ctmi  Pres- 
htertiy&TiiacoriUiprafemeetiamplebtimaxmapartei  coram  quibns  le- 
U^funtlubajarit&CyprfamEpifcoporumlitera.  Conferepift.51.  cum 
notis  Goulartii^z.^yfM^ar/l^t^.^AfuTeu^i/cocaudoritatem  indecretis 
faciendisvidenturhabere.    NamSardicenfes  canone  III.  fanciunt : 
rdaTiet^KiKfifxiva  ijyia.ra.^^ui^^*  TAS'i«vTct  0i0c>ua.  TvyXftVHViqUAfe- 
melfunt  yudicata,  nonmfirmerrtar,fed  rata  ftt  lata fententia.    ^.  Sar- 
eticenles  loquuntur  de  privatis  inimicitris,  quas  invicem  habent 
Epilcopi ,  idLvXrTivi  iTo.f/Ja.  ^hvKorrm  th  AvTiKfK  A^iK<^^  ia.vTi  ^ 
cvii-TitK^TrvTfdi.yiia.^^myfiinaliqiia  provincia  EpifcopoTum  quispiam 
4tdverfitsfratremfuum,&Coepifcopumnegociumhakat:  In  hoc  cafir,; 
fiquacfententiaabEpifcopisprovinciae  jam  lataflierit,  necappel- 
Jandi  cauffim  damnatus  habere  videatur»  merito  j,ubetur  priori  ju- 
dicK>acq-iie(cere>nelitesin  infinitumprotrahantur.     Alia  auterre 
les  eftde  rebuj  ad  fidem&confcientiam  fpedlantibus.Tum 
©liro  abfoluto hominum  )udicio  ftare  non  poHumus, 
veldebemus^ 

Ff   j  AN- 


23  o  Ecclefu  Argentwenjls 

^  o'^  s{3  A  ^  (^  fii^  ^  <4^  st^  lij^  (^  ^  ^  Ut^  i^  ^  o^  lA  a^  c^  (^  («fs  A  A  ^  ^  ^  fl>!* 

rio  ffl»  rfo  ril  »j*  »A  »1^  y  i»l«>  y  yj^l  y  ««l^  <»j«»  r^  r^  ^^t  y  t»^':  qjpfl^ffl^eljsljelsS^p  ^&^^9 

ANTIQUITATUM 

ECCLESIAE  ARGENTL 

NENSIS 
ARTICVLVS  IV. 
Se<5tio  Prior 

EXTERNA  FORMA   1 

ECCLESIAE,  ET  VARIIS 

SCANDALIS: 
f_yiRCUMENTUM. 

Proamium  dicenda  expliCAt.  §.  i.  Forma  EcclepA  in  mmijierii  conjlitutitne : 
Epifcoporum locf^.  §.  z.Tntnslntione.  §.  -i.officie.  §.  4.  Litiiita  compom 
nendti.  §.  5.  Scundi*lainhierArchii*Ecclefiafitca.  §.  6,  In  doilrina.  §,  7, 
QjtArefutantur.  §,  8.  .^liud  fiandalum  ex  Jjnodo  .Ariminenji profef 
furC^  examinatur.  §,  9,  Inmoribua  commijja.  §.  10.  Remedia  futjutu 
^untur ,nempe  rejipifcentia^  contraria decreta.  §.\\.  Conc}lia.§,  12* 
Compromnjiones mutuA,  §.\l.  Cenjura Ecclejiafica.  §.  14. 

$.1. 

Prttmium  A  Bfblvimus,  qiiodpotiflimunirelpiciebamLis»  harmoniam  Ec- 
C^propo-  XAclefise  noftrae  quinquefecularts ,  cum  hodierna  Auguftanae 
•fi*"'  confeflioni  addida,  exceptiones  quoque  adverfariorum  >  &  obje- 

^ionesjquaeoccurrebant>refolvimus.  Supereft,  ut de forma quo- 
que  externa  aliquid  dicamus.  Pleraque  equidem  in  prsmiflis, 
ubioccafioferebatjtetigimusjqucedametiam  aliquanto  prolixius 
explicuimus,nihilominushicquoque  aliquid  dicendnmfupereft, 
utLedorincompendio  habeat  conjunda»  quae  hincindedifperfa 
extant»  &  quae  in  pr.tcedentibus  defiderat ,  ea  hic  loci  legat»  quan- 
cum  quidem  ab  sntiquitatc  fuggeftam  cft. 

§.i.Sit 


Staiusl,Eccleftn(tictis.  231 

§.  1.  Sitigitur  l.forma  externa  Ecclefiae  noflrs»  cjnalisfne-  i.Fornt» 
rit(i.J7»  Minifierii  cenftitutme.     Jus  conftituendi  Minifterii  fuir  '^^f^rnMp) 
penes  fupremumMigiftratum  politicum>qnare  vacantealiquoEpi-  '-^'"j,^* 
fcopatu>vel alio  aliqno Ecclefiafticoofficio>Magiftiatus curabat  ali-  „f. 
qnem  vocarij&  conftitui ,  uti  docuimus  fupra  art.  II.  §. 94.p.  94. 
Requirebatur  tamen  etiam  Minifterii  facri  confenrns>  fi  quis  alinn- 
de  vocandus  eflet.     ofitis  enim  Epifi:opus  in  concilioSardicenfi  tlixit : 
Boc  quoque  omnes  defmiamusi  ut  i fi  quis Epifcopm  ex aUaparochiavelie 
alienum  miniftrumftne  confenfuproprii  Epifcopi  in  aliquogradu  conftitue- 
rCi irrita  & infirma ejmnodi conftitutio exiftimetur,     Conft.  ij. Fiebat 
etiam>  utpopulus>  feu  Auditorinm>  literas  mitteretad  Epi(copum 
alibi  locorum  degentem,  &  ad  fefeevocaret>  quod  tamen  >  fi  fraus 
fubeflet»  prohi  bebatur>can.  2.  Sardic.  Extra  hunc  cafiim  populi  vo- 
tis  defeieljatnr,  fi  quero  Epifcopnm  depofceret.     Qua  de  re  loqui- 
tur  canon  6.  Sardic.     Si  contigerit  in  una  proviniiaj  in  quafuntplurimi 
Epifcopii  unum  Epifcopum  conventui  non  interejfei  &  ille  perquandam  ne* 
gUgentiam  nolit  convenire,  &  Epifcoporum  inhitutioni  &  ele^ioni  affenti- 

fii  Td^TiTAj/^»  ffVVcL^fot&iVTct  '^^KctKoiiv  ytyvi^  rriv  KATATeta-iv  f^ 
Tctc^otvTav  ^'(>iTis(AiVit  ^a-KoTn ,  congregata  autem  populimultituda 
infteti  utfiat  inHitutio  Epifcopi,  qui  ab  eis  poftulatur :  oportet  illum  pritis , 
qui  non  adfuerit »  Epijcopum  admoneri  per  literof  Primatts  provinci*, 
nempe  Epifcopi  Metropolitani  >  quodroget  populusfibi  paiiorem  dari :  l/ 
txiftimo  re£le  habere  hunc  quoque  exfpe^aritutadftt.     Si  autem  literis 
rogatus  non  adfiterit»  ac  ne  refcripferit  quidemy  t6  iKctvbv  t?  ^vKniTH  tS 
irhyt^iaiXf^y^vi^iVoluntatipopuii  fatis fiat.     Habebat  igitur  plebs 
poteftatem  poftulandi  aliquem  Epi{copum>  adeoque  concurrendi     ^    , 
adipfiusvocationem      (2.)  Epifcopi  autem  conftituebantur  non  ^pffcofo. 
quovis  inloco,  ^tdi  in  amplioribus  (blum  urbibus,jaxta  canonem6.  rum  loea. 
Sard.  quo  Hofius  dicit :     Nc«  licere  fimpliciter  Epifcopum  conftituere  "*"*• 
in  aliquopagOi  velparva  urbe  >  cui  vel  untts  Presbyterfufficit.  Ne»  necejfe 
tft enim iUic Epifcopum  conftitui, neEpifcopi nomen  &  au^oritas  vilipen- 
datur.  sedpr»vinci<ti  utprius  dixi{V{oC\\.\s  loquitur)  Epifcopi debent 
in  its urbibtis  Epifcopos  conftituere,  ubi etiam  prtus  Epifcopifuerunt.  Si  au- 
jtm  invenititur  urbs  aliquat  qudadeo  populojfa  evadat  i  ut  ipfa  Epifcopatu 
dignaJHdicfturyaccipiat*     Oportet  igitur  civitatem  Argc-ntoraten- 

fem 


^ 


232  jEcckJia  Argentinenjis, 

iem  intei'  popalofiores»  &  ampl  ores  ci  vicates  fuilTe  <:ompntatam , 
cum  iiabiierit  proprium  Epilcoptim. 
(yyrrAns-  §.  3«  (5')   rr^j/4/i««ff  propter  muka  incommoda  non  con- 

Uttooe.      eedebantur.     Fadum  enim  eft,  utab  uno  vel  alteio  populus  cor- 
rumperctur  vel  muncribus  ,  vel  concionibusinalienadicEcefifa- 
cunde  habitis ;  Hinc  impetrabant,  vel  conciliabant  fibi  vocatorias 
ab  hactenuiore  in  pinguioiem  parochiam  ;  His  anomaliis  utoc- 
carreretur,  ftatutumeft,ne  quis  ab  unoin  alium  locum  transferre- 
turjveUutcanonisprimi  verbis  utar:  ne  cui  Epifcopo  itceat  a  parva 
ciyitate  in  Miam  migrare.     R  a  ti  one  add  i  ta :    Ej  lu  eni  m  caujfx  pr^tex- 
tmeflmanifrfltis-tpropterquemtaUatentantHr,     Nullus  enim  Epijcopns 
adhuc  inveniripotuit-,  qui  a majen  civitate  in  minoyem  tranfire  ftuduent. 
Vnde  confiat,eos ardentiplura habendi  cupiditate  fuccendii  ^  magu  arrO' 
gantiajcrvire,  ut  videantur  majdrem  habere  poteftatem,     Jufte  hadle- 
nus  ftatutumj  quatenus  giorias  &  opum  cupiditati  obviam  erat 
cundum. 
(^'Pfftcii         §.    4.  (4.)  Ojficium  EpfTcoporHm  &  Presby terornm  erat  vcr- 
^tdmtnifira \^^^  Dgj  praedicarc,  Sc  adminiftrare  facramenta ,  &  ufurpare  cla- 
"■  '        ves,  de  quo  art.IIL  feot.^.  §.  f ,  feqq.  Diaconorum  eratetiam  Uteras 
hincindeferre.    Patetexcanan?8.Sardic.  Cumenim  periculofum 
videretur  Epilcopum  in  caftra  venire»  fancitum  eft,  ut  Diaconi  lite- 
ras  ferrent :  perpropriitm  Dtaconum  mittmt.     Mmiftri  enim  perjhna 
non^H  invidiofa,  &,  qtu  conceffafuerint ,  citius  perferre  poffunt.     Mo- 
raleofticium  Epifcoportim  &  Miniftrorum  EcclefiaE  erat  manere 
intra  terminos  fui  officii »  &c  limites  dioecefis  :  Nam  difplicebat 
cordatioribus  -»  fi  evagabantur  in  caftra,  vel  alienas  Ecclefias,  ibi 
conciones  habendo,  &  fefe  infinuando  blanditiiswel  muneribus. 
Legantur  cnnones  Sardicenfium  3. 7.  1 1.  Licebat  tamen  ipfis  pro 
aliis  intercedere,  miieris  tamen,  nonofficia  obeuntibus.     Succen- 
{et  enim  canon  7.  Epi(copis>  qui  in  caftra  fevehantprecesinonyutdehet 
fieri ,  pauperihus  &Laic'uvel  viduisepem  &  auxiitum  laturi  ,fedfecula- 
resdignitates  &  fun£lionesaliquibusacquifitare.     Quae  woKvTr^efy^o* 
«•wv«  merito  caftigata  eft. 
(s.)Littum         §•  f-  iS')  Lites,  SicuiEpifcopovelPresbytero  intendeban- 
eompofitio.  tur» tcftcs  Hon  facile  admittebantur  Catechumeni  vel  Ethnici »  fed 
ne  CSexa  Presbvteri.   ■  Nam  Sardiccnfes  in  iiteris  ad  Ecciefiam  Alexandri- 

mitfotiofte. 

nam 


Term. 


Staml  Ecclejiaflicits,  ty^ 

ttamconquerufttin- deproceduabArianis  adverfus  Athanafinm 
Epin:opum«J^  Macarium  Presbyterum inftituto ;  qiiod  modoEth- 
nicoS)  modo  Catecfiumeiios  interrogarinc  m  judicio :  Repetunt 
inliterisadomnesEpifcopos.  Si  quis  autem  exiftimaret  injufte 
(e(e  judicatum»  poreiat  catifrim  fuam  fub  novum  examen  revocarc» 
&c  compromitterein  arbitrium  vel  Metropolitani,  velPatriarchsei 
Decondhis  vide  (ed.  <J.  art.3.  §  17. 

§.  6  II.  5^4»</4/«  autem  fuis  noncaruitcnminEcclefiaftica''^'^''"»''*- 
hierarchia,  tumindodrinaipfa;  Inifta.quiapotentiamEpifcopo-  ''*( '•>^*<^ 
rum»Romanicumprimis,periculoscextollebant.Quiaenim  in  cori' 
cilio  SardicenfiiCui  Annandus  fubfcripfit,  Epifcopo  Rom.  delegaba- 
turpoteftas  appellantes  recipiendi,  cauframjamalibi)adicataexa- 
minandi ,  fententiam  ferendi ,  fadlnm  eft,ut domiwatui  & tyrannidi 
(enfim  (enfimq-,  adreperent  fucceflbrcs,  doneccohiberiampli'  non 
poflent. Afiricani  proinde  Patres  Sc  Epifcopi  nolebant  ifti  iele  cano- 
ni  (ubjicere ,  appellationes  ad  fedem  Romanam  permittendo  >  etfi 
Epifcopi  Romani  fummis  id  viribus  qusrercnt  obtinere.  Ni- 
miumctiam  hoc  fuit,  quod  Epifcopus ab Epifcopis  deponeretur» 
nec  fedemreciperepoflet»  doncc  apud  Julium  EpifcopumRoma- 
numcaulfaexaminarctur.  can.4.Sard.  Annon  perhoc  quoque^le- 
rogatum  fuerit  Magiftratui »  quod  Sardicenfes  per  hteras  Epifco- 
pum  tV  Presbyterum  Alexandrinos  reftituerint.,  alium  vero  fe<ic 
faamoverint?  Nec  in  difciplina  Ecdefiaflica  mod«m  tenebant. 
Nam  can.  x.  Sardicenfi  ne  iu  fim  quidem  laicd  communtene  dignm 
habebatiu:»qui  fubdole  in  ofHcium  irrepfiflet»  quod  parum»fl  omni- 
no  nonnihiU  abeft  a  Novatianifmo.  Ifta  deinde  non  parumoccafio- 
nis  dedcre  tyrannidi  Clericali. 

§.  7.  Sedhaeccxternafunt»nectanti  momenti^ii  conferas^*>'^'' 
fequcntdjus.  Non  dicam  nunc  de  libroSapicntix ,  unde  argu-  „"^*''^*^' 
mentum  depromferunt  Sardicenfcs;  Nccdeeo>quodfolus  pater 
wwrf/iri^i/MapudHilarium  vocatur,Ne<^;depeccatoin  Spiritum  fan- 
£tum » cujus naturam non  videnturfatis  intellexiiIe,dumEuphra- 
lam.  Deitatem  Chrifti  negantem,  in  Spititum  fandium  peccailedi' 
cunt,cjuodtamen  plura  requiritj  Tranfeant  hafc  cum  cceteris  Tatce- 
f«Hx«tffi>idver6fatiscra0umeft,  qued  fupraart.II  I.  fed.i.$.J4. 
p.37.  cctigimus,  hic  loci  ubcrius  dedlarandum.    Scripfcrant  Ger* 

Cg  mani 


234  FxcleJiA  Argentinenjis 

&  jjKcre-  mani  noftd  literas  Sirmium  de  homoalii,  &  homcEiifii  expoflticme^ 
titaincon-  q^^s  Valens,  &:Llr/atius  > &Germiniiis  callidiArianiprafere^nec 
"'enfi"'   immerito,  interpretabantur.     Nam  in  hifce  literis  noftrates  pro- 
minciarunt  refpaendam  elle   to  oy.oiffiov.     Atque  hujus  fiii  pro- 
nunciati  aUquotad  fpeciemrationes  reddebant>quas  recitat»&re- 
^Ationer    ^-^^^  Hilarius  fol.  l$€. opp.  quarum  ( i. )  erat  >  quia  ^er  verh  hujns 
enmciatimem  fubftantia priar  intelligeretter,  quam  dm  i  nter  fefe  partitf 
epntf  quo  fenfuipfumorthodoxum  concilium!  Antiochenum,  Pau- 
^ ^"  ^     lo  Samofateno  oppoiitum,  ufnrpavit,  qux  (iJ)  erat  ratio :  Quod Pa- 
tres  nopi,  (um  Paulm  Samofatenm  hdretim  pronunciatm  eji ,  etiam 
tfJiOHVi  oy  repudiaverint :  Quiaperhanc  unim  ejfenti£  nuncupationem ,  fa. 
.     litarmm  atque  unicum  ftbi  ejfe  Patrem  &  Filium  pradica(/at :  Et  qux' 
porro  fequuncur.      (5.)   Omainfynodoy qu<£  apud Ntcdiam fuit ,  coaiii 
Tatres propter eosi  quicreaturam  Vilium  dicebam ,  nmnen  homoufiiindi- 
dijfenti  quodmn  recipiendim  idcirco  Jit ^quianmquamfcriptMnreperi'' 
retur,     Has  rpfi  rationes  fiTcefententiae  allegabant. 
HHarn(\)  §.  S-    His  ratiunculis  Hilarius  oppofuit  (i.  )y««w;«rfic/«w, 

iudicium.   Qijandoquidem  Epifcopi Galliamm  &  Germaniarum  fecum:  con- 
fentirent  inreipfa^qune  perterm  num  'jHiiiVforfignificnretur,  maie 
ipfos  terminum refpuere.    Inaneemmefl calumniam  verbi  penimefce- 
r&t  ulfi  res  ipfar  eufus  verbumefi,  non  habeat  dijpcultatem.    HTcille- 
(^^,  ^^J^'  (2.)  explicationem  &  refponfi©nem>c'^  quidem  ad  i.  intelUgo  vitium 
imelligentf<e :  Et  profarms  hic  fenfme/i  >  &  communi  ptdicio  ab  Ecclefia 
refpuendiis.     Neque  eninrjorthodoxiita  Patremt*^  Filium  inter  fe(e 
e/xo85-/»f  ftatuebantr  ut  partemetlentiaePater » paitem  Filius  accepe- 
rir.     Sed  eandem  numero  effentiam  8c  Patri  &Filiotribuebant. 
^"     A<^(i.)&  hocfaneuunc  quoqueprofanisjtmum  Ecclefia  recognafeit ,  Pa- 
trem &  Filiumin  hunominwnprofesfionibm  ad  unionis  ac  fmgularu foli^ 
tudinemnegataprfonarumproprietaterevQcare.  Aliud  enim  eft  unam 
haberee(lenti3m,aliudper{bnam.     Iftamquidem  Pater  &  Filius 
eandemhabent>hancmiBimej  Charaiteribus  enim  perfonalibus 
diftingLnmtur.    MeritoigiturPatres  Antiocheni  eo  fenfu  Patrei» 
^        Sc  Filium  etle  aif^ovviMf  negacimt.  Confer  antiqq-  Evangel.art.  VII. 
§.  2.     Ad  (5.)  ^.  K,<*T*<!tv&f  6)Toi/  yfi  homm^on  propter  novitatem  verbi 
\       repudiandumfiti  vereor  ne  dr  homveufion  periclitetur,  quia  nusquam  fcri^ 
fu&n  reperiatun    Videntur igituc  noftri  Germani  terminum'  c^at^ 


Statm  1.  Ecdefiafticm.  235 

ini6v  recepifTe,  ut  ntriqne  pnrti  dc  orihodoxis»  &  Arianis  Tatisface- 
leiu,  qiua&iftorum>  iSciiornnifententia  poreratrnhintelligi. 

§.  f).  In  conciiio  Arimiiienli  conHrmaLum  elle  rcandaliim  ^"  ("ncihe 
vi'lctLir.  VideturA\co\  Nequeenimcertoconftac,  Epilcopos  Ger-  '^' ^ 
mani.-cnoftraj  piimnp  conciliabnlo  ifti  intcrfuiile  ;  conjedura?  ta- 
men  funt»  ipfos  interfuille.  Hilarius  libellum  fuum  faepius  lauda- 
tum  de  fynodis  infcripfit  Epifcopis  etiam  Germania?  primse,  duplici 
■nomine  -,  partim  ideo, ut  landaret  ipfos  derejei5la,  &i  damnata  per- 
fidiaSirmien{i»partimetiamideo>  ut  eosdem  ad  futuras  proxime 
fynodos  Aiimineniem  &  Ancyranam»  feu  Selencienfem  inftrue- 
let.  Idquodexipfis  Hilariiverbis  difcimus  :  Rejporideri  Inerh 
vefirti  necejfariumfuit^  quibusmihi  communionem  Dominicamfidei  vejlr<t 
fcriplismiferam :  &quidametiam  ex  vohisadfynodum  ,  quain  Bitbjnia 
futura  videbatur ,  firmuftmafidei  conflantia  intra  communionem [c  mcam 
centinente s  d  Cditcrii  extra  Gallias  abfiinerent,  Et  di^um  fane  erat  Epi- 
fcopali  minifterio  ac  voce,  intanto  hxreticorumfurorcaHquavobmum 
per  literas  ft^fidei  confUia  conferre.  l<!on  enim  cum  cerporibus  mjiru 
exulans,  vhiQum  ac  detentum  e^e  potuit  Dei  verbum  >  ut  non  commumctt- 
ri  vobucum  pofferubictmque,fed maximecum comperijjem  fjnodos  in  Att- 
cyra  atque  Arnnino  congrc^andast  &  exftngniis  provinciu  G.illicanis  binos 
velfitfguloseoeffe  venturos  ,faq^<e  inter  nos  atqiie  oriemalcs  Epifcopos 
mututs  ffijpiciombus  detttientur,  per  mey  quiin  oriaitispartibtu  continetUTf 
exponenda  v^bU » // cet  jam  fcientibtu»  atque  edenda  exiflimart :  Vt  cum 
hanc  prmimpcntem  a  Sirmio  harefin  &vos  condemnaJJet'ts,&  illt  cum  ana- 
themate  jiidicaffent  i  fciretis  tamen  in  cujusfidetprofesfione  idipfktutqmd 
gejferatis,etiam  ab  orientalibtis  Epifcopis  ejfet  effedum.  Et  vos>  quos  maxi- 
me  vellem  futtiris  fnodis  probabiles  elucere ,  non  patercr  uno  atque eodetn 
ApoJloUcafidei  fenfu  Catholica  fentientesy  aliqudjaltem  a  Catholic£  fidei 
finceritatei  ignorata  verborum  opinior.et  dijferre.  Hsc ille.  Ex  qui- 
bas  verbis  patet,  quod  vel  ipfi  etiam  Germanias  Epifcopi » vel  iplo- 
rnm  nominealiquideftinandi  credebantur  ad  fynodum  Adminen- 
fem.  Quj  vero  in  fpecie  adierint  >  prxter  Servatinm  Tungren- 
(ium,  &Phoebadiumin  Aquitania  Aginnenfinm  Epifcopum,n  on 
conftat.  Id  tamen  canftat»  quod  duo  ifti>  Gallorum  Sc  Germanc- 
rum  prarcipni  ,  <5i:  conftantiflimi  >  tandem  frav5lifint»  &decepti. 
Taurusenimlmperatoris  Pia;f«6lus,  fuis  blanditiis  >&Urfacius 

Gg     z  5c 


2j6  'Ecelefid  Argemmmjis 

&  Valcns  EpiTcopifuis  xquivocis  formulistandemconftantiillmos 
iftos  heroasad  fuam  fententiam  traduxerunt,referente  Sulpitio  Se- 
vcrolib.  ILhift.  Ecclef.  Deplorat  cafum  Hieronymiis  in  difputa- 
tione  adverfus  Luciferianos  ?  fic  locutus  :  Cencilia  ( Anminenft) 
folutBi  l4ti  omnes  ad  ^rovmctxs  revemntur:  Idem  emmRegiy  ^bonu 
•mnibus  cura  fuerat  y  ttt  ortens ,  atqueoccidenscemmumon^Jibivinculo 
neikrentuy.  Sed  diufcelera  non  Utem  >  &  cicatrix  male  obduHa ,  inc»- 
il&pure  dirumpitur.  Caperum  po^ea  Valens  &  Vrfacius  j  caterique  eih 
rum  nequttia  fociti  egregii fei^cet  CbrifHfacerdotest  palmasfuisjaclttre , 
fe  FiliHm  non  creaturam  negap,fedfimilem  cateris  creaturis.  Junc  «/?<« 
nomen  abolitum  eft,  tunc  Sicten<efidei  negatio  comlamata  efi.  •  ingemtnt 
totus  orbis,  ^  Arianum  fe  ejk  miratus  eji.  Si  totus  orbit  Ce  elle  Arianuin 
iniratus  eft,etiamnoftri  Argentovatenfes  mirati  funt.  Sciendum 
tamen  ArianiCnum  in  verbis  modohaf{i(Ie,nonin animo.  Valens 
enimcallidiflimus  Arianorum  fubjecerat  Servationis&Phoebadii 
formnlx, fementiam,  cui  inerat  dolus,ViitmH  Dei  non  efe  ereaturamijicut 
cateras  creaturas,  memorante  Severo;  qua  phrafis  tum  n$n intelle^a , 
fero demum  animadverfa  e^.  Noftri  enim ita  intelligebant  r  qiiod 
Filius  Dei  non  fitcreatura;.  Ariani  ver6><juod  quidemnon  fit  crea- 
tura»  ficutnos  fumus»  creatura  tamen  fit.  Foiian  Ethnicifmi  quo- 
c|ue  Zizania  in  agro  Argentoratenfi  adhuc  fupererant.  Konigs- 
hoferusnofterCap.i..Chronwf.(j2.  ad  marginem  notat  >  declade 
Hunnicafcribens:  S5«  XK>n  ^ttcfbur^f^attmtOCf^mtl 

6eil>cnfc^icQ3urgc  mt  "^Otfim  m^m  ^r^c  ^uJ&o^n^ 
huv^unb  anUv\tcny/  Do  (u  unl>  Dae  iantvoi^  ftcfi  innr 
tnt^icU*  '^att  t)o  ©irog^ur^  un&  tUantm 

©utteuffe  tJcmc  ^ine  gmunnm- 

(i.JMi^  §.  10-  (11.)  Morum.  Meminerunt  Sardicenfes  in  literis  ad 

Tfim.  omncs  Epifcoposj,<f/;ito»'f/*f ,  diffenfu&  inter  Epifcopos.  Salvianu» 
Maflilienfium  Epifcopus  in  Iibro>quem  de  providemia  Dei  confcrir 
pfit ,  copiofLis  eft  in  exaggerandis  vitiis  regionum  &  civitatum  » 
quasVandali  &aliiBarbarorum  vaflabant  tum>&  vafla  verant(inter 
quas  civitates  etiam  noftrum  Argentoratum  in Germaiira  prima  fi- 
tumnuraeratHieronymus:)  Hixi  de  urbibus  pr<ecUr't«fimis.  Qt^dre- 
HipM  in  diverfts  Galliarum  frartibus  eivitates ?  Nunquid  nonftmilibus  hd- 
Htof^rmftiQrm  yimtQMidirmtf  Nmft^ctmdQsmmindfuaprace^f- 

firam. 


Statusl  EcclefiAJliCHi.  237 

[trdnt',  Ut  nec  metuerent  periculum  fuimi .  Vr^mofcebatur  caftivitAs ;  (ut  * 

captivi  fimt  fadi  etiam  noftri  Argenioratenfes  Wandalis )  mcformi.- 
dabatur:  ablatus qnippe erat apecfatoribttstimr  9  nepojfetejfe  cautela. 
Itaque  Barbaritpene  in  conjpedu  ommumfttUi  nuUus  metus  erat  hominum, 
Mn  cuHodiacivitatum :  ( licut  nec  noftra  a  temporibus  Juliani  cufto- 
ditaerataliquo  prarfidio)  tanta  animorumy  veltanta  potiuspeccate- 
rum  cxcitas  fuit ,  ut  cum  absque  dubio  nuUusperire  veUet  >  nuUus  tamen  id 
ageret»  neperiret.  Totum  incuria  &fegnities  \  totum  negligentia  &gulai 
tQtum  ebrietof  & fomnolentia  posftdebant ;  fecundum  iUud  >  quod  de  tali- 
bus  didum  f/?  (i.Sam.  XXVI.  v.ii.)  quia  fopor  Domini  irruerat  fuper 
eoSffopor  quippe  infiMditurtut  perditio  fubjequatur.  Cumenim,  utfcri- 
ptum  eHf  compleits  iniquitatibus  futi,peccator  quu  mereturi  ut  pereat  >  prtf- 
videntia  ab  eo  toUitur,  ne  periturus  evadat.  iiec  injummo  quidem  difcri' 
mine  cejfarunt  unquam  vitia  civium,  usque  ad  excidia  civitatum.  Haec 
ille  lib.  VI.  Ex  quibus  vitia  tumgrarfantia  etiam  apud  noftros  intel- 
ligas.  Non  folet  DEus  fine  pra^greflis  infignioribus  peccatis  uni- 
verfam  aliquam  remp.  &  gentem  tantis  poenis  afficere :  cum  igitur 
&  noftra  ci vitas  a  Barbaris  iftis  >  DEO  permittente »  fuerit  afflida  * 
quis  non  fufpicetur'»  grandia  peccata  praecefSlIe  ? 

§.  II.  Kemedii adverfus  h^TC Zizania fuerunt  refipifcentia» &  ^{^.'  ^"^^ 
contiaria  decreta.  Hieronymus  in  libro  adverfus  Luciferianos  palf*  de^ 
fuperius  laudato  pergit>fcribens  :Aliiigitur  intrafuam  communionem  ari»*. 
remanfere ;  alii  ad  eos  confejfores ,  quifub  nomine  Athanafti  exulabant , 
tceperunt  litteras  mittere ,  nonnuUiinttamfecietatem  meliorum  dejperatio- 
neplanxerunt,  pauci  ver» .  utfe  natnra  hominum  habet,  errorem  pro  con- 
ftlio  defenfavere.  SulpitiusSeveruslib.  2.  hift.de  Hilarioabexilio 
reduce,  fic  fcribit :  Vbi  permenfw  eji  erbem pene  terrarnm  maloperfi- 
dia  trtfe^um,  dubius  animi  &  magna  curarum  mole  afiuansycum  plerUque 
videretur  non  ineundam  ctm  hu  communionem ,  qui  Ariminenfem  fyno- 
dum  recepijfenty  optimumfaiium  arbitratus,  revocare  cun^os  ad  emenda- 
tionem&poenitentiamifrequentibmintra  GaUias  conciliisiatque  omnibus 
fere  Epifcopis  de  erroreprojitentibus  >  apud  Ariminum  gejia  condemnant , 
&  injiatum  prifiinum  Eccleftarum fdem  reformant.  Keftjiebat fanis  con- 
filiisSaturninus  Arelatenftum  Epifcopus  ,  vir  fani  pesftmus,  &  ingenie 
male  pravoque;verum  etiamprater  harefts  infamiam  multis  atque  nefandii 
frimimbHsmvi^us,E(cleft4  eje^useft.  DubiumnoneftjquinHila- 

Gg     3  ■     rius. 


238  Ecclefid  ArgentOYAienfis 

liiis,  pridemdeGermanianoftr.iprimalolicitus3P.te  fvnodumAri- 
minenlem,  folicic.isetir.m  deeadem  fuericpotleandein>utjli  quid 
infide  peccalVentj  reformarent.  Excac  tom.  3.  concil.  f.  m.  i\('^.  leq. 
epiftola  lynodica  conciliiParificnnsjnomineomniumEpifcoporum 
Gallicanoium  ad  Orientales  Ep^fcopos  exarata  pro  orchodoxia 
reftituca. 
CentrAh<t'  §.  i2.  Adverfus  haerefes  iisdcm  lemediis  utebantur.     Nanri 

^"fi^'         cowxVium  Sardicenfe  convoGab:^tur  tc^m  omriu  coniroverjia  (  Arianos 
incer  &  Athanafianos )  prjuidereiur,  &  ejecto,  quidquidprav^t  jidei  ef- 
fet ,  fola  in  Chriftum  pietsi  ab  omnibus  retimretury  utfinemconci- 
lii  exponebant  ipfi  Patres  Sardicen(es  inliterisadomnes  Epifco- 
pos.     Idem  incendebatur  in  conciho  Agrippinenfi,quippe  quod 
eofi.necoivitsuC  ha^refis  Euphratiscompeicerecur.Conrocabantuc 
concilia  ab  Imperatoribussieu  fummis  Magiftratibusjuc  teftimoniis 
inmediumaddudis  probavimus  fuprap.  201.  §  18.    Necunatan- 
tum  pars  in  conciUum  evocabaCHr,(ed  utraque>ut  in  conciliumSar- 
dicenfeevocati  erant  non  modo  orthodoxi  occidentales  >  fed  etiam 
onentales  Ariani»  ut  coram  cum  Achanafio  &  fociis  committe- 
rentur.     Idq-iod  apparet  ex  literis  ad  omnes  Epifcopos :  dicunt 
etiim  vocaros  elie»  ut  in  jndicium  prodirent,  drefCy  ^j«/.c  in  rumoribus  ^ 
Itterii  de  comuiiniftrts  nojirts  abfenttbus  jaQaverant ,  prafentesjiiftiirjt- 
tionibtis comprobarent.     Acqueinejusmodi  conciiiis  judicia  fua  fe- 
rebant  Epi^copi  >  nuUa  ahi  in  aHos  poteftate  prasditi.     Ica  nofter 
Argencinenfis  de  Colonienfi  fibi  non  fubjeclo  judiciumferebat: 
Fundamentum  hujuspoteftatisab  Apoftolis  defcendit>quibus  cu- 
t:\  totius  Ecclefix  commill.i  erac :  Horum  liiccellores  cum  fint  Epi- 
rcopijideoquepoteftasifta&curacociLlsEcclefi^e  in  eosdem  deri- 
vata  eft.     CcBterum  ordinis  8c  concordi.T  ergo  reftrivfta  deinde  eft 
lege  Ecclefiaftica ad  fingulas  fingulorum dioecefes  ordinarie ;  in ex- 
traordinariis  vero  cafibus ,  ut  exorta  hajrefi  >  finguU  Epiicoporum 
ibliciti  erant  de  Ecclefia  ubique  locorum  juvanda.     Vide  M.  An- 
ton.d.  Dom.  lib.  Il.hierarch.  EccleCc.VIi.  19.     In  ipfoconciho 
legebantur prius  adta,  &c  literae>  in  quibus  de  haretici  errore  refere- 
bacur»  uc  in  concilio  Agrippinenfi  praefto  fuerunc  licerse  plebis 
Agrippinenfium  >  8c  omnium  caftrorumGermania:fecundae>quaB 
&  legebantur  jLedtisillis  fuftragia  &  judicia  ferebanturde  fen  ten- 
'*  ti» 


Statm  I.  T.cclcfia(licm.  235? 

tia propofita.     Piobe  autem  obferv  andum^ qiiod  orthodoxi  hece- 
rodoxis  tribiieiint  rententias;etiampfrcon(ec]iienti-^melicitas»ut: 
Sardicen(esArianisiquod/^/>rf>/irf«/  Vdmn  a  ¥atre,verl;Hm  aFatrc 
abaltcnarentjVerhm  veritatuadulterarent-,  aliudpr^ter  Pmiinum  Evan- 
gelitm  anmmciarcnt  ^  tenebra  ejfenty  Bcliaiejfcm  j  iege  iiteras  ad  omnes 
Epilcopos  fcriptas ;  Et  rei ,  vel  abfolvebantur,  vel  condemnaban- 
tur  communibus  faftrsgiis  3c  poteftate.     Neque  enim  legimus 
concilio  AgrippinenfiEpilcopum  Romanum  aut  interfuille,  auC 
prgerogativam  habuille ;  Nec  in  concilio  Aniiocheno  in  caulFa 
Afclepar  primatus  aliquis  Romano  Epi^copo  concedebatur  j  Nam 
AldepasdicebAtifeinnocentem pronunciatum eje  Cii  ravcf-roi^AJiavlay 
Sii(.a,fa.vrav  Wi^Ki^mt  jttdiciu EpifiOporum,qui  huic cauffdt prajidebant^ 
Verbis  autem  utebantur  interdum  latis  acribus ,  uc  Maximinus 
Eupbratam  vocavit  perditum  &  bU(phenmm ,  Servatius  facrilcgam 
euisdem  voccm  notavit  ;  Veterator  fuic  Diopeto  ;  Sardicenilbus 
ArhniCnnt  i'v7uvufj.ot  infattfiinominU ;  Ipfos  damnabant ,  ut  Mjxi- 
mnus  Euphratams&  damnationi  confenticbant,  ut  Amandusnoftcr.- 
DamuAti  arcebancur  a  confueto  ufu  facr.r  ccEn.r»  remifli  ad/.«- 
€9S'  ,  qnorum  comntmione  fruebantur:  imo  ne  quidem  iftainter- 
d^umfruelxintur :  Valentino  in  Agiippinenfi  fynodo  judice/EiT- 
phrates  prohibendus  crac  a  communione  etiam  laica»     Sed  &  a 
co;Timunione  Ecclefiaftica  cum  orthodoxis.     Valeriano  enim  in 
eodemconciliodecernente>  tommtmione  privabaturiji  quh epifiolas 
damnati  perCatholicam  Ecclefi^m  atitdufet:  adeo  abhorrebanc  ab 
hrreiicis.     Ucveioomnesfcirenc>aqiionullas  liceras  recipere^ 
nullasq;  ad  eundem  fciibere  deberent  >  epiftol^E  fynodics  ad  omnes 
ubique  Epifcopos  {cribebantur,in  quibus  nomina  fiigiendorum ex- 
primebancur,  uti  patet  ex  literis  Sardicenfium  ad  omnes  Epifcopos 
ubicunqueexiftentes  exaratistom.^.conciLfol.  fo.f(>.Exprimunt 
cnimnomenTheodori>NarcifTi>StephanijGeorgii,  Acacii,  Me- 
nop  hantis,  ljrfacii>  Valentis.     Poenitentes  recipiebantur  tum  de- 
miim,  cum  fcripto  dogmata  Ecclefiae  Catholic^e  profiterentiir,  ut 
extat  de  Carharis  Nicsrrorum  canon  VIII.  Qupd  fi  ab  ha»reticis>ho- 
ftibus  Trinitatis  >  erant  baptizatir  iter  um  baptizaban  tur»  ut  de  Pau- 
iwiSi&Aieu  Samofateniams  decreverunc  canone  XIX.^    Qui  ver6 

ab 


24-0       Ecctefia  Aygeminenjts  Statml.  Ecclejtdjltcu^. 
abiis,quiTtinicirtisdognnainviolatumcenebant>ievertebancurjCOs 
manulblum  impofica  lecipiebant,  iic  Novacianos. 

§.  13.  Incerdum  folebant  intercinm  ahquem  exrra  partes 
conftitutum  compromittere »  utipfejudicium  ferret  decifivum>ut 
Euiebianiexiuia,dacisadJuliumRomaHum  Epifcopum  literis>& 
Achanafiani  ex  altera  parte  ;  Etfi  Ariani,  (\ix  caudacdifiifi  >  non 
comparuerint ,  utireferunt  Sardicenfes  in  iireris  ad  omnes  Epi- 
(copos. 
-    ,  „  §.  14'  Advet{us/?rf«<i4/4wor«wparataqiioque  erant  reme- 

\.^^  di3.yi\cm^c  cenfuraEccleftajttcay  qua  extra  Eccleliam  ejiciebantur 

homines  (candalofi.  Ejedi  non  recipiebantur,  nifi  prxftita  fatis- 
fadlione.  Sic  autem  voco  paenicentiae  figna,&corre6lionisme- 
dia;  Abftinentia  a  publico  coetu»  carencia  Euchariftia;  >  flerus ,  diiSti- 
tato^erto  tempore,  nifi  mors  imminens  fpacium  amputaret.  l^acent 
ifthapc  ex  canonibus  Nicxnis.  Can.  XI.  Lapfis  enim  didicacur  m- 
tnnmn ;  quo inter  Audientes  verfentur>  & fex>  vel  ieprem  anni :  uto- 
-rirvvrtui  fefe  dejiciant ,  ad  pedes  puca  ingredientium  templa;  duo- 

hi^S  ^atem  3.nn\s,  X^f it T f o^of a.{  Koivavri<ruff t  TT^  heta  raif  TfOffivX^y* 

ftneoblattone,  feu  ufu  ccen<t  communicent  cum  populofoluminprecilus. 

Can.  Xll.reverfis  admiliciamdeftinancurcres  anniadaudiendum, 

decem  autem  ad  humicubium  j  Mencio  eciam  fit  lacrymarum,  &  me- 

tus,  Sc  patientijc,&bonorumoperum,quaeprajftaretenebancur,an' 

tequam  locum  incer  Audientes  haberent  ;Ubi  vero  ad  exitum  ven- 

tum  fuerat>  (eu  mortem,  tum  vero  anticipabant  Euchariftiam :  Re- 

convalefcens  autem  inter  eos  modo  compucabacur ,  qui  orarent : 

juxta  canonem  XIII.  Quod  fi  nulla  urgeret  neceflltas ,  cogebantur 

explere  poenitenci^e  cempus  >nifiexarbicrioprincipisali- 

quid  de  fpatio  remicceretur>  ut  habet 

canon  XII. 


Scdtio 


lEcclefm  Argcntinenjts  Status  U.  politicm,       241 


SedtioPofterior 

STATV  POLITICO 

EXTERNO: 

\^RGUMENrUM. 

I.iclefAAr£entoratefiJisfuii  perfecutionihm^  CAUmitatil)tu  fuit  ohnoxia.  ffj. 
a  Neronet^ fuccefftribi*i  imperantibtt^  •*ffl'i^aefi.§,z.  Continuata  caU- 
mitai/ubimfierio Domitiani. §.■),. ^lexandriSe^eri.  §.  +.  yklerianiC^ 
fuccejforum,  S-S-  Dieclc/i.ini  C^  J\4aximiani.  §.  6.  Sub  Conjiarrtionon- 
nxhil rej]>iraf^it t  fd fub  Conf  antino  M.  (j^Jiliismata  redicrunt  §.j.Cre. 
^erunt  fub  Honorio,StHtconuperJidia.  §.  8.  Conjirmatur  ex  Sal^iano. 
§■  9.  ttHieronjmo,  (^  aliii  §■  10.  Sub  Cenjiimtino  tjranno  <juii JtAtmt 
§  i\.  Po/i caftam Rtmam. §.\x.  HficaUmitatibHt  ^uantum  fiteritcon- 
cujfa^rgentina.  ^.IJ»  ConcUJio.  ^.14. 

%•  I. 

Dlximus  de  ftatuEccleficX  interno ;  reftat  aliquid  addendum  iis ,  Vrocsmium 
qujE  fiipia  articuloprimo  recenfuimus »  de  externo,  qui  abin-  (^Pro^o/l. 
tef  no  Ecclefi.r  pendet.     Prouc  enim  Ecclefiaerga  DEum  lefe  gerit,  *\°  '^'""' 
velipfius  utilitas  requiritiita  DEus  fataquoque  dirpcniar^folet.   '"^'*'"' 
Quareopera^pretiumericfbcumGermaniicnoftrsprimjEs&inhac 
Argencorati  ex  Hiftoricis  repetere ,  &  juftitiam  Dei  fapientiamque 
in  judiciis  admirari  &  venerari.  Videcnr  aucem  qusdam  pertulille 
propter  religionem  Chriftianam  &orthodoxam>heterodoxis  ipfam 
perfequentibus-,  quicdametiam  propter  peccatafua>  Deoeadem 
ulcifcente.     Heterodoxi  erant  Ethnici  cum  Romani.cum  Germa- 
ni  transrhenani ,  nec  hi  frigidi in  fua  fuperftitione,  fed  Zelotar ,  fi 
Gregocio  Turonenfi  hb.i.  de  geft.  Francc.jz.  fides  habenda-  Pri  va- 
tusquidamGabalitanaeurbisEpi(copusaGermanis  fuftibus  cxfus 
eft,quod  noluerit  idolis  facrificare.     Aventinus  ita  refert:  Ger- 
mani,  qui  tmn  fe  Akmannos  cognominarunt  tquattm  agminibw  inRO' 
manum  eruperefolum.  Pars  Gallias  omnes  rege  Carocoferrojlummafer- 
vagati  fMoguntiaci  poHtem  tranfterant,  'tdes,  tempU  diripiunti  incendunt. 

Hh  Xlabi^ 


24-2  Ecclejtd  Afgeminenjis 

CahilU  urh  expugnatat  Privattis  Epifcopru  igm  (ombuflw ,  AreU  Treve' 
rerum  Au^uJia>Aledimjtricum  ttrbes  vajlatdfunt,  Q^are  a  iide  alic- 
ftum  non  elU  noftros  cf  loq;  Aigentoratenlcf,  poftqaam  Chiiftia- 
nirmumfuifl-ncamplexij  nonomninoab  ipfisquiecosfuiile.  lAtvct 
eft  hserecicoiumingeniam,  Nam  eodem  Ipirita  mendacii  &  ho- 
micidii  agitancur,  qiiales  curaprimis  erant  Ariani ,  quGrum  venena 
«tiam  Sepcentrionales  populi ,  qui  in  Romanum  (efe  imperium  in- 
fuderunt,  &  vicmiores  nobis  Galli,  imo  ipfi  quoque  Germani  infi- 
ciebantur  j  utigituralibilocorumorcliodoxos  diriflime  perlecutt 
fant,itanoftratibuspeperciflenonvidentur.  (^g^uvSov  eft  &hae' 
reditarium  diaboH  ferpentis  antiqui  odium  adverfus  temen  mulie- 
ris,&>quiex  hoc  nafcuntur,orthodoxos  Chnftianos,  qiiod  non  qui- 
efcet»  donec  in  tcrris  erunt,qui  veramdodrinam&pietatemfc- 
^antur. 
^ttsjHb  ^  ^    NfrorraperatorRomanusaufpicatuseftpeifbcutiones^ 

quippe quem  Tertullianus  c.  y  Apol.  refert  primum in  hmc ( Chri- 
Bii^notum )  feBamtumrnaxime  Rom<e  orientem  C<efaream  gladiofer»- 
tip.  Latidime autem  CeCe exphcavit  malum ,  per  omnesenimprO' 
vitjciits  pari  perfecutione  excruciatos  eile  Chriftianos  rcfert  Orofius 
lib.  7»hiil.  c.  7.  Quare  &  per  Germaniam  primam ,  quia  8c  ipfii 
inrer  provincias  Romanas  dudum^ante  coraputaba air,Lucio  Vero» 
&Scriboniis  fratribus  fub  Nerone  ipfam  adminiftrantibus.  Netf 
negaverimEcciefiamnovellammotibus  etiam  iftis  turbatam  fliis- 
fe>  quos  Julius  Vindiex  Legionum  Gallrcamrum  Dux  contra  Virgi- 
nium  RuflEum  >  qui  Germaniis  praeerat>excitaverat.  Stabalhic 
pro  Nerone,  vel  certeaudloritate  Senatus  Romani>  ifte  pro  Gaiba, 
velquocunqucalio  novelio  imperatore;  resqueeovenit,utcruen- 
tointerfeprcElioconcurrerent,magnaqueGaHorum  ftrages  ede- 
retuF.  Nec  quieverunt  motusyfed  &  if^crementa  fump/ernnt.  Poft- 
(quam  enim  Gaiba  imperiumjConfirmanteSenatu,adeptus  fcii/Iet,- 
jiec  exercitus>quiGermania:  primae  pra?erant,digno  vel  certi  fpera- 
topraemio  afficcrentur,  tumultuari  cxperunt>  &  multa  feditiosi 
agere.  Qiiibus  de  turbis  legi  poifunt  Suetonuis  &  Phitarchus  in 
vitaGaibar;  &Tacitus  l.i.hifloriarum.  Addiq;po{Tiint,qutproxi- 
me  fecuti  funtmotus  Hordeonio,  VueIho>  Veipafian0>Clviii,vel 
facicntibus,Yel  paticntibus.Qui5  n.credat  Ecclcfum  vix  tum  plaiv- 

utaa 


StdtmlTfoUttcui.  241 

tatamtotprocellisnon  vehementer  fLii(Teconai(Tanj,fi  non  oinnin& 
■diffipatam .'  quippe  cui  ejusmodi  malorum  cauilas  Edinici  fole- 
bancimputacc, 

§.  3.  Sub  Domitiant  quacfacies  fuerit  exinde  poteft  depre-  SaltDomi. 
Jwndi,  fi  meminimus  >  quid  quidam  Lucius  Antonius  Germanis  '"*"•' 
prim.Tprxfe61;iis  adverfus  DomitianumC.tfarem ,  ecfi  infcliciter» 
tentaveric.  Scortum  ab  Augufto  appellatus  fuerat » referente  Vi- 
«Sorc)  quod  adeo  indigne  culit,  uc  rebellionem  concitarec»  Germa- 
nis&:  Cif-&  Transihenanis  ipfi  afliftcncibus.  Cum  igiturDo- 
micianusper  Norbanum  Appium  vidoriam  ab  ipfo  reportaflet» 
crcdibileeft,  poenasaGermanisctiamnoftrispopofc  lle,  Chriftia- 
nis  prjrfertim,  quos  infenfidimo  odio  proiequebatur.  Aventi- 
nus  refcrt :  Gcrntani  avaritia  Domiti^HiyquedfoUtii  nipcridiiiprivaren- 
tur,  commottt  trajilttii  Rheno  &  DanubiOiUtraqne ri^afotmntnr -.  De 
fuo  addit  quidam  Eilengueinius  :  Argentoratum ,  Nemetum  Augu- 
fMmSpiram,  Vangionum  Civitattm  *  Moguntiacumi  totamdemqueGal- 
Uam  cum  Treverorum  Augufla,  &fubjungit  porro  Aventinivcrba: 
Mcefiami  Vanneniami  Vindcliciamy  Rketias ,  Noricum  igneferri>quedeva- 
jianti  vicos incendunty  urbt^diripunt :  Hxc  illi.  Sed  quia  Eifengrei- 
nius  nullum  laudavit  ex  antiquis  fui  additamenci  nudorem  t  nos 
quoque  non  audemus  denoftro  Argentoratoquicquamcertialfe- 
rerc. 

§.   4.  Akxandro  Severo  imperante  quaedam  coRtigerunt»  quac  sub^ie. 
fufpicionemmovtfntArgencoiaCumquoque  noftrum  fuilleturba-  x^ndrt 
tum.     Herodianus  enim  lib.  VL  hift.  refcrt :  Nuncii  &  literafigniji-  '^^^'^"■^ 
tabant)  Germanos  'Rhenum  Danubiumque  transgre/os ,  Romanos  in  fines 
hoUiliter  intrajfet oppugnareque  exercitus ripisinfidentes  ,perqut  urbes  & 
mcos  magnii  copiii  excurrere  &c,  Ipfe  adverfus  Germanos  cum  omni  mul- 
titudint  approperabati  confccioque  ceieriter  itinere ,  conflitit  ad  Rheni  ri' 
p.uyatque  ibi  res  adbellum  necejfarias  comparabaty     Germaniam  intel- 
ligit  fuperiorem,  cui  viciniores  erant  Alemanni ;  videncur  igitut 
&  Alfaciaefinesincra(re»&exercicum  Romanum  ifti  rip.t  infiden- 
tem  oppugnalle.  -  Certc  non  videtur  abfonum>  fidixerimusfub 
Impeiacoribus  Romanis  pleri«que inucilibus,  qui  hoc  leculcs  &c  le- 
quentc  fuerunt,  Alemannis  &  aliis  Germanis  Transrhenanis  occa- 
fionem  elle  datam  infcftandi  fines  Romanos,&  in;his  etiam  Argen- 

Hh     i     '  tora- 


244  Eccleji<t  Argentlnenfis 

toratenfes ;  Et6  nolimus  cerii  quid  determinare  >  absquenufVorf-' 
tate  vetrnim»  quod  denuo  Eifengreinius  fecit » referens :  Gernumif 
invaUfcenttbui,  dum  Vannm^,  Moeftas » lllyricwn  j  Horktm ,  lihetiafr 
Vindeliciami  Galliaf,  urbes  Transrkenanxsr^emetum  Augnflam  >  Argen^^ 
toratum,  Moguntiacunh Trevirorum  Vrbcm,  HiJjianiaSi  Italiatm Britan- 
nias ,  ipfam^  Kojnam  intcrciperent ;  Gordiamis  arma  movet  &c.  Et 
poftea»  ubi  agit  dePhilippo  Arabe,  Decio,  Valeriano,Gallieno^ 
lcribit  idem :  Alemarmi  GalliasferrrrJIammatiuepervagames  >  Mogun^ 
tiacip»ntem  tranfeunt  ^ades  r  tempta  diripiunty  incendunt  j  Nemetunr 
Augujia  Spira  expugnata :  ARGENTOR ATUM  >  Vangionum  urbes 
devaftatat  BaJiUaexuJia:  Treverorum  prapotens  civitai  foh  adaqttatay 
iota  mox  Gallia  incredibilifirage  deleta.  Hajc  ille.  Sed  nec  hic  memi- 
ni  apud  tjuenquam  clafficum  au^lorem  Argentorati  nomen  expres- 
fum  lcgi,hoc  quidem  feculoy  flcutlegiturapudHieronymum^de; 
quoinferius^. 
Sui Vale^  §.  f.  Valerianoj Gallieno,  Aureliano , &  fuccefloribus  usqne 

vUno  Cfc  adiDiocletiarrum  Imperatoribus  >  varios  tumultus  Germ;iniano- 
flira  prima  {liftimiifS:  exhiftoricis  colligitur^  Vopifcusrefert :  Au~ 
teliamu  apndMoguntiactm  tribumis  legionisfext<£  Galli  cant^Trancos  irru- 
entes  >  cim  vagarentur  per  totam  GaUiam>Jic  affixiti  uetrecentos  ex  his'- 
ea^os ,  feptingentti.  interemptis ,  fub  corona  vendiderit..  Si  per  totant 
Galliam  vagati  funtyetiaminfines  Argentorateniium  pervenerunt^ 
Reprefli  quidem.funt  Aureliani>  &  Probi,  &poftea  etiam  Pofthu- 
mi  virtute  irruentes  Barbari ;  Neque  tamen  quieverunt.  Nam 
Aureliano  extin6k)  Gcrmani  &  Franci  redicrunt  limite  transRhe- 
mm  ruptOi  eoque  potentiae  creverunt,,ut fexaginra  nobiliores  ci vi- 
tates  interciperent.  Hac  caiamitate  &  periailo motus  Velius  Cor- 
nificius  Gordianus  conful  Senatum  monuit  r ut novum  deligerent 
Imperatorem.An  inter  civitates  iftas  fuerit&Argentoratum?Eifen- 
greinius  denuo  confidenter  affirmat :  Florenttifimas iinqmensi  urbesy 
AKGENTOKATlXMiNemetumfVangionum^iMoguntiacenfem^Frzn' 
cidc  Germani)  diripiuntiLXX.  nobiiujimas  civitates  capiunt.  Nos 
probabilius  cenfemiis>fuifre  noftram  qiioque  ci  vitatem  inter  eas  ca- 
ptas ,  quam  non  fuifle.  Ereptam  tamen  judicamus  virtute  Probi 
Imperatoris>  utcolligere  eft  ex  B.  Rhenaui  lib. i.  rer.  german.  noiT. 
^ioculab  inicio.. 


StAtmll.foliticm.  24f 

§.  C.  Siib  imperio  Diocletiani  mora  adverliis  ChiiftiaBosJ«^z»Vf/fi- 
perreciitionoftram  cjuoque  Germaniam  primam  implicuit.  RefeiC "'**'• 
Eufebius:  AnnQ  iwpcrii  Dmletiam  19.  menfe  Dyjiro»  qui  a  Romanu 
Martim  nominatur,  filutiferApdifionisappetemefeUo ,  VBIQVE  impera- 
teria  ediila  propofita  ftmt ,  ut  &  folo  d^ttarentur  Ecdefu ,  &  chri- 
fHanortm  jcripttiraigni  al/frmerentur.  Si  decreta  ifta  UBI  QUE 
funt  propoflta  ,  puta  in  provinciis  Romanis  y  propofita  ctiam 
funt  m  Roftia  Germania  piima  ,  ejusdemque  nobihflima  civita- 
le  Argentorato^  Latiflime  enim  incendium  iftud  grallabatur: 
Siilpitii  Severi  verba  notanda  fimt  r  Vofivalerianuntt  interjeilu annn 
fere^o.Diocletiano  &  Maximtano  imperamibus  t  acerbufima  perfecutio 
exorta :  qu<e  per  decem  continuos^  annos  plebem  Dei  depopulata  ej}.  oua 
rempejiate omnis  fere  facra  Martyrum  cruoreORBlS  infe£lmefi.  Admo- 
dumigitur  puobabile  eft>  noftrum  quocf;  Argentoratum  flammis 
iftius  incendiicorreptum  fiaiileiQuia  Ridiovarus  eo  fine  inGallias 
milTusersr,ut  decretum  Caffareum  cxccutionimandaret.  Videde 
hac  perfecutione  ad  Rhenum-  usque  protenfa  i£gidium  Bucher* 
Belg.  Rom.l-b.VII.cS. 

^.  7.  Refpiravit  Ecciefia  fiib  prsefeclura  Cbnftantii  CHlori ,  Sul>  Cew^ 
tfui  Gallia»adeoque  &c  GeiTnania  primajceflerat  gubernanda »  En--^^'*"'"'    _, 
tropio  referente..     NamEuiebioaudore  lib.i^devit.Conll.M.c.j).  ifc^tie' 
tota  Ualiitr  SicHia r  GaUiay  & qu£ adfolem  ociidentemverg^unt,& ad potiitn. 
hijp-iniam,  Mauriraniam  ■>  &  Africam  fcforrigmtiubimn  tottsprimK 
duobHs  annts  perfecutionts  impetum  fufiinucrunt,  creberrime,  clementi  Dei 
obtutUi  pacemfuntt  &pac'utranqutUitatem  confecuti :  quandoquidem  coe- 
(efiuprevidentia  randem  ob  vitm  innfcentiam  &fidem  illorum  miferta  efl. 
Halcyonia  igitur  &  noftra  Argencoratus  ceiebrarit.     rraefertim 
fub  filio  Conftantino  M.  qui  &  ipfe  Galiiam  regendam  acceperar. 
Nequetamen&harc  felicitas  perpetua  fuit.  Conftantinus  enim  M. 
dumadhucvixit,magnoerrorefortioresmibtes  caftellorum  pra:- 
fidiariosindeexemit,&urbibus-  amphoribus  cuftodiendis  impo- 
luit  ;quofadofinesimperiiprifi^diis  nuda>vit,mihtibus  autemoti- 
andi>  &  luxuriandi ;.  hoftibvis  vero  anfam  dedit  fines  irnperii  infe- 
ftandi.  Vide  Zofim.hb.  II.  f  m.53.     Ipfodefundoaccemt  filiorum 
mutuaxmulatio,&Conftantiihajrdis  Ariana,  vel  certe  (yncretis- 
snus.    His  vitiis  fa(5Vum  eft>  ut  Argentoratum,  Brotomagum,  Tabernar 
S^finesf  Nemetes,  V(*ngioms,  &Mogumiacumkbarbar'tfposfiderentur.. 

Hh    i  Refe^ 


24^  ^cclefia  Argentinenfis 

Reftfrente  Ammiano  Marcellino  lib.  XVI.  pag.  6$,  Erat  quidam 
Choncdamarius,Alemannoriimrex,&cumip(oVeflraIpus,Uriiis, 
tlrficinus»  Serapio,  Suomarius,  &Horcarius>quimagniscopiis 
juxca  Argentinam  confederant,  ( alii  Argentarinmi.  e.  Colmariam 
putant/  cum  Julianusadvolarec,  Romanis  civitatibus  opem  latu- 
rus>  quam  &  feliciter  tulir.  Nam,  laiidante  Mamertino ,  um dcie 
GermauiauniverfadeletaefiiUnofroelio  dikllatHm\  p.  2.2.J.  &  porro ; 
Julianus  Alemanniam  domuit ;  laiianm  urbes  Galli<e  exfavillU  ^ 
cineribm  excitavit :  lU<tfrovinci<z  obfejfx,  expugnau  tferro  t9nique  Vd' 
fidtatbeatioresfunthuoppidifiqucehabetfme  hojie  Confimim.  p.  zi^. 
innucns,quanta  pridem  Galliaium  miferia  fuerit :  Florentiifimas 
( idem  loquitur )  quondam,  antiquisfimaique  urks  Barbari  posfideb.int , 
Gallorum  iUa  cdebrata  nobilitas  autferro  ceciderat ,  aut  jmmitibtts  addi - 
da  Dominuferviebat.  Torro  aliat  quas  a  vafiitate  Barbarica  terrarum 
intervaUa  difiulerant»  judieum  nomine  anefanU  latronibus tenebantur» 
Nondubito,  quin  &  Argentinam  puCec ,  3c  ipfam  florentifllmam 
quondam  &antiquiffimam  civitatem.Hac  autem  clade  accepta  Ale- 
roanni  aliquandiu  quidem  quieverunt,neq;camen  omninc)  defierunt 
Germanise  noftrae  prima*  imminere ,  etfi  pari  fortuna.  Nam  Gra- 
tiani  virtute  ad  Argencariam  aliquot  Lencienfium  Alemannorum 
millia  caefa  fi.int. 
sub  Hena-  ^  ^  Prafludia  hxc  fueruat  majorum  calamitatum.  Dici- 
tur  eas  prscvidifle  Servatius  Tungrorum  EpifcopuSj  cum  ad  limina. 
Apoftolorum  oraretjreferenteGregorioTuronenfi  iib.i-  de  geft. 
Franc.c.f.  Sed  quia  multas  narrationi  fabulas  admilcet  hiftoricus 
nimiumcredulus  &fabulofusj  cam  propheciamfuo  loco  rehnqui- 
mus>&adcertioranosconvertimus.  Pnmum  eminusquaciebat 
virgas  DEus  ulcor  peccacorum  >  cum  durance  civili  incer  Theodo- 
fium>  &  Maximum  tycannum  bello  Francos  ducibus  GenobaJdo  > 
Marcomere»  &  Sunnone  in  Germaniam  admitceret  iecundam, 
quam  cxdibus ,  rapinis,  &  incendiis  fopde  deformarunt,  uti  ex  Sul- 
pitii  Alexandri  fragmentis  legas  apud  Greg.  Turon.  lib.  2.  rcr. 
Franc.  cap.  i;.  Redierat  pax  populis  RhenanisjoperaStiiiconis 
vi<^o&fiiblato  Marcomere  &SannoncFrancis; 

Grates  GaUus  agtt,  quod  milite  tutus  inermt 

Lt  metuens  hofiile  nihil,  mvi  iulmmatotu 

Sdi' 


StAtUi  JI,foUttcus.  t47 

Miifictt  ripis  (Rliem )  &ftyumgennbus  amnem 

Ttbndis  inmorem domibuf  praveUt  MHauii ; 
CancnteClaudiano veif  ^\6. laud.Scilic.  Pacatisita temporibus (V' 
cuiicas  vidctur  noluos  hinc  incie  corrupilIe,tk  quia  prjeterea  Impc- 
ratores  priftmam  hadkenus  fedem  Treveros  rehnquebant>  anfa 
dabatur  Barbans  Rhenanas  provincias  infeftandi.     Erat  Hono- 
rio  occidentis  Imperatori  perfidus  focerStihcojgenteV/andalusj 
quiimperiam  gcneroadcntpcum  transfcrreftudebatin  Euclietium 
Fiiium  fuum.   Hocutperficeret»  Barbaros  invitabatinprovincias 
Romanas  >  quo  in  anguftias  redadlus  Honorius  opcata  facere  coge- 
retur:  i^tiiico  Comes*  Jpreto  Honorio ,  regnwnque  ejus  inhians*  AUnth 
rumySuevorum,  VVandalorum^  gentes  donu  pecuniitque  iUeSlas  contra 
regnum  Honorii  excithvit :  EMcheriumfiliumfuumpaganum  >  &  adver- 
fum  Cbri^ianos  inftdias  molientem  >  cupiens  dtjarem  ordinare-     Ira 
Marcelhni   Chron.  &  Jornand.  de  regn.  cap.  95.     Et  Profper 
Pic hosanus :  Dtverfarum gentium  rabies Gallias diUcerare  exorfa  >  im- 
mi^uquammaximeStiicBWSfindigneferentufilto  fuo  regnum  negatum, 
Hcecproximamahorigodocetintcr  per(ecuttones  computandam 
cftehanccalamitatem,  eo  quod  Stiluo  profanus  homo  filium  paga- 
num,  &  adverfum  chrijitanos  infidias molientem  conatus  fit  facere  Im- 
peratorem.&utfacerec,  Barbaios  cxciverit.     Wandait  ^  Alani 
Galiias  trajeclo  Rheno  pridte  Calendas  loHuarias  ingresji  funt  Arcadia 
fexttmProbequeCOSS.  qui  cftannusChrifti  407.  referente  Prolpe- 
roinChronico.     Habebantfecum  Ouados,SarmataSi  GepidasiHe' 
rulos  y  Saxonas  >  Burgundios  >  Alemannos  ,  &  denmue  hojies  fannonios. 
Hieronymo  tefte.     Unde  vides>  quales  fiicrint  noftrorum  hoftes , 
ncmpepartimgentiles  >partim  ArJani  hacrctici;  NamGothi,  & 
Vandali,  Sc  Vifigothi,  &  Gepides ,  &  Sarmatae  legibtts  iUdem  uteba»' 
turyfimul  Ariana  omnes  opinienis,  juxta  Procopium  hb.  1.  Vandal. 
Eo  rcfert  Gregorius  Turonenlis  lib.  1.  dc  geft.  Franc.  cap.  o.  Bur- 
gundionesj  fcribens :   Burgundiines  qtwque  Ariamrum  feHam  fe^ 
quentes. 

§.  9.  Sed  audiamusSalvianum  Maflilienfcm  Epifcopum  pro-  ^^^^- 
batiffimiim  tcftem :    Omnes*  fctibit}  barbaru aut  pag  mifunt ,  aut ha-  Vm^ 
retid »   faganifum  hi :  gens  Saxonumfera ,  Trancorum  infidelis  >  Gepi' 
darum  inbumana,  Humrm  impudica.   Qui  aucem  baerctici '  addit 

idcm; 


24-S  J^^^f^i  Ecclej?£  ^ 

idem :    Omnes  autem  iMi-ecici  aut  VPaadili  funt ,  aut  Gothi.     Un& 

hxrefisifta?  i/j/i,  L-efponclec  5  quondam  h^refesde  Komani  Ma^i/fem 

pravitatefluxerunt.     Ac proinde  etiam hoc  nofiium  efi  crimen  ■>  quod p*- 

puliBar(fArorumh<ereticielfecaperuat.     Notac  Valenrem  C^efarcm» 

quivenenoArianoincaucam  gencem  curavic  inabucndam  :  Jufto 

igicurDei  Jadicio  faduraeftj  uc  Romanipereasgences  ,quarnm 

animas  perdideranc  hsrefi ,  aAligerencur.     ViCiis  fuis  laborabant 

immanesBarbari»  fednonmiuoribus  iph  Chrilliani :  Kumqiiidtam 

criminofa  esi  Hunnorum  impudicitiai  quam  nofira  ?  Isumquid  tam  accu- 

fabiiu  Francorum  ^erpdia,  quam  nofira .?  aut  tam  reprehefifikHii  impietas 

Alemannii  quam  ebrietas  Chriiiiani?  auttamdamn^bilii  rapacnas  Ala- 

nii  quam  rapacitas  Cfmfiiani  ?  Sifallat  Hunnus  rel  Gepida »  qui  culpam 

fAlfitatispemtm  ignorAt  \  ^ipejeret  Francus  j  quid  novifaceret ,  qui  per- 

jurium  ipfnm  fermontigenm  putat  ejfa  non  criminis  ?  Invediva  eli  ejus- 

demSalvianilib.IV.  degubern.     Ex  qua  videas,quibusrcumrce- 

leracis  moribus  noftri  Chriftiani  fuerincimbuci,^tfiperChrifl:ia- 

nifmum  meliores  fdrenc,  vel  fcire  pocuillenc  &  debuilfent.     Vid, 

i€^d.Buch.Belg. lib.i<>'<.^.     IraicatuseftSalvianusinhac  cau- 

raalTignanda  Eufebiumjqui  &ipIedi(3:arusdeLUiiverfah>inceT»to- 

ribus  Diocleciano,  S<.  Maximiano  >  perfecucione»  cauiTas  prsemific, 

cjuibus  ira  Dei  concicaca  fic,  lib.  VIII.  hift.  Eccler.c.i.     Hifce  igicur 

peccacis irritacus  Deus  Germaniam  noftram  primam  &ineaAr- 

gcntoracum  Baibaris  vaftandam  permifit. 

4.  10.  Hierojiymusinliceris  ad  GeronciamdeMonogamia 
fcripjEis  tom.  1.  opp.f.  m.44.  e6it.  Eraf.  -ac^rbe  cladem  deplorac-- 
M9guntlacum ,  nobilisquondam  civitas»  captaatque  fubverfaefi,  &in  Ec- 
clefia  multa  hominum  millia  trucidata.  Vangiones  longa  obftdion e  deleti : 
'Remorum  urbsprapotens»  Ambiani,  Atrebata,extremique  hominum  Mo- 
rinii  Tornacust  ^emetet  Argentoratus  translatiin  Germaniam.  Micior 
videturadhucArgentoratifuiflefortuna,  qLiod  non  ccLicidaci  fmc 
incola:,  ficucMoguncini,  nequedeleti,  ut  Vangiones ,  (ed  Cranslaci, 
forfan  Barbaris  exmeCu  Conftancini  tyranni  e  BuitanniisGaUix 
imminentis  cicuratis  &  properantibus  ad  fua  redire.  Salvianus 
tamen  noftros  non  eximit»  cum  queritur :  Ac  primum  gens  Vi^anda- 
lorumafolo  patrio  effitfa  eHin  Germaniam  pritnaminomine  barbaram* 
ditione  Romanam :  poH  cujus  primum  cxitium  arftt  regio  Belgarum, 

dein- 


Statm  JLfoUticui.  249 

ieinde  opes  Aqmtan»yum  luxurlant'mm,&pfthoccorptumntHmGal- 
llarum  lib  VII.  de  giih.  Dei  c.  155.  p.  m.  z(5j.     Vocatipfcfxmww 
noftf ae  Gernnaniaf)  necexcipitArgentoratum.  Confentit  Ammia- 
noMarcellinocjui  lib.XV  hift.  p.j-^.^, lo.  refert:  SecundaGermania 
db  Occidentali exoriens  cardine »  Agrippint  &  TungrUniuntta  ,  civirati- 
bm ampltii & coptofis.     DeindeprimaGermania,  ubiprater  alia nmntci- 
ftA  MapntidCus  efl »  &  Vangiones ,  &  Nemetes »  &  Argentorattis ,  Bar  - 
i^aricis  cladibus  nota.  Igitur  &  noftraArgentoratus  claditus  barbai  icis 
aflfeda  eft»  imo  pejora  fata  habuit,  dum  fato  fuo  in  aliena  terra  fu- 
pereflej&fervire  cogeretur.     Videbantur  diutius  futuri  fubhoc 
^ugo»dumBarbarimunitas  Rheni  civitates  autdevaftarent,  aut  de-- 
ditione  acciperent,  &  pr.xfidiis  firmarent»  ut  nonipfimodore- 
grefTum  haberent;,  vel  fixam  fedem,  fgd  alix  quoqueGermavorum, 
iScBarbarorumgentes.     Non  diibiumeft,quinexodioergareligio- 
nem  Chriftianam  dinllime  grailati  fiier  int>imprimis  hairetici  Wan- 
dali,  ficogitamus,  qualcs  leiegellerintin  AfricaergaCatholicos , 
nempe  ut  rabiolas  beftias.     Legas  immancm  crudeHtatem  hiereti- 
£orum  apnd  iplum  Juftinianum  Imperatorem  1. 1.  C.  de  pra?f  prcct. 
Afr.  &  Procopium  Ub.  1.  rerum  Vand.  &c  Vidorem  Uticenfem  to~ 
tis  tribus  de  perfecutione  Vandalica  libris.     Nifi  hi  futfecerint  ad- 
dipoteftex  Flodoardo  lacinia»quamexantiqui(IimisRhemorum 
archivisrecitatBuchenushb.XlII.Belg.  Rom.cap.7.  §.  24:     Et 
GregorioTuronenfi»qui lib.II. c.i. rcfert :  Per idem {V Sindaiicx ir- 
ruptionis )  tempusperfecutionem  in  Chri^ianos  Trafmundus  ( Vanda- 
lus }  exercuiti  actotam  Hij^aniamiUt  adperfidiam  Ariana fedaconfenti- 
ret ,  tormeniu  ac  diverfis  morttbus  impellebat.    Non  mitius  ipfos  egis- 
fecumCermanianoftraprima,  teftiseftMoguncia,  civiras  ^  Bat- 
h^vis  excifa  &  deleta ,  uti  refert  idem  Salv.  hb.  VI.  Confugerant  in 
tcmplum  faccrdotes  &  auditores;  velut  ad  afylum,  fedirtuentcs 
Barbari,  &  Ha:retici,  primumClcricos  trucidarunt ,  deinde  promi- 
fcuumpopulum,  nulloveldignitatis,velactatis  habito  difcrimine. 
Adeo  diabolus  fpiritus  eftlnon  modo  mendax,  fed  &  homicida. 
Vangionum  eadem  fors.  Nam  longa  obfidione  deleti  funt,  uti  Mogim- 
ciacifubitaneairruptione:  Argentoratenfesautem  captivi,  &in- 
ter  Barbaros  peregrini»  multas  dubio  procul  fannas»  contumelias » 
pcrfecutiones  fuftinuerunt,    Qujs  negct»magna  cxinde  fcandala 

li  redun- 


I 


35©  EcclepA  Argentintn^s 

tedundlafle  cum  ad  noftros>  tum ad  hoftcs»iftos>quod  rerac  reUgiom 
addidi  tam  indigna  fata  fubierint ;  hos,  qui  in  fua  fibi  harcfi  vel  pa- 
ganifino  mirifice  proptcr  tot  vi€lorias  placebant.Nw  wxi»/«r;4»i 
divin<e  generdtioni  facere  certi  fumw »  qttod  minmm  Fatre  Fiiium  tk- 
cant\  lUinoi  injuriefos  Vatri  exifUmant ,  quia  aquales  ejfe  credimw:  J*- 
ritof  apud  nas  eR ;  fed  illi  apudfe  ejfeprafumunt.  idcirco eh ,  ut  reor  >  pa- 
tientiamDetu commodati quiavidet eosyetfmonrc^e  crederty  affe^u  t4- 
men  pr€9piniom  errare:  EjusdemSalvianrlib.f.  verbafiint,  Un- 
de  patet,  reiigiofbs  &  Zeiotasinfiiaopinionc>velcrroreporius6c 
faaerefi*  fuifie  Argentoratenfium  hoftes. 

Sub  €eir.  §.   n,   Rcfpiravit  aliquantulumn(^ra  Gennaniapoft  vifto^ 

ftantino     fiama  Conftantmo  Britanno  de  Barbaris  obtentam  :  Q^  tmiuf 

jr*ntn(t.  ^^^j^  vi(ftor  imperiwn  posfideret,  praftdiarios  in  hifce  ( Germaniar  infe- 
rioris)  locUcoUocavit.,  neBarktri  liberum  in  Gallias  aditum  haberem^ 
Jihenum  queque  praftdia  munivit  idoneo ,  quod  a  luliani  temporibus  nogic- 
ilttmfiurat.  Keferente  Zofimo  Iib,5.  €.2.  8c^u  Conftantinus:  • 
ifte  non  magmis  iilefuit,  fedaliusrncxercituBritannicodegens.. 
Is  exinfima  militia » propter  fuam  (pem  nominit  Jtne  merito  virtueU  elit- 
gebatur  ;  Orofio  lib.  VI  Lc.40. narrante.  An &  Argentoratum re- 
cepcrit»  &  prjefidiis  firmaverit  ?  quaeritur.  ^enum  certc  >cuj«5 
dvitaseratArgentoratum>ex  ciadc  Barbarica^fHperftes  >  prafiM^ 
munivit\  quid  igiturvctat  etiam  Argentoratum  munrviflc  ?  Omnr 
G^^iaad  Alpes  mque  potitum  ejfe  >  fcribft  Oiympiodorus.  Qu»lis 
fub  hoc  Conftantino  noftrorum  fors  faerit,  fiiipicari  licetverius, 
quam  afterere.Tyrannuserat&rebellis HonorioCa?fari  legitirao» 
maledi<5him  ergo  erat  >  quidquid  agebat.  Praeterea  fuperftitiofus j. 
Nam  ftiium  Conftantem  monachum  fecerat  t  ctfi  deinde  ex  mona- 
cho Caefarem;  nec abfurdum  eft,fi & Pelagianifmo infecftum  fui^pi-; 
cemur.  Degebat  legiaRomana  vicefima  Vidtiix  in  Anglra,  juxta 
monailcriumBangor,  binis  ac  pluribus  monachorummillrbusre- 
fcrtum;  Inter  hos  monachos  verfabatiir  &  Pelagius,  reliquorinn; 
Senior  &  Magifter>  cjuem  in  prctio  habuilfe  Conftantinus,  8i'mf 
Galliasfecnmabduxifle  videtur.  Cert$  ha?refiarcha  iftecircaAre- 
latum»  ubi  Conftantinus  fedem  fixerat»  errores  fiios  primura  ccrpir 
fparg«re>qur&  pofteaMaffilienfibus  Semipelagianis  adhreleruntr 
utnon  abfiu:dusfit,qt.udicat>Conftantinum  h^retici  deliriis  el&de. 


StAtm  TT.  foliticHi,  25T 

k(3:atu».  CertS  ciim  ip fis  Barbaris  &  hoftibus  Hofttatium  fcede- 
ra perciiflit »  ut  cum  Francis>Burgundionibus»adhucin  vifceribu» 
Germanix  prima?  hxrenulnus>  i«i6  ipfis  Wandalis»  in  Aquitania  fci- 
gitivis ,  «t  adverfus  legitimum  funm  DominHm  Honoi  ium  fefe 
commMnirec,  Sedfualiprefcclera  fimili  fcelereluit.  Gerondus 
enim  Conftantini  dux»cum  fe(epra?teritumdaleret  in  expeditione 
Hifpa«ica>  concitavitin  Dominum  fuumBarbarosapudCeltas»  ut 
infuper  habi to  fcedere  cun^A  pro  itbitu  invaderent.  Invafiile  autem 
&  noftros  Argentoratenles,  SaWianus  fupra$.  praeced.  innuit.cum 
primum  txitium  vocat  i  ftud  fuperiu?»  c\i\  fecundnm  utique  relpondett 
quo  C9rpus  omnium  GaUiarum  conflagravit.  Gerontius»  ut  prom- 
ptiores  haberet milites>pra?dandi ipfis  &  palandi  imf^^une  licentiam 
fccit :  Wandalis  infuper  &  aliis  Barbaris  audor  cxtitit ,  ut  concul- 
catofoedere  inConftantiniditionibus  graflare«tur:  His  hoftibus 
tot  &tantis  Hifpania  &Gallia  foedc  conculcatx  funt:  Pra^did 
tnulu  y  multofque  urbes  tum  Hiffamrum ,  tum  GaUtrum  cefifje^  fcribit 
Sozomenus* 

$.  12.  Si  tamenhanccladcmad  Argentoratenfes  usque  per-  Si4l><]«tbH. 
venifle  negaveris  >  non  moroie  repugnabimus ;  Supereftenim  alift 
hoftium  irruptio»  poftquam  ipfamRomamGothiintercepillent. 
aactempejfatepra  Vdletudine  Komanorum  vire$funditm  attenuata  Bri- 
tannix.  Saxonum  incurfione  devafiMam  GaUiarum  partem  Vandali  atque 
Aftani  vaflavere.  Qu^d  rtliquum  fuerat  Conftantintu  tyrannus  obfi- 
debat.  Hi^amapartemiuaximamSueviHCHpavere.  Ipfa  denique  itr- 
iucaput  Roma  deprtdationi  Cotborum  faduftme  patuit ;  Ita  referente 
Profpero  Pithoeano.  Mifera  rerum  facies  !  Attigi  iTe  noftros  Rhe- 
nanosiftamquoquecalamitatemj&Treviri  teftcsfunt;  funditus 
enim excifi  funt ;  Et  quod ex  Frigerido  refertGreg. Tur.  lib.i.  c.9. 
Jiefpendial  Alamrum  res  de  Rhtno  agnun  fuorum  convertit.  Prius 
igiturcirca  Rhcnumfuerunt.  Guidus  Pancirolus  inCommenta- 
rio  cap.  yf.  notir.  imp.  occid.  f.  m.  iC^.  obliervat ,  quodComes  Ar- 
gentoratenfis  in  illa  imperii  iub  Theodofio  Juniorc  notitia  circa 
annumChrifti44f.nonIegatur  velofficium  vel  milites  habaille, 
Huod  ea  loca  tum  ab  hofiiiusienerentur,  Gothi  enim  antea  GaUioi  ingres' 
Jitrurfus  ab  Athaulpho  rege  circiter  annum  falutitMl  eas  repetierunt, 
M  hiennio  poft  Burgundimsparttm  GaUia  RhenQ  conjun&tm  tenuerunt » 

li    1  quA 


252  Ecclejia  Argemimnfis 

qm ahllis ttomen accepit> ctrciter annum  verb  450.  A.t'tHs comes Belgica 
partem  Rheno  proximamy  quamFramtoccupnverantj  recepit»fedilli  rur- 
fus  irruentes  pofl  multa  &  varia  prxlia  taHdemeamihtinuerunt.  Haec 
ill«.  Ad  marginem  laudat  au6^ores  Caffiodorum ,  Profperum ,  & 
Paiilam  Diaconum.  Addimusnosfcripcorem  coajvumSidonium 
Apollinarena  Arvemenfium  Epifcopum  ,  qui  ita  cecmic  : 

TtancHs  ( an  Mcroveus  Rex  ? )  Germanum  prtmum ,  Belgamque 

fecundum , 

Stermbat,  Kbenumque  ferox  Alemanne  btbebaSy 

Romanti  ripu,  &  utroque  fuperbus  in  agro 

Vel  civis  >  vel  vi^or  eras. 

Omnium  immaniflima  irrupciofuitHunnorum  nrtedio  feculo  qnin- 

to.  Atcila  enim  cum  700000.  armacorum  Germaniam  aggreirus 

urbes  Rheno  ad)acentes  crudelidime  evertit ,  &  trajefto  Rheno 

ipfaro  quoque  Galliam  ruinaededi^t,^  fi  quidfupererat,Germanis, 

&  Alemannis  fuccellbribus  fuis    abforbendum  reliquit.     Vide 

Rhenan.  lib.  i.  rer.  German ,  Bucher.  Belg.  Rom.  lib,  XVlI.  cap.  5, 

chri^A-  §.  13.  His  toc  ac  tancis  calamitacibus  quin  Chriftianifmus 

nifmM*       Argencoraci  vehementer  conculIus,&  ad  incitas  fere  redactus  fue- 

"^Genti    ri^^s^Ui^ium  non  eft.     Germani  Antiffiodorenfis  vita,  quae  Manu- 

Itfmttsrc-  fcripcainBibliothecanolira  Argentoratenfi,  terfa  membrana,  & 

crudejcu.    litera  eleganti  habetuT,  libroz.cap.  1.  teftatur  deSevero  quodam 

Treverenfi  Epifcopo ;  (\nod.genttbm  Germaniaprima  verbum  vit*pr<t- 

dicaverit.     Confirmat  idemex  Beda  Beatus  Rhenanus  lib.  i.  rer. 

German.f  if-    Severunty^ensydivi  Lupi  Irecaffenorum  Antiftitu  di- 

fcipulwm  Epifcopum  apud  Jreveros  ordinatum ,  prim*  Germanice  verbum 

frdtiicaffe  Beda  tradtt ,  imperante  Valenciniano  III.     Qufe  gentes 

igitur  gentiles  fuiffe  videntur,  Chriftianifmi  ignari»ade6  veri  Chri- 

ftiani  imminuti  erant.  Ferfan  inter  Burgundiones  fuerunc^qui  fub 

V/andalis  Germaniam  noftram  primam  inftderant ;  Id  fadum  eft 

circiterannumChrifti^^^-.computante  iCgidio  Bucher.  lib.  XlV. 

Belg.Rom.c.4.  §.  1.  AudiamusSammarthanostom.i.  Gall.Chrift. 

in  Archiep.  Trever.  ad  ann.  4zy.  f  m.  717.    S.  5mm,{cribunt,L«- 

fi  TreCiufini  Epifcopi  difcipulus,  inde  ordinatus  Pontifex  Trevirorum,gen- 

itbus  prima  Germanix»  qui  Burgundiones  vocantur  >  in  ea  provinciama- 

nentibus  ,verbum  Domini  annunciavit,interquostriaarmat9rummiUia 

facTQ 


Stams  11.  politici*s.  25} 

facrolMptl/matetinxir.  Unde  manifeflepatet,  qaodgentiles,  ftu 
Ethniciflierint.  NofterGcbvvileruslib.  IH.  Chron.Habspurg. 
c.  y.  ahq«anto  longius  prove^ftus  fcribit,  Clodovei  Francoium  Rc- 
gis  tempore»  Argemoratenfes,  apud  qms  idem  Chdoveus »  nuper  fzdus 
ChnftiaBUs»  tamChrifiipara  Maridtbafilicam  erexerat ,  cum  totaAu- 
firafia  Chrijio  nominafua  denuo  prabuiffe.  Prius  enim  a  Divo  Materno, 
circiter  dominicdtnattvitattsannum  6^.  Chrijiianam  religionem  docliiper 
Barbarerum,  Hunnorum  feilicet ,  Gothormn,  &VVandalorum  tyrarmi' 
demy  &  crebras  ineurfion  ej,  eerrarumque  devajiationes  eandemfennepC' 
nitusdedidicerant.  Floruit  Clodoveus  fubfinemleculi  qiiinri>jux- 
ta  eundem  Gebbvvilerum :  quippc qui iib.  j.  cap.  5.  hiec  notavit ; 
Clodoveus  Htlderici  reguex  Bafmafilius-,  cumept  annorum  Hniiu  acvi' 
gintii  htreditarium  fatris  foltum  adeptuty  30.  annos  Jlrcnuum  ac  po- 
tenttifimum  regem  egit :  quorum  quindecim  prions  idohlatria  tenehrii 
Adhuc occacatitSi  reftdues  veri)  Chrijio initiatus  vixit.  Hadenus  Geb- 
vvilerus  ad  annum  Chrifti  ^84-  Chronici  Habfpurgenfis.  Igitur 
usqueadClodovxi  tempoia  Germani  noftri  Alfatigentiliumlefe 
fuperftitionibus  irerum  commaculafle  videntur.  Sed  de  hoc  in 
continuatione,  fiDEusvires»  &  vitam  dederit  abaHisoccupatio- 
nibusliberiorem  >  qu^cdamdi^turi  fumus. 

§.  14.  Abfolviperdivinamgratiam  antiquitates»  quascac- i/Ji/o/**. 
pi,  Argentoraten{es>  quam  benJ.tuum  erit,  fuavi/Iima  patria » judi- 
care;  Judicabisautemnonabarte  >  &  ingenio»  qux  tenuia  mihi 
funt»  fed  a  conatu ,  qui  faltem  non  fine  fudorefuit;«5cexafFedu 
meo» quocaiidnTimo erga te utor ;  Coecutit  interdum amor »  quod 
ajunt,  quid  igitur  mirum»  fi  qi\x  oculos  meos  fugerint  >  prjelertim 
intantarerumobfcuritate?  Neminemhabui,  pra?fifcini  dixerim! 
quem  prseuntem  fequerer,  certe  mi  hi  de  nuUo  conftitit»  nec  adhuc 
conftat»  qui  harmoniam  inter  veterem  &recentiores  Argentora- 
tenfes  Ecclefiafticam  hoc  modo  &  methodo  >  non  dicam  elabo- 
ra(Tet)fed  tentalfet;  quod  non  ex  ambitione  dixi»  quis  enim  pruden- 
ler  £;loriam  quaeratin  fuainfirmitate  ;  Ced  ut  excufatummehabe- 
res,fi  qua  in  re>quod  non  dubito>erralIem;  Faciie  faitemaiiis  erit  in- 
ventis  piura  addere  de  fuo  inftrudliore  the(auro>  quneegoomifi» 
&fiaddiderinr,eo  ipfofacient»  quodegopotiflimum  intendi.Nam 
tneainfanCiavolui  aiiis  anfam  dare  ingratiam  meriti/Iimx  patriae 

li     5  ali- 


y 


25+  Ecclejti  Argentinenfts  Stam  11.  psUticm. 

liiquid  amplius  &  accuiati"  medicancii.Deus»qui  vires  qualescunq; 
in  hoc  opuiculo  conficiendolafgituseft,idvelic  e(Icbenedi<5lum, 
quodin  chaitas  conjeci :  Ipfiusenimgloiiamrefpexi.dum  Ecclc- 
fiam in  nos  usque  pioraotam oftendi ;  Ec tuum»  proxime ,  commo- 
eluix)>  cuipoftDEUM  ftudiameadedicavi>ifti(iclaus>  cibi 
falus  t  mihi  Vale! 

DIXI. 


INDEX 


INDEX  AUTORUM  ET 

MONUMENTORUM,  QUJS 

CITANTUR. 
A. 


Ado  Viennenfis. 

itmilius  Paulus, 

Agrippinenfis  concilii  a6la. 

Aimonius  Monachus. 

Ammianus  Maicellinus. 

Antiquitates  Ecdefix  Evang. 

Antoninus. 

Antonius  de  Dominis. 

Appianus. 

Argentinenfe  breviarium. 

Argentinenfe  Miflale  fpeciale. 

Arnobius. 

Arturus. 

Athanafius. 

Aventinus. 

Autor  Comment.  in  Epift.  Paulin. 

Aufonius. 

B. 
Baronius. 
Bafileenfe  Mill&le. 
Bcda. 

Bellarminus. 

Bellovacenfis ,  Vincentius. 
Berneggcms. 
Beierlinck  >  Laurentius. 
4Bofco>  Johannes. 


Brovverus. 
Brufchius. 
Bucelinus. 
Bucheiius ,  >€gidius. 
Buliialdus,  Ismael. 

c 

Capellus  j  Jacobus. 

Capito. 

Caiaubonus. 

Cafliodorus. 

Chiffletius  >  Jacebus. 

ChryfoftomuSjJohanHes. 

Cluverius,  Philippus. 

Coccius»  Jodocus. 

Colonienfes  Annales. 

Colvcnerius ,  Georgius. 

CompiiatorConciliorum. 

Compilatio  Chronologica. 

Conradus  Celtes  Producius. 

Conrad  Hermannus. 

Conringius ,  Hcrman»us. 

Cratepolius. 

CrombachiuS}  Hermannus. 

Cunibcrtus. 

Cyprianus. 

Cyrillus. 


Di>at- 


D. 


INDEX  AUTHORUM. 


DalljEaSjJohannes. 

Damafus. 

Dannhavverus: 

Demochares. 

DextriChronicon, 

Dio. 

Diodorus  Siculus. 
Dor(cheus. 
Drudi  Concilia. 

E. 
Eifengreinius. 
EphemeridesVariorum. 
Epiphanius. 
Eumenius. 
Eufebius. 
Eutropins. 

F. 
Faber»Nicolaus. 
Faber.Philippus. 
Flodoardus. 
Fredegarius. 
Frehcrus  Marquardus. 
Frigeridus. 
Frifingenfis  Otto. 
Forerus>Laurentius. 

G. 
Gallafius ,  Nicolaus. 
Ganguinus  >  Robertus. 
Gebvvilerus,Hieronymus. 
Gelafius. 

Gclenius  >  i€gidius. 
Gemblacenfis  Sigebertus. 
Gereonis  ada. 
Gerhardus. 

Germ.  Antiffiodorcnfis  vita. 
Gefiierus. 


Glarcanus,  Henricus. 
Goulardus. 
Gratianus, 
Gregorius  M. 
Gregorius » Nazianzenus. 
Grctferus. 

Giialtherius  >  Johannes. 
Gualtherus. 
GuiUimannus. 

H. 
Harajus>Francifi:us. 
Henfchenius,  Godefridus. 
Herodianus. 
.fDCr^O^/Bcrnhardus. 
Hieronymus. 
*  Hilarius.] 
Hincmarus. 
HiftoriaTripartita. 
Hofpinianus. 

I. 
Ignatius. 
Irenxus. 
Julianus. 

Jalius  Ccefar.  ' 

Juftinus,  Martyr. 

Konigshofer. 
L. 

Launojus,  Johannes. 
Libellus  Roman.provinciar. 
Lindanus,  Guilielmus. 
Lipomannus  >  Aloyfius. 
Lippelous,  Zacharias. 
Lipfius. 
Livius. 

Lombardus,Petrus. 
Longus>Franci{cu5. 

Lu- 


INDEX  AUTHORUM. 


Lupus. 

M. 

Majer,Antonius. 

Mammertiniis. 

Martyrologium  Roman. 

Merrazus.Petrus. 

Meflalae  libellas. 

Metaphraftes. 

Milletus. 

Mirsus  j  Aubertus. 

Moguntinum  breviarium. 

Moguntinum  Millale. 

Molanus,  Johannes. 

Mornaeus. 

N. 
Notitia  Imperii. 

O. 
Olympiodorus,- 
Origenes. 
Oiofius. 
OtfridiEvaiagelium. 

P. 
Palacopetrinum  Chronic. 
Pancirolus>Guidus. 
Panvinius  >  Onuphrius. 
Paphnutius>Mariyr. 
Petavius,Diony(ius. 
Pctrus  Cluniacenfis. 
Pii  V.  breviarinm. 
Pirchheimer,  BiHbaldus. 
Plutarchus. 


Pontanus>Joh.  Ifaac. 
'Procopius. 
Proiper. 
Ptolomacus  Alexandrinus. 

R. 
Raderusj  Matth^rus. 
iRamirezdePrado. 
Rhenanus. 

Rosvveydus^Eriberrus. 
Ruerus. 
Rupertus. 

\-  s,- 

Salvianus. 

Sammarth.SccCVola  &:Lud. 
SandiuSjCafpar. 
Scaliger»Jofephus. 
Schadaei«X)^lln(?Cr&ftcfeL 
Scharffbillich. 
Scholiaftes  Conciliorum. 
Scotus  Marianus. 
Scribonius)  Carolus. 
Seldenus»Johannes. 
Sigonius ,  Carolus, 
Servatius »  Beatus. 
Sirmundus,  Jacobus. 
Socrates. 
Sophronius. 
Sozomenus. 
Spondanus. 
Stengelius  >  Carolus* 
Strabo  Geographus. 


Suetonius. 

Suipitius,Sevenis. 

Surius,  Laurcntius. 

Sufai,  Andreas. 

Sutiivius. 

S)  Ivius /€neas. 

T. 
Tacitus. 
Tertullianus. 
Theodoretus. 
TrebelHus. 

Treverenfe  breviarium. 
Tritteniieimius. 
Turonenfis ,  Gregorius. 

V. 
Vallefius»  Henricus. 
iVazquez.GabrieI. 
Vedelius  ,Nicolaus. 
VirgihuSjPolydorus. 
jViterbienfis,  Gotfridiis, 
1  Vopifcus. 
|Vosfius,Gerh.Joh. 
Vrfinus,  Joh.Henr. 
Vrftifius. 
jVfiiardus. 

I  \r. 

Wicelius,  Georgius. 

Willich,  Jodocus. 
,  Wimphelingus  >  Jacobijs. 
I  Z. 

Zonaras.    Zofimus. 


Kk 


IN- 


51.5 


INDEX  PERSONARVM  ET 

RERUM  MEMORABILIUM. 


A. 

A  Grippin?nfis  fynodus.  ij4'  cjusEpifco- 
^     pi.  66 

AMANDVS  qualis  Epifcopus.  90.  Dioec»- 
ftos  ArgcntoratenfisEpifcopus.ioo.Epi- 
fcopus  ArgentincnGuro  atitiquidimus. 
65  a  Conftantini  M.  filiis  conftitutus. 
^7.98  non  a  Dagoberto  M.  7}.  7S.  Illu- 
ftreSardic.<k  Agripp.concilii  membrum 
«5  66.  80.  Sardic.  fynodo  fubfcripfit ,  8c 
approbavit  fidcm  cfus.  129-  132-  feqq- 
Agrippin.  Concilium  approbavit.  134- 
dogmata  Nicxna  rcccpit.  142.  cjusaetas 
fcrcdubia.8o.8i.feqq  Cum  Athanafio 
fc  Hilario  in  doarina  confenfus.  i35-feq- 
Epifcopatus  probatur.  90  fcqq-  Fidcs  dc 
principjo  fidri.  152.  Dignitas  Epifcopa- 
lis.85-  Vocatio  Sc  eleftio  totius  Ecdefrae. 
9/^.  Eo  nullusptior&  vetufttoriavcnituf 

79 

Amand^us  Epifcopus  Burdegilenfis.  68. 
Vangionum  Epifcopus  prior.  68  pofte- 
rior.  69.  Amandi  Dagobertini  aftertorcs 
rcfutantur.  7J.  74  feqq-  De  Amando 
hoccoirtroverfiac  momentuni  8q.  Mar- 
tyrologia»  Brcviaria  &  Miflalia  pro  co 
examinantur#  7S?6 

Amandus  Trajc£lenfis.  Cg.  an  primus  Ar- 
geot.  Epifcopus  aDagobcrto  conftitu- 
tu»^6o.  feqq  70.  aunquamfcdlArgcn- 
tinenfiprafuit.  77 

Amantus  vid  Amandus» 

Ambrofius ,  Conftantini  iunioris  morum 
magftet  M 

A'»«;t^d»«»-^«s  Annalium  Colonienfium  cir- 
ca  Amandi  Argent.  atatem-     87.  <Sc  fcq. 

Antiquitatis  Romans  moaumenta  apud 
Argent  2^ 


A^fS-^mirt^urim  apud  Gcrmanos  &  Gallos^ 

2Z.  23 

Apoftolorum  traditiones  oralcs.  150 

Apoftolica  do£trina  in  Gcrmania  plantata, 

i2o.fcq^ 

Arelatenfi»  fynodus.  i^^.fcqq. 

Argentariai.c.  Colmaria.  24<^ 

ARGENTINA  vocaturArgentoratus  &Ar» 

gentoratum.  3.  cjusantiqui  termini  28. 

antiquitas>  2.  fub  imperio  P.oroano.  gii- 

Argcntinenfis,  traftus  fedes  vctcrum  Trf- 

bochorum.  4-  15-  Ecclcfiaagnovit  vec- 

bum  Dei  fidci  principruni  unicum,  149. 

feqq.  certis  fymbolis  addifta.   148.  149. 

fymboli  Nicaeni  ftudiofa  cuItrixfecIV»^ 

124-  fynodum   &    confeftrcnem  Nicac» 

namappiobavit.  128.  ejuscum  Amando 

fuo  epifcopo  in  doftrina  confcnfus.  139^ 

catcchefis.  ii8.  Aotbropologia  i8i.ChrL- 

ftologia.  173.  fymbola  139-  i48.  Thcolo- 

gia.  159. fidci  principium.  149.  formacx- 

terna.  zji.hodiernx  &vcterisharmonia» 

contraPontif.  119.  nomcnunde.z.  perfc» 

cutio.  241-  fcqt^  fcandala.  233.  fcandaU'. 

doftrin«errone«.  233. 234-  morum.236. 

ftatus  extcrnus.  24.1.  quanta  mala  illi  fub 

Impp.-  accidcrint.  24i.fcqq» 

Argentinenfis  Epifcepi  fincs.  »or 

ARGENTORATVM  cladibusbarbarisaf- 

fi:£lum  249civitas  provinciaIis.104.no> 

biliflima.  91- 92- popuIo(a&ampIa.  zjii 

232.  mctropolis difta C.anaTrcbctaex- 

trufta  ?  4.  an  intcr  5  o.  caftella  Drufi )    4. 

Argcntoratenfcs  ab  Arianifmo  vindican- 

tut.  137.  feqq,  vctercs  feu  Tribochi  Apo- 

ftolica  doftrinae  addiai.  119.  Romanis- 

fubjc£ti.8.ditioncIibert.  8.  nationc  Gcf-^ 

mani.  4v$^>  antiqjuiilimiis  corom  £pifcoi> 


INDEX  RERUM  &   MEMORABILIUM. 


fvs  Amandas-  6$.  Epifcopus  mctropoli- 
tanus  incertus.  102  fcqq.  Hilarii  tcmpe- 
reorthodoxia- i3<S  fcqq.  quatuorprio- 
rumfcculorum  orthodoxia.  13^ 

Arianoruni  calliditas.  235  23«.poftulatum. 

Ariminenfecnncilium.  235 

ArioviftusGermanorumDux.  4 

Articulus  fidci  noftrz  cardinalit- I79.arti- 

culi  fidci  cx  fcriptura  deducuntur.i59.ho- 

lum  diffcrcntia  &  claflcs.  160.  fcqq. 

Attila  cum  I^unnis  in  Gerraaniamirrum' 

pit.  252 

AVRELIAcivitatisArgcntincnfcuftos.io/ 

iiIuilrifl1maVrfulinarumvi1go.104.cum 

fociisnunquam  Argcntor.itum  venit.iU 

ejus  farcophdgus.  104.  liB.  mcmoria  rc- 

vocataexaprrtione  farcophigi.  114..  ejus 

A  fodalium  miracula,    107. 108.  Vnam 

cx  Vrful.  vii^inn.eam  eflcnon  conftat. 

116.  decainter  autorcsdiflcnfus.  112.11} 

Aurelianz  fabulz  traditia  &  narratio.     io4 

momentuin.  106.  argumcnta.  107.  rcfu- 

tatio.  log 

2(9C^  locas  undc  diftus.  1$ 

B. 

jgAptifmi  caufx.  190,  dcfinitio  huiusquc 

partes.  i8g.  »89.  effeftus,  vis  ic  adjun- 

^um.t9r.  nomen.  ilS 

Barl»ari  Rhenum  itifeftant.  ij 

Dc  BencdiAi  corpore  intcr  Bencdi^linos 

contentio.  44 

Breucomagus  hodic  Brumat.  vel  BriOacum. 

14 
Biugundiones  Tribocchis  pcrmixti.         6 

C, 
^Anones  de  cxtcrnahicrarchia&doftri 
na  diftinfti.  134 

Cath011cifmusfidei.B0tavcrxEcclefw.228 
yel  nominalis  vd  Kalis^contraPontif 

:228 

Ccltz  funtGerniant.  8 

Ccnfiirx  ecclcfi.ifticxveterisrigor.       240 

Chara<£tcres  pctfonalcs  veUntcrni  yel  exrcr- 

Jii.  it^ 


CHRISTVS  quarc  Parris  adminifter  Yn 
crcationc  dicatur?  222.  cjus  Deit.is  d«- 
fenditiircontra  Arianos  2:1.  2:2.  incav- 
H3tio.  174  175.  mediatio.  79.  natiirarum 
comrounio  &  idiom.itum  communica- 
tio  176.  nomcn.174  oiikium  triplcx  17I 
feiConiB^iiti-fxv^.  175.  ftatusduplcx. 

Chriftiani  inrer  roilites3f  colonosRoma- 
nos.  i4. primi  nulla  tcmpla  habcbant.  s7- 
horum  fub  Conftantino  M.  tranquilli- 
tas.  97.  malorum  caufx  iis  imputaban- 
tur.  ?4J 

Chriftianifiirusconcutitur.2>2  cjusin  Ccv 
mania  Dodores  primi.  34»  plantatio  iti 
gcncre  A  fpccie.  ?i  32 

Chriftologix  nomina.  I73.ctus  fcvclationis 
piincipium.  i^j.fubjedum.  174 

Clodovcus  Francorum  regum  primufi«2^ 
Chriftumconvcrfus-  64 

Communicatio  idiomatum  vindicatur.  zzi 
cjusgcnusprimum.  176.  fccundum.177 
tertium  «78 

Conciliorumauftorcs.  toi.  &  feq.au£Vori- 
tas  iSc  membra.  22» 

Conditorium  Matcrni  Elli  oftcnditur.     4» 

Conftans  orthodoxus  &  Zelotes.  1 1 .  eo  im . 
peranteeccUfiabene  fehabuit.  u 

Conftantinusmagiftratuum  aliam  difpofi- 
tionemadornat.  ii.  ejusfatum.  h 

Conftantinus  BtitannusTyrannus-       21» 

Conftantinus  junior  &  Conftans  orthodo- 
xix  fautores.  9«.  ConftaHtius  &  Con- 
ftantjnus  filius.  1 1.  Conftantinus  (edera 
imperii  Conftantinopolin  transfcrt.  n 
Conftantius  Tribochos  defcndit.         i  2 

ConftantiniGalliarumJlcgisiuxuria&cu» 

damnum.  '^' 

Convcrfio  homtnis.  '9$ 

Crcationis  confcqtiens  171  effe^us. 171.172 
D 

DAGOBERTVS  Chriftianus  L    Dago- 
bertus  M3gniis.64.  Dagob.II.Chrift. 
Sigcbcrtifilius.Dagoberti  M.  -ncpos.  65 
Dagob.  lU.  Chrift-  eft  Childebciii  filius. 
^  Kk    a  Da. 


INDEX   RERUM 


I)agobcrtus  Ethnlcus  1.  Walthcri  filius. 
f>2.  Djgob.  II.  Ethn.  Gcncbaldi  lilius.62. 
Dagob.  III.  Ethn  Marcomiri  fratcr.  6j. 
DagobcrtusII.  Epifcopatum  Argcntin. 
non  fundavit.contra  Coccium  &  Aubc> 
rum.  72.  73.  fcqq.  Dagobcrtus  M.  Epifc 
Aro.  Amandum  Tra|ci£b.  non  przfccit. 
73.  feqq.  80.  Dagobertus  RcxFranciaran 
Amandum  Trajcft.  Argcnt  Epifcopum 
conftitueritj' 60.  fcqq.  Dagobcrti  vox 
qualis  &  unde?  61.62 

Dagoberti  vcl  Ethnici  vel  Chriftiani.  fiz.vel 
taKi  vel  veri,  vcl  ccrti  vcl  inccrtL  65 

Decalogus  Mofaicus.  197»  *  feq 

Decentius  Calliis  pratfeftas  a   Conftantio 

viftus.  12 

DEVS.vox  »-oXu<ri!,M(^.  i6a.  Dcus  Patcr 
««/tla^i»  invifibilis.  i67.I3cusomnium 
hominum  illuminationem  intendit.  i^S- 
Ejiis  abfoluta  potcntia -i^on  fufficitpro 
adftrucndis(anftorum  miracuUs,  59.  At- 
tribnta  Z>eialiaabfoIut3,  fpirituat.  inyi- 
fib.  &c.  167  feqq.  alia  rclativa  .  omni- 
prarfcRtia,  o.nnipot.  8tc.i69.  /3ei  cuhus- 
172.  exif^^centja.efTcntia.  161.  fcqq.  opcra 
vel  aterna  yel  tciuporalia.  171 

Dii  naturales&  animales.  20 

Ciabolus  Dciiimius.  i^.e^us  tyrannisinho- 
mines.  23.24.25 

Biaconus  Eprfcopoinfcrior.  8S.  Diaconi  & 
Presbytcti  difFeteatia.  89»  Diaconorum 
ofticium.  2j,2 

Divinarum  perfonarum  charafteic*  perfo- 

Bales.164  fcqq-pluralitas.  I62.feqq. 

DivinitatisperfonaprimaPatcr.  i6j,  fccun- 
da,  Filius-  i6f.  tertiaSpiritusS.  166 

-Dotarequidfignificctr  71 

DRVl DES  docebant  ritus  Z>eotum.  17.  eo- 
rum  adkinfta ,  charlsmata,  eruditio  >  no- 
men,pnvitegia,vitia.i6.  &  fcqq.potcftas> 
caquc  inzqualis. 

Drufcnhcim  conditur.9.  undc  (ic  dicatur^s)' 
E 

PCCLESIA  TOTAminifterii  EccKcaufa 
c£&cicas  fuboidmata.  18}.  184.  «i,uKairc-  j 


fcdlioncs.  103.  Argcnt.  fcandata  regdni-- 
niscxtcrni.  253.  CathoHcx  confcffio.  141 
Catholicifmus.  207.  caufx  conftitutivae. 
203.  cura  quandorcftriAa?  238.  divifio. 
zoi.nccclficas  plurcs  poftulat  officiorum 
ordincs.  216.  notz.  208.<228>  ratio.  200. 
fanftitas.  Z05.  fcqq.  unitasqualis?  203. 
feqq.  ft.itus  externusab  intcrno  pcndct. 

241 

Ecclefiae  fynthct.  dcfinitio.202.eicontraria 

haereds.  109 

Ecclefiarum  antiquiflimarum  originesob- 

fcurje&c  48.  illarum  fcdcm  routarcvc- 

titum  oltm  crat.  69 

Ecclcfiafticae  ccnfur»  vetcris  rigor.         240 

1  Elcebushodicfeleftadium.  »4 

j  ^lfaSjga&ern/TabernxAlfaticje.  i4 

•  Einbeth  Aurelix  fodalis.  I04 

EPISCOPVS  &Presbytcr  jure  divinonon 

diftinguuntur.    21.  Prcsbytero  nominc 

dcordinefuperior.  88 

Epifcopi .  Ar?entinenGsfines.  to:»  &  Prcs- 

bytcridiffcrentia.  87.  88.  &Diaconidi- 

fcrimcn  88.  haeretici  damnati  i  fed  refi- 

pifcentis  oon  infolita  receptio.  87.  Ro- 

mani  eminentia  &  praerogativa  prserefi- 

quisnulla.  184. 186.217.  fcqq.  ejuspotc- 

ftas  non  iuris  divini  nec  abfoluta.  221» 

poteftatis  inctemcntum  unde?  235 

Epifcopi  Concilii  Sardiccnfis. 66.67.  Agrip- 

pinenfis.  66.conciliis  fubfcripferunt  foli. 

Sko.  91.  93.  in  conciliis  fua  judicia  fere- 

i»ant  238.  inutbibus  folum  amplioribus 

conftituebantur.  23i.Germaniae,anCon- 

citio  Arimenfi  intcrfucrint/*  235.  Gcrma- 

niz  primx  ConfcfT.  Sirmicnf  approba- 

runt.  i48.Metroporitani.ioi.io2.eorum 

communia  fufFragia  &  sequalis  potcftasi 

contra  Pontif  23s.ofBcium.232.  ordincs 

&  divifio.  loi.  i84-'potcftasduplex.  185. 

lefldcntia.  187.  transiationes  prohibitsr. 

23* 

Epifcopatuj  non  omni  loco  congruit.  91 

cjus  fundatio&dotatio  diftin^ifttmx.70 

Epifcopatus  Argcnt.  ortus.  6o.feqq. 


ET  MEMO 

Epircopalispoteftatislimitcs,  loz 

Epifcopaliumlitium  compoHtio  &  cxami- 
natio.  232  233 

Erroris  circa  Amandum  Argentin.  &  Tra- 
jeft.  origo.  79  80 

Ethnici  arboretrs  dediti.  15 

Evangclium  inunivcrfo  orbe  praedicatum, 
contraPontificios.  31.119.  &  fcq.  cjus  & 
Evangelicorum  prxccptoruni  vana  ac- 
ceptio.  227 

EVCHARISTIA.  191.  quarc  dicatur  obla- 
tio  contra  MiiTaticum  Pontiff.  facrifi- 
cium?  224,  cjusadjunAa.  194  dc6nicio. 
192.  effcflus  &finis  i94.matcria.  192.!  9; 
forma.  193.  nomcn  unde  i  192.  commu- 
nio  fub  una  nulla  eft.  225.  in  ea  rcalis 
prarfcntiadcfcnra.  226 

Zuphratcs  hscrcticus  in  Concilio  Agrippin. 
damnatus.  84  85 

Excommunicationis  gcntilium  &ecclefix 
analogia.  17 

Excemmunicationes  a  quibus  excrcitse.  93 
F. 

■p.^bula  Materni  inchoroflfdisfcn.  Pet.  fi- 
gno  incira.38  39.ab  ipfis  Pontificiis  agni- 
ta.  255.  &  fcq. 

Fabularum  diffonantia  fandorum  multi- 
plicandorum  occafio.  44- 115 

FIJDEI  principiuiii  unicum  Sac.  Scriptura, 
contra  Pontiff.  149-  fcqq-  Fidefolain 
Chiiftum  falvamur  &  |u{lificamur,con- 
tracosd.  119 

Filii  D£I  ztcrnitas*  contra  Arisnos.  \6$ 
Dcitas.  i6j.  feqq. 

TiIiatioDeijuftificationiscon(cquens.  196 

FranciGcrmanias  Tribocch.  invadunt.  11. 
Francorumprifca  rcligio»  64 

G. 

/^AllorumTheologia  feu  rcligioin  fenfu» 

Y^i9.GaUicanusclerusfalIibiIitatenaRom. 
Pont.  palam  dcfendit.  147 

Gentilifmus  recrudefcit.  252 

CERMANIA  cito  ad  Chriftum  converfii.  3J 
do^trinam  Apoftolicaminaudivit  Sccu- 
ftodivitfcculoL  izo.  fcqq.  ccdcnse  ca- 


RABILIUM. 

I  tholicae  merrbrum.  141.  inferior.FrancIs 
ccditi3.  in  pnmam  &  fccundam  divifa. 
6.  primaex  intcgroRomanat  ditionisfit. 
14  prima  Burgundionibus  conceditur. 
13.  prima  membrum  catholicx  Ecclcfix. 
201.  in  fuperiorem  &  inferiorem  divifa 
unde.  6.  fymbolum  Nicxn.  reccpit.  128. 
Tribochorum ,  barbara  didla  undc  ?  6. 
Cermania  fidcs  acceprir  &  cui^odita.izo. 

fcqq. 

Germanixurbesfuas  Drufoclaudunt  <a.  ea- 
rum  dicecefcs  &  civitates.  6.  in  iis  ccRfus 
agitur.  9 

Germani  barbaris  accenfcbanfur.  124  i?2» 
cxdibusftudebant.  25.  a  cuhu  nomina 
fibi  adfcifcebanr.  15.10.  luftino  Martyri 
&Iren3co  if4.o-4^v<p»t  feculo  II  ir!i.  ftqq. 
eorumconfpiratio  cum  EecIefiaCatho- 
lic.nfec.III.  123.  cum  Gallis  collatio.  27 

Germanorum  fidei  au^ores-  140.  corum 
Ecclcfia  fymb.  Nic  fiudiofacultrix.  124. 

Gothi  Chriftianorum  petfecutores.        252 
H. 

t-IAEretici  ,  nominc  Chriftiani   indigni. 

209.    ptrnitcntes  quinam  rurfusbapti- 

zabantur?  z^v^-omni  communione  cx- 

clufi.  239-  eotum  ingenium  idem  eft. 

209.242 

HAERESlSa  fchismate  diftinguitur.  209 

Harefcon  auftores.  209.  cffedus,  finis.for- 
ma.  210 

Helellum  five  El  regionis  Tribocc.  oppi- 
dum.^  14 

Hilarianac  literx  ad  Epifcopos  Germanos. 

135 

Hiftoria  loh.  Papiflae  Pontif  invifac.       47 

HOMINISftatusdcftitutionis.ejusqueau- 
£tor.  182.  ftatus  inftitutionis.181. 182.  fta- 
tus  reftitutionis.ejusquc  auftor>mcdium 
&obieAum.  183 

Hominum  cx  intuitu  folis*  Lunae  &c  la- 
pfus.  19 

Hypoftafis  quid  olim  ngnificaYCrit  221.  stz 
ciusvaria  acccptio.  i6i 

I. 
Kk    3  lUumL 


IKDEX 

XLlutninatioiiift-itutionisfeu  conveifionis 
homiflisraiio  formalis.  19  + 

Imjwratorcs  juris  fui  rctincntiiltmi.     iOQ 
Inftitationi»  feu  <onv<Ffionis  hominisfor- 
ma.  t94.fcqq. 

Ircnxi  fymbolum  ab  Ecclcfia  Argcntor.  rc- 
ccptum.  139 

ludicium  cxtrcmum.  ito-  199  cias  objo- 
ftum  &  fornia.  i99-  Sckq. 

lulianifclixcxpcdiriocontfa  Francos.     12 
lurisdiAio  vcl  cxterna  vel  < nterRa.  17 

lus&excrcitiuir.  juris  diftinguuntur.     9J 
luftificattonis  caufsc.  195 

K. 

KRuzmannus  Argentotati  cukus  fertur. 
21 
L. 

LEgtsvariaacceptio.  227 

Litcrarum  facrarumautoritas.  isj.feqq. 
Lutherani  nonfunt  itidepcBdentes.  148.149 
M. 

MAGISTATVS  ius  facrorum  ,  contra 
Pontiff.  202.officium  circa  rcligionem 

198. 

Magiftratos  fummi  facforura  ius  «xcrce- 

bantolira-  98 

Magnentius  tyrannos.  »2 

Maris  !)•  Virginis  fanftitas  quxnam  fit. 

223 

Martini Turonends  Epificopi  vocatlo.     06 

MartyrologiumRomanum  fufpcftum.  112 

Martyrclogiorum  corruptcla.45.  feqq  pro 

lubitu  auAio&  imminutio- 113.  abfurda 

illis  accidant.  iio 

MATERN  VS  Argent.planc  non  a  mortuis 

refufcitatus  58.59.Coionienfis6t  Argcn- 

toratenfis.  42.  Colonicofts  fi£titius>  cou> 

traPontificios.inprimis  Bucheriumle- 

fuitam  42.  fcqq  Germanus  fynodiArc- 

iatenfis  membtum.  125.  feqq-  Argento- 

ratcnf.  baculus.  5« 

Materni  Argcntoratenfium  convcrforis  tjra 

ditio  &  Sbula.  35.  feqq»  cordatis  Ponti- 

iiciisfufpefta  25S.&feqq.  recenfetur.  49. 

feqq.  hiftoria  plaRc  nuUa  cfte  dcmon- 


RERUM 

fttatur.  s+fcqq-  fabulae  relaiio  examtrtj^ 

tuT.  52.  fcq.  Materni  autoritas  argumc?.* 

cisftabilitur.  4<  ^Teqq.  nuila  elfcoftcndi- 

tur.  4i  feqq. 

Materni  fabula  Monachorum  figmcntum». 

60.  dc  Materni  Argent.  temporc  aiito- 

rum  diftcn(us.  54.  hiftorix  ejus  diftbna 

narratio.  54.  feq^ 

Materni  1'etrini  defrnfores  Pontificii  quid 

intcndant.  39  40.  dc  Matcrno  Petrino 

AifatoTumApoftolo  ftatus  controvcrfic 

40.  Matcrni  focii  Euchcrius  &  Vaicr.  3$ 

Matcrni  duo.Petrinus  vetuftior,&reccu- 

tior.  4.« 

Merccs  ahagratiz ,  aha  dcbiti*  227 

Meritum  opcrum  deftruitur.  227 

Miri^\^t!;^«»0-($    virtutis   principium   apud 

Gallos  &Germanos.24*cjusfigmentum. 

22 

Militiaoon  damnatur.  22! 

Miniftn  Ecclcf*  cur  facerdotes  dicantur.225 

MINISTERIVMEcclefiafticum.  i8j.  ejus 
adiunfla.  187.  caufa  efficicns  fubordina- 
ta.  1^3  cjusconftituendi  juspcBesmagi- 
ftratum.  231.  potcftns  a  Chfifto  in  nos 
transRifa.  94.  miniftcrii  ecd.divifio.  184 
divifio  Pontiff  omni  carctfundamento. 
216.  217.  dupley  poteftas.  185.  cxemptia 
nulla  cft.  contra  Pontiff.2 15.  finis  &  cfTc- 
&US.  187.  objcAum  ibid.  poteftas  noii 
abfolutiarbitriieftt  contra  PontifF.  214 
vocatio  fic  ele^io  non  penes  folum  orcii- 
nem  facrum  >  contra  PoRti/F.  213»  vecan- 
di  jusprncs  omnes  ecclefix  ordines.  94 
ci  coclibatus  non  impcratus  215.  conju- 
gium  non  prohibitum  >  contraPonti£FI 
188.  contraru.  18S 

Miracula  ad  ftabiliendam  Hagiolatriam 
confida.  ii6.  miraculis  fandorumnoa 
fufficitabfoluta  Dei  potcntia.  59 

Miftaticum  Pontiff.  facramcntumiafi-ingi- 
tur.  2  24  feq^. 

Monafterii  Divi  Stcphani  fundator  dr  dota- 
torcs.  70.71 

Mulicrcs  facerdetibus  adjundc  if 

My. 


ET  MEMORABrLIUM. 


iAjdcria  imat  iatnarrabilia  >  ncc  Itnmcn 

ignorabilia.  164 

N. 

^Aturx.  in  fpccic  humaa».  174 

NICAENA  fynodus  ei«e»jM«««A.i27.fcqq. 

Kicznum  llymbolum  Argcnt.  Eccl.  rcccpit 

&confc{ra  cft-i42.  in  Sardic  JcAgripp 

concilioaflertum.  iz4>  cjus  dccrciadivi- 

duntur.  142 

Kcro  Imp.  Chrrftianorum  pcrfecutor.  242 

O. 

/^Un/Mfi»  Rom.  X,tg  quid  figniiicrt?    32 

^"^0'fc»urt<^  vocabulum  vindicatur.     234 

Opcra.Dci  vcl  xtcrna  ycl  tcmporalia.     170 

clcAitia.cujus  momcnti }  228 

Opcrum  bonorum  divifio.  197.  mcritum 

erbinonprxdicatum.  ii^fcqq. 

P. 

pAIsropetrinaaAacxaminantur.  $6 

Papa  non  utitur  baculo ,  quare  ?  52 

Patrum  in  loqucndofccuritas.  176 

Patriarchx  officium  &  potc(Vas.       101.102 

Fatnarcbalis  przrogattva  quibus  ccclcfiis 

tributa.  101 

Pclagius  hatrcfiaicha.  250 

Pctrus  non  folus  Ecclcfiarum  inftitutot.  4i- 

42.  Pctrini  baculi  putidum  figmentum. 

54 

Poenitcntixpartcs.  195 

Politicoctdini  ^us  vocandi  &  cligendi  ini- 

niftroscompetit-  94 

PONTIFICll  Agripp.  Concil.  iniquiorcs, 

quatc?  99.  horum  inalicgaudis  auto 

rum  tcftimonils  fallacia.  5.2.  ja^tantiadc 

7ctro  Ecclcfiarum  conftitutorcunico.  41 

fcopus  in  pugna  pro  Matcrno  Pctrino. 

39.40 

Populi  jus  circa  vocandos  ccclefix  mini 

ftros  dc  rcmovcndos.  95-  06 

Potcftas  vcl  ordinis  >  vcl  furisdi^ionis.     16 

PrcsbytcrDiaconisfupcrior.  89  Prcsbytcri 

&  £pifcopidiffcrcnt>ia.87.tS.90.9i.Pres- 

bytcronim  officium.  232 

R. 

l)£tnoYcndi  )u$  ad  univcrCun  Ecdcfiam 


fpeftat.  jj 

Renovacio.  i^s 

Refurrcftio  mortuerum.eiusquecaura.i.  9 

RhcnusImpcrii.Romaniolim  terminus  32 

Ri£liovarus  Chriftianoruni  perfccuror.    n 

Romani  Ponti^cis  cmincntia  przreliquis 

nulla,  contraPontift".  217.  fcqq. 

Romanos  ftationcs  habtiiftc  Argcntoratt 

probatuT.  jt 

S. 

Sacerdotum  Tribochorum  potcffas-         ig 

Sacramcnca.  18S 

Sacrorum  jus  magiftr.  fitmmi  excrccbant 

olim.  98 

Sapicntix  libcr  non  cft  canonicus.         212 

Sardica  confcfTio  orthodoxa.  132. 144 

SARDICENSlSfynodusfymbNiczn  am^. 

plcxacft.  iz8.  Sardic.  fynodi,  appcndix 

num  orthodoxa.  131.  a£Va  cxpcnduntur.. 

129.  feqqcanooesjaAurampafti.  i33.cpt. 

fcopi.  66.67.  controverfa   i^r.  erthodo» 

xiaquoad  dofl^rinam  dcfcnditur.       >s4 

Sardiccnfc  fymbolum.  »43 

Scandalarcgiminis>  doflrinz,  morum.23? 

236.  fcandalortfim  rcmcdia  237 

Schisma  abhzrcfi  diftinguitur.  209 

SCRIPTVRA  S.  fidci  prmcipium  unicum» 

contraPontifF  149  feqq  aii.iudcx  eon» 

troverfiarum,contracosd.  ibid.folacon» 

trovcrfiarum  fidci  rcgula.  151*  fcqq  rcvC'- 

lationisprincipiunv  173.  tcrminostcch- 

nicos  fibi  confortncs  non  excludit.  157. 

vcrbumDci  >  principium  cognofccndt. 

189.  c|us  afFc£lioncs>  pcrfcflio,vcritas» 

claritas,fanftitas,  harmonia.  156.  feq({> 

appcllationcs  ccclcfiafticz.  159.  autor. 

155.  confequentiz  funt  Scriptura  S*  155. 

finis  &  forma.  156.  matcria  vcl  Mterna 

vclcxtcrna.  i56.roioiftri.  1J5.  feqq  ver- 

bum  quodnam  fit?  152.  fcqq.  leftio  & 

ufus.  15  S 

'1  Simplicius  Vienncnfium  Epifcopus.       tif 

Sinucflanum  concilium  124.  (eq<^ 

'  SlRMlENSIStonfcsfioab  Argent.Ecclap- 

t      probau  14S.  cjius  a  Baroaio  nuUius  h&* 

catt^ 


^  INDEX  RERUM  ET 

cauia  147.  orthodoxia  adftruitur  contra 

quosdam  Pontificios.  146«  fcqq.  a  Gallis 

ArianisadrcriptxcauCa.  147 

Sif  mienfc  concilium  Ccripturam  G  pro  nor- 

mababuit.  154 

Sifmicnfcfymbolum,  &  confcflic  i44  feq. 
Spiritus  S.  tcrtia  Dcitatis  pcrfona.  166.  cjus 

attributa,  Dcitas  &c.  167*  &fcqq. 

Spiritns  vox  bifariam  accipitur.  164 

Stilicoperfidizpacnasdat.  13.  cjusperfidia 

13 
0frafl6urg  unde  &  quando  3-4 

Symbolorum  mutatio  addeado  velcxpH- 

candoiicita,  159 

Synodiablmperatoribus  convocatst.     Z15 

T. 
T^Abernse  Alfaticst  (Slfa8*5at«».         14 
"^  Tabularium  mcetta  fidcs.         43«  Teqq» 
Terminorumcontentioncs.  161.  termino- 

rum  technicorumofores  &  ufus.        iji 
Theodofii  Cxfarisaltquotfa£ta.  12 

Theologia  Acgyptiorum.ip.Tribochorum 

&Galiorum  ibid. 
Traditipnes  non  fcriptaedcftruuntur  ,coQ- 

tra  Ponti(r.2ii.2i2.  oralcs  Apoftolorum. 

Translationcsab  una  Ecd.,  in  altcram  veti- 

tz.iS/inaliaspinguioresparochiaspro- 

hibitsc,  2J2 

Twnffubftantiat.  dogma  improbatur.  22« 

Trcvcrisfedcmfigit  Conftantinus  M.       u 

TRIBOCHIbarbari  d^^ti  unde  6.vetcrcs, 

Apoftolicc  do^rinx  addidii.  119.  luftino 

Martyri  Sc  Ircnxo  '»^i^t}<pti  feculo  1 1. 121 

di^iquoquc  Ccltx.  5.  Galliis  latc  di£lis 

acccnfcntur.  7.  idololattixcrafsc  dcditi. 

21.  jus  civitatis  Romanx  obtincnt,  10. 

multum  commercii  cum  Romanisha- 

•  bucrunt.  14.  nequc  templa  nequeimagi- 


i^i^ORABTLTUM. 

ncs  Dei  h.ibcbant  2j.  dc  Trinitatenihil 
inaudiverunt.  ^o.prife^osaccipiunt  10. 
ad  priftinam  liberratcm  adfpirant.  10. 
quarc  a  tnbus  fagis  dicti  ?  15-  an  faccrdo- 
tes  habuerint.  18.  facrorum  myftiscaruis- 
feCafari  dicuntur.  i6.  fub  Conftantc  & 
Conftantino  pacem  habent.  ii.  fub  potc- 
ftateAugufti.  9 

Tnbochorum  Anthropologia.  22-doftrina 
prxcipuus  traifV.-.tiij  fcopus.  118.  119- cc- 
ckfiafymbol.  Nic  ftudiofa  cultrix.  124. 
cum  ccclefia  catholic.T  confpiratio  fecul. 
III.  12?.  nomcnunde?  15.  caftitas>fruga- 
litas,  hoipitalitas.  25.  in  Gcrmaniam 
transrhennnam  translatio.  tj.  Iimites.t4. 
mmiftcnum.  ;6.  mores  boni  &  mali.  24. 
25.  patria  &  fitus.  Sf  rcligio  vctuftaEth- 
nica  14.  in  cultu.22.2j.  mfcnfu  S.  Thco- 
logia.  i9.fingnlaris  fidcserga  Imp.  Rom. 
lo.ftatus  liber  &  fub  Cxfarc  8.  Catcchc- 
fis.  iiS.  Theologia  fecrctior  rcliquarum 
gentium.  19.  20.  virtus  bcllica  9.  10.  iis 
cv.iiigelium  annunciatum  ji.  32.  feqq. 
prxfiJia  militarii  impouuntur.  9.  lo.eos 
Conftantiiius  defcndit  contra  Alcmaa- 
nos.  li 

Trittcnbcmiicomputuscrroncus.  81 

V. 

TT^Iftor  Wormaticnfium  Epifcopus.       69 
Virtutum  apud  Chriftianos  divifio,    24 

Vnio  myftica.  169 

VoluntasDEIlibcra.  170.171 

Vrfulinxvirgincs.  104.  harura  traditiofaU 
fa,'inccrra,  corrupta.  io< 

Vfuranoaoranisimprobatur.  228 

Wandalorum  hxreticorum  crudclitas.  24f 
Wilbeth  Aurclix  fodalis.  104 

W^orbcth  Aurclix  fodalis.  io4 


Erratti  ubiprior  numerM  pnginam,  pofiertor  limam  netat. 
^,7 At\t  ad.6,i6\t^tJocere .6 a9-  Cerontidm.n,  ii.C^  tahre.i^z,  34.  h<tc^iAi/ia$^,\z, 
AM-^lt^i^.M-procedeHte.jz.zo.marlem  ^6  24-  edite.  8j,2.ivT(;j;fo»;er^oj.io4,  18.  I^ltha, 
C^26.K  105,6.  Vr/ulanum.\ot,z.  &t\ttnt^tt.UO,i^.i.(^i6  Ba/Fleam.iiuzy.pendutr/.  uy 
2«.  quintoJiHito  Q^/ex/oineuHte.  115.11.  Gjmceo.  120,  27.  Mfatosxz';,  27.  hxc.  I62,  A-/unei 
^6i,z\.eadem.\yo,  13.  tsmett,-iyA,z.  ^iHumfxo/an^uinem.  Z09,%i./iudeHt.zii^\^,re/hti44m 
tentm.zxzt  izflint» 

F     I     N     I    S. 


:^v- 


:.Vi- 


f^ 


^r-^ 


^m-
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Antiqvitates Germaniae primae & in hac Argentoratensis ecclesiae evangelicae. Variis impressis & manu exaratis monumentis congestae & explicatae"

See other formats
